Kinh Tiệm Bị, phẩm thứ sáu: Bậc trụ Mục Tiền (bậc "hiện ra trước mắt", tức bậc tu thứ sáu của Bồ-tát, nơi trí tuệ về duyên khởi hiện rõ trước mắt).
Kim Cang Tạng (tên vị Bồ-tát đang giảng kinh này) nói: Này các Phật tử (con Phật; ở đây chỉ các Bồ-tát trong hội), hãy nghe! Bồ-tát đại sĩ (Bồ-tát là người phát nguyện thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh; đại sĩ là bậc lớn) đã tu thành bậc trụ (bậc, giai vị trên đường tu của Bồ-tát; kinh này chia thành mười bậc) thứ năm, liền vượt lên vào bậc trụ thứ sáu, bèn thực hành mười pháp. Mười pháp ấy là gì?
Hiểu rõ tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều không có tướng, mà bình đẳng khắp cả; các tướng đều bằng phẳng như nhau, mãi không có hình loại; đều không sinh ra; vượt tuyệt, không có gì sánh (?); đều không khởi lên — vì thế gọi là bình đẳng; vốn rất trong sạch; được điều phục, an định, chân chính; đều không buông lung, không rong ruổi bàn luận vô ích (?); không có cái nên hay không nên; không có đôi, không có lẻ (?); vắng lặng thản nhiên, không gì sánh; như huyễn thuật, như mộng, như bóng, như tiếng vang trong núi, như bóng trăng hiện trong nước, cũng như vật do biến hóa mà thành; đạo nghiệp đã làm không có ý phân hai. Đó là mười pháp.
Từ địa (bậc) thứ năm đạt đến bậc trụ thứ sáu, làm hạnh ấy xong thì tự nhiên quán xét tất cả các pháp, tính toán suy nghĩ, lật đi lật lại xem xét, không để sai lạc, liền đến gần bậc trụ thứ sáu, tự nhiên thấy ngay trước mắt. Đã thành tựu điều này thì thông suốt được nhu thuận pháp nhẫn (sự an nhận, thuận theo chân lý của các pháp nhờ trí tuệ, tuy chưa chứng trọn), không theo mê lầm; nhưng chưa đạt tới vô sở tùng sinh pháp nhẫn (tức vô sinh pháp nhẫn: chứng biết chắc chắn và an trụ trong chân lý rằng các pháp vốn không sinh, không diệt).
Dần dần tiến gần thì tự nhiên đi vào được chỗ của tất cả các pháp, càng tiến lên trước, đạt đến lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả chúng sinh), lấy đó làm đầu tôn quý; làm rạng rỡ lòng đại bi, đầy đủ lòng thương vô hạn; hiểu rõ năm nẻo (năm cõi tái sinh: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) của thế gian, có và không, hợp và tan. Quán xét như vậy gọi là bậc trụ thứ sáu.
Bèn thông suốt rằng những gì do thói quen của thế gian mà sinh ra đều từ chỗ bám víu vào bản thân, do cái ta và cái của ta mà có. Đã nhận ra việc dục rồi thì thấy thế gian không có gì cả. Kẻ mang ý ngu thì bám chặt vào cái ta; vì không có trí mà thành mê tối, ham thích chỗ sinh ra, quen làm nghiệp trái đạo, chí chuyên rong ruổi, làm những hạnh tà trái, tích chồng nhiều thứ tội và phước, thịnh và suy.
Muôn vật vô thường (không bền lâu, luôn biến đổi), sinh ra mà vô ích. Hiểu được những việc ấy thì tâm khéo tự tu, trừ sạch các lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm, khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử), đạt đến chỗ chân thật bản vô (thể tánh vốn không, chân như của muôn pháp) (?). Những đức lành mà họ (kẻ phàm) phát ra, vì vậy vẫn phải quay về, rong ruổi nơi chốn báo ứng của sinh tử.
Việc làm (nghiệp) là ruộng, thần thức (dòng ý thức nối tiếp từ đời này sang đời khác) là hạt giống, gốc vô minh (sự mê mờ, không thấy rõ chân lý) là sự tối tăm che phủ, ái (lòng ham muốn, luyến ái) là nước tưới ướt, ngạo mạn tự cao là chí tánh; chúng nuôi lớn lưới các kiến chấp và các kết (phiền não trói buộc), khiến nhân đó mà tự sinh ra danh sắc (phần tinh thần — danh — và phần thể xác — sắc — của một chúng sinh khi mới thành hình). Danh sắc lớn dần thì thành các căn (các giác quan).
Các căn đã thành thì khởi lên nhiều sự xúc chạm (sự tiếp xúc giữa giác quan, đối tượng và ý thức). Xúc chạm đã khởi thì có thống dưỡng (cách dịch cũ của "thọ": cảm giác khổ, vui, hoặc không khổ không vui). Vì có cảm thọ nên có ưa thích, thì tăng thêm sự nắm giữ (thủ: bám chặt, chấp lấy); sự nắm giữ tăng thì thành hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo nên, làm nhân cho đời sau).
Khởi ý hợp thành, từ đó thành ý niệm; nhân đó thành năm ấm (năm nhóm hợp thành một con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình dung, hành là sự tạo tác của tâm ý, thức là sự phân biệt nhận biết) và hình thể năm chi (?), rồi đi vào năm nẻo; dần dần sinh ra bám chấp, cho đến mọi sự bám chấp, mọi chỗ nương tựa đều đủ cả. Do đó khởi lên phiền não nóng bức thiêu đốt, cùng tất cả nỗi khổ lo buồn khóc lóc.
Các nghiệp bất thiện vốn không, không có hình; vì không hiểu nên tập nhiễm (?), không có ai là kẻ phân biệt (?); tất cả lại đều là tự nhiên; vì dần quen với các thứ che lấp tâm (?), nên mới đến nông nỗi này. Ai hiểu được nghĩa này thì không còn ham muốn gì.
Bồ-tát như vậy, vui với sự nhu thuận, quán mười hai duyên (mười hai nhân duyên: chuỗi mười hai khâu nhân quả nối nhau khiến chúng sinh sinh tử luân hồi — vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, già chết), liền tự suy nghĩ:
"Thật đúng như vậy: thức là cái được sinh ra; rốt ráo không có trí tuệ, đó là nghiệp của vô minh; vốn là trong sạch (?), rồi thành hành (nghiệp tạo tác) và báo ứng. Hành đã thành thì thần thức đi trước. Bạn đồng hành của thần thức là bốn ấm có thọ (?), thì đưa tới danh sắc và việc mê lầm. Sáu nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý — là sáu cửa để cảnh bên ngoài đi vào) là những thứ suy hoại; cảnh giới của các căn liền thành thần thức, nhân đó làm bạn với nhau, cùng các lậu mà thành xúc. Xúc thành thọ. Nhân ái mà lớn thêm, tăng sự nắm giữ; vì chế ngự (?) sự nắm giữ mà thành nghiệp hữu lậu (?).
Từ nghiệp đã làm mà sinh ra, khởi lên thân và các ấm. Trong đời sống ấy dẫn tới già yếu, thân ấm tan rã, đến chỗ chết; cùng với sự ngu tối, rất đáng sợ. Điều này từ chỗ hiểm hại mà đến chỗ trụ trong lưới kết, dẫn tới lời than ở miệng (?); đó là sinh ra năm căn khổ, khởi ý căn khổ (?); từ lo buồn mà nhiều sầu khổ, nhân đó thành thủ và hữu. Vì những duyên ấy mà mọc lên cây khổ (?)."
Bồ-tát tự xét: những việc tạo lập, do nương vào cái được làm mà biết có việc làm và người sẽ làm. Nếu xét kỹ, cho rằng có việc làm thì thật ra không có việc làm; gốc ngọn đều không có tướng, cũng không thể nắm bắt được.
Lại suy nghĩ: ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc — toàn bộ thế giới nơi chúng sinh luân hồi) đều do tâm làm ra. Mười hai duyên khởi này và chỗ quy về của năm nẻo đều được Như Lai Chí Chân (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến, chân thật tột bậc) giảng giải rõ ràng. Lại tất cả những điều này là một loại, một tâm, cùng thành tựu một lúc. Vì sao vậy? Như các căn... tâm sinh tham dục, đều do thần thức và sự si mê trong sinh tử, nhân từ vô minh mà có.
Danh sắc lấy tâm làm bạn mà dựng nên mê lầm. Từ danh sắc, danh sắc đã thành thì làm thành sáu nhập suy hoại. Từ đó đưa tới xúc, làm bạn với thọ; thọ khiến ý sinh ái, vì thế mà có ái. Vì không buông bỏ mà có thủ, khởi lên các hoạn nạn. Do các duyên này hợp lại mà đến hữu. Nhân nương tựa mà đến sinh, nổi lên lưới khổ, rồi đến già chết (?).
Từ trong thần thức mà đưa đến sự có này; phân biệt biết danh sắc là do các duyên đối đãi; danh sắc mỗi thứ có chỗ hướng về. Sáu tình (sáu giác quan), tức sáu nhập suy hoại, đã thấy cảnh giới của mình, có thể đi vào chỗ vắng lặng (?). Do duyên xúc chạm, từ xúc chạm mà ý niệm đưa tới, sinh ra duyên của thọ. Vì có thọ nên lại tạo tác, lành dữ tốt xấu.
Từ duyên ân ái mà đưa đến việc ham trần lao (phiền não làm nhơ tâm, gây khổ nhọc), tham dâm. Vì duyên ái mà đến ngục trói buộc. Vì duyên hữu mà đến đời sau, sinh ra ở nơi hiện tại, không thể gỡ ra. Duyên sinh khởi phát, sinh ra gốc năm ấm, làm duyên cho già, đến chỗ già lão, các căn chín muồi rồi đến chết.
Cho đến chết có mười hai việc. Ở chỗ duyên khởi phát, thân ấm tuy hoại mà chuỗi ấy không dứt được, chưa từng tuyệt hẳn. Từ duyên vô minh mà có các hành, rồi danh sắc, sáu nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, già, bệnh, chết, lo buồn, khóc lóc. Vì duyên vô minh nên không lúc nào dứt, không thể kể cho cùng; như thế là còn dư sót. Vô minh vừa tiêu thì các hành liền diệt; các khâu sau cũng do đó mà có hay không (?); như thế là còn dư sót (?).
Vô minh, ái và thủ làm tăng trưởng trần lao, không lúc nào dứt. Hành và những việc đã làm thì qua lại báo ứng; báo ứng xoay vần, gốc rễ không lúc nào nhổ được. Những tai ương còn lại thì khổ đau cứ xoay chuyển, cũng không ngừng nghỉ — đó là do vô minh vậy. Trong quá khứ, vị lai, hiện tại, sự trói buộc lan khắp, nên phải đoạn tuyệt.
Như vậy là ba vòng xoay (ba con đường nối nhau: phiền não, nghiệp và khổ). Trong ba vòng xoay ấy không có ta. Vì lìa ta và của ta, vô minh diệt đi, nghiệp tự nhiên không còn chỗ trụ, như căn nhà lau sậy (?), như ao nước trong sạch (?).
Các khổ não là vì vô minh mà có hành — đó là việc thuộc đời trước. Vốn chưa từng có các khổ đau, nhân có thức mới đưa đến thọ — đó là hạnh thọ của hiện tại. Từ ái mà có hữu — đó là nguồn gốc thọ của tương lai. Từ đây trở lên thì không còn sinh. Vô minh vừa tiêu thì các hành liền diệt, cũng là đoạn tuyệt.
Có ba thứ khổ hoạn. Mười hai báo ứng đều từ nhân duyên khởi lên. Từ vô minh đến sáu nhập là khổ của hành (sự khổ do mọi thứ tạo tác đều biến đổi không ngừng) (?); đó là có thể diệt hành; các hành đã diệt, nhân đó mà phân biệt ra (?). Các hành như vậy, còn lại hai việc: sự tự trói buộc nơi xúc và thọ là khổ (khổ chồng lên khổ); còn lại nữa là nỗi khổ của sự tan mất, chia lìa (?).
Vô minh vừa tiêu thì các hành liền diệt, ba khổ dứt hẳn. Vì vô minh mà có các hành; vì duyên tạo tác mà có các hành. Như vậy còn dư sót. Vô minh vừa tiêu thì các hành liền diệt — đó là cái có (?). Tất cả các hành, vì còn dư sót này mà có vô minh và hành; dùng phương tiện khéo léo để mở gỡ sự trói buộc lớn. Vì còn dư sót này mà có luân chuyển.
Vì vậy, vị ấy nên quán chỗ hướng về của sự khởi và diệt của mười hai duyên, lật đi lật lại xem xét: do nhân mà có; siêng siêng bám chấp; chế ngự thân, miệng, ý; nhân tự mình tạo duyên, do cúng dường (?) mà đến; không có nghiệp sinh; ba vòng xoay ấy khiến không còn xoay nữa. Gốc xưa vốn không có khổ đau; vì quen xúc chạm mà có ba khổ. Tu hành và báo ứng đều chỉ là duyên khởi mà thôi.
Ví như có người gánh món nợ mà được cởi trói (?); quán xét thì vô tận, không có gì là tận cả (?).
Vị ấy quán duyên này: khi duyên vừa khởi, biết những việc sẽ đến, đều hiểu rõ cả; không có ta, không có người, không có thọ, không có mạng, tự nhiên là không; vắng lặng điềm tĩnh mà vẫn có tạo tác; nhân gặp duyên mà được quả báo. Đó là theo cửa giải thoát Không (thấy rõ các pháp đều không có tự tánh riêng).
Tâm tánh ôm giữ điều này, như vậy diệt tận, không còn dư sót, ngay nơi hiện tại; suy nghĩ chuyên chí — đó là cửa giải thoát Vô tướng (không bám vào bất cứ hình tướng nào). Do đó mà biết, không còn ham thích gì, chỉ chí ở đại bi, dạy dỗ giáo hóa chúng sinh có duyên từ trước — đó là tâm ôm giữ cửa giải thoát Vô nguyện (không mong cầu, không ước muốn gì nơi thế gian).
Vì thực hành được ba cửa giải thoát này, nên trừ được hạnh phân biệt người và ta, cùng cái thấy có người làm và cái tướng của việc làm, bỏ được sự chấp trước các tướng có và không. Lại tiến thêm, ôm lòng đại bi làm đầu (?), càng tinh tấn, giáo hóa các phàm phu chưa thành đạo, khiến họ được thông suốt.
Đã thành tựu được thì liền đạt sự hội hợp của các pháp (?), càng thông suốt sự hội hợp của pháp, không còn lui lại; đầy đủ hòa đồng, tiến lên nhân hòa, thành tựu không lui sụt. Nếu thấy như vậy: bệnh sân hận, kết sử (phiền não trói buộc) và vết nhơ sinh ra đều do sự hội hợp này; vừa hội hợp là đưa đến các hoạn nạn, như nước sông chảy không ngừng nghỉ.
Tâm tự nghĩ: "Không dùng hạnh nào khác, chỉ mãi tu sự vắng lặng và giáo hóa chúng sinh." Này Phật tử, nếu làm được như vậy thì ở trong đời ác đầy tai ương độc hại mà không oán hận, dẫn dắt một cách tự nhiên, quán chỗ vốn trong sạch, không khởi không diệt; vâng giữ đại bi, giáo hóa chúng sinh cho thuận theo; thực hành trí độ vô cực (sự hoàn thiện của trí tuệ, đưa người vượt qua sinh tử đến bờ giải thoát), gọi là cửa trí tuệ không chướng ngại.
Dần tu cho chí được thuần thục, học đến chỗ sáng ngời, hợp với ánh sáng của đạo; thành tựu trí tuệ như vậy, đó là sự nghiệp lớn của chánh đạo, lợi ích của đạo đúng thời; lấy nghĩa đạo làm cơm áo, không cùng hội hợp với nghiệp tà.
Nhân đó quán xét tất cả, tự nhiên vắng lặng diệt hết, cũng không đi theo bên kia (?); các phẩm trợ đạo (các pháp tu giúp đạt giác ngộ) đầy đủ; tự thân thấy hiểu đạo địa hiện ra trước mắt, liền vào chỗ không, chỉ hiểu định ý (tâm an định).
Định ý ấy gọi là: định đi vào không, định tự nhiên không, định rốt ráo không, định không bậc nhất, định ý không vô cực, định ý không hội hợp, định ý không phụng hành, định ý không chân thật không niệm, định ý không quán xét bình đẳng, định ý không lìa nghiệp không vật. Những loại như vậy, đạt được một vạn cửa tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú một chỗ), tự nhiên hiện ra trước mắt. Vô tướng và vô nguyện cũng lại như vậy.
Lại tiến tu, gần gũi và đạt đến các bậc trụ của Bồ-tát. Tâm đầy đủ, tánh không thể hoại, tâm tánh sáng rõ, tánh hạnh chân chính, tánh sâu xa, ý không lay chuyển, ý không ngừng nghỉ, ý rộng lớn, tâm nghĩ vô hạn, ý ham thích trí tuệ, ý gom tụ trí tuệ thiện quyền (cách khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt chúng sinh tùy theo khả năng của từng người) — như thế mới đầy đủ.
Tánh của Bồ-tát này liền được thuần hòa, ở trong đạo của Như Lai mãi không quay lui; có thể giáo hóa tất cả tà thuật ngoại đạo, khiến họ thuận theo bậc trí tuệ; không rơi vào bậc của hàng đệ tử Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát riêng mình) và Duyên giác (người tự quán nhân duyên mà ngộ đạo, cũng chỉ cầu giải thoát riêng mình). Vị ấy chuyên một mà tăng tiến, tận mắt thấy trí tuệ Phật không gì sánh bằng; bỏ hạnh trần lao, được chí vững chắc, trụ nơi trí tuệ Bồ-tát, mà tu tập thuần thục Không, Vô tướng, Vô nguyện.
Vâng theo lời pháp dạy, tùy thời thích hợp; trí tuệ phương tiện khéo léo không còn làm hư hoại các phẩm trợ đạo và pháp hành. Vị Bồ-tát ấy an trụ nơi đạo địa hiện ra trước mắt, trí độ vô cực càng thêm vượt trội; ngày nay thành tựu, thông suốt hợp với đạo, mau đạt bậc nhẫn thứ ba, gọi là nhu thuận. Đó gọi là đạo pháp chuyển mà thuận theo.
Vị ấy trụ nơi đạo địa thứ sáu Mục Tiền của Bồ-tát, thấy không thể kể xiết ức trăm nghìn cai (đơn vị số cực lớn) triệu triệu chư Phật, liền cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính), hạ mình phụng sự, dâng y phục, thức ăn, giường nằm, chỗ ngồi, thuốc men chữa bệnh. Ở chỗ chư Phật, vị ấy xuất gia bỏ gia nghiệp, làm sa-môn (người rời nhà đi tu), nghe nhận kinh điển; như điều đã nghe mà vâng làm theo trí tuệ, siêng tu sự thông đạt của bậc thánh; điều cầu nghĩa trong việc làm thì liền đạt được.
Càng tu, giác ngộ tiến vào kho pháp của Như Lai, đạt được ánh sáng pháp lớn; trong không thể đếm ức trăm nghìn kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), triệu triệu vô hạn, thành tựu gốc công đức, càng rạng rỡ cao vời.
Ví như, này Phật tử, ngọc lưu ly (đá quý màu xanh biếc) thượng hạng, rửa giũa cho sáng thì ánh sáng rực rỡ. Bồ-tát cũng vậy, trụ nơi đạo địa Mục Tiền, đức ngày càng tăng, thực hành trí phương tiện khéo léo càng thêm hiển lộ; với gốc công đức này, càng thêm vắng lặng, dạo bước không ai sánh.
Lại ví như, này Phật tử, ánh sáng lớn của mặt trăng soi tâm chúng sinh, khiến ai nấy đều thư thái; bốn thứ gió lớn cũng không lay được cung điện của nó (?), một mình không ai sánh. Bồ-tát cũng vậy, trụ nơi đạo địa Mục Tiền, gốc công đức ngày càng tăng, soi trừ trần lao của vô số chúng sinh, nhổ bỏ vết nhơ ái dục, vượt hết (?) đường lối của bốn ma (bốn thứ phá hoại người tu: ma phiền não, ma năm ấm, ma chết, ma cõi trời), một mình bước đi không ai sánh.
Này Phật tử, đó là đạo địa thứ sáu Mục Tiền mà Bồ-tát đại sĩ đạt được. Tu tập an trụ ở đây, vị ấy khéo biến hóa; nếu làm vua cõi trời thì những kẻ tự cao (?) thấy đều hàng phục; một mình bước đi trong ba cõi không ai sánh; hàng Thanh văn, Duyên giác không dám hỏi vặn.
Gốc công đức vị ấy thực hành là: bố thí, lời yêu kính, việc làm lợi ích, cùng chung lợi lạc (bốn cách thu phục, gần gũi chúng sinh), dùng để giáo hóa tâm chúng sinh, không rời đạo Phật cho đến khi đầy đủ tất cả. Vị ấy nghĩ đến nhất thiết trí (trí tuệ biết hết mọi sự của Phật) phát sinh từ đâu (?); với nguyện bậc nhất, thế lực vững mạnh, dẫn dắt giáo hóa, thành tựu trí biết khắp.
Trong khoảnh khắc khởi ý, với sự tinh tấn vô hạn như thế, trong chốc lát đạt được ức trăm nghìn tam-muội định, giáo hóa vô số ức trăm nghìn cai các chúng Bồ-tát, thấy các quyến thuộc. Sức nguyện của Bồ-tát thì thù thắng, những gì làm cảm động không thể kể xiết, thực hành trong nhiều ức trăm nghìn cai kiếp, không thể ví dụ được.
Lúc ấy Bồ-tát đại sĩ Kim Cang Tạng muốn giảng giải rộng chỗ quy về của nghĩa này, liền nói bài tụng rằng:
Đã đầy đủ trọn vẹn đạo địa thứ năm,
Nhân pháp mà có điềm lành: không tướng, không sinh,
Không khởi, rất trong sạch, lấy đó làm không buông lung,
Vâng làm theo ý trí tuệ thánh, liền vào bậc trụ thứ sáu.
Các pháp đều vắng lặng, tĩnh lặng không tưởng niệm,
Tự nhiên như huyễn hóa, giải thoát khỏi sinh tử.
Đạt được nhu thuận nhẫn, pháp tự không rối loạn,
Trí tuệ càng thù thắng, bèn siêng tu bậc trụ thứ sáu.
Sáng suốt trụ nơi nhu thuận, luôn đi vào sức trí tuệ sáng,
Quán sát tất cả thế gian, từ tập nhiễm mà có quả báo.
Do ngu si mù tối mà có ta, người và vật,
Muốn độ thoát những người ấy, nên siêng tu hành.
Từ chỗ chọn xét nhân duyên, gốc ngọn đều là không,
Việc làm là duyên của báo ứng, hội hợp đưa đến tranh cãi rối loạn.
Như có việc làm thì thấy cái tạo tác và cái thấy,
Chọn lựa gần gũi các thứ, như ong hút hoa.
Nếu dùng trí tuệ mà xét, gốc ngọn là sáng và tối (?),
Tư tưởng (hành) làm duyên cho tội phước, được báo bằng quả si mê.
Từ tư tưởng ấy, danh sắc làm bạn đồng hành,
Như vậy đưa đến hoạn nạn, thành khổ của năm ấm.
Nhân tâm có ta và của ta, rơi vào trong ba cõi,
Lại các nẻo đi ấy, mười hai duyên đều do một tâm.
Từ tham dâm mà sinh, tâm hành cũng như vậy,
Có và hết cũng như thế, lại bị tâm làm cho lầm lạc.
Do vô minh si mê, mà tạo lập mười hai khổ,
Nhân duyên của ngu tối, luôn khởi các tưởng niệm.
Như vậy đưa đến già, bệnh, thân tan rã,
Lại tất cả các hoạn nạn, do tối tăm hết và hoại mà dứt (?).
Từ duyên si mê vô minh, nhân đó không dứt,
Tư tưởng nếu tiêu diệt, nhân duyên liền dứt trừ.
Vì khởi ngu si ân ái, mà duyên đến trần lao,
Khổ nhọc phiền não, tưởng niệm còn dư hại.
Từ các nhập mà đến si mê, nên có khổ sinh tử,
Xúc chạm vui và cảm thọ, từ khổ lại đến khổ.
Lại có thân nắm giữ còn lại, xoay vần thêm lớn khổ,
Dứt trừ các khổ não, thì không có ta và của ta.
Vốn không có cảm thọ, cũng không các tưởng niệm,
Những gì thần thức trải qua, ở hiện tại mà qua lại.
Vì sự nắm giữ và tạo tác của tương lai, nên thành các khổ não,
Lại những gì tiêu diệt, quán thấy là hết hẳn.
Do hiểu nhân duyên của ngu si, tự nhiên thành giác ngộ,
Vì chán hoạn nạn, nên diệt trừ các nhân duyên.
Vì nhân duyên ấy, mà dứt các duyên,
Quán những kẻ thấp hèn (?), tự nhiên mãi là không.
Nhu thuận và ngu tối, theo ý của nghiệp hành,
Đạt được rồi thì hết si mê, nhờ vậy dứt mọi duyên.
Nhân duyên sâu diệu, hiểu rồi thì là hư không, không tướng,
Xét mười phần việc, hiểu rằng không thể phân biệt.
Có tính đến các nẻo đi, tội phước ở tương lai,
Nghiệp tài sản ba phẩm (?), từ gốc xoay vần đến nay.
Phân tích ba khổ, chỗ khởi lên và diệt đi,
Không có gì, các ấm diệt hết, nhu thuận hiểu nhân duyên.
Nhân duyên khởi như vậy, đi vào thông suốt bình đẳng,
Ví như hiện ra huyễn hóa, nghiệp ái dục cũng như thế.
Như những gì thấy trong mộng, hình và bóng cũng như vậy,
Loài ngu tối đần độn, tự nhiên như dã mã (hơi nắng bốc lên giữa đồng, nhìn xa như nước, như bầy ngựa chạy — ví điều hư ảo).
Ai hiểu hạnh như vậy, trí ấy mới rõ được không,
Các duyên đều mơ hồ, giữ điều này thì không có tướng bền chắc.
Đã hiểu được như thế, thì cũng không có mong cầu,
Chỉ muốn nguyện thương xót tất cả các loài chúng sinh.
Chí lớn rộng rãi, thực hành cửa giải thoát như vậy,
Tâm càng thêm từ bi, nghĩ và vui với công đức của Phật.
Siêng tu, lo cho chúng sinh, thật sự suy xét nguồn gốc,
Không còn các sầu lo của tình, đạt công đức vô lượng.
Đầy đủ tam-muội Không, biết gốc trăm nghìn kiếp,
Bậc dũng mãnh như vậy, Vô tướng và Vô nguyện cũng thế.
Dựng lập đạo nghiệp này, nhu thuận pháp nhẫn tôn quý,
Trí tuệ ứng hợp vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt), cửa giải thoát là báu lành.
Tánh rộng lớn như vậy, cúng dường bậc Đại Thánh,
Ứng hợp sự vắng lặng, trừ ồn loạn, chí thuận theo lời dạy của Đấng Tối Thắng (Phật).
Thành tựu giác ý (các yếu tố đưa đến giác ngộ) và định, càng thêm trong sạch,
Như lưu ly, vàng tía, chạm giũa càng sáng đẹp.
Soi sáng ý chúng sinh, như ánh sáng rộng của mặt trăng,
Bốn thứ gió thổi đi, mà một mình không ai sánh.
Nhân vượt qua đường lối của ma, ánh sáng tối thắng đẹp đẽ,
Tiêu diệt các trần lao, đốt khô các khổ đau.
Bậc thầy lớn của cõi trời (?) tuyên bày bậc trụ trí tuệ này,
Khéo giáo hóa, lập ý đạo, biến tiêu cơn gió (phiền não) trong lòng (?).
Những gì vâng theo trí tuệ thánh, đều diễn giảng thành chương câu,
Bậc dũng sĩ đã vượt lên, hàng Thanh văn không theo kịp.
Khởi ý tinh tấn trong chốc lát, đã đạt nghiệp an trụ,
Đời trước đã đạt được ức trăm nghìn tam-muội.
Trong chốc lát thấy vô số chư Phật hiện tại ở mười phương,
Đức ấy soi sáng đời, như mặt trời, như trăng mùa thu.
Vi diệu, sâu xa, khó hiểu, vượt hơn hẳn, Thanh văn không theo kịp,
Bậc anh hùng tự tại giảng đạo địa thứ sáu.
Bấy giờ chư thiên nghe pháp được nói, trong lòng thư thái, đứng giữa hư không, rải mưa nhiều thứ hoa, hương, châu báu, khen ngợi bằng tiếng êm dịu vi diệu, miệng tuyên lời ca ngợi công đức trong sạch, đầy đủ, đáng kính: "Lành thay! Bậc tối thượng suy nghĩ về nghĩa lợi, tích công chứa đức, trí tuệ được tự tại; hạnh thù thắng cao vời bậc nhất, như hoa sen; thương xót chúng sinh, hạnh vượt tuyệt, không thể lường được."
Các vị trời có thần lực lớn, vi diệu, ở giữa hư không rải mưa các thứ hoa hương thù diệu, tiêu trừ trần lao thô và tế cùng sự lo buồn tối tăm, tuyên ra âm hưởng kỳ lạ tốt đẹp: "Chúng con đã đạt được lợi ích trong sạch bậc nhất, vì đã được nghe giảng đạo địa này."
Bấy giờ các nhạc khí phát ra tiếng ai oán (?); các ngọc nữ cõi trời lòng hớn hở. Ở nơi chư thiên ấy, nương theo thánh ý của Phật, khiến các cửa đều tự mở ra, trừ mọi tối tăm, tâm hiểu sáng như mặt trời, vâng giữ pháp tôn quý nhất.
Khi ấy vô số người ở thế giới kia, các bậc hiền trong thế tục, đều vượt khỏi thế gian, hiển bày cho các phương các tục điều vi diệu bậc nhất (?); từ xa thấy thân mình vắng lặng điềm tĩnh, hiện ra hình là thân không thân, tự quy về pháp, tiêu diệt phiền não, điều phục an định, khiến không còn tưởng niệm. Có âm hưởng ấy vang lên, mắt sáng rực, vượt qua vô số cõi nước chư Phật, cúng dường chư Phật, phụng sự các bậc Dẫn đường.
Họ tự xét thân mình, nhớ nghĩ như Đấng Tối Thắng, bỏ các vết nhơ, trí tuệ được tự tại, giáo hóa chúng sinh, không có tưởng phân biệt người và ta, vâng làm hạnh tinh tấn, hợp với nghiệp đã làm.
Các ngọc nữ cõi trời, tất cả đều ưa nghĩa vắng lặng im tiếng, ngắm nhìn bậc tôn quý trong loài người. Đại chúng trong hội vui mừng, thưa với Đấng Chúng Hựu (danh hiệu của Phật: bậc được muôn loài tôn kính và che chở muôn loài): "Để cúng dường Phật, thân đã được tự tại, xin nói lời dạy chánh pháp thù đặc, công đức như biển cả; xin đúng lúc này tuyên giảng, hiển bày bậc trụ thứ bảy."
Kinh Tiệm Bị, quyển thứ ba.
Kinh Tiệm Bị Nhất Thiết Trí Đức, quyển thứ tư.
Ngài Trúc Pháp Hộ, vị tam tạng (bậc thầy thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) người nước Nguyệt Chi, đời Tây Tấn, dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video