"Công Đốc tướng pháp", Thượng thiên, quyển sáu
Bàn về hình dạng mắt (kèm hình vẽ)
Công Đốc nói: Nếu tính cả đầu và mặt là mười phần thì hai mắt chiếm năm phần. Đây là phép đo của Đạt Ma (Bồ Đề Đạt Ma, vị tổ của Thiền tông; tương truyền có sách tướng mang tên ông). Theo tôi khảo xét thì như vậy hơi nặng quá. Vì thế phép đo của tôi về sau tính đầu mặt là một trăm phần, hai mắt chiếm bốn mươi phần, như vậy hợp lý hơn. Dù sao mắt vẫn là một bộ vị (vùng trên mặt dùng để xem tướng) quan trọng.
Hai mắt tượng trưng cho mặt trời và mặt trăng, là then chốt của toàn bộ gương mặt. Tinh thần chứa trong mắt, nên mới có câu "muốn hỏi sang hèn thì xem ở mắt". Mắt trái là Tam dương (vùng mắt bên trái, gồm Thái dương, Trung dương, Thiếu dương, thuộc dương). Từ mắt trái có thể xem các cung cha, cung vợ, cung con trai (cung: vùng trên mặt ứng với một mặt của đời người như cha mẹ, vợ con, anh em, tiền của…). Mắt phải là Tam âm (vùng mắt bên phải, thuộc âm). Từ mắt phải có thể xem các cung mẹ, cung thiếp, cung con gái.
Khi ngủ thì thần (cái tinh anh, sức sống bên trong toát ra ngoài, rõ nhất là qua ánh mắt) ẩn trong tim, khi thức (?) thì thần nương vào mắt. Vì vậy, qua mắt có thể biết người ấy thiện hay ác, xét được sống hay chết, đoán được giàu hay nghèo, định được sang hay hèn, nghiệm được sống lâu hay chết yểu, bàn được họa hay phúc, biết được cứng hay mềm, phân được vất vả hay nhàn nhã, phân biệt được hiền hay ngu, thấy được mừng hay giận.
Mắt dài, nhỏ và thu giữ (không lồi, không lộ) là tốt. Mắt tròn, lồi lộ, lòng trắng nổi lên là xấu. Người to thì mắt nên to, người nhỏ thì mắt nên nhỏ; nói chung cân xứng là đạt, trái lại là không đạt. Nay xin liệt kê các mối liên quan chính và các mối liên quan phụ dưới đây.
Một. Ở giữa ô châu (tròng đen) có con ngươi, một điểm, thuộc thận. Con ngươi được chia thành các loại: trùng đồng, tịnh đồng, phản đồng, ánh đồng, toàn đồng, bán đồng, tụ đồng, tán đồng.
Trùng đồng (hai con ngươi chồng lên nhau theo chiều trên dưới) là tướng sang quý hiếm có, báo hiệu người có đức thánh, siêng năng giỏi giang, sáng suốt tài giỏi về võ, là bậc đế vương. Tịnh đồng (hai con ngươi nằm song song theo chiều trái phải) cũng là tướng sang quý hiếm có, báo hiệu người cứng cỏi dũng mãnh, chịu được vất vả, chí lớn, kiêu căng, làm nên nghiệp bá chiếm cứ một phương, là hạng người tự xưng đế hiệu không chính danh. Cả hai loại này đều có hai con ngươi, một loại nằm trên dưới, một loại nằm trái phải.
Toàn đồng là con ngươi hiện trọn hình người (?), có căn trí tuệ đặc biệt, sang trọng thanh cao, tiếng tăm lớn, ăn mặc đủ đầy, có sự nghiệp không phai mờ. Bán đồng là con ngươi hiện nửa hình người (?), ứng với đủ hạng giàu sang hay nghèo hèn, vất vả hay nhàn nhã, sống lâu hay chết yểu, cùng các hạng người trí cao, trí vừa, trí thấp.
Phản đồng là con ngươi hiện hình người quay ngược hoặc nghiêng một bên, báo hiệu thông minh khéo léo lạ thường, siêng năng có tài, làm được việc, cũng sang và thành danh, nhưng phần nhiều pha tạp không thuần, phải chịu hình khắc (số khắc hại, làm tổn thương hoặc mất người thân như cha mẹ, vợ con) và vất vả bôn ba mới dựng được sự nghiệp. Đây không phải là chứng bệnh mắt lật tròng đến mù lòa.
Ánh đồng là khi nhìn gần thì thành hai con ngươi, nhìn xa thì vẫn một con ngươi. Báo hiệu xuất thân thấp hèn, trôi dạt, gặp vấp ngã, qua hiểm nguy và bị dồn ép mới phát đạt, nên sang nhờ đường binh nghiệp. Tính tình có thiên lệch ham thích, lại hay sơ suất, phần nhiều về sau không được trọn vẹn.
Tụ đồng là con ngươi thu nhỏ lại, thuộc dòng nhà văn chương, có sở trường về mỹ thuật, không học mà thành. Báo hiệu có trí thức đặc biệt, tài lệch về một phía, tính kiêu ngạo, có danh sang nhưng nhiều vất vả và bị oán trách. Tán đồng là con ngươi giãn to, báo hiệu nghèo hèn, khổ cực, ngu dốt tầm thường, lại khắc hại nhân đinh (người trong nhà, con cháu); đây là hạng người bình thường.
Hai. Linh tinh viên ("vòng kết tinh của linh khí") là vòng thứ nhất sát với con ngươi, chỗ có vân như gợn sóng. Vòng này có sáu loại: vàng kim, vàng sẫm ngả đen, trong, đục, đen, và bóng lẳng.
Vào thời loạn mà linh tinh viên màu vàng kim thì báo hiệu rất sang, có đặc quyền, trải nhiều nguy cơ mà phát đạt, làm nên sự nghiệp lớn. Vào thời thịnh trị thì chỉ giàu sang bậc trung, khắc hại người nhà, bị người ghen ghét, về sau không được trọn vẹn.
Linh tinh viên màu vàng sẫm ngả đen: thời loạn báo hiệu trải qua hiểm nguy, mưu kế thâm hiểm, bôn ba lẫn lộn mà đạt đến bậc sang cao nhất; kém hơn thì quan văn cũng đến chức sảnh, đạo (quan đứng đầu một sảnh hay một đạo, hàng quan địa phương khá cao), quan võ đến chức chỉ huy sư đoàn, lữ đoàn; thường bị dồn ép mà phát đạt, liều lĩnh mà thành công. Thời thịnh trị thì chỉ sang ở mức bình thường, làm quan phó, quan phụ tá, không có thực quyền, vất vả gió bụi, chịu hình khắc, tuổi thọ ngắn, hoặc nhiều bệnh tật.
Linh tinh viên đen bóng thì vào thời thịnh trị là bậc rất sang, làm công hầu tướng tướng nắm quyền lớn; kém hơn cũng làm đến cửu khanh (chín vị đại thần đứng đầu các ngành trong triều) hoặc thứ sử (quan đứng đầu một châu). Thời loạn thì chỉ dừng ở bậc quan đứng đầu một châu, một ấp, lại còn bị người lấn lướt, ức hiếp; nói cách khác là người trung hậu nhưng vô dụng.
Linh tinh viên trong thì nói chung báo hiệu sang và thông minh nhạy bén, nhiều tài trí, chuộng danh tiếng, phần đông ăn mặc đủ đầy, lộc dồi dào, người trong nhà cũng đông đúc; thời thịnh hay thời loạn đều vậy. Linh tinh viên đục thì báo hiệu vất vả nghèo hèn, khắc vợ khắc con, bị ràng buộc, sa sút; thời thịnh hay thời loạn đều vậy.
Linh tinh viên bóng lẳng thì báo hiệu giàu, đủ cơm áo, lại thông minh nhưng lười biếng, tài nhỏ mà hay khoe khoang, rượu chè trai gái chơi bời, tự hại mình vì thói ham mê, nên báo hiệu chết sớm: thọ nhiều thì đến bốn mươi hai tuổi, ít thì đến hai mươi bảy tuổi. Muốn xét kỹ thì phải xem thêm các bộ vị khác ra sao.
Ba. Thần luân viên ("vòng bánh xe của thần"), bên trong thuộc kinh lạc của gan (đường mạch nối với gan theo Đông y), dùng để xét người hiền hay ngu, cứng hay mềm. Sáng, nhuận, có ánh thì báo hiệu thông minh nhạy bén mà hiền. Đờ đẫn, đứng im thì báo hiệu vụng về mà ngu. Ánh của nó gấp gáp, sắc, lộ ra thì báo hiệu cứng nóng, ưa đọ sức. Ánh của nó êm hòa và thu lại thì báo hiệu đôn hậu, ôn hòa. Đầy đủ, có gốc thì báo hiệu (?) sống rất lâu. Nổi nhạt, không gốc thì báo hiệu chết sớm.
Bốn. Linh thai viên ("vòng thai của linh khí") có loại đường viền đen và loại đường viền xanh lam. Đường viền rõ ràng thì báo hiệu sang, sống lâu, làm được việc. Đường viền mờ nhòe thì báo hiệu hèn, chết sớm, không có năng lực. Mấu chốt để phân biệt nằm ở điểm này. Nếu trên đó có nốt ruồi hay vết, thì cũng sáng dạ và có danh sang, giàu có nhưng thiên lệch, kiêu ngạo, hay nghĩ bậy và tham lam, bị ghen ghét và gây oán thù.
Năm. Thánh vệ luân ("vòng bánh xe hộ vệ"), còn gọi là "giun đất cuộn quanh hạt châu", là hai vòng màu xanh lam nằm ở chỗ tròng đen giáp với lòng trắng. Người có vòng này vất vả mà lại thông minh. Thời loạn thì vất vả mà thành đạt ở bên ngoài, tậu thêm ruộng nhà, giữ vững và mở mang gia thế. Thời thịnh trị thì vất vả, chịu liên lụy, mất cơ nghiệp cũ, tan nát không nơi nương tựa; thường khắc hại người nhà, phải lấy vợ kế, muộn có con, nhiều phiền lụy vì lục thân (sáu hàng người thân: cha, mẹ, anh, em, vợ, con), nhiều nỗi lo trong nhà. Đó là đại thể.
Sáu. Nội tí (khóe mắt trong) nằm ở trong góc mắt lớn, có một mẩu da thịt. Thầy thuốc cho rằng chỗ này thông với đường kinh Thái dương (một đường kinh mạch trong cơ thể theo Đông y). Nếu mẩu thịt lộ ra rộng lớn thì báo hiệu kết oán thù rất lớn, hoặc vì việc công, vì danh sang mà gặp vấp ngã hiểm nguy. Nếu lộ ra hẹp nhỏ thì báo hiệu vướng thị phi kiện tụng ở cửa quan, hoặc vì tham tiền lợi mà sinh phiền não tranh chấp. Thu giữ không lộ là tốt, báo hiệu có danh có lộc mà thanh nhàn. Nếu khóe mắt trong có một lỗ nhỏ thì báo hiệu thông minh, bền chí, xem qua là nhớ mãi.
Bảy. Ngoại tí (khóe mắt ngoài) nằm ở trong góc mắt nhỏ, có một mẩu da thịt. Thầy thuốc cho rằng chỗ này thông với đường kinh Thiếu dương (một đường kinh mạch khác theo Đông y). Lộ ra rộng lớn thì báo hiệu khắc vợ, ham sắc, hay sa sút, hoặc mắc bệnh tật tai ách. Lộ ra hẹp nhỏ thì báo hiệu có thói ham mê, sợ vợ, nhiều chuyện điều tiếng cãi cọ, hoặc bị người lừa dối. Thu giữ thì tốt, lại được người vợ hiền thục giúp đỡ việc nhà.
Tám. Lệ đường ("nhà của nước mắt") nằm dưới góc mắt lớn, chỗ có nếp vằn. Vằn nhỏ mà không dài thì báo hiệu đông con cái. Vằn thô, sâu và dài thì báo hiệu khắc con cái. Chỗ này có màu đen như vằn lụa (?) hoặc trắng bóng như phấn thì đều báo hiệu lúc phải khóc than vì người nhà gặp chuyện; nhẹ thì cũng báo hiệu người nhà lắm tai nạn bệnh tật. Chỗ này xanh, nhờn, nổi lộ thì đều báo hiệu lúc lo nghĩ sinh bệnh tổn phần âm (tinh huyết, dịch trong cơ thể theo Đông y); nhẹ thì cũng báo hiệu gặp khó khăn mà mất ngủ.
Chín. Ngư vĩ ("đuôi cá") nằm ở chỗ tận cùng của góc mắt nhỏ, nơi các nếp giao nhau; sát đó là Gian môn (vùng xương hốc mắt phía ngoài đuôi mắt). Nếp vằn ở đuôi mắt mới gọi là ngư vĩ, là bộ vị chuyên về cung vợ thiếp. Nếu nếp vằn hếch lên thì báo hiệu vợ giỏi giang và hiền thục. Nếu chạy ngang bằng thì báo hiệu khắc vợ, phải lấy vợ kế. Nếu quặp xuống thì báo hiệu khắc ba đời vợ, lấy đến vợ thứ tư. Nếu thành hình chữ thập thì báo hiệu vợ chồng không hòa, phải xa nhau khi còn sống. Nếu đan chéo nhau thì báo hiệu ly dị và kiện tụng.
Chỗ này đầy đặn thì báo hiệu người vợ giỏi giang, nền nếp giàu có. Màu vàng tía thì báo hiệu vợ bình an, có điềm mừng thụ thai. Màu xanh, trơn bóng thì báo hiệu vợ đau ốm và có chuyện cãi cọ. Màu tối, đờ đục thì báo hiệu bị họ hàng bên vợ làm liên lụy, có tranh chấp kiện tụng. Nếu ở đuôi mắt các màu trộn lẫn, lốm đốm thì báo hiệu ăn chơi trác táng mà phá gia. Nếu chỗ lốm đốm ấy nổi lên những chấm đen như bóng bụi, hoặc như đám mây, thì báo hiệu bản thân mắc bệnh hoa liễu; đây là trường hợp buông thả dục vọng tự hại mình. Hoặc là người vợ, người thiếp có hành vi không đứng đắn, ngoại tình bỏ theo trai, cuốn tiền bỏ trốn.
Mười. Lông mi ở chỗ mí mắt trên khép lại. Lông mi thô thì thời loạn báo hiệu sang mà dâm, thời thịnh trị báo hiệu không sang mà ngu. Lông mi dài thì thời loạn báo hiệu sang mà vất vả, lập nghiệp ở quê người; thời thịnh trị báo hiệu không sang mà vất vả, mất một nửa cơ nghiệp cũ, không gây dựng lại được. Nói chung lông mi đều lấy mềm, mảnh, ngắn là tốt; thời thịnh hay thời loạn đều báo hiệu thanh nhàn, nhiều phúc lộc.
Mười một. Thần sàng ("giường của thần") ở chỗ mí mắt dưới khép lại, tức là phía trên Tam âm. Chỗ này nên phẳng và thu gọn, báo hiệu đông con cái, nhiều lộc. Không nên cao, lộ, lồi lên; như vậy báo hiệu khắc con cái, nhiều lo âu, hoặc mắc bệnh dai dẳng do thấp ẩm (khí ẩm ướt gây bệnh theo Đông y), có thể khỏi nhưng không dứt được gốc.
Mười hai. Lòng trắng nên ít không nên nhiều, nên thu không nên lộ. Nếu nổi lộ, thấy trắng cả bốn phía (quanh tròng đen) thì báo hiệu chết dữ, và khắc hại người nhà. Nếu nổi lộ, thấy trắng ba phía thì báo hiệu vấp ngã, và khắc hại người nhà. Lòng trắng ít báo hiệu tốt, lòng trắng thu gọn báo hiệu có phúc. Lòng trắng có nốt ruồi hay vết thì báo hiệu thông minh mà có hình khắc, có tranh chấp, kết oán; có danh sang mà có thói ham mê, hay lo nghĩ, có bệnh tật tai ách. Đó là đại thể.
Giải thích từng điều về tướng mắt
Một. Mắt thanh tú: thanh tú là trong trẻo đẹp đẽ. Lấy việc không thô, không tầm thường làm chuẩn. Nhìn vào khiến người kính mến, trò chuyện khiến người dễ chịu. Báo hiệu thông minh khéo léo, có danh sang và ruộng nhà, ham học mà thành công, đủ đầy và nhiều lộc, được phúc ấm của người trước để lại, bản thân phúc dày, không học cũng nhiều tài nghệ.
Hai. Mắt ngay ngắn: ngay ngắn là bằng phẳng, chính giữa. Lấy việc không méo, không xếch làm chuẩn. Báo hiệu chí lớn mà công bằng, ngay thẳng mà sáng suốt, hào sảng mà cứng cỏi dũng cảm, lộc hậu, sống lâu có phúc. Một nửa số người như vậy thì sang, một nửa thì giàu, nếu không cũng được hưởng cơm áo đủ đầy.
Ba. Mắt dài: dài là thon dài. Người xưa cho rằng hà mục (mắt dài, mí trên mí dưới phẳng như bờ sông) thì được hưởng lộc vạn chung (bổng lộc cực hậu; chung là một đơn vị đong thóc thời xưa), mắt dài đến mức tự liếc thấy vành tai mình thì rất sang. Tư Mã Tuyên Vương (tức Tư Mã Ý, người đặt nền móng cho nhà Tấn) có hà mục, thuộc cách tự nhìn thấy vành tai, cho nên dựng nền nhà Tấn, lập nên công nghiệp phi thường.
Bốn. Mắt nhỏ: nhỏ là thon nhỏ, thu gọn. Thon nhỏ, thu gọn mà giữ được thần thì báo hiệu bình an, ôn hòa, kín đáo, thanh cao mà hưởng lộc. Không nổi lòng trắng, không lộ thần thì báo hiệu gặp nguy mà không nguy, gặp hiểm mà không hiểm, phần nhiều được an toàn.
Năm. Mắt định: định là thần vững mà có gốc, ánh vững mà không tán loạn. Báo hiệu có danh sang và sống rất lâu. Nhưng định thì không được đờ đẫn, như vậy mới trọn vẹn mà thành công hoàn toàn. Nếu định mà đờ đẫn thì báo hiệu sống lâu nhưng ngu tầm thường, không sang lại có hình khắc, là hạng bình thường.
Sáu. Mắt dựng: dựng là đầu mắt bằng mà đuôi mắt hếch lên. Báo hiệu chí lớn, kiêu căng, khí phách thường khác người. Phần nhiều sang nhờ võ nghiệp, nắm binh quyền, hoặc là người văn mà kiêm chức võ; có cả cứng lẫn mềm, biết lúc co lúc duỗi, chịu khó và làm nên việc.
Bảy. Mắt nhiều lông mi: lông mi là lông ở chỗ mí trên khép lại. Lông mi thô dài là vất vả: thời loạn thì mở mang gây dựng cơ nghiệp lớn, thời thịnh trị thì sa sút thất bại. Lông mi mềm mảnh là thanh nhàn: thời thịnh hay thời loạn đều đủ cơm áo, có ruộng nhà.
Tám. Mắt góc: góc là hình tam giác. Ở phía trên góc mắt lớn, giữa Thái dương và Trung dương, hợp lại thành một góc nhọn, nên gọi là mắt tam giác. Báo hiệu cứng tợn bất nhân, nóng nảy ưa đọ sức, xa hoa dâm dật, tàn ác ưa giết chóc. Nếu giàu sang thì đều gặp tai họa nguy hiểm, lại khắc hại người nhà. Nếu nghèo hèn thì không gặp tai vạ, chỉ cô khổ vất vả.
Chín. Mắt xếch rủ: là nửa trước nằm ngang bằng, nửa sau trĩu thấp xuống. Báo hiệu tà vạy mà dâm. Thời loạn cũng phát lên nhờ binh quyền nhưng khắc ba đời vợ, cứng nóng tự phụ, cậy dũng liều lĩnh mà thành công. Thời thịnh trị là người thường, khắc vợ khắc con.
Mười. Nhiều đen: là tròng đen nhiều mà lòng trắng ít. Báo hiệu thông minh có trí, giàu sang sống lâu; kém hơn cũng đủ cơm áo mà giữ lễ, đông người nhà mà giữ chữ tín, suốt đời ít tai họa, không gặp nguy hiểm.
Mười một. Nhiều trắng: là tròng đen nhỏ mà lòng trắng nhiều. Báo hiệu tính nóng, hay hờn dỗi, sơ suất lười biếng, tham nhiều mà hành động khinh suất, khéo quá hóa vụng. Lộ trắng bốn phía thì chết dữ, lộ trắng ba phía thì có hình khắc. Lại báo hiệu bệnh thổ huyết dai dẳng và bệnh trĩ rò (?).
Mười hai. Mắt tròn: mắt tròn là các loại mắt dê, mắt rắn, mắt gà. Báo hiệu nhiều vất vả mà thất bại, nhiều hiểm nguy mà vấp ngã, khắc vợ lại khắc con cái, để lại phiền lụy, thường đau ốm. Người xưa cho rằng mắt dê là cô độc hình khắc, mắt rắn là hung ác độc địa, mắt gà là khốn khổ; đều không có kết cục tốt mà nguy đến thân, có khi tàn tật chân tay.
Mười hai (?). Mắt hếch: hếch là hai đuôi mắt hếch lên. Báo hiệu sáng suốt nhiều trí, sang hiếm có mà có tiếng hiền; quan văn đến tể tướng, cửu khanh. Trần Bình (mưu thần đời Hán) có hai mắt như mũ, tức hai mắt hếch lên, là một trong ba người tài giỏi nhất của nhà Hán. Thời thịnh hay thời loạn đều báo hiệu làm nên sự nghiệp lớn có danh sang, được phong đất.
Mười bốn. Mắt chọi: chọi là hai tròng đen lúc chụm vào lúc tách ra. Báo hiệu làm nên cơ nghiệp giàu có, dù tay trắng cũng tậu được ruộng nhà. Thời loạn lại càng được quý nhân nâng đỡ mà phát đạt. Nhưng hay gặp tai họa bị hại ngầm, ơn oán lẫn lộn, phiền não chuyện thân sơ.
Ánh mắt có bốn kiểu "lộ"
Một. Lộ quang (lộ ánh): là ánh mắt nổi lộ không có gốc. Đây là do bẩm sinh tiên thiên (phần trời phú lúc sinh ra) không đủ, cộng với hậu thiên (phần do cách sống sau khi sinh) hao tổn vì buông thả dục vọng. Báo hiệu không thọ mà chết sớm, mắc chứng gầy mòn ngũ lao (năm chứng hao tổn do lao lực) và bệnh thất thương (bảy loại tổn thương cơ thể theo Đông y). Nhìn lâu thì ánh mắt như tuột mất, như biến đổi. Thời loạn thì báo hiệu sang và thông minh nhạy bén, nhưng dâm mà không thọ.
Hai. Lộ uy: là ánh mắt có tia sáng sắc mà đầy đủ, dáng vẻ bên ngoài uy nghiêm, nhìn vào khiến người ta không lạnh mà rùng mình, nảy lòng kính sợ. Ánh mắt lạnh, rực, trong vắt, gọi là "chân quang" (ánh thật). Báo hiệu rất sang, rất trí, rất thọ. Đây là do tiên thiên đầy đủ, nắm quyền quyết định an nguy của quốc gia, để tiếng thơm trăm đời.
Ba. Lộ thần: là thần mắt sắc mà đảo động, thường mang vẻ giận dữ; ánh mắt nhìn người thì đứng lại, khi nói cười cũng như có vẻ dữ. Thời loạn báo hiệu có danh sang và nắm thực quyền; người lộ ánh như vậy (?) thì tàn nhẫn tham công, kiêu dũng ưa giết chóc. Thời thịnh trị báo hiệu có danh sang mà gặp hiểm nguy, bị liên lụy và đau ốm, lại khắc vợ thiếp và khắc con cái.
Bốn. Lộ sát (lộ sát khí): là ánh mắt nhọn sắc phóng ra bốn phía, lúc động lúc tĩnh đều mang vẻ giận dữ, thêm tia máu đỏ chằng chịt, quấn quanh tròng đen lại xuyên qua con ngươi, nhìn vào khiến người ghê ghét, nói cười khiến người sợ hãi. Báo hiệu giàu sang nhưng có oán thù cũ, kiêu căng dâm dật mà chuốc tai họa, làm tổn hại người nhà. Thời loạn thì phát đạt gấp bội thời thịnh trị.
Công Đốc nói: Tôi xét bốn kiểu lộ vào thời thịnh trị thì phần nhiều có chỗ khuyết: hoặc vấp ngã thất bại, hoặc gặp tai họa kinh hoàng mà chết dữ, hoặc hình khắc mà cô khổ, hoặc bệnh hiểm mà chết yểu. Còn thời loạn thì không như vậy, mà riêng lấy bốn kiểu lộ làm cách sang, gặp hiểm thì phất lên nhanh chóng. Cho nên người mắt lộ lại thường giàu sang; có trọn vẹn hay không còn tùy ở chỗ sau khi lộ có thu giữ lại được không. Tuy báo hiệu thâm hiểm, khéo léo lạ thường, trí dũng song toàn, gặp nhiều nguy hiểm, nhiều hoàn cảnh bị dồn ép, nhưng thường nhờ nguy hiểm mà thành công, nhờ bị dồn ép mà vươn lên. Bởi người thường thì không lộ, đã lộ thì không phải người tầm thường. Thời thịnh trị mà lộ là không tốt, thời loạn mà lộ lại sang, ấy là do đạo trời như vậy.
Bàn về giọng nói
Công Đốc nói: Giọng nói đối với người cũng như trời có sấm sét. Giọng nói cùng với tinh thần, hình chất (dáng người, cốt cách), khí sắc (màu sắc, sắc khí hiện trên da mặt) là bốn đề mục lớn của phép xem tướng, đều là mấu chốt quan trọng để biết giàu sang hay nghèo hèn, sống lâu hay chết yểu, vất vả hay nhàn nhã. Riêng về giọng nói, tôi càng coi trọng. Phàm phụ nữ dáng người thanh tú, ngũ quan (năm bộ phận chính trên mặt: tai, mày, mắt, mũi, miệng) cân xứng mà lại mang giọng đàn ông, thì là hạng kỹ nữ, hạ lưu, dâm tiện; kém hơn thì khắc chồng khắc con; kém hơn nữa thì chết sớm, bệnh hiểm. Xem thế đủ biết giọng nói quan trọng đến mức nào.
Tiếng phát ra có ba loại. Một là phát ra từ đan điền (vùng bụng dưới rốn, nơi theo Đông y và Đạo gia chứa khí gốc của cơ thể): tiếng chậm rãi mà đầy đủ, vang ngân có dư âm, báo hiệu rất sang, nhiều phúc thọ, lại vượng vợ thiếp con cái; cho nên mới có câu "muốn trọn vẹn thì cốt ở giọng nói". Hai là phát ra từ đản trung (vùng giữa ngực, giữa hai bầu vú): tiếng thu gọn mà trong, có cả chậm lẫn nhanh, du dương vang sáng; cũng báo hiệu giàu sang sống lâu, ăn mặc đủ đầy, lại làm được sự nghiệp lớn, nhưng phải vất vả bôn ba, gian nan cực khổ mới thành công. Ba là phát ra từ cổ họng: tiếng gấp mà giọng non mỏng, hơi nhẹ nổi, tản mát không thu, không có tiếng cuối, hoặc đến tiếng cuối thì đứt, hoặc đến tiếng cuối thì vỡ khàn; báo hiệu vất vả, nhiều hình khắc, bệnh tật, nhiều phiền lụy, trồi sụt không thành công trọn vẹn, cũng có người thọ yếu hoặc chết non.
Người xưa đại khái cho rằng: tiếng trong là sang, tiếng đục là hèn; tiếng sáng rõ là giàu, tiếng tối nghẹn là nghèo; tiếng ngân dài là thọ, tiếng không thu lại là yểu; tiếng thong thả êm hòa là an nhàn, tiếng khô gắt là vất vả; tiếng trong vang là người tài giỏi, sang và có quyền; tiếng gấp gáp là người hẹp hòi, nhỏ nhen; tiếng hỗn loạn là pha tạp, vấp ngã; tiếng như thanh la vỡ là gặp tai họa kinh hoàng, hung hiểm; tiếng khàn tản báo hiệu sa sút, hình khắc tổn thương; tiếng thất thường báo hiệu hạ lưu, làm nghề hèn. Đại khái đó là phép cố định, là lời bàn nghìn đời không đổi.
Người hình Mộc (người có dáng thuộc hành Mộc trong ngũ hành; ngũ hành là năm loại khí cơ bản theo triết học phương Đông: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, tướng học dùng để chia người thành năm dạng hình) thì giọng lấy thanh tú làm hợp, người hình Mộc không ngại giọng thanh mảnh non. Người hình Kim thì giọng lấy sáng vang làm hợp, không ngại giọng cứng vang. Người hình Hỏa thì giọng lấy khô gắt làm hợp, không ngại giọng gắt gấp. Người hình Thủy thì giọng lấy dài làm hợp, không ngại giọng dài lan man. Người hình Thổ thì giọng lấy đục làm hợp, không ngại giọng đục chậm.
Tôi cho rằng hình dạng mỗi người đều thuộc một trong ngũ hành nên chia ra Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; giọng nói đều thuộc ngũ âm (năm bậc âm của nhạc cổ: cung ứng với Thổ, thương ứng với Kim, giốc ứng với Mộc, chủy ứng với Hỏa, vũ ứng với Thủy) nên chia ra cung, thương, giốc, chủy, vũ. Mỗi thứ tìm đúng loại của mình, cảm ứng đúng khí của mình để dùng.
Thanh tú mà tụ là âm giốc chính đáng; khàn mềm mà đứt quãng là âm giốc không chính; đều thuộc khí Mộc. Sáng vang mà sắc là âm thương chính đáng; mang sát khí mà vỡ là âm thương không chính; đều thuộc khí Kim. Cứng gấp mà nhanh là âm chủy chính đáng; khép kín, khô mà ngưng trệ là âm chủy không chính; đều thuộc khí Hỏa. Sâu lắng, ngân, đầy và dài là âm vũ chính đáng; tản mát không thu là âm vũ không chính; đều thuộc khí Thủy. Trầm hậu, đục chậm là âm cung chính đáng; lẫn lộn không phân là âm cung không chính; đều thuộc khí Thổ.
Ngũ âm và ngũ hành nhận được chính khí tương sinh (hành này nuôi dưỡng, sinh ra hành kia) thì đương nhiên giàu sang sống lâu; ngũ âm và ngũ hành nhận phải khí không chính do tương khắc (hành này chế ngự, làm hại hành kia) thì đương nhiên nghèo hèn bệnh khổ. Không được câu nệ một điều mà bàn, phải tìm cách cân nhắc nặng nhẹ, thêm bớt, mới là đúng phép.
Giải thích từng điều về tướng thần (thần thái biểu hiện qua ánh mắt)
Một. Thu giữ: thu giữ là chứa đựng kín đáo không lộ ra. Phàm thần thu lại được thì đều không gặp nguy hiểm. Phàm thần giữ kín được thì đều có trí lớn, lập nên công nghiệp phi thường. Vì thu giữ là an toàn, sang và có lộc, nên xếp hàng đầu.
Hai. Yên tĩnh: yên tĩnh là phóng khoáng mà có hàm dưỡng. Phàm thần yên thì đều báo hiệu có trí thức thông minh, biết trước thời cơ, bình tĩnh chín chắn. Phàm thần tĩnh thì đều báo hiệu đôn hậu giữ chữ tín, chín chắn không làm bừa, biết đủ không kiêu, thái độ an nhàn, danh sang ngày càng thịnh, cũng báo hiệu sống lâu, ít bệnh.
Ba. Phát động: phát động là dáng vẻ hoạt bát, không đờ đẫn. Phàm thần có tia sáng phát động thì người ấy nhiều trí mà gian xảo, tham nhiều cốt được, báo hiệu sang có quyền, dám làm, biết thời thế. Thời thịnh trị là bậc sang cao nhất, kém hơn cũng sang bậc trung, hiểu được ý người trên, thuận được lòng người dưới. Thời loạn là bậc rất sang, kém hơn cũng sang bậc cao, biết dùng kế lạ mà thắng, nắm giữ quyền lớn, có liên quan đến an nguy của quốc gia.
Bốn. Trong nhuận: trong nhuận là thần trong mà đầy đủ, ánh nhuận mà có sinh khí. Người ấy bẩm thụ nguyên khí (khí gốc trời phú) dày, nền nếp kế thừa sang trọng. Phàm thần trong thì đều báo hiệu giàu sang; phàm thần nhuận thì đều báo hiệu có tài trí. Trong và nhuận cùng có thì là cách sang và thọ song toàn, nhiều phúc lộc.
Năm. Hòa: hòa là vẻ hiền lành, dáng khoan hòa. Phàm thần hòa thì người ấy độ lượng lớn mà ôn hòa, có lương tâm mà nhân từ, có gốc thiện, làm nhiều việc thiện, dung thứ được lỗi nhỏ, chịu được thiệt nhỏ, đối với người thành khẩn, đối đãi khoan hậu; cũng báo hiệu có danh sang, nhiều lộc, được an hưởng.
Sáu. Phẫn nộ: phẫn nộ là động khí, có vẻ bất bình. Phàm thần phẫn thì báo hiệu thâm hiểm, cứng đầu, tự phụ, kiêu ngang. Phàm thần nộ thì báo hiệu thiên lệch kiêu ngạo, cậy dũng, tùy tiện, buông thả (?). Có cả phẫn lẫn nộ thì báo hiệu cứng rắn quyết đoán, liều lĩnh, chịu được vất vả, gây thù chuốc ghét mà thành công. Thời loạn thì báo hiệu có binh quyền, phát đạt gấp bội.
Bảy. Cương uy: cương uy là dáng uy nghiêm, oai dữ (?). Nhìn vào khiến người kính sợ, ít nói ít cười, trầm lặng tập trung tinh thần, lúc động lúc tĩnh đều có uy và sát khí. Thời loạn là bậc rất sang, thời thịnh trị kém hơn. Phàm thần cương thì ngay thẳng không khuất phục mà giữ nghĩa. Phàm thần uy thì nghiêm trọng không làm bừa mà dám làm.
Tám. Mờ tối: mờ tối là vẻ tối tăm không có ánh, dáng lẫn lộn không phân biệt. Phàm tối tăm không có ánh thì báo hiệu nhu nhược bất tài, phần nhiều ngu muội. Lẫn lộn không phân thì báo hiệu càn rỡ rối loạn, không có trí, phần nhiều nghèo hèn. Mờ tối báo hiệu phá bại, ngu và dâm.
Chín. Si ngu: si ngu là định mà đờ đẫn, nhìn vật không linh động, không đảo mắt. Phàm thần si thì báo hiệu ngu tầm thường mà đôn hậu, cũng có người đủ cơm áo; thời loạn thì thường chịu thiệt, bị liên lụy. Phàm thần ngu thì có khi là mắc bệnh thần kinh.
Mười. Nổi lộ: nổi lộ là thần nổi mà không có gốc, vẻ trong mà không đủ. Báo hiệu cơ trí mà chết yểu, thiên lệch ham mê, trước kia (?) nhiều bệnh; thời loạn cũng sang nhưng không trọn vẹn. Phàm thần lộ tức là lộ quang, lộ sát nói ở trên. Các dạng lộ trắng ba phía, bốn phía đều báo hiệu hiếu thắng mà chuốc họa, vất vả mà có hình khắc; đó là sang mà hung.
Mười một. Cận thị: cận thị là ánh mắt thu lại mà không nhìn xa được, có khi do đọc sách ban đêm mà ra, nên người cận thị phần nhiều là văn nhân. Báo hiệu thông minh mà độ lượng không lớn, viển vông, cố chấp, không biết linh hoạt; thanh liêm mà chí khác người; giỏi biện luận nhưng dùng không đúng chỗ. Phần nhiều có danh sang, ít người hèn hạ, và có cơm áo đủ đầy.
Mười hai. Khô gắt: khô gắt là thần khô mà không nhuận, ánh gắt mà gấp gáp. Đó đều do bẩm thụ mỏng mà nguyên khí tổn thương, thêm tài lệch tính kiêu, tự hại mình vì thói ham mê, nhiều chuyện khéo quá hóa vụng uổng công, mắc cái lỗi vẽ rắn thêm chân (làm thừa mà hỏng việc); khắc vợ thiếp, khắc con cái, và chết sớm.
Mười ba. Tản yếu: tản yếu là thần tản mát không thu, nhìn lâu thì thần tuột đi, yếu ớt. Báo hiệu có đầu không có đuôi, lười biếng ăn không ngồi rồi, làm việc riêng, cẩu thả cho qua, thấy lợi quên nghĩa, cuối cùng thất bại. Báo hiệu hình khắc tổn thương, khốn khổ, không thọ.
Mười bốn. Hiền tú: hiền tú là vẻ mềm mỏng công bằng, dáng thanh tú dễ mến. Phàm thần hiền thì báo hiệu có tín nghĩa mà hòa hợp thông đạt; khoan hậu thì báo hiệu giàu. Phàm thần tú thì báo hiệu thông minh khéo léo; nhiều trí thì báo hiệu sang. Có cả hai thì giàu sang song toàn.
Mười lăm. Ngược lên: ngược lên là thần trợn ngược mà nhìn lên trên. Người ấy nhiều tài mà kiêu ngạo, nhiều trí mà hay hờn dỗi, coi trời bằng vung, nói lớn khoác lác. Thường vì lời nói mà bị ghen ghét, vì vẻ mặt (?) mà sinh ngờ vực, lại khắc hại người nhà; phần nhiều một đời không toại ý.
Mười sáu. Ngược xuống: ngược xuống là thần lật xuống mà nhìn xuống dưới. Người ấy phần nhiều nham hiểm độc ác, thường ôm lòng ghen ghét, không dung được ai. Lại báo hiệu gian trá trăm đường, chí lớn mà lòng rối, làm càn mà tham lam. Thời loạn cũng báo hiệu sang nhưng nhiều thành bại.
Mười bảy. Nhìn thẳng: nhìn thẳng là dáng nhìn ngay ngắn, thẳng tới. Người ấy cương trực, lòng bình, ngay thẳng không cẩu thả, lòng thẳng không độc, trước sau như một, lâu dài vẫn giữ nếp thường mà không đổi khí tiết, giữ chính nghĩa mà không vượt khuôn phép, có lộc hậu.
Mười tám. Nhìn nghiêng: nhìn nghiêng là hai tròng đen tách ra, liếc nghiêng sang bên. Người ấy có tính khí không hợp lẽ thường của người đời, nịnh trên mà kiêu với dưới, ghét người hiền mà bắt nạt người ngu, gian tham quỷ quyệt, dâm loạn không thôi, cũng khéo quá hóa vụng, lúc thành lúc bại, lục thân nhiều phiền lụy, pha tạp không thuần. Thời loạn cũng sang, xứng với danh quyền của mình.
Mười chín. Nhìn trộm: nhìn trộm là thần dán vào người khác (?), mà cử chỉ đi đứng động tĩnh như có vẻ giật mình hoảng sợ, sợ bị người nhìn thấy, dáng tham sắc mà sợ bị lộ. Người ấy keo kiệt mà gian tham, thấy lợi quên nghĩa, có hành vi trộm cắp, cử chỉ bất chính, là hạng thô tục hèn hạ.
Hai mươi. Không tuột: không tuột là thần dù nhìn thoáng hay nhìn lâu đều không tuột mất. Đây là do bẩm thụ tiên thiên mạnh nhất, được chân khí (khí gốc chân chính) đầy đủ. Người ấy ở giữa hiền và ngu, đôn hậu, chữ tín vững, cơm áo dồi dào, điềm thọ càng tốt, người nhà cũng đông đúc.
Hai mươi mốt. Không đổi: không đổi là trải qua nguy hiểm mà vẫn như thường. Lúc động lúc tĩnh, trước hay sau thần vẫn như một. Đây báo hiệu rất sang, có công với đương thời, để tên nghìn đời; không là bậc đại trung, đại trí, đại dũng thì là kẻ đại gian, đại ác, đại hung. Những người xưa nắm quyền chính trị lớn, giữ quyền quyết định an nguy của quốc gia, phần nhiều ứng với tướng không đổi.
Hai mươi hai. Ngậm cười: ngậm cười có hai loại là cười nhạt và cười luôn miệng, mặt thường vui mà mang nét cười. Cười nhạt báo hiệu thâm hiểm, tham càn. Cười luôn miệng báo hiệu khinh bạc, dâm loạn. Cả hai đều không thọ; thời thịnh trị đều không tốt, thời loạn cũng sang và có quyền.
Hai mươi ba. Long lanh: long lanh là thần lẳng mà ánh lưu chuyển phóng ra bốn phía. Người ấy phần nhiều thông minh mà lười nhác, thiên về thói ham mê, như trong mà không phải trong, nên phần nhiều chết sớm, lại báo hiệu trôi dạt nơi đất khách. Nam hay nữ đều báo hiệu dâm đãng: đàn ông thì yếu đuối bệnh tật mà chết sớm, đàn bà thì hình khắc mà hèn. Thời loạn cũng có người làm vợ lẽ, làm thiếp mà được vinh hiển.
Hai mươi bốn. Như say: như say là dáng mơ hồ mờ mịt, như mê, như định, như đờ đẫn, như ánh nhìn thẳng chòng chọc. Báo hiệu nói không giữ lời, làm không bền chí, ngu mà tự cho mình giỏi, hèn mà tự tôn, tiến lui khinh suất, sa sút thất bại, nghèo hèn và có hình khắc.
Hai mươi lăm. Như buồn: như buồn là dáng như sắp khóc mà u uất, ngấn lệ mà tập trung thần. Báo hiệu hoàn cảnh tồi tệ, phần nhiều sa sút thất bại, một đời nghèo khổ không toại ý, người nhà ngày một ít, cảnh vật ngày một tàn, có người vì sang mà bị liên lụy, thua một trận tan tành, cuối cùng nghèo khó.
Hai mươi sáu. Đầy đủ: đầy đủ là thần đầy mà có gốc, dáng tinh thần rạng rỡ. Báo hiệu bẩm thụ dày mà sống lâu, trí óc đầy đủ mà nhiều trí, hiền lành giữ chữ tín mà sang, cẩn thận bền chí mà có danh. Đây là một mấu chốt lớn của thần mắt.
Hai mươi bảy. Lạnh rực: lạnh rực là như nước mùa thu, như đầm lạnh, sáng rực có ánh. Đây là chân quang, cũng gọi là thần thái. Báo hiệu gốc rễ của sự sáng dạ; bậc cao là phẩm cách thần tiên, Phật, cái sang có hình tướng lưu nghìn năm; kém hơn là cục diện thánh hiền, cái sang lưu danh muôn đời, vượt hẳn mọi người.
Hai mươi tám. Nước nhạt: nước nhạt là loại thần nhạt, ánh nổi. Phép xưa có câu: "Thần và ánh mắt như nước thì nam nữ phần nhiều dâm." Nhạt là dáng không sáng, không đầy. Người ấy ít tín nghĩa, tham càn, thông minh mà tự làm hỏng mình, khắc bạc ngang ngược, mắc bệnh hiểm mà chết yểu.
Hai mươi chín. Giun cuộn: giun cuộn là như con giun đất cuộn quanh tròng đen, có hai đường màu xanh lam và đen vòng quanh tròng đen. Thời thịnh trị thì nhiều vất vả, sa sút, hình khắc tổn thương. Thời loạn thì nhiều bôn ba mà gây dựng được cơ nghiệp lớn. Một bên là vất vả mà không nên gì, một bên là vất vả mà làm nên.
Ba mươi. Huyền minh: huyền minh là tròng đen màu đen ngả vàng, sẫm như màu huyền. Thời thịnh trị báo hiệu khắc hại người nhà; tuy có sang, có quyền, có cơ trí, nhưng nhiều chao đảo vấp ngã. Thời loạn báo hiệu có sở trường riêng, lại chịu được vất vả, cương quyết, nên nắm được quyền hành của bậc sang cao hoặc sang vừa.
Ba mươi mốt. Vàng kim: vàng kim là tròng đen có ánh vàng, gọi là mắt vàng kim. Thời thịnh trị báo hiệu hình khắc thất bại, giàu sang mà không có kết cục tốt. Thời loạn báo hiệu quyền biến gian trá, dám làm, bôn ba nơi nguy hiểm, liều lĩnh tiến thủ, mà đạt được cái sang đặc biệt, nắm quyền lớn, giữ quyền hành của bậc sang cao.
Ba mươi hai. Như sợ: như sợ là thần lúc thì sắc gấp, lúc thì lặng lẽ u uất, lúc thì lộ ra, lúc thì ngấn lệ, lúc thì trầm ngâm suy nghĩ. Người ấy chí lớn tài mọn, lòng rối tính tham, làm không có phẩm cách, nói không giữ lời, lo trước mà không lo được về sau, giao du rộng mà có tư ý. Thời loạn báo hiệu giàu sang phát đạt nhất thời, lúc thành lúc bại, rốt cuộc không có chỗ đứng. Thời thịnh trị thì chao đảo không nơi nương tựa: một nửa số người khốn cùng mà có con cái, một nửa cô độc hình khắc mà có sản nghiệp.
Ba mươi ba. Chăm chú: chăm chú là thần lặng lẽ mà u uất, trầm ngâm mà đứng yên, lúc nhìn lên lại lúc nhìn xuống. Người ấy ít lời mà có cơ trí, do dự mà có nhìn xa, ngoài hòa trong cứng, độ lượng lớn mà lòng hẹp, tham công lại tham lợi, thiên tư lại thiên tình, giàu hơn sang, trong đó có những mưu tính tự trói buộc mình (?). Vợ yếu, con đông, trong nhà có nỗi lo ngầm. Thời loạn vất vả gấp bội thời thịnh trị.
Ba mươi bốn. Tỏ uy: tỏ uy là dáng vẻ phong thái có uy, nhìn lâu thì thần tụ lại mà trong sáng, tia sáng rạng rỡ át cả người khác. Nhìn vào ban đầu thấy đáng sợ, tiếp theo thấy đáng kính, sau cùng thấy đáng mến. Người ấy cương nghị, có tính cách đặc biệt, cơ trí có ý nghĩ lạ, báo hiệu rất sang và nổi danh, làm nên sự nghiệp lớn lao kinh người; không để tiếng thơm trăm đời thì cũng để tiếng xấu muôn năm.
Công Đốc nói: Trên mặt, thần của mắt quan trọng nhất, nên phép đo của Đạt Ma tính đầu mặt mười phần thì thần mắt chiếm năm phần, tức một nửa. Phép xưa đại thể lấy thần và ánh đen nhuận, hiền hòa, thu giữ làm đẹp; nay thì phần lớn ngược lại. Đó là vì khí hậu của thời thịnh và thời suy khác nhau, việc người cũng theo đó mà thay đổi. Hiện nay huyền minh mà lộ lại là bậc sang cao, mắt vàng kim mà lộ uy là bậc sang đặc biệt. Tuy báo hiệu quyền biến gian trá, cơ trí, bôn ba nơi nguy hiểm, tàn nhẫn gian tham, nhưng hợp với lúc đạo trời suy yếu, do khí số khiến nên như vậy. Nếu không cơ trí thì khó đứng vững chân; nếu không liều lĩnh thì khó làm nên nghiệp lớn; nếu không bôn ba thì không có dịp gặp gỡ; nếu không tàn nhẫn thì không phất lên nhanh được. Cho nên mắt đen trắng rõ ràng lại là vô dụng trong thời loạn. Đây là điều phép xưa chưa nói tới, nay đặc biệt bổ sung chú thích.
Giải thích từng điều về tướng lông mày
Công Đốc nói: Lông mày là quan văn thái (bộ phận ứng với văn chương, vẻ tài hoa), lễ nghĩa từ đó mà ra; bên trong ứng với mạch chính của phổi. Phổi chủ về lo nghĩ (theo Đông y), nên mới có câu "mày sầu không giãn". Nhưng lông mày còn có các mối liên quan đi kèm, tức là danh tiếng, tuổi thọ, cùng ngoại tài khố (kho tiền của từ bên ngoài) và cung con cái, chứ không chỉ riêng ứng với anh em. Nay xin chia loại như sau.
Một. Nửa trước của lông mày đều gọi là Lăng vân ("vượt mây"), liên quan đến cung anh em. Lấy thanh tú, thưa đều, mềm mảnh, mọc xuôi làm chuẩn. Phàm người hưởng danh lớn, có chí lớn và sống rất lâu đều lấy chỗ này để định. Nếu mọc ngược thì báo hiệu anh em ngỗ nghịch, mất người giúp đỡ lại mất hòa thuận.
Hai. Nửa sau của lông mày đều gọi là Phồn hà ("ráng dày"), liên quan đến cung con cái và ngoại tài khố. Nếu nửa sau vươn cao có thế thì cũng có danh sang mà quyền lớn. Nếu nửa sau cong vòng thanh mảnh thì cũng nhiều con trai lại nhiều con gái.
Ba. Chỗ bắt đầu của đầu mày, bên trái là La Hầu diệu, bên phải là Kế Đô diệu (tên hai sao ẩn trong thiên văn cổ, tướng học dùng để gọi đầu mày trái và phải), hoàn toàn liên quan đến cung anh em. Nếu có vằn xung lên thì bên trái khắc anh chị, bên phải khắc em trai em gái, cũng báo hiệu thổ huyết và bệnh trĩ rò (?). Nếu có vằn cong thì báo hiệu có một người anh em chết dữ hoặc chết oan.
Bốn. Xương ở đuôi mày, chếch lên trên một ngón tay, gọi là Phúc đường ("nhà phúc"), ứng với ngoại tài khố, báo hiệu phát đạt ở quê người, còn ở quê nhà thì hao bại. Nếu xương Phúc đường vươn cao thì có tiền của từ bên ngoài, tậu thêm ruộng nhà, cũng là điềm sống lâu.
Năm. Chỗ trên đầu mày nửa ngón tay, thường hay giật động, gọi là Thượng Câu Trần, liên quan đến việc chính đáng (?), giao thiệp trực tiếp mà có lo nghĩ. Nếu cứ động mà không yên thì trong lòng rối loạn không định, có vẻ lo nghĩ không quyết. Chỗ này cũng liên quan đến tin tức qua lại của công văn, thư từ, điện báo, cùng các nguyên nhân xa gần quan trọng và việc kết ước, giao kết.
Sáu. Phàm phía dưới lông mày gọi là Tam dương, tức Thái dương, Trung dương, Thiếu dương, là một phần ứng với điềm thọ và một phần ứng với con cái. Cho nên Tam dương vươn cao thì báo hiệu sống rất lâu; Tam dương đầy đặn thì báo hiệu nhiều con; Tam dương lõm sâu thì khắc con cái. Tam dương có các màu tối, u, khô, đờ thì hoặc báo hiệu mắc dịch bệnh, bệnh thời khí, bệnh lạ, hoặc báo hiệu có tang chế (?), kết oán, sa sút.
Bảy. Phàm đuôi mày tạo thành hình tam giác đều gọi là Mi lăng ("gờ mày"), tức tiền của lưu thông của ngoại khố và tuổi thọ, lại liên quan đến họ hàng ruột thịt cùng huyết thống. Hễ có sợi lông dài lộ ra thì có họ hàng dây mơ rễ má, thân thích cùng huyết thống làm liên lụy. Nếu có màu đỏ khô thì báo hiệu kiện tụng thị phi.
Bảy bộ vị trên là mối liên quan chính và mối liên quan phụ của lông mày; biết vậy thì rõ phạm vi, hiểu nguyên nhân chính.
Lại chia theo hình dạng như sau.
Một. Mày dài: mày dài là dài thon có thế. Người xưa nói mày dài báo hiệu anh em sang mà đông, lại được người phò tá. Nếu dài đến tận tóc mai thì thành bậc rất sang của vương bá; kém hơn cũng chiếm cứ một phương. Báo hiệu sáng suốt, trí dũng, danh cao quyền nặng. Người đất Thục rất coi trọng tướng này.
Hai. Mày dựng: mày dựng là cắm xiên lên trên, có uy, tức gọi là mày kiếm. Phần nhiều báo hiệu sang nhờ võ nghiệp, uy quyền vang xa muôn dặm, tên ghi vào sử sách, tức như các danh tướng, nho tướng thời xưa. Thời thịnh trị thì làm chỉ huy sư đoàn, được phong tước; thời loạn thì vượt lên trên bậc sư đoàn, lữ đoàn.
Ba. Mày thanh tú: mày thanh tú là trong trẻo đáng yêu. Trước sau thưa đều mà có vẻ rực rỡ. Báo hiệu thông minh trí tuệ, có sự lĩnh hội đặc biệt, sở trường về kỹ nghệ, về mỹ thuật, văn chương; phần nhiều sang nhờ văn, thuộc các ngành giáo dục, tư pháp, văn hóa, chính trị, và nổi tiếng nhờ văn chương.
Bốn. Mày mảnh: mày mảnh là trong, mảnh, thưa đều. Nói chung lông mày lấy mềm mảnh là đẹp. Báo hiệu bình an, thanh nhàn, ít phiền lụy, lại ăn mặc đủ đầy, vợ hiền con hiếu, đã không có nỗi lo trong nhà, lại không có cái họa bị người ngoài ức hiếp.
Năm. Mày mềm: mày mềm mảnh, không thô, không khô. Báo hiệu tính tình ôn hòa, chí hướng và hiểu biết xa rộng, một đời nhiều phúc, ít phiền lụy vì lục thân, làm gì cũng được như ý, mọi việc làm và đi đứng đều thuận lợi, không trở ngại.
Sáu. Mày thô: mày thô là thô khô mà không mềm mảnh. Báo hiệu suốt đời nhiều lo nghĩ, việc làm nhiều vất vả oán trách; việc trong nhà có những vướng mắc kiêng dè, việc bên ngoài nhiều thù hằn ghen ghét; từ ơn hóa thù, người thân lại hóa xa, cả đời khó toại ý; giàu sang hay nghèo hèn đều vậy.
Bảy. Mày thẳng: mày thẳng là nằm ngang như chữ "nhất" (một nét ngang). Thời loạn phần nhiều báo hiệu sang nhờ võ nghiệp mà khắc hại con cái, có ba vợ bốn thiếp mà thành cái nhọt bám xương (mối họa dai dẳng khó gỡ) (?); nhưng nắm binh quyền, tậu thêm ruộng nhà, phần nhiều ở bậc sang cao, sang vừa; dù làm quan văn cũng nắm quyền võ.
Tám. Mày cong: mày cong là cong như trăng non. Thời thịnh hay thời loạn đều báo hiệu sang nhờ văn, lại có nhiều con cái, mà con cái sang và giỏi, nối được nghiệp nhà, nối bước tổ tiên. Cho nên phép Ma Y (sách tướng nổi tiếng, tương truyền của Ma Y đạo giả) nói: "Lông mày ưa cong, rất kỵ thẳng."
Chín. Mày nhuận: mày nhuận là trong nhuận mà có vẻ rực rỡ, tức là không khô không gắt. Báo hiệu danh sang vang dội, lừng lẫy một đời; lại báo hiệu điềm thọ, lộc dồi dào, thanh nhàn thuận lợi, đường trước bình an thông suốt, làm nhiều việc thành.
Mười. Mày ngắn: mày ngắn là ngắn ngủn không dài, và loại không che hết mắt. Một là anh em ít mà nhiều lo nghĩ phiền lụy, một là hình khắc nặng mà nhiều vất vả, sa sút; lại báo hiệu thọ yếu.
Mười một. Mày rậm: mày rậm là đậm dày mà mọc thành bụi, dáng như có uy mà bù xù. Báo hiệu giàu mà nhiều phiền lụy, sang mà nhiều vất vả; lại báo hiệu bôn ba không yên, hay bị ghen ghét khắt khe, hay ở vào chỗ bị nghi ngờ, hay kết thù oán, hay sinh chuyện bị hại ngầm, phiền não không dứt.
Mười hai. Mày khô: mày khô là dáng khô cháy không nhuận. Người ấy nhiều bệnh tật, tính hay do dự, ham lợi nhỏ mà không có kết quả, muốn vẹn cả đôi đường mà lại sinh trở ngại. Người sang nhỏ thì mắc bệnh về huyết, bệnh phổi; người giàu nhỏ thì báo hiệu sa sút, hình khắc. Nếu ở người nghèo khổ tàn tật thì cũng báo hiệu vất vả nhiều phiền lụy, sống qua ngày trong lo buồn, và chết sớm.
Mười ba. Mày tản: mày tản là tản loạn không thu, không đều, thưa, đứt quãng, đuôi ít lông. Báo hiệu lòng rối mà tham càn, khéo quá hóa vụng, trí nhỏ mà mưu lớn (?), sức yếu mà gánh nặng; nên hay mang mặt nạ giả dối, phù phiếm khoe khoang, tiến lui khinh suất, nhiều thành nhiều bại.
Mười bốn. Mày tụ: mày tụ là trong, tụ mà thu gọn, thấy được da bên dưới mà không tản. Người ấy có chí xa mà giữ nghiêm đại nghĩa, hay tính trước mà vạch kế sách, phỏng đoán ắt trúng, làm ắt thành; báo hiệu kho tiền của dồi dào và có sự nghiệp mang danh sang.
Mười lăm. Mày xoáy: mày xoáy là đuôi mày có hình xoáy ốc. Báo hiệu khắc anh em, lại có người hại cha. Báo hiệu ruột thịt ngỗ nghịch, người cùng huyết thống hay kiện tụng, họ hàng thân thích cũng có tranh chấp; lại có người do mẹ khác sinh ra, việc nhà bị kìm kẹp. Tính người ấy cứng nóng, lòng hẹp, hung hãn cậy dũng, phần nhiều không hiểu đại nghĩa.
Mười sáu. Mày ngược: mày ngược là lông mày mọc ngược, và lông mày lật ngược lên trên, đều gọi là mày ngược. Lòng dạ tính tình không thuần mà hung như sói, làm việc ngang ngược mà độc ác, cứng nóng tùy tiện, không giữ lễ nghĩa, hẹp hòi nhỏ nhen, không giữ chữ tín, nhiều phiền lụy vì kiện tụng thị phi. Loại lật lên thì nhẹ, loại mọc ngược thì tương đối nặng.
Mười bảy. Mày đứt: mày đứt là gián đoạn thành từng đoạn, hoặc phần trước phần sau khác nhau mà đứt ở giữa. Báo hiệu khắc hại người nhà, cơ nghiệp cũ suy sụp, nhiều phen bụi bặm trồi sụt, sa sút hao tổn, phần nhiều nghèo khổ vất vả, ít người giàu sang bền lâu.
Mười tám. Mày khóa: mày khóa là hai đầu mày giao nhau, khóa lấy ấn đường (vùng giữa hai đầu lông mày). Báo hiệu khắc cha hại mẹ, lại khắc vợ khắc con, lục thân không giúp được gì, không giữ được cơ nghiệp cũ, là cách phải bỏ quê hương mà đi. Thời loạn cũng có danh sang mà phát đạt, là cách đến chỗ tuyệt đường lại gặp lối sống.
Mười chín. Mày xung: mày xung là ở hai đầu mày có vằn xung thẳng lên vùng Hoa cái (vùng trán phía trên đầu mày). Báo hiệu khắc anh em, nhiều lo buồn và phiền lụy. Một là khách lấn chủ, xâm phạm quyền của chủ; một là không biết đủ, ưa làm chuyện lạ; người thân lại hóa xa, tranh chấp càng dữ; người có ơn hóa thành thù, gây hại càng sâu; đó là do hiếu thắng, tính cứng.
Hai mươi. Mày giao: mày giao là trên dưới giao nhau như hình chữ "giao". Báo hiệu trong nhà nhiều lo, ruột thịt làm phiền lụy, vợ thiếp không đỡ đần được, con cái hư hỏng. Bản thân tuy có danh lộc sản nghiệp, nhưng nhiều ràng buộc, lo âu uất ức, thần kinh bị kích động mà hành động đảo điên.
Hai mươi mốt. Mày có lông dài: mày có lông dài là có lúc mọc lộ ra dài hơn một tấc, hoặc hai ba tấc, có ba bốn sợi chĩa ra (?). Báo hiệu lòng rối mà hay nóng nảy, việc làm trái thời, trái ý. Bên trái báo hiệu việc bên ngoài rối ren tranh chấp, bên phải báo hiệu trong nhà ngỗ nghịch. Ở nửa trước báo hiệu anh chị em tổn thương, ở nửa sau báo hiệu vợ thiếp con cái gặp tai họa hình khắc. Người lúc nào cũng có thì báo hiệu hình khắc không toại ý; giàu sang hay nghèo hèn đều vậy, phiền nhiễu không dứt.
Hai mươi hai. Mày loạn: mày loạn là rối loạn không xuôi, thô mảnh không đều, vướng tay như gai rối. Báo hiệu hoàn cảnh tồi tệ, bị ràng buộc nặng nhất, thường ở giữa sóng dữ gió hiểm, nhiều nỗi lo trong giặc ngoài mà không giải trừ được. Lông dài trong mày và mày loạn phần nhiều mọc lên tạm thời.
Hai mươi ba. Mày kép: mày kép là có hai lớp trên dưới, tục gọi là mày kẹp đôi. Báo hiệu mồ côi cha từ nhỏ, nương nhờ chú bác hay người thân gần mà nên người; tính mềm không quyết đoán, tầm thường ba phải, có hao tán chút ít, mất một nửa cơ nghiệp cũ.
Hai mươi bốn. Mày kim: mày kim là ngắn, ít, thưa thớt, dựng thẳng mà như không có, màu vàng mềm, gờ mày cao. Báo hiệu được hưởng cái đẹp của phúc ấm để lại, lại tậu thêm ruộng nhà; báo hiệu sang vinh, thọ, có lộc, thanh nhàn, con cái vừa sang giỏi lại vừa đông. Riêng tướng mày này là khó xem nhất.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video