Sách «Công Đốc tướng pháp» (phép xem tướng của Công Đốc), Phần trên, quyển 5
Thiên Tâm tướng của Hi Di (thiên "Xem tướng qua tấm lòng" của Hi Di tức Trần Đoàn, một ẩn sĩ cuối đời Ngũ Đại, đầu đời Tống)
Lòng là gốc của dung mạo: xét lòng thì điều thiện điều ác tự hiện ra. Việc làm là bề ngoài của lòng: xem việc làm thì biết được họa phúc.
Tôi xét thấy lòng là chủ tể của toàn thân. Có lòng rồi mới có tính, có tính rồi mới có hành vi. Mọi việc đều động trong lòng trước, rồi sau mới lộ ra hình dáng. Vì thế thánh nhân có thuyết "có ở bên trong thì hiện ra bên ngoài", và câu "trong lòng ngay thẳng thì con ngươi sáng, trong lòng không ngay thẳng thì con ngươi mờ".
Xét ra, hành vi là thứ đại diện cho tấm lòng. Người thiện được phúc, kẻ gian tà gặp họa, đó là lẽ tự nhiên của đạo trời. Còn kẻ gian tà được phúc, người thiện gặp họa, thì phải xét bằng hình chất mà tướng pháp (phép xem tướng người) nghiên cứu. Xét hành vi là có chủ tâm hay vô tình, và nguyên lý của lòng thiện, lòng ác: hoặc đạo trời chi phối việc người, hoặc việc người mạnh hơn đạo trời. Khi ấy nên lấy hình cách (dáng vóc, cốt cách của thân thể), hạn (vận hạn theo từng độ tuổi, mỗi độ tuổi ứng với một vùng trên mặt) và khí sắc (màu sắc, độ sáng tối hiện trên da mặt theo từng lúc) làm tiêu chuẩn để xác định.
Tâm tính không công bằng thì khó có con cháu khôn lớn. Lời nói hay lật lọng thì nên biết rằng mưu mẹo gian xảo sẽ liền nảy sinh.
Người sống trong xã hội, giao tiếp với nhau, lấy việc buôn bán công bằng làm chính đáng, như thế mới tỏ rõ chữ tín và lâu bền. Nếu dối trá thì tuy được lợi nhất thời, chẳng bao lâu ắt thất bại, hoặc con cháu hư hỏng và bị hình khắc (theo tướng học: số phạm làm tổn hại người thân, như khiến người thân chết sớm, đau ốm hoặc chia lìa). Xét kẻ nói năng lật lọng, đó là người gian tham, làm liều, hiểm trá, lòng độc, không thể kết bạn hay làm việc chung.
Cúi đầu nói nhỏ ắt là phường gian tham. Phơi gan bày mật (thẳng thắn, bộc bạch hết lòng) quyết là bậc anh kiệt. Lòng hòa, khí bình thì có thể mong cháu vinh hiển, con sang quý. Tài lệch, tính kiêu thì ắt chuốc họa lớn, nghèo cùng cực.
Cúi đầu là dáng trầm ngâm, đang tính toán trong lòng. Nói nhỏ là biểu hiện của sự tà dâm, không ngay thẳng. Phơi gan là nói người chính trực; bày mật là nói người cương trực, thanh liêm. Lòng hòa là nói độ lượng rộng; khí bình là nói đôn hậu, vững vàng. Tài lệch là chỉ biết lòng riêng, cố chấp theo ý mình; tính kiêu là hung bạo, lấn át người. Vì vậy có họa lớn do chuốc oán, kết thù ẩn sẵn.
Trở mặt vô tình thì con cháu thành gánh nặng liên lụy. Lúc chuyện trò vẫn nhớ tình xưa thì giàu sang và sống đến trăm tuổi. Cậy giàu hiếp nghèo thì sao có thể gửi gắm vợ con. Kính già thương trẻ thì ắt làm giàu cho đời sau, rạng rỡ cho đời trước.
Người vô tình thì lục thân (sáu hàng người thân gần nhất: cha, mẹ, anh, em, vợ, con) đoạn tuyệt, bạn bè trở mặt, nên liên lụy đến con cháu. Người nhớ tình cũ thường kết được nhiều duyên lành sâu dày, nên hưởng được phúc lớn. Cậy giàu hiếp nghèo là người không công tâm, trái lẽ, nên chuốc kiện tụng mà bại nhà. Kính già thương trẻ là người phần nhiều hiền từ lương thiện, nên gieo được ruộng phúc (ví việc thiện như gieo giống, về sau gặt được phúc) mà phát đạt.
Nhẹ miệng nói lời trái lẽ thì tuổi thọ ngắn, chết yểu. Quên ơn mà nhớ oán nhỏ thì khó đỗ đạt khoa cử. Giàu nhỏ sang nhỏ đã dễ tự mãn thì đường tiến thân có hạn. Giàu lớn sang lớn mà lòng không lay động thì được phúc không lường.
Khẩu đức (?) (đức về lời ăn tiếng nói) có quan hệ khá lớn. Nói càn có thể hại mạng người, phá gia sản người, nên mới có câu "họa từ miệng mà ra". Kẻ quên ơn thì chẳng cần hỏi đến tiền đồ. Giàu sang nhỏ mà dễ đầy thì đương nhiên không phải người có tầm vóc lớn. Giàu sang lớn mà không động lòng thì đương nhiên là phúc dày.
Lừa dối, che giấu những việc riêng mờ ám thì dù có vinh hoa cũng hưởng không lâu. Công bằng chính trực thì tuy không có con nối dõi, chết đi cũng thành thần. Mở miệng là nói coi nhẹ cái chết, thì đến lúc gặp việc hệ trọng về khí tiết ắt sẽ né tránh. Gặp ai cũng gọi là tri kỷ, thì dù giao tình sâu, rốt cuộc cũng tầm thường.
Hai câu trên nói về lẽ công bằng; hai câu dưới nói về tính tình. Tôi thường thấy người giỏi nói thì việc làm thực tế đều trái ngược. Vì thế kẻ hay nói coi nhẹ cái chết lại không thể theo chính nghĩa; kẻ xưa nay hay xưng tri kỷ thì trong lòng có mưu tính khác. Phàm cái gì phô ra ở bề mặt đều không phải sự thực; lời nói quá sự thực thì đều không làm được. Đó là vì Hi Di hiểu sâu về xã hội học, nên mới có được nghĩa lý tinh tường như thế.
Làm việc không từ khó nhọc, không ngại bị oán trách, đáng là bậc rường cột. Gặp chuyện liền né tránh hiềm nghi, sao có thể gửi gắm việc tâm phúc. Trái ngang khó chịu thì vì kiện tụng mà mất mạng, lại hại đến con. Đối đãi với người hậu hĩnh thì tự nhiên được phúc lộc, lại thêm tuổi thọ. Mê gái đắm rượu thì trong buồng, vợ và thiếp như sao Sâm với sao Thương (hai ngôi sao không bao giờ cùng xuất hiện trên trời, ví sự bất hòa, xa cách). Lợi mình hại người thì con cháu dưới gối ngỗ nghịch. Ép giá mua rẻ ruộng vườn thì ắt sinh con phá của. Tôn trọng đạo thầy thì ắt sinh con hiền.
Nói chung, tình hình xã hội là: người chịu khó nhọc thì thành công; người né tránh hiềm nghi thì gặp nhiều trở ngại; kẻ trái ngang thì nhiều chuyện kiện cáo, dính đến quan phủ; người đôn hậu thì nhiều phúc an nhàn. Gái và rượu làm hại thân, sinh bệnh hiểm, không chỉ là chuyện cãi vã. Hại người, lừa người đều là gieo nhân xấu cho con cháu, đó cũng là lẽ thường tình.
Ngu đần lại chua ngoa, khắc bạc thì nghèo khó lại tổn thọ. Thông minh mà đôn hậu, rộng lượng bao dung thì có phúc lộc và được cáo phong (vua ban sắc văn phong tước hiệu). Trong hoạn nạn mà giữ được mình, nếu đọc sách ắt thành bề tôi trụ cột. Lúc yên vui mà như quên đi (không kiêu căng, xa xỉ), thì dù tài thấp cũng là khách đường mây xanh (người đi đường quan lộ hiển đạt). Bủn xỉn mà siêng năng, cũng có phân biệt người giàu lớn với kẻ chỉ khá giả, nên xem độ lượng của họ. Xa hoa lộng lẫy, há chẳng có phân biệt người kỳ tài với kẻ phá của, ắt phải xem tài của họ.
Chua ngoa khắc bạc thì phần nhiều khắc hại nhân đinh (người trong nhà, nhất là con cháu) mà nghèo khổ. Thông minh mà đôn hậu thì đều bình an, nhiều phúc. Giữ đạo, yên phận nghèo thì đều chẳng phải người tầm thường. Phàm lấy độ lượng làm tiêu chuẩn để nhận biết người, lấy tài trí làm then chốt để phân biệt người, rồi xét định ai giàu lớn, ai khá giả, ai là kỳ nhân, ai là kẻ phá của, thì đều ở chỗ có hợp lẽ hay không mà thôi.
Đừng lấy tính hẹp hòi làm giữ của, khó tránh rước họa phá nhà. Đừng coi người biết tiếc phúc là keo kiệt, trong số họ kẻ coi nhẹ tiền của, trọng việc nghĩa rất nhiều. Làm việc lớn không nóng vội thì là người tài lớn thành đạt muộn. Biết nhìn thời cơ mà mở rộng thì là người tài cao phát sớm. Nhiều tài mà tiếc không chịu dạy, thì đã không giúp người khác nên người, chính mình cũng không thành. Thấy lỗi người mà kín đáo khuyên can, thì thân có thể gửi gắm, nhà cũng có thể gửi gắm. Biết đủ với tự mãn khác nhau: một đằng khoe khoang mà chịu tai họa, một đằng khiêm tốn mà được lợi ích. Đại tài với kẻ tầm thường khác nhau: một đằng ngông cuồng mà nhiều thất bại, một đằng chắc thực mà có thành tựu.
Phàm việc gì cũng keo kiệt là hẹp hòi; tiêu dùng vừa phải là tiếc phúc. Thận trọng, không nóng vội là người tài lớn. Gặp thời, thấy cơ là người nhiều tài. Có một nghề giỏi mà tiếc không dạy, cuối cùng nghề sẽ mai một. Sửa lỗi theo điều thiện là quân tử. Kiêu với trí có khác nhau, có tài với tầm thường khác nhau, nên việc thực tế và lợi hại của mỗi bên cũng không giống nhau.
Đố kỵ, tham cầu hơn người (?), mưu cầu danh lợi rốt cuộc vẫn thua người. Lòng thương xót nhiều thì gặp gian nan, giữa đường được cứu. Không phân biệt ơn với oán thì khó mà sống lâu. So đo từng ly từng tí thì sao mong gánh vác việc lớn. Người cứng rắn mưu việc dễ thành, nhưng sao đảm bảo không gặp tai họa thương tổn. Người mềm yếu làm việc khó thành, nhưng phúc bình thường cũng hưởng được yên ổn. Lúc vui lại sinh buồn thì một đời vất vả. Lúc giận lại cười thì đến già vẫn gian tham.
Không phân biệt ơn oán là che lấp lương tâm trời phú, nên chết yểu. So đo từng chút là hạng người nhỏ. Người cứng rắn dũng cảm tiến lên, nhưng có thể thất bại nghiêng đổ. Người mềm yếu làm việc do dự, nhưng gặp trở ngại phải dừng giữa chừng. Lúc vui mà buồn là người lao khổ vất vả; lúc giận mà cười là người âm hiểm, độc địa.
Thích khoe điều tốt của mình thì chớ (?) mong công danh nữa. Thích bàn chuyện xấu của người thì rất dễ hại đến tính mạng. Trách người nặng mà trách mình nhẹ thì chớ cùng làm việc chung. Nhường công cho người, nhận lỗi về mình thì hoàn toàn có thể cứu hoạn nạn, giúp tai ương.
Khoe điều tốt của mình thì báo hiệu chuốc ghen ghét; bàn lỗi người thì báo hiệu kết thù. Hai điều này đều gây hại ngược lại cho chính mình. Trách người mà dung tha mình tức là không công bằng; nhường công cho người, nhận lỗi về mình tức là chỗ khác biệt của người có độ lượng lớn. Hai điều này là ranh giới giữa quân tử và tiểu nhân.
Ở nhà giữ trọn hiếu đễ (hiếu thảo với cha mẹ, kính nhường anh chị), thì dòng dõi đời đời làm quan sang (?). Cùng chung lành dữ với người đời thì được hương khói thờ cúng nghìn năm. Tùy việc mà lo liệu chu toàn thì đức ắt dày; buông theo cảm xúc mà xung đột thì lòng ắt độc. Dễ trở mặt (?) là người phúc mỏng; bền bỉ chịu đựng được là người độ lượng rộng.
Hai chữ hiếu đễ là chuẩn mực thường của phẩm hạnh, là nền móng ban đầu để thành thánh hiền. Cùng tồn vong với đời, dù gặp kiếp nạn (?) ở đương thời thì danh vẫn lưu đời sau. Người đức dày thì thiên tính lành, đương nhiên bền lâu; người lòng độc thì thiên tính ác, dễ trở mặt.
Thích tranh giành với người thì nền phúc bồi đắp mỏng (?), tiền đồ có hạn. Việc gì cũng tự xét lại mình thì tích lũy dày, việc bị khuất rồi cũng được duỗi ra. Tuổi trẻ bay bổng, nông nổi thì khó thoát hạn của Nhan Tử (Nhan Hồi, học trò giỏi của Khổng Tử, chết sớm; ý nói hạn chết yểu khoảng ba mươi hai tuổi). Tuổi tráng niên mà liều lĩnh, mê muội thì khó qua tuổi bất hoặc (tuổi bốn mươi, theo lời Khổng Tử "bốn mươi tuổi thì không còn mê hoặc"). Mừng giận không phân nặng nhẹ thì không thành được việc gì. Cười mắng không xét phải trái thì bạn bè thân đoạn tuyệt.
Thích tranh giành là điều phải răn trong đời thịnh, nhưng lại là xu hướng của đời loạn, nên thời đại khoa học là thời đại cạnh tranh. Hiếu thắng, nóng giận thì báo hiệu không thọ. Biết tự xét mình là người có lòng bao dung, có trí. Kẻ bay bổng thì dừng ở tuổi ba mươi hai; kẻ mê muội thì dừng ở tuổi bốn mươi, vì lầm lạc vào hành vi tà vạy. Mừng, cười, giận, mắng đều không xét, người ấy kiêu căng càn dở, lục thân mất hòa thuận, bạn thân đoạn tuyệt.
Cứu người lúc nguy cấp, cũng có khi mình bị nghèo túng, ấy là trời sắp ban phúc. Gỡ nạn cho người, cũng có khi dính vào lao ngục, thần ắt phù hộ. Rét đói chớ oán căn cơ số phận, đó là do làm ác gây ra. Chết vì dịch bệnh không phải do số, đó là đắc tội với trời. Cam chịu để người lừa thì có con ắt phát lớn. Thường nghĩ lùi một bước thì một đời rốt cuộc được an nhàn. Được mất không làm kinh động tinh thần thì chẳng giàu cũng sang, lại còn thọ. Mừng giận không lộ ra sắc mặt thì thành công lập danh nhưng cũng có gian. Không có việc gì mà luống cuống hốt hoảng là thân hèn, lòng hẹp. Gặp nạn mà vẫn vui vẻ yên ổn là gan dạ, hiểu biết rộng lớn.
Cứu người nguy cấp, gỡ nạn cho người là gieo nhân lành. Làm ác thì kết quả rét đói. Tàn hại người (?) là nguồn gốc dịch bệnh. Biết nhường thì có phúc dày; biết nghĩ lùi thì được an toàn. Được mất không làm rối phong độ thường ngày thì báo hiệu sang và thọ. Giận mừng không hiện ra sắc mặt thì báo hiệu kẻ gian nắm quyền.
Làm việc giữ lòng ngay thì trọn đời tốt lành lớn. Thực lòng nhân hậu, tích đức thì năm đời hưng thịnh. Việc người có thể dựa vào, đạo trời không hề sai. Vì sao phải chết vì dao kiếm? Quân tử thì cứng cỏi lại cố chấp theo ý mình; tiểu nhân thì đi đường hiểm để cầu may. Vì sao nhảy sông, thắt cổ (?) tự tử? Đàn ông tài kém mà dấn vào chỗ nguy; đàn bà khí thịnh mà bị dồn ép.
Người khéo ở mưu cơ (?), trời khéo ở báo đáp. Vì thế quân tử cứng cỏi cố chấp, gặp sức chống lại lớn thì nguy; tiểu nhân đi hiểm cầu may, gặp thời cơ không hợp thì gặp điều dữ. Đàn ông tài kém dấn vào chỗ nguy, đương nhiên có cớ nghiêng đổ; đàn bà khí thịnh bị dồn ép, đương nhiên có hành động tìm đến cái chết.
Vì sao thân mình chết yểu? Vì nói lời bạc bẽo, làm việc bạc bẽo, giữ lòng bạc bẽo, chỗ nào cũng bạc. Vì sao gặp tai họa dữ, chết thảm? Vì có hành vi lén lút, nhiều việc riêng mờ ám, chứa thâm độc ngấm ngầm, đủ thứ đều ngấm ngầm.
Lời bạc bẽo làm mất khẩu đức mà chuốc thị phi; việc bạc bẽo che lấp lương tâm mà kết oán; lòng bạc bẽo đặt bẫy hại người; vì thế chết yểu. Hành vi lén lút chứa sự tà dâm; việc riêng mờ ám trái luân lý; thâm độc ngấm ngầm tạo ra nguy cơ; vì thế mắc tai ương (?). Tất cả đều từ tà vọng mà ra, đương nhiên không có kết quả tốt.
Vì sao mắc bệnh bất ngờ mà tàn tật? Vì buông thả dục vọng, xa hoa phóng túng. Vì sao bị nhọt độc mà nguy? Vì ăn đồ béo ngọt, dầu mỡ đọng lại. Vì sao về già không có người nối dõi? Vì tính tình cô độc, quái gở. Vì sao đang tuổi sung sức mà mất con? Vì lòng dạ dối trá.
Buông thả dục vọng là tự hại mình, nên tổn thọ. Đồ béo ngậy ngon miệng, nên gây hại cho thân. Già không có con: một là vì tính cô độc quái gở mà tham càn, hai là vì hành vi tà vạy, keo kiệt tiền của. Tuổi sung sức mà mất con cũng là vì keo kiệt, dối lòng, không tích đức.
Vì sao hay gặp hỏa hoạn và trộm cướp? Vì mang lòng khắc bạc. Vì sao thường phạm quan phù (dính đến quan phủ, kiện tụng, án quan)? Vì cậy ngang ngược làm gan. Vì sao làm đến tể tướng đứng đầu triều? Vì thường mang lòng cứu giúp muôn vật. Vì sao được phong tướng, phong hầu? Vì riêng có khí phách trùm cả đời.
Người khắc bạc thì có thiên tai báo lại, hỏa hoạn hay trộm cướp chỉ là mức nặng nhẹ. Kẻ ngang ngược thì gặp tai họa bất ngờ, nên bị việc quan làm liên lụy. Cứu giúp muôn vật, làm lợi cho người, khí phách trùm đời, đều là cách đại quý (tướng rất sang).
Sao biết làm quan Kim Mã Ngọc Đường (chức quan văn học sĩ ở viện Hàn lâm)? Vì dáng điệu thanh tú. Sao biết làm kiến tiết ủng nha (cầm cờ tiết, dựng cờ nha của vua ban, tức chức tướng soái trấn giữ một phương)? Vì khí khái vượt trời. Sao biết chỉ làm chức thừa, chức bạ, quan lại cấp dưới (chức phó, chức coi sổ sách nhỏ)? Vì độ lượng tầm thường, gan mỏng. Sao biết làm minh kinh, giáo thụ (người đỗ khoa minh kinh, chức thầy dạy ở trường của nhà nước)? Vì về già gần như cái xác biết đi. Sao biết lúa mọc mà không trổ bông (có tư chất mà không phát triển)? Vì không chỉ ngu đần mà còn hoang đường. Sao biết trổ bông mà không kết hạt (có tài mà không thành tựu)? Vì tự cho mình giỏi, lại thêm hạnh kém.
Độ lượng tầm thường mà không quả quyết, gan mỏng mà không dám tiến, nên chỉ sang ở mức thường mà thôi. Phàm người kết thúc ở chức giáo thụ, về già gần như cái xác biết đi, điều này khá nghiệm. Ngu đần, hoang đường là vì thiên lệch mà mê tà. Tự cho mình giỏi mỗi khi làm việc, là vì bỏ dở giữa chừng mà kiêu ngạo. Đó đều là chỗ tinh thâm của Hi Di.
Nếu bàn về đàn bà thì trước hết phải trầm tĩnh, ít nói. Xưa nay người con gái hiền thục không quý ở tài năng. Dáng mạo có uy nghiêm thì đáng nhận tước phong nhất phẩm (tước phong bậc cao nhất dành cho vợ, mẹ quan lớn). Ít khi trang điểm thì có thể nắm giữ vạn vàng.
Phép cổ xem tướng đàn bà lấy trầm tĩnh làm chủ, ý là đạo Khôn (đạo của đất, thuộc âm, ứng với người nữ) nên mềm mỏng. "Con gái không tài mới là đức." Đời nay thì ngược lại: chỉ chọn người đẹp, không hỏi có dâm đãng không; chỉ chọn tài trí, không hỏi có cứng cỏi làm loạn không. Phép của Hi Di vì thế không còn được dùng.
Nói nhiều, hiếu thắng thì dù có con nối dõi cũng ắt tổn hại thân. Hiếu đễ, hiền lành thì không chỉ giúp chồng mà còn làm vượng con. Trong cảnh nghèo khổ không một lời oán thán thì được phong tặng cả hai đường (?). Lúc giàu sang vẫn thường tiết kiệm cơm áo thì cả nhà vinh hiển mừng vui.
Người hiếu thắng thì lượng hẹp lòng chật, nóng giận mà sinh bệnh, sao có thể làm vượng con. Người hiếu thảo, hiền từ thì độ lượng rộng lớn, đương nhiên giúp chồng, giúp nhà, thân khỏe, con vượng. Nghèo khổ không oán, giàu sang không kiêu, đều là đức hạnh của người phụ nữ hiền. Đời gần đây chuộng phù hoa, không như thế thì bị chê là quê mùa.
Tôi tớ đông đúc thành đàn ắt là người rộng rãi với kẻ dưới. Tiền của đầy kho quyết là người cần kiệm giữ nhà. Người đàn bà góa (?) phần nhiều vì tính nết nhơ nhớp, về già không nơi nương tựa. Bà đi ở đợ ắt là vì tính tình trái ngang, thời trẻ lang bạt.
Rộng lượng không bằng giàu sang (?), cần kiệm không bằng âm hiểm, đó là chỗ đời suy khác đời thịnh. Tính nết nhơ nhớp, không hại người thì cũng hại mình, nên mới nói không nơi nương tựa. Trái ngang thì nhà không hòa, người thân lại xa lánh, nên mới có chuyện lang bạt.
Vì sao lừa người? Rõ là dâm loạn. Vì sao không có con? Vì ngầm hại người.
Lòng người đàn bà dâm là độc nhất, lòng người đàn bà loạn là ác nhất, nên mới có thủ đoạn lừa người, vì cậy mình đẹp mà kiêu tài. Ngầm hại người thì khắc chồng, lại khắc cả con cái.
Xem chung các lời bàn trên, thử nhiều lần không sai. Khuyên dạy người đời sau, mong họ biết đổi sang điều lành. Dễ dàng (?) xét cốt cách và bộ vị (các vùng, vị trí trên mặt và thân thể mà tướng học dùng để đoán vận mệnh), cùng phối hợp mà dùng. Quả thực huyết khí và tinh thần nhờ đó mà lộ ra. Nếu là điều thiện mà giữ được thì như trên gấm thêm hoa; nếu là điều ác mà không làm nữa thì họa chuyển thành phúc.
Công Đốc nói: Hi Di là ẩn sĩ ở núi Đại Hoa (núi Hoa Sơn), họ Trần, tên Bác (tức Trần Đoàn), tự Đồ Nam, người cuối thời Ngũ Đại. Học thuật tính mạng (môn tu luyện tâm tính và thân mạng của Đạo giáo) của ông nối theo đạo thống của Lã Tổ (Lã Động Tân, vị tiên được Đạo giáo tôn làm tổ); còn phép phong giám (phép xem tướng người) thì nhận chân truyền của Ma Y (?) (Ma Y đạo giả, thầy tướng nổi tiếng thời ấy). Khi Tống Thái Tổ lên ngôi, ông từng được triệu vào triều xem tướng cho vua; vua ban chức quan ông không nhận, nên vua ban hiệu là Hi Di, rồi ông lại trở về Hoa Sơn.
Xét phép của Hi Di: chỉ nói về lòng, không nói về tướng, nên gọi là thiên Tâm tướng. Thiên này truyền bá lễ giáo của thánh hiền, phát huy luật nhân quả thiện ác, hàm chứa ý của Lão Tử rằng "họa phúc không có cửa, do người tự chuốc lấy".
Tôi xét: đời thịnh thì đạo trời thuần hậu, người ta chuộng đạo đức lễ nghĩa, lấy điều thiện mà ràng buộc người, đó là đạo chính. Đời loạn thì đạo trời bạc bẽo, người ta chuộng âm hiểm dối trá, ép người đến chỗ tham lam, đó là quyền (cách biến thông theo thời thế). Vì thế Quản Tử nói: "Cơm áo đủ rồi mới biết lễ nghĩa." Thái sử công (Tư Mã Thiên) nói: "Kẻ trộm cái móc câu thì bị giết, kẻ cướp cả nước thì làm vương hầu; cửa nhà vương hầu thì có nhân nghĩa."
Do đó mà xem, sinh kế là gốc để lập thân, còn trào lưu là sự biến đổi của việc người. Đời thịnh chuộng tiết kiệm chất phác, hao phí không nhiều, nguồn của cải ngày một dồi dào, lòng người dễ uốn nắn cho ngay, thì dùng phép của Hi Di được, vì phép ấy có ích cho phong hóa. Đời loạn thì phù phiếm xa xỉ, hao phí đã nhiều, nguồn của cải ngày một cạn, lòng người chao đảo, e dè, việc thực tế thì hiểm trá trăm đường, không dựa vào lễ nghĩa, ấy là do hoàn cảnh tồi tệ ép buộc nên như vậy.
Phép ấy đã không còn được dùng mà tôi vẫn chép lại toàn bộ, là vì thiên Tâm tướng này có thể sánh với Cách ngôn của Chu Tử (sách những lời răn về cách sống, cách giữ nhà), lấy đạo đức làm giềng mối, lấy lễ nghĩa làm phép tắc, ý ở chỗ sửa lỗi mà theo điều thiện thôi. Tôi có hai câu, là điều cần thiết để lập thân ở đời: lòng hại người không được có, lòng đề phòng người không được thiếu. Giữ ở mức giữa là được.
Khẩu quyết của Liễu Trang (tức Viên Liễu Trang, thầy tướng đầu đời Minh)
Lông mày nổi xương, tóc mọc hình đuôi én (chân tóc rẽ chẻ đôi như đuôi chim én), báo hiệu khắc con cái.
Phép cổ nói: "Đầu không có xương xấu." Xét đuôi lông mày nổi xương là ngoại tài khố (kho của bên ngoài, vùng báo hiệu tiền của đến từ bên ngoài). Đầu lông mày nổi xương báo hiệu sang quý mà khắc anh em. Ở đây nói khắc con, khá không hợp phép. Tóc đuôi én báo hiệu khắc cha mẹ, mồ côi từ nhỏ, cũng không khắc con. Nếu chỉ nói chung chung hai chữ "hình khắc" thì được.
Người béo mặt đỏ báo hiệu tính hay ghen, lòng hung dữ. Người gầy tóc vàng báo hiệu gian tham, ngầm giết người.
Người béo thì lấy thịt bệu, thịt chảy xệ làm tướng hèn. Mặt đỏ báo hiệu hành vi tà vạy, sa sút, và các loại như nghiện rượu, bệnh trĩ ra máu, hình khắc. Còn tính ghen, lòng hung thì phần nhiều thấy ở người lông mày rậm thô, tròng mắt lồi. Người béo mặt đỏ báo hiệu nhu nhược (?), tham càn, gièm pha nịnh bợ, thiên vị việc riêng. Người gầy thuộc cục Mộc (theo ngũ hành, người dáng gầy dài thuộc hành Mộc), lấy thanh tú làm hợp cách. Tóc vàng báo hiệu khắc người trong nhà mà vất vả, phần nhiều ngu mà cô độc. Câu "gian tham, ngầm giết người" đều không hợp phép.
Có đầu không có cổ thì chết trước ba mươi tuổi.
Điều này hợp phép. Đầu to cổ nhỏ là không cân xứng, nên không thọ. Phàm người hay cúi đầu, thiên trụ (cột trời, tức xương cổ, gáy) như gãy, cũng báo hiệu nghèo và chết yểu. Ba mươi tuổi là mốc chuyển sang vận giữa (theo vận hạn tướng học, khoảng ba mươi tuổi chuyển từ vùng trán xuống vùng giữa mặt).
Đàn ông tròng mắt vàng thì tính phần nhiều nóng nảy; nếu mắt lại lồi thì phạm hình danh (án hình, tù tội).
Tròng mắt vàng phần nhiều cứng cỏi dũng mãnh: đời thịnh thì có lỗi lầm vì hấp tấp, đời loạn thì gặp hiểm mà phát lên. Mắt lồi mà có uy thì đều đại quý. Lồi mà ánh mắt không thu lại thì báo hiệu hình khắc, nguy hiểm, kinh sợ tai nạn, không có kết cục tốt.
Đàn ông mắt to thường chuốc thị phi từ phía đàn bà.
Người mắt to thì vợ khá hiền thục. Nếu lại lộ nhiều tròng trắng thì tính tình trái ngang, lệch lạc kiêu ngạo, thất thường. Thị phi từ phía đàn bà ấy là chỉ chị em dâu không hòa thuận chăng? Chỉ họ hàng bên vợ bất hòa chăng? Hay chỉ chơi bời với kỹ nữ mà sinh cãi vã chăng?
Tóc mọc sâu thì ham dâm. Có hầu kết lồi thì hay gặp ác mộng. Nam nữ đều như nhau.
Tóc mọc sâu mà ham dâm thì không đúng. Xét người dâm loạn thì có các dấu: thần (ánh thần thái toát ra từ đôi mắt và nét mặt) đẹp mà lả lơi, sắc mặt hồng như hoa đào, hậu môn nhiều lông. Người tóc mọc sâu thì khí dày, dâm hay không không ở chỗ ấy. Hầu kết lồi chuốc ác mộng thì khá nghiệm; báo hiệu vất vả cũng hợp phép.
Dái tai có nốt ruồi đen thì có tai họa kinh sợ về nước. Nam nữ tóc xoăn thì phạm dâm, phạm hình.
Dái tai có nốt ruồi đen (?) báo hiệu thông minh, có tài nghề đặc biệt, cũng báo hiệu nạn nước, ứng nghiệm khá nhiều. Xét nam nữ tóc xoăn thì báo hiệu khắc người trong nhà mà ngu vụng. Còn dâm loạn thì phải kèm theo bộ vị khác mới nghiệm.
Sau gáy chân tóc cao, thịt nổi như gò, mắt sâu, râu vàng, đều phạm án mạng.
Sau gáy thịt nổi cao báo hiệu thọ mà cứng cỏi. Mắt sâu báo hiệu khắc vợ thiếp, con cái. Râu vàng báo hiệu hình khắc lẫn lộn. Ở đây nói phạm án mạng thì khá không hợp phép. Người phạm án mạng thì thần mắt kinh hoảng, rối loạn mà lộ tứ bạch (tròng trắng lộ ra cả bốn phía quanh con ngươi), tiếng nói rè vỡ, và trong mắt có tia máu đỏ.
Mắt không chuyển con ngươi, hoặc nhìn lên nhìn xuống, liếc trái liếc phải, đều báo hiệu làm (?) (chữ thiếu, có lẽ là "làm trộm").
Mắt không chuyển con ngươi báo hiệu trộm cắp. Nhìn lên báo hiệu kiêu ngạo. Nhìn xuống báo hiệu hiểm trá. Liếc trái liếc phải báo hiệu tà dâm, gian tham. Ở đây nói tất cả đều báo hiệu "làm (?)" cũng không hợp phép, nên chia ra mà nói thì được.
Lông mày rậm, tai thấp thì phần nhiều là con vợ lẽ. Đàn bà hay ngửa mặt thì phần nhiều gian dâm.
Con vợ lẽ phần nhiều ứng ở chân tóc thấp lởm chởm, tóc mai cong nhô ra; tai thấp chỉ là dấu kèm theo; lông mày rậm thuộc loại lo âu; không thể hoàn toàn cho là con vợ lẽ. Đàn bà ngửa mặt phần nhiều ham hư vinh và kiêu ngạo; nếu thêm thần mắt nổi, tam âm (vùng da dưới mí mắt) xanh đen, thì mới dâm mà gian.
Thân to tay nhỏ thì không tụ được của. Thân nhỏ tay to thì phần nhiều ngu hèn.
Phàm hình cách lấy cân xứng làm tốt; ở đây là nói không cân xứng. Thân to tay nhỏ báo hiệu yếu đuối mà biếng nhác. Thân nhỏ tay to báo hiệu vất vả mà ngu vụng. Đây là nói đại thể như vậy.
Da cát phần nhiều dựng nên cơ nghiệp; da rắn phần nhiều phá nhà.
Da cát là da nổi hạt li ti như cát, nhăn như da gà, trời nóng hay lạnh đều thế, báo hiệu tay trắng dựng nhà. Da rắn thì mịn, lạnh, trơn, báo hiệu hình khắc, sa sút; tướng đàn bà kỵ nhất, là tướng hèn.
Đàn bà mặt to phần nhiều bất hiếu. Con gái tròng mắt tròn ắt hại mẹ chồng.
Đàn bà mặt to phần nhiều có phúc dày. Thịt bệu thì báo hiệu sa sút; thịt căng thì báo hiệu chết yểu. Bất hiếu thì phải thần mắt gấp gáp, miệng chu như thổi lửa mới ứng. Mắt tròn báo hiệu bệnh về khí, chết yểu. Nếu chân tóc thấp, tóc mai nhô ra thì khắc cha mẹ càng sớm.
Bắp chân nhỏ, sống lưng lõm hố thì một đời không có lộc. Mắt đỏ, nói lắp thì háo sắc không cùng.
Bắp chân nhỏ tức là đùi vế không có thịt bọc, báo hiệu khốn khổ. Sống lưng lõm hố báo hiệu hào nhoáng bề ngoài mà không thọ. Có cả hai thứ thì báo hiệu côi cút, khổ sở, chết yểu. Mắt đỏ là có tia máu đỏ chăng, hay có ánh đỏ chăng? Nói lắp là lòng không định. Có cả hai thứ thì báo hiệu nghi ngờ (?), làm càn. Câu háo sắc có lẽ là chỉ người phương Bắc chăng?
Mắt to mắt nhỏ, râu lệch xiên, đều báo hiệu sợ vợ. Người hay nói mê thì phần nhiều nói càn.
Mắt to mắt nhỏ báo hiệu có anh em khác mẹ. Râu lệch xiên báo hiệu sự chia phần của con cái (?). Hay là chỉ người phương Bắc sợ vợ chăng? Hay vào đời Minh thời vận trời đất nghiệm như thế chăng? Nói mê mà hay nói càn thì có. Tôi xét thì nói mê là do lo nghĩ nhiều và vất vả.
Đàn bà ra nhiều mồ hôi báo hiệu lao khổ; không có mồ hôi thì không có con; mồ hôi thơm báo hiệu con sang quý; mồ hôi đục báo hiệu con hèn.
Đàn bà lấy huyết làm chủ, mồ hôi là phần dư của huyết. Mồ hôi nhiều báo hiệu chồng yếu và hình khắc. Mồ hôi thơm thì con sang, mồ hôi đục thì con hèn, không mồ hôi thì không con. Điều này Liễu Trang nghiệm nhất, đã hiểu sâu phép cổ.
Trẻ nhỏ nghiến răng thì hại mẹ; ngủ há miệng thì khó nuôi. Nam nữ xương quan không nổi thì báo hiệu ác mộng tà ác, bị ma quỷ mê hoặc.
Trẻ nhỏ nghiến răng báo hiệu bệnh cam (bệnh gầy còm ở trẻ do rối loạn tiêu hóa, suy dinh dưỡng), ăn uống bị ứ đọng. Ngủ há miệng là tiên thiên khí (khí bẩm sinh) bị tiết ra. Quan là xương quan trên tay (xương ở cổ tay). Xương quan không nổi báo hiệu tính ngu; nói gặp ác mộng tà ác cũng hợp.
Tự nói tự nghe một mình là bị ma ám, chết yểu. Gian môn (vùng thái dương ngay sau đuôi mắt, chủ về vợ chồng) có vằn hình chữ thập thì vợ chồng không hòa thuận.
Tự nói một mình là báo hiệu thần kinh bị kích động, sa sút bại nhà, mắc bệnh hiểm mà chết, không phải ma ám. Liễu Trang vì phương Bắc nhiều cáo tinh, tà ma mà nói như thế chăng? Gian môn có vằn chữ thập báo hiệu vợ chồng sống mà phải chia lìa, há chỉ là không hòa thuận mà thôi.
Đàn bà gò má cao lớn thì giỏi quản lý của cải trong nhà. Trong mắt có nốt ruồi: đàn ông báo hiệu thông minh, đàn bà báo hiệu dâm loạn.
Con gái gò má cao lớn thì người ấy nhiều tài trí, nắm thay quyền chồng, nhưng báo hiệu khắc chồng hoặc chồng yếu. Trong mắt có nốt ruồi báo hiệu thông minh mà sang quý, hoặc mắc bệnh dai dẳng, có thù oán (?); nam nữ đều thế. Đàn bà thì báo hiệu hình khắc, không báo hiệu dâm loạn.
Tai mỏng, sống mũi thấp, miệng (?) (chữ khuyết), ngực nhô ra, là tướng tôi tớ.
Đó đều là cách hạ tiện. Tai mỏng thì cha mẹ không nhờ cậy được. Sống mũi thấp thì phu tinh (sao chồng, tức chỉ người chồng trong tướng đàn bà) khốn khổ. Miệng (?) thì lục thân bất hòa. Ngực nhô thì tính độc, số mệnh bế tắc. Vì thế đều thấp hèn.
Người trẻ mà thần tán loạn thì chết; người già mà cổ khô thì chết. Đàn bà môi trắng thì bệnh, môi xanh thì chết. Trẻ nhỏ mắt đen (?), mười đứa không được một đứa lớn. Đàn ông hay cúi đầu, trăm người không một người thành đạt. Đàn bà môi trắng, mười người không một người có con.
Mấy câu này là chỗ tinh túy của Liễu Trang, dùng khá nghiệm. Xét câu "trẻ nhỏ thần đen", tôi ngờ là chữ "thần nổi" bị viết nhầm. Đàn bà lấy huyết làm chủ, nên môi đỏ là huyết vượng mà có con. Môi trắng, môi xanh đều báo hiệu bệnh tật, không thọ, thì làm sao có con.
Lông mày mọc sợi dài báo hiệu thọ.
Tôi xét sợi lông mày dài mọc ra vì lo âu, tuy thọ nhưng vất vả, chứ không phải thọ mà có phúc. Vì thế tôi phân ra: sợi chĩa lên báo hiệu hình khắc, sợi chĩa xuống báo hiệu lo âu.
Tai trắng, môi đỏ báo hiệu con sang quý. Về già còn háo sắc báo hiệu thọ.
Tai trắng, môi đỏ báo hiệu có danh vọng sang quý và nhiều lộc, con sang quý chỉ là chuyện phụ. Về già còn háo sắc báo hiệu rất thọ, cũng nhiều con cái. Tôi từng thấy người già hơn bảy mươi tuổi vẫn còn sinh con, vì khí bẩm thụ từ trời dày.
Người già rụng râu báo hiệu khắc con. Người già không rụng tóc báo hiệu vất vả. Tướng đàn bà về già không rụng tóc báo hiệu dâm mà cô độc.
Đó đều là cái nhìn phiến diện, hoặc tình hình phương Bắc khác chăng. Tôi xét người già rụng râu báo hiệu có nỗi lo thầm, việc không toại; già không rụng tóc báo hiệu vất vả, hình khắc; đàn bà không rụng tóc báo hiệu thọ. Ở đây nói dâm và cô độc đều không nghiệm, hoặc là có cách tướng khác đi kèm.
Thừa tương (chỗ lõm dưới môi dưới, phía trên cằm) không có râu lại lõm hố, báo hiệu kinh sợ về nước.
Điều này hợp phép. Thừa tương là bộ vị chuyên về hành Thủy, nên nghiệm về nạn nước. Nếu khí sắc đen thảm thì báo hiệu đến lúc gặp nạn nước. Nếu các màu đỏ, đen, xanh lẫn lộn thì báo hiệu huyết quang (đổ máu, thương tích), nhọt độc, hoặc tai ách vì bệnh do rượu.
Môi miệng đàn bà: môi dưới trùm môi trên thì báo hiệu thị phi cãi vã; môi trên trùm môi dưới thì báo hiệu lòng ác độc.
Môi miệng là bộ vị nhỏ trong tướng pháp, liên quan đến cơm áo, bổng lộc. Môi dưới trùm môi trên thì khắc mẹ; môi trên trùm môi dưới thì khắc cha. Môi không che kín răng thì nhiều cãi vã. Trùm là có chỗ thừa, chỗ thiếu, báo hiệu keo kiệt và hẹp hòi.
Đàn ông tóc thô thì phạm hình; đàn bà tóc thô thì khắc chồng khắc con.
Đàn ông tóc thô báo hiệu vất vả nặng (?) và ngu vụng. Đàn bà tóc thô báo hiệu hình thương, lo buồn, cơ nghiệp cũ bị hao, lại có đến nửa số lưu lạc thành hạ tiện.
Sắc mặt như phấn, như mây, chớ bảo là tốt, e chuốc hình khắc nặng. Sáu ngón tay thì hại cha mà hèn.
Khí sắc lấy sáng nhuận, hồng tía (?) làm tốt. "Như phấn" là ánh sáng nổi trên mặt; "như mây" là tản mạn. Ánh phấn nổi ra báo hiệu khắc người trong nhà và bệnh tật. Tản mạn không tụ báo hiệu hư phù, nhiều liên lụy và sa sút. Sáu ngón hại cha thì khá nghiệm; còn hèn thì hẳn phải có bộ vị khác không tốt mới ứng nghiệm.
Thân trắng mặt vàng thì không khốn lâu; thân vàng mặt trắng thì không vinh lâu. Bìu dái không nhăn không vằn báo hiệu tuyệt tự.
Thân trắng mặt vàng là ngoài đục trong trong; thân vàng mặt trắng là ngoài trong trong đục; vì thế mới nói không khốn lâu, không vinh lâu. Bộ phận sinh dục không có nếp nhăn thì không thọ, không có vằn thì không con, đều nghiệm.
Đàn bà không có móng tay báo hiệu ngu. Rốn mỏng là không tốt. Rốn mọc lông báo hiệu dâm và hèn.
Câu "đàn bà không có móng tay" là móng không dài chăng, hay móng dễ gãy chăng? Rốn có hai góc ngửa lên thì báo hiệu con sang quý; rốn mỏng thì quan hệ nhẹ hơn. Rốn mọc lông báo hiệu nóng nảy và bệnh hiểm, cũng là dâm nhưng không hèn.
Quanh vùng tim có mạch đỏ: đàn ông báo hiệu giàu, đàn bà báo hiệu sang.
Phía ngoài vùng tim là chỗ đản trung (điểm giữa ngực, ngang giữa hai đầu vú). Mạch đỏ mọc thẳng chăng, mọc ngang chăng, hay vòng tròn chăng? Đàn ông báo hiệu giàu thì không nghiệm, có lẽ báo hiệu có tài nghệ đặc biệt về mỹ thuật; đàn bà báo hiệu sang thì không nghiệm, có lẽ báo hiệu nhiều con cái.
Người cao mà tay ngắn, trăm người không một người thành. Ngư vĩ (đuôi mắt) chạy vút lên thiên thương (vùng hai bên trán phía trên đuôi lông mày) thì tay trắng lập nghiệp.
Người cao là hình Mộc, phần nhiều thông minh. Tay ngắn là không cân xứng, đương nhiên phải vất vả vì chỗ thiếu ấy. Ngư vĩ chạy lên thiên thương báo hiệu vợ giỏi mà giữ được nhà, hoặc phát lên nhờ của vợ, vì có người nội trợ tốt.
Đàn bà răng chìa ra ngoài thì hại cha mẹ; răng chìa vào trong thì khắc con cái.
Răng cửa hàm trên mọc vênh thì hại cha; hàm dưới mọc vênh thì khắc mẹ. "Chìa ra ngoài" có lẽ là mọc vênh chăng? Răng mọc lộn xộn, không đều, báo hiệu khắc con cái và nhọc lòng. "Chìa vào trong" có lẽ là mọc lộn xộn chăng?
Đàn bà mặt đen thân trắng báo hiệu sang. Mặt có đốm, thân xanh báo hiệu hèn.
Mặt đen thân trắng tức là "ngoài đục trong trong" nói ở trên chăng? Đó là tướng hàm súc, ẩn tàng, nên báo hiệu sang và nhiều lộc. Mặt có đốm báo hiệu sa sút; thân xanh báo hiệu vất vả. Đó là chỗ dùng của phép cổ.
Tướng đàn bà gầy mà môi đỏ thì báo hiệu nhiều con; gầy mà môi trắng thì báo hiệu không thọ.
Môi miệng là bề ngoài của đan điền (vùng bụng dưới rốn, nơi chứa khí huyết gốc). Vì thế người đủ huyết thì môi ắt đỏ như tô son, con cái nhiều nhất mà sang quý. Môi trắng là huyết không đủ, nên nhiều bệnh tật, tuổi thọ cũng kém, con cái cũng ít. Đó là điều kỵ trong tướng đàn bà.
Đàn bà mặt vàng phần nhiều háo sắc; môi xanh, môi trắng quyết không có con.
Câu mặt vàng háo sắc không đúng. Tôi xét người háo sắc có các dấu: mặt hoa đào (hồng hào lả lơi), mắt thu thủy (long lanh như nước mùa thu), liếc nhìn không ngay, tam âm xanh đen, tóc thô mà rậm, tiếng nói rè vỡ, đứt quãng. Người mặt vàng thì báo hiệu lòng dạ thiên lệch, hẹp hòi, nhận thức không vững, lại báo hiệu nhọc lòng, hẹp hòi. Môi xanh, môi trắng xem ở trên.
Người gầy máu trắng ắt lòng độc ác; người béo máu trắng ắt lòng hiền từ.
Hai câu này đều là lời vô căn cứ. Máu vốn màu đỏ, lấy đâu ra màu trắng. Bất kể béo gầy, đều lấy máu đỏ, đầy đủ làm thể chất khỏe mạnh. Tôi xét chữ "máu" e là chữ "mặt" viết nhầm. Người gầy mặt trắng báo hiệu trí dũng mà chuộng danh; người béo mặt trắng báo hiệu tài kém mà tầm thường, ôn hòa.
Người trẻ có đốm đen báo hiệu chết. Người già có đốm cao và đen báo hiệu thọ; đốm vàng mà phẳng báo hiệu nghèo. Trẻ nhỏ lưng rộng báo hiệu thọ.
Người trẻ mọc đốm báo hiệu sa sút, cũng báo hiệu chết yểu. Người già mọc đốm báo hiệu thọ; đốm đen mà nổi cao là tốt; đốm vàng mà phẳng là vất vả, cũng có khắc người trong nhà. Trẻ nhỏ lưng rộng là nói khí dày.
Lên cân phải bắt đầu từ vùng lưng eo mới tốt, ngoài ra đều không tốt. Tay chân khô thì một năm sau chết; tay chân nhuận thì hai năm sau giàu.
Phàm người phát béo, đương nhiên phải bắt đầu từ vùng eo mới tốt. Nếu béo ở mặt trước thì thuộc loại khắc người trong nhà và không thọ. Tay chân khô héo báo hiệu chết. Tay chân nhuận thì cũng bình thường thôi, câu báo hiệu giàu không đúng.
Người già tóc đen lại, mọc răng mới, báo hiệu rất thọ, nhưng là cách rất cô độc. Ngọa tằm (vùng thịt mí dưới sát mắt, hình như con tằm nằm) hiện sắc tía thì báo hiệu sinh con quý.
Người già tóc đen lại thì báo hiệu vất vả; mọc răng mới thì báo hiệu thêm thọ, nhưng khắc vợ thiếp, khắc con cái. Tôi xét ngọa tằm vàng mà xanh nhuận thì báo hiệu sinh con trai; tía mà hồng nhuận thì báo hiệu sinh con gái. Hay là thủy thổ phương Bắc khác chăng? Hay khí hậu thời Vĩnh Lạc (niên hiệu vua Minh Thành Tổ) khác chăng?
Gian môn có sắc lẫn lộn, báo hiệu lấy kỹ nữ làm vợ thiếp. Đuôi lông mày đen trắng xen nhau, báo hiệu vì gái và rượu mà mất mạng.
Gian môn có khí sắc lốm đốm xanh, vàng, đen, đỏ báo hiệu dâm loạn, chơi bời kỹ nữ. Đuôi lông mày đen trắng xen nhau báo hiệu kiện tụng thị phi, giao tiếp bị liên lụy. Ở đây nói vì gái và rượu mà mất mạng, có lẽ vì gái và rượu mà sinh kiện tụng chăng? Lại có thể báo hiệu vợ thiếp dâm loạn bỏ theo trai, làm thất thoát của nhà, vì thế mà sinh hại.
Già mà ngủ nhiều báo hiệu chết; trẻ mà ngủ nhiều báo hiệu ngu. Mắt bỗng nhìn xuống báo hiệu tai nạn chết.
Người già ngủ nhiều là vì khí đã suy; người trẻ ngủ nhiều là vì không biết suy nghĩ. Một bên báo hiệu chết, một bên báo hiệu ngu, đều hợp phép. Mắt bỗng nhìn xuống báo hiệu chết, là chỉ người đang có bệnh chăng? Hay là chữ "thần mắt tuột xuống" bị viết nhầm.
Tiếng nói bỗng gấp gáp báo hiệu bệnh; tiếng nói bỗng đứt báo hiệu chết.
Tiếng nói bỗng gấp gáp báo hiệu kinh sợ, nghi ngờ, không yên, vì khí chất đã dao động, chưa phải là bệnh tật. Tiếng nói bỗng đứt báo hiệu thận khí không đủ, đó là điềm báo trước của bệnh tật, chưa phải là tai họa chết. Phải đến khi thần mắt thoát đi thì mới chết.
Khí sắc tốt mà môi trắng thì cũng không tốt. Nam nữ rụng tóc đỉnh đầu báo hiệu về già nghèo khổ.
Tôi xét khí sắc tốt thì tự nhiên là tốt; môi trắng báo hiệu bệnh, vì huyết không đủ. Rụng tóc đỉnh đầu báo hiệu về già nhọc lòng và các loại như con cái không đỡ đần được. Báo hiệu nghèo khổ nhọc lòng chiếm nửa số; con cái không đỡ đần được chiếm nửa số.
Ngư vĩ có bóng hình hoa mai, báo hiệu vợ thiếp phá nhà.
Ngư vĩ có bóng hoa mai báo hiệu bệnh hoa liễu, và các loại như huyết quang, ghẻ nhọt. Ở đây nói vợ thiếp phá nhà, có lẽ là lấy kỹ nữ làm thiếp, đến nỗi gia đình mất hòa thuận mà sinh chuyện quái lạ chăng? Hay vợ thiếp ngoại tình, bị người dụ dỗ mà cuốn hết của cải bỏ trốn chăng?
Công Đốc nói: Liễu Trang họ Viên, là người đầu đời Minh. Khi Vĩnh Lạc (Chu Đệ, lúc ấy là Yên vương, về sau lên ngôi là vua Minh Thành Tổ) trấn giữ Bắc Bình, Diêu Quảng Hiếu giúp Vĩnh Lạc giành ngôi vua, đã mượn Liễu Trang để dò xét ý chí của ông. Đó là cuộc gặp gỡ của Liễu Trang, một dịp may nghìn năm có một.
Xét Liễu Trang là người phương Bắc, đi lại không xa, kinh nghiệm không thỏa đáng, hoàn toàn là hạng tiểu gia (người theo lối nhỏ hẹp, vụn vặt), phần nhiều dựa vào lời bàn về các bộ vị nhỏ nhặt vụn vặt, còn phép chính đáng thì khá ít. Đổi sang vùng đất khác là không nghiệm, câu nệ không biết biến đổi, rõ ràng không thể làm phép tắc cố định. Lại thêm cố chấp theo ý riêng, tự tiện sửa bộ vị của người trước, đảo lộn hạn; cái sai của tướng pháp thực bắt đầu từ đây.
Nay tôi chọn thiên này vì đó vẫn là phần sở trường của ông, nhưng những chỗ không hợp phép, không ứng nghiệm lại càng nhiều, nên tôi thêm lời chú giải bổ sung, để người đọc sách tôi hiểu rõ dòng chính thống mà dễ tiến bộ. Người làm nghề phong giám càng nên phân biệt cái lẽ chính, chớ để thuyết lệch lạc làm lầm lạc (?). Tôi lấy lương tâm mà bình luận, dốc toàn lực vào kinh nghiệm, nên theo đúng sự thực, chứ không dám cố ý chê bai người trước, chẳng phải loại người lấy việc vạch ra chỗ gian ngụy của người khác làm khoái chí. Xin xem kỹ thuyết lục hại ngũ lộ (sáu điều hại và năm chỗ lộ ra trên thân tướng, theo tướng học) thì tự nhiên sẽ hiểu.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video