Thiên 10 — Thượng thiên, quyển 6 (tiếp) — Tính tình, tướng mũi, tướng tai

 Công Đốc tướng pháp, Thượng thiên, quyển sáu (tiếp theo)

 Giải thích từng điều về tính tình

 Công Đốc nói: Tính là mầm của tâm; tình là kẻ sai khiến của thần (thần: trong tướng học là cái sinh khí, tinh anh của con người, hiện ra rõ nhất ở ánh mắt). Tính không có tâm thì không tồn tại; thần không có tình thì không đem ra dùng được. Có tâm thì có tính, có thần thì có tình, sau đó mới thành việc làm thực tế. Mọi việc đi đứng, động tĩnh đều nằm gọn trong đó cả.

 Giải: Tính từ tâm mà ra; tình từ thần mà phát. Tâm là gốc của "linh đài" (đài thiêng, tức nơi trú ngụ của ý thức, trí tuệ); thần là phẩm chất của vật có linh tính. Nó biến hoá khôn lường, công dụng lớn nhất. Tính là nguồn gốc của thiện và ác; tình là then máy của sự qua lại giao tiếp. Tính tình là kẻ sai khiến của tâm và thần, là cái dẫn đường cho việc làm thực tế.

 Tính là then máy chân thật thuộc tiên thiên (có sẵn từ khi sinh ra); tình là cái dùng thực tế thuộc hậu thiên (hình thành sau khi sinh). Lại dựa vào hình chất (hình dáng và thể chất) mà định tính tình, bàn việc làm thực tế. Cho nên ấn đường (khoảng giữa hai đầu lông mày) rộng và ngay thì tính anh minh, hiền tài; thần trong mà nhìn thẳng thì tính trung thành, lương thiện.

 Giải: Ấn đường là đầu não của cả khuôn mặt, ứng với sự anh minh, hiền lương. Ấn đường rộng mà ngay là người có tài lại có độ lượng lớn. Phàm người trung hậu hiền lành thì thần trong, nhìn thẳng, phần nhiều lo liệu được nhiều việc lại nhìn xa. Có cả hai điều thì là bậc thượng phẩm.

 Lông mày nhỏ, mắt hiền: chủ (theo tướng học: báo hiệu, ứng với) tính ôn hoà và hiếu thuận. Ngũ nhạc (năm chỗ nhô cao trên mặt, ví như năm ngọn núi: trán, cằm, mũi và hai gò má) ngay ngắn: chủ tính đôn hậu và đứng đắn, rộng rãi.

 Giải: Lông mày là đường lạc của phổi (lạc: đường mạch nối các tạng ra ngoài, theo Đông y); lông mày nhỏ thì không lo âu. Mắt là đường lạc của gan; mắt hiền thì không dễ nổi giận. Cho nên ôn hoà hiếu thuận. Ngũ nhạc ngay thì tâm ngay, hành vi cũng ngay, nên đôn hậu và đứng đắn, rộng rãi.

 Mày mắt có uy: chủ nghiêm khắc mà chí lớn. Mày thanh tú, mắt bình hoà: chủ hiền hoà mà có trí.

 Giải: Mày mắt nhờ có uy mà có quyền, cho nên người uy nghiêm thì quyền lớn, kỷ cương nghiêm minh, chí hướng xa rộng. Mày thanh tú chủ thông minh nhanh nhạy; mắt bình hoà chủ hoà nhã trầm tĩnh. Lại hiền hoà mà có trí đặc biệt, thường biết trước sự việc, không làm càn.

 Mày dài, dựng ngược lên: chủ cậy dũng mà ngạo mạn hống hách (?). Tai dày, dái tai rủ: chủ sáng suốt nhanh nhạy và khéo léo.

 Giải: Mày dài chủ rất sang quý, nắm binh quyền. Mày dựng ngược chủ cương dũng mà hay nóng giận hơn thua, cho nên hống hách kiêu ngạo. Tai dày chủ chín chắn lại bền bỉ. Dái tai rủ chủ có sở thích riêng, nhiều tài nghệ, không học mà thành. Cho nên sáng suốt lại khéo léo.

 Mày rậm, mắt lồi: chủ cứng cỏi hung bạo, ưa giết chóc. Mày cao, ấn đường rộng: chủ nhìn xa và nhiều tài.

 Giải: Mày rậm chủ cứng cỏi nóng nảy, lại càng tham. Mắt lồi chủ kiêu căng dâm đãng, không có lòng nhân. Với kẻ mình yêu thì vượt khuôn phép không thôi; với kẻ mình ghét thì huỷ diệt không ngừng. Cho nên ưa giết chóc. Mày cao chủ nhanh nhạy mà ham danh. Ấn đường rộng chủ ngay thẳng mà nhìn xa. Cho nên nhìn xa và nhiều tài.

 Thần trong, gò má nhô cao: chủ hào phóng khảng khái mà xa hoa. Mày cao, thần thanh tú: chủ thanh liêm mà ham danh.

 Giải: Thần trong chủ có nhiều danh tiếng sang quý mà hào phóng khảng khái. Gò má nhô cao chủ làm nên việc mà coi nhẹ tiền của; đó là cái dũng dám làm việc nghĩa hiệp, chí khác hẳn người thường. Mày cao chủ (?) mà chăm lo danh tiếng; thần thanh tú chủ thông tuệ mà chăm lo đức. Cho nên thanh liêm, ham danh, và nhiều phúc thọ.

 Chân tóc thấp (tóc mọc lấn xuống trán), xương thô: tính ngu đần, nóng vội mà chua ngoa. Dáng người thanh mà mắt đờ đẫn: tính tầm thường, câu nệ, vô dụng.

 Giải: Chân tóc thấp chủ khắc cha (khắc: số mệnh xung khắc, gây hại cho người thân), thiếu sự vun trồng dạy dỗ. Xương thô chủ lao lực vất vả, thiếu năng lực. Có cả hai thì ngu đần làm càn, tình ý cũng chua ngoa, mất lẽ phải. Dáng thanh là vẻ bề ngoài, mắt đờ là sự ngu bên trong; cho nên việc làm nặng nhẹ không thích đáng.

 Mắt sâu hõm, mũi cong: tính tham lam, xu nịnh, cay nghiệt, ít tình. Mắt rắn, mặt ngựa: tính tàn khốc, độc ác, nhẫn tâm, lại càng kiêu.

 Giải: Mắt hõm chủ cay nghiệt, ít ân nghĩa. Mũi cong chủ tham, xu nịnh, lòng thâm hiểm. Mắt rắn chủ tàn độc hung dữ. Mặt ngựa chủ kiêu ngạo khoe khoang. Hai hình trên là mặt tối (?) của sự thành bại: do hoàn cảnh xấu ép buộc mà làm. Hai hình dưới là do cách cục (khuôn tướng bẩm sinh) mà thành: dù hanh thông hay cùng khốn đều tàn độc, là cố ý mà làm.

 Xương thô, thịt chảy (thịt nhão, xệ xuống): tính cứng cỏi nóng nảy, tự ý làm theo mình mà tàn nhẫn. Lang cố (ngoảnh đầu nhìn lại như sói, đầu quay mà thân không quay), nhìn liếc: tính gian hiểm, đa nghi và làm điều tà.

 Giải: Xương thô chủ khéo quá hoá vụng mà nhiều vất vả. Thịt chảy chủ rối loạn nóng nảy, ngông cuồng, ích kỷ. Gộp lại thành tàn nhẫn, hung dữ. Lang cố chủ gian mà đa nghi. Nhìn liếc chủ độc ác mà tà dâm. Ấy là vì tính đã tham mà lòng lại không ngay.

 Đầu mày bị xung (lông đầu mày dựng ngược, đâm lên): tính nóng nảy, hay hơn thua. Nhíu mày mà nhìn lên: tính kiêu ngạo, tuỳ tiện.

 Giải: Lông mày liên quan đến khí chất. Phàm có phẫn uất bất bình, lo nghi không quyết thì hai mày rối loạn, gấp gáp xung lên. Nhìn lên chủ kiêu ngạo, vì bỏ gốc theo ngọn.

 Môi vểnh, răng hô: tính nhẹ dạ, chỉ thấy cái lợi nhỏ. Thần tản mạn, nói chậm: tính do dự, lòng sâu kín.

 Giải: Môi vểnh thì ưa tranh giành không nhường; răng hô thì miệng nhanh, nói bừa. Đều không hiểu đạo nghĩa lớn, chỉ chạy theo lợi; cho nên chỉ thấy cái nhỏ. Thần tản mạn thì do dự, hay suy tính; nói chậm thì lòng sâu kín mà tham. Không tránh khỏi e ngại hiềm nghi, rốt cuộc chịu luỵ vì ngờ vực, lại hay nhọc công vẽ rắn thêm chân (làm điều thừa, chẳng những vô ích mà còn hỏng việc).

 Thần trong, khí huyết đầy đủ: tính an nhàn, phóng khoáng. Mặt rộng, thần hoảng hốt: tính u uất, phản bội nghĩa tình.

 Giải: Thần trong thì thản nhiên, không lo nghĩ; huyết đủ thì thong dong, không vướng bận. Mặt rộng thì thất bại, nhiều lo; thần hoảng hốt thì đố kỵ, phản bội nghĩa tình. Hai điều trên là tự nhiên; hai điều dưới là gượng ép.

 Mặt xanh, mày nặng (rậm đậm): tính cẩn thận, câu nệ. Phụ giác (hai góc xương trán ở hai bên, phía trên đuôi mày) cao rộng: tính văn nhã, ưa đạo.

 Giải: Mặt xanh chủ thông minh mà nông nổi không thực. Mày nặng chủ lo buồn, câu nệ. Cho nên sợ khó, tạm bợ cho yên, trông có vẻ như cẩn thận. Phụ giác cao rộng thì người thanh nhã, giỏi văn chương, chuộng cổ, yêu đạo; đó là tư chất có căn cơ trí tuệ, dáng dấp như tiên, là phẩm cách thanh cao không tầm thường.

 Mũi hếch, thần loạn: tính keo kiệt, si mê. Mày thấp, ấn đường hẹp: tính tiểu nhân, hiếu thắng.

 Giải: Mũi hếch thì ham tiền mà không tích được; thần loạn thì làm càn mà thiên lệch. Gộp lại thành tham lam si mê mù quáng, tiếc từng chút, keo kiệt. Mày thấp chủ tham nhiều mà hiếu thắng; ấn đường hẹp chủ lòng dạ hẹp hòi, không bao dung. Hai điều trên thì có lúc vội vàng trượt chân mà thành mối hận nghìn đời. Hai câu dưới thì sức yếu gánh nặng, chỉ chờ ngày sụp đổ.

 Thần lả lơi (ánh mắt đẹp mà đa tình), thịt chảy: tính dâm loạn, làm điều tà, lại đố kỵ. Xương nhiều thịt ít: tính khoe khoang điều lạ, tự đề cao lại cố chấp.

 Giải: Thần lả lơi thì cả nam lẫn nữ đều chủ dâm loạn, nhiều bệnh mà không thọ. Thịt chảy chủ thiên về làm điều tà. Có cả hai thì trong dâm loạn sinh đố kỵ, biến thành tàn độc. Người xương nhiều thì nguyên khí đầy, cho nên khoe điều lạ, nói khoác. Người thịt ít thì thiếu phần nâng đỡ, cho nên cố chấp, tự làm theo ý mình.

 Mày rủ xuống, vai xuôi (vai gầy dốc xuống): tính nhẹ dạ, lệch lạc. Ánh mắt linh hoạt: tính khôn khéo, ưa điều lạ.

 Giải: Mày rủ thì có tài lệch lạc (tài vặt, không theo lối chính). Vai xuôi thì không có phúc dày dặn. Cho nên nói nhẹ, làm bừa, thiên ưa và làm càn, chủ nhiều trắc trở. Thần linh hoạt chủ khéo léo cơ trí, có kỹ nghệ không học mà thành, nhưng dụng công vào đường rẽ, mạnh dạn chọn lối lệch.

 Thần sẫm tối mà lộ ánh sáng (?): tính độc ác như sói, chịu được vất vả, dám mạo hiểm. Mắt tròn (chữ gốc ghi "mặt trời tròn", có lẽ là "mắt tròn") (?), răng vểnh: tính hung hãn, ngang ngược, có ý làm phản.

 Giải: Thần sẫm mà lộ ánh sáng là kẻ quyền quý thời loạn; gặp nguy hiểm là gặp cơ hội, lấy mạo hiểm làm sự nghiệp; thời thịnh trị thì không tốt. Mắt tròn chủ ngang ngược, không đoái hoài tín nghĩa. Răng vểnh chủ chuốc lấy sự ghen ghét, không giữ gìn tiểu tiết; ấy là vì tham lam không có đáy.

 Chân tóc thấp, thần mờ: tính ngu muội, hồ đồ. Cười nhạt, miệng chúm: tính âm hiểm gian ác.

 Giải: Chân tóc thấp chủ ngu, thêm thần mờ thì chủ việc gì cũng có đầu không có đuôi, nói không đi đôi với làm, làm việc không lượng sức, hứa dễ mà ít giữ lời. Cười nhạt chủ mưu sâu, âm hiểm; thêm miệng chúm thì được đất Lũng lại trông đất Thục (được cái này lại muốn cái khác, lòng tham không đáy), gian ác mà không biết đủ.

 Ánh mắt như say: hay nói dối, lơ là lười nhác. Ngũ quan (năm bộ phận trên mặt: tai, mày, mắt, mũi, miệng) mở rộng, thoáng đạt: phần nhiều kiên nhẫn mà bền chí.

 Giải: Thần say chủ trí nhớ kém, hay quên, lại ham lợi nhỏ, sơ suất lười nhác, ơn oán không phân, ân thù không rõ. Ngũ quan mở rộng chủ chịu khó, bền chí: lòng chí vững chắc, việc làm chịu đựng được vất vả, rốt cuộc là người phát đạt.

 Quách tai (phần tròn ở nửa trên của tai) nhọn, luân tai (ở sách này chỉ phần dái tai tròn ở nửa dưới) to: chủ thông minh không đủ mà tà dâm có thừa. Thần định mà mày rối: chủ điều ác thì dễ bị dẫn dụ mê hoặc, còn điều thiện thì lại dễ lung lay mềm yếu.

 Giải: Quách tai nhọn nhỏ chủ chí nhỏ, lòng hẹp; thêm luân tai to thì tuy thông minh nhưng phần nhiều bị tà dâm che lấp. Thần định chủ có chủ kiến vững; thêm mày rối thì tấc lòng không chuyên nhất, có thể làm điều thiện, lại có thể làm điều ác, trôi theo dòng mà mềm yếu.

 Chuẩn đầu (đầu mũi) to, mày cao: tính trung thực, cương trực thẳng thắn. Hình dáng cân đối, giọng nói thanh: tính chính trực, thẳng thắn chân thật.

 Giải: Đầu mũi to thì lòng không độc; mày cao thì trung thành mà cẩn thận; chủ không làm càn, cũng không cẩu thả. Hình dáng cân đối chủ đứng đắn, rộng rãi, hoà nhã trầm tĩnh; giọng thanh chủ giữ trọn một chữ tín; cho nên không dối trá, cũng không nông nổi, mà thuần chính chân thật.

 Trước xem hình chất, sau xét giọng nói, rồi xem tinh thần, lại khảo xương thịt, thì có thể biết được tính tình (chữ gốc viết sai, có lẽ là "tính tình"), rõ chí hướng, hiểu tâm lý, nghiệm việc làm thực tế; khi đó sẽ rõ ràng như xem đường chỉ trong lòng bàn tay.

 Giải thích từng điều về tướng mũi

 Công Đốc nói: Mũi là "thẩm phán quan" (quan xét xử; tướng học chia ngũ quan thành năm "quan chức", mũi giữ việc xét đoán), còn gọi là Trung Nhạc (ngọn núi ở giữa trong ngũ nhạc trên mặt), tên khác là Thổ tinh (sao Thổ; tướng học phối các bộ phận trên mặt với các sao, mũi ứng với sao Thổ), vì nó nằm ở giữa khuôn mặt. Theo khảo chứng của các thầy thuốc thì mũi là khiếu của phổi (khiếu: lỗ thông của tạng phủ ra ngoài) và thuộc Kim (một trong ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Hay là vì Thổ là mẹ của Kim (Thổ sinh ra Kim) nên có quan hệ liên đới chăng?

 Tôi khảo các sách đan kinh (sách tu luyện của Đạo gia) thì thấy nói mũi không thuộc Thổ, cũng không thuộc Kim, mà là khiếu của thận, nên bảo là thuộc Thủy. Xét ra mũi bên ngoài có hai lỗ, bên trong có bốn khiếu: hai khiếu bên thông với khí quản phổi, đó là cái mà thầy thuốc gọi là phế lạc (đường lạc của phổi); hai khiếu thẳng đi vào não hải (bể não, tức bộ não), xuống mạch Đốc (đường kinh mạch chạy dọc giữa sống lưng), đó là cái mà nhà tu luyện đan đạo gọi là thận lạc (đường lạc của thận). Đầu mũi ở trung tâm khuôn mặt, phối với Trung Nhạc, đó là cái mà nhà phong giám (nhà xem tướng) gọi là tỳ cách (thuộc về tạng tỳ, tức lá lách, tạng ứng với Thổ). Các thuyết đều có lý cả.

 Cho nên đầu mũi đỏ khô tức là hai thứ hoả quân hỏa và tướng hỏa (theo Đông y: quân hỏa là hoả của tim, tướng hỏa là hoả ở thận) bốc nổi ra ngoài; đó là chứng cớ mũi thông với mạch thận. Nay xin xếp loại phần chính và phần phụ của từng khu vực như sau.

 1. Sơn căn: Sơn căn (chân núi, tức chỗ thấp nhất của sống mũi nằm giữa hai mắt) nghĩa là nền móng. Nó lại là cung Mệnh (khu vực trên mặt để xem vận mệnh chung), và ứng với cung Tật ách (khu vực xem bệnh tật, tai nạn); cũng có thể gọi là gốc thọ. Phàm sơn căn cao nổi, nếu không hưởng cơ nghiệp tổ tiên thì là dấu hiệu sống thọ; sơn căn trũng hãm, nếu không làm hỏng cơ nghiệp tổ tiên thì sẽ chết yểu.

 2. Chuẩn đầu: Chuẩn đầu là bộ phận chuyên về chính tài (tiền của kiếm được bằng đường chính đáng như lương bổng, nghề nghiệp). Còn gọi là Thổ tinh, vì Thổ làm vượng tiền tài nên đặt tên như vậy. Phàm có hưởng được lộc chính tài và có ngồi giữ được tiền hay không, đều lấy chỗ này làm chuẩn. Cho nên có câu "hỏi giàu thì xem ở mũi", là phép định nghìn đời.

 3. Lan đài: Lan đài là toàn bộ phần lỗ mũi bên trái, là bộ phận chuyên về thiên tài và phù tài (tiền có được bất ngờ, không thường xuyên). Còn gọi là Tỉnh táo (giếng và bếp), tức là chỗ nội khố (kho cất của bên trong), lại là người phụ giúp bên trong nhà. Lan đài thu gọn mà không lộ thì tiền vào kho đầy đủ; nếu lộ mà không thu thì tiền tuy nhiều nhưng như chén rò không bịt (tiền cứ hao chảy ra ngoài), rốt cuộc chỉ là hoa hão mà thất bại.

 4. Đình úy: Đình úy là toàn bộ phần lỗ mũi bên phải, là bộ phận chuyên về tiền giao tế (tiền có được nhờ giao thiệp), cũng gọi là Tỉnh táo, tức nội khố. Nếu lộ mà không thu thì tiền cũng hao tán không tụ. Lại chủ người phụ giúp bên trong nhà; nếu mỏng yếu không thu thì tiền yếu và người giúp trong nhà không đắc lực.

 5. Phân thi văn (vằn chia xác): Phân thi văn là một đường vằn thẳng ở giữa đầu mũi, chủ chết dữ. Nếu có vết xương vỡ thẳng cũng chết dữ, như hình phạt xé xác bằng xe ngựa thời xưa, nghĩa là xác bị chia ra không toàn vẹn. Vằn sâu dài thì không cứu được; vằn ngắn thì bị hình khắc (gặp tai hoạ, khắc hại người thân) và phá bại.

 6. Niên thượng: Niên thượng là đoạn giữa sống mũi, phía gần sơn căn. Bên trong là đường lạc của mật, nên gọi là cung Tật ách. Mật có nước mật, có hoả khí, nên tiêu hoá được đồ ăn uống; nếu có trở ngại thì sinh bệnh khổ. Đây là bộ phận chuyên về bệnh tật tai ách.

 7. Thọ thượng: Thọ thượng là đoạn giữa sống mũi, phía gần đầu mũi, cũng là đường lạc của mật, gọi là cung Tật ách. Hai bên tức là Hạ Câu Trần (tên bộ vị ở hai bên sống mũi), chủ các bệnh nước tràn (phù thũng), khí ẩm gây đầy trướng, cùng các bệnh có hình khối khác; lại chủ hình khắc vợ thiếp, con cái.

 8. Nguy hiểm văn: Nguy hiểm văn là đường vằn cong ở lan đài bên trái xông ra đầu mũi, chủ từng trải qua việc nguy hiểm kinh hoàng. Vằn sâu thì có sẹo, phá tướng (khuôn mặt bị tổn hại); nam thì nặng mà nữ thì nhẹ. Nếu vằn ở cả hai bên trái phải đều xông ra thì cũng chủ chết dữ.

 9. Kinh hiểm văn: Kinh hiểm văn là đường vằn cong ở đình úy xông ra đầu mũi, chủ từng trải qua việc hung hiểm trắc trở. Nếu vằn sâu thì có sẹo phá tướng; nữ thì nặng mà nam thì nhẹ. Nếu vằn ở cả hai bên đều xông ra thì cũng chủ chết dữ.

 10. Tỉnh táo: Tỉnh táo tức là hai lỗ mũi. Nếu hở lộ thì tiền không vào kho, lại bị luỵ vì lục thân (những người thân thích gần: cha mẹ, anh em, vợ con). Nếu hếch lộ thì bị vợ thiếp lừa dối, con cái có mối lo ngầm, trong dòng họ tranh giành nhau, ruột thịt tàn hại nhau; thuộc loại phá tài, sa sút lạnh lẽo.

 Mười điều trên là các mối quan hệ của Trung Nhạc, là ranh giới các khu vực; đây là bước thứ nhất của tướng mũi.

 Còn các hình dạng, xếp loại cùng điều ứng nghiệm, nay xin giải rõ như sau.

 1. Trường thực (dài dựng): Mũi dài như rường cột mà có thế. Chủ cơm áo đầy đủ, nhiều ruộng nhà; lại chủ trọn vẹn sang quý vinh hiển, nhiều phúc dày. Phàm Trung Nhạc dài dựng phần nhiều được hưởng phúc ấm (phúc đức tổ tiên để lại) của nhiều đời giàu có, kế thừa chính đáng cơ nghiệp tổ tiên, cả đời an hưởng; cũng chủ có gốc sống rất thọ.

 2. Phong đại (đầy và to): Đầu mũi đầy đặn lại cao nổi. Phàm đầu mũi đầy, cao, to thì người ấy chính trực, hoà nhã, có chí lớn, nhìn xa, được hưởng tài lợi đặc biệt, là bậc rất giàu, có cơ nghiệp giàu hạng nhất. Hoặc là sản nghiệp nối tiếp, hoặc là sản nghiệp tự gây dựng; còn phải xét các bộ vị khác nữa.

 3. Quân phối (đều và cân xứng): Đầu mũi cùng lan đài, đình úy, ba phần đều to và cân xứng với nhau. Chủ tâm khí hoà nhã, cương trực, không làm càn; của cải (?) đã nhiều, cơm áo hưởng lại càng dày. Cũng chủ có danh tiếng sang quý, bổng lộc hậu và phúc thanh nhàn.

 4. Viên hậu (tròn và dày): Đầu mũi tròn như hạt châu, không thấy lan đài, đình úy. Hình này có tên là mũi hổ, chủ cứng cỏi cố chấp, ưa dũng, chịu khó, cốt lập công, có hành vi dũng cảm quả quyết, gan dạ và hiểu biết đều giỏi, văn võ kiêm toàn, lập nên công lớn nghiệp lớn.

 5. Quán ấn (xuyên lên ấn đường): Sơn căn cao nổi, xuyên thẳng lên ấn đường. Có hình gọi là "cột ngọc xuyên lên phục tê" (phục tê: dải xương nổi từ ấn đường chạy thẳng lên đỉnh đầu, như sừng tê giác nằm ẩn), là bậc đế vương lập nghiệp, cực kỳ sang quý; bậc thứ cũng được chia đất phong tước, ra làm tướng cầm quân, vào làm tể tướng. Lại có loại chỉ xuyên lên ấn đường, chủ trí dũng song toàn, là bậc thượng quý: bên văn thì làm người đứng đầu nắm chính quyền, bên võ thì làm tổng chỉ huy trấn giữ biên cương; cũng sống thọ.

 6. Hữu lương (có sống mũi): Đoạn giữa sống mũi cao mà không lộ, xương tròn không có đốt. Chủ sống rất thọ, lại đông người trong nhà, vợ thiếp con cái đều hiền tài. Đây là một then chốt lớn của sự hưng suy thời trung niên.

 7. Ngưỡng lộ (hếch lộ): Tỉnh táo hếch lên, lộ lỗ mũi. Chủ tiền không vào kho, nhiều lần thành rồi lại bại. Lại chủ lo việc nhà nhiều mà vướng chân sự nghiệp. Người nghèo mà vất vả thì nhiều, người sang mà vất vả thì ít.

 8. Phản ngâm (tên một kiểu mũi, nghĩa đen là "ngâm ngược"): Sống mũi cong lệch sang bên, lộ đốt, bên trái bên phải có ba khúc hoặc hai khúc, đều gọi là kiểu phản ngâm. Chủ thông minh mà giả dối, cố chấp theo thiên kiến của mình, đảo lộn phải trái, lẫn lộn ân oán. Lại chủ bệnh tật, sa sút, kiện tụng, hình khắc và khắc con cái.

 9. Phục ngâm (tên một kiểu mũi, nghĩa đen là "ngâm nằm"): Sống mũi thẳng mà có chỗ cong lộ đốt, trên dưới có ba khúc hoặc hai khúc, đều gọi là kiểu phục ngâm. Chủ có con cái, nhiều thành bại. Tính mềm yếu, không quyết đoán, vì lòng riêng mà tự làm theo ý mình, lòng tham không dứt, phô trương khoác lác, nặng nhẹ không đúng, xử trí không hợp, đến nỗi thất bại thảm hại, lo buồn đến chết.

 10. Lăng tiết (có cạnh có đốt): Sống mũi có xương nhô lộ thành góc cạnh, trên dưới chia đốt. Chủ khắc người trong nhà, kết thù oán. Tính nghi cả phải lẫn trái, do dự không quyết, nhìn người không thấu, gặp nguy hiểm, bị hại ngầm, nhiều lần sa sút và mắc bệnh dai dẳng.

 11. Căn hãm (sơn căn trũng): Sơn căn thấp trũng, yếu mà không nổi. Chủ lúc nhỏ nhiều bệnh, có gốc bệnh di truyền từ khi sinh ra. Nếu ánh mắt đầy đủ thần thì cơ nghiệp trước bị phá bại không giữ được. Nếu ánh mắt không đủ thần, hoặc có cơ nghiệp tổ tiên, thì không thọ, chết trước bốn mươi hai tuổi.

 12. Cô phong (đỉnh núi lẻ loi): Đầu mũi cao vượt mà không có hai gò má đỡ hai bên. Tướng này chủ làm giàu được, có thêm ruộng nhà; nhưng người trong nhà rất ít ỏi và bị hình khắc: cung vợ phải hai ba lần, hoặc vợ không đắc lực; con cái không nên người hoặc chết yểu. Tướng này chủ phải nuôi con nuôi nối dõi, hoặc chỉ có một con gái.

 13. Chuẩn tiêm (đầu mũi nhọn; chữ gốc ghi "chuẩn thất", có lẽ là "chuẩn tiêm"): Chóp mũi nổi cạnh mà quặp xuống. Phép xưa gọi là mũi hình chim ưng. Chủ âm hiểm, khôn khéo, cay nghiệt, không giữ chữ tín, tiền không vào kho. Cũng có khi có danh tiếng sang quý, có quyền và bổng lộc, nhưng phần nhiều là do nguy hại ép buộc mà có; phát đạt không lâu rồi lại thất bại.

 14. Tiết phản (hở và ngược): Lan đài, đình úy lộ lỗ mà tiết khí ra, đầu mũi hếch ngược không đều. Người ấy trí nhỏ mà mưu việc lớn (?), sức nhẹ mà gánh nặng, làm càn mà tham, dễ bỏ đi rồi lại tìm đến (?). Chủ hễ thành lại bại, bị lục thân để luỵ, phiền nhiễu không thôi, khó lập được gia thất.

 15. Trụy tị (mũi rủ): Thổ tinh đầy tròn mà rủ xuống, che quá nửa nhân trung (rãnh giữa mũi và môi trên). Đây là Thổ tinh khắc chế Thủy tinh (miệng ứng với sao Thủy; theo ngũ hành, Thổ khắc Thủy), tuy đầy đặn mà vô dụng, về già hiu quạnh. Cũng chủ có danh tiếng sang quý, nhiều tài nghệ, nhưng nông nổi, nhu nhược, khắc vợ; có thọ mà không có lộc.

 16. Tị hào (lông mũi): Lông trong hai lỗ mũi lộ ra ngoài. Nếu thường xuyên lộ ra thì chủ khắc vợ, khắc con, tổn thương ruột thịt. Nếu chỉ lộ ra nhất thời thì là điềm báo trước sẽ mất người trong nhà, lo buồn không như ý, khóc lóc.

 17. Toán tị (mũi củ tỏi): Thổ tinh chia ba múi như củ tỏi. Chủ phần nhiều làm giàu, mở mang nguồn lợi, kinh doanh nghề giàu có, là bậc giàu nhất vùng, rất thọ, lộc dày, nhờ nghiệp giàu mà thành danh sang quý.

 18. Tiệt đồng (ống cắt): Mũi như ống cuộn tròn và dài, thế như được cắt bằng. Tướng này chủ phát lên bất ngờ, là cách giàu đặc biệt, giàu bậc nhất, lại có danh tiếng sang quý đến nhanh. Thời loạn cũng có quyền võ mà phát đạt, lấy sức của địa vị sang quý mà giúp vào việc lớn.

 19. Sư tị (mũi sư tử): Đầy mà ngắn, đầu mũi, lan đài, đình úy cân xứng mà lộ lỗ. Chủ giàu sang hạng nhất, văn võ kiêm toàn, có chức tước giữ từ xa (giữ danh nghĩa chức vụ mà không trực tiếp đến nhậm). Nhưng con cái rất ít, chỉ nuôi thành được một trai một gái, và là con vợ lẽ.

 Giải thích từng điều về tướng tai (chữ gốc viết sai, có lẽ là "giải")

 Công Đốc nói: Tai là "thái thính quan" (quan nghe ngóng, một trong năm "quan chức" của ngũ quan theo tướng học), còn gọi là hai sao Kim và Mộc (tai trái ứng với sao Mộc, tai phải ứng với sao Kim), là bộ phận khởi đầu. Xét Mộc ứng với quẻ Chấn (một quẻ trong bát quái, ứng với phương đông, mùa xuân, sự khởi động), là số sinh đứng đầu trong tiên thiên, nên mới có câu "Thượng đế xuất hiện ở quẻ Chấn" (lời trong Kinh Dịch); đó là nghĩa của chữ "khởi đầu" chăng? Lại xét thấy lỗ tai thông với đường lạc của thận; thận thuộc Thủy, mà Hà đồ (bản đồ số thần bí thời thượng cổ, nguồn gốc của Kinh Dịch) có câu "số trời một sinh ra Thủy"; đó là nghĩa của chữ "khởi đầu" chăng? Tóm lại cũng không ngoài hai điểm ấy, vì thế vận hạn từng năm (lưu niên: phép tính vận hạn theo tuổi trên các bộ vị của mặt) bắt đầu từ tai.

 Về điểm số khi đo lường thì tai chiếm phần nhẹ, chỉ khoảng ba phần trăm. Cho nên kẻ hèn có khi có tai quý, người sang có khi có tai hèn; rõ ràng là không có quan hệ quan trọng. Tuy vậy, có hình dạng kỳ lạ khác thường thì cũng chủ giàu sang và phúc thọ. Như Lưu Tiên chủ (Lưu Bị, vua nước Thục thời Tam Quốc) hai dái tai rủ dài tới vai mà lập nên nghiệp chia ba thiên hạ; Thái Công Vọng (Khương Tử Nha, công thần giúp lập nhà Chu) hai dái tai rủ mà ngang bằng nhau; Cam La (thần đồng nước Tần thời Chiến Quốc, mười hai tuổi đã được phong chức cao) hai dái tai rủ mà làm tướng quốc nước Tần. Vậy sao lại có người phát đạt muộn, người phát đạt sớm?

 Tôi khảo sách của Liễu Trang (Viên Liễu Trang, nhà tướng học đời Minh) thì thấy nói dái tai của Thái Công hướng về phía mặt trời, trắng nhuận mà không đỏ; dái tai của Cam La hướng về phía mặt trời, đỏ nhuận mà có ánh sáng. Đó đều là lời tưởng tượng; riêng tôi cho là không phải vậy. Dái tai Lưu Tiên chủ rủ tới vai, quyết không thể chỉ lấy điều đó mà cho là cách tướng đế vương; đôi mày rồng mắt phượng của ông ắt mới có quan hệ trọng đại. Chẳng qua người chép sử thấy tai ông khác người thường nên chép riêng điều tai to. Thái Công Vọng cũng chẳng phải nhờ hai dái tai rủ ngang nhau; Cam La cũng chẳng phải nhờ hai dái tai rủ mà được làm tướng quốc nước Tần. Nay xin chép riêng các quan hệ chính và quan hệ phụ của tai ở sau đây, để các nhà nghiên cứu kiểm chứng.

 1. Nhĩ quách: Nhĩ quách tức là phần tròn ở nửa trên của tai. Chủ độ lượng lớn hay nhỏ. Nếu chật hẹp thì chủ chí nhỏ, lòng hẹp, không dung được người. Nếu thấp mà có vằn, hoặc vểnh ngược ra, thì chủ khắc cha mẹ, lại chủ bệnh tật tai ách trước chín tuổi.

 2. Nhĩ luân: Nhĩ luân tức là phần dái tai tròn ở đoạn dưới. Chủ trí thức hiền hay ngu. Nếu có châu tròn (dái tai tròn đầy như hạt châu) thì chủ thông minh, lanh lợi, giỏi mỹ thuật, có kỹ năng đặc biệt, đủ cơm áo. Nếu có vằn vết thì chủ khắc anh chị em, và gặp tai nạn để lại sẹo. Nếu có nốt ruồi thì chủ gặp nạn nước, và tai hoạ bỏng nước, bỏng lửa.

 3. Mệnh môn: Mệnh môn tức là chỗ ở phía sau giáp xa (góc quai hàm dưới), nổi cao như cánh cửa. Đây là gốc mệnh bẩm sinh, bên trong thông với đường lạc của thận. Phàm trẻ con không có mệnh môn thì không sống đủ mười hai tuổi. Người trung niên mà mệnh môn có màu đen thảm thì chủ chết; màu xanh bóng nhờn thì chủ bệnh; cao và dày thì chủ sống rất thọ.

 4. Ngoại lan: Ngoại lan tức là mép của đoạn giữa tai, như cái lan can. Chủ dấu hiệu thọ. Nếu mép trơn không có vết, thời thịnh trị có thể thọ đến tám mươi, thời loạn thọ đến sáu mươi. Nếu có vằn vết thì chủ khắc ruột thịt, lại chủ lúc nhỏ bị bỏng, ghẻ lở, té ngã.

 5. Nội lan: Nội lan tức là chỗ có nếp cong ở phía trong ngoại lan. Chủ trí óc lanh lợi. Nếu nếp cong nhiều, hoặc nhiều lớp, đều chủ khéo léo thông minh, nhiều tài nghệ (?), không học mà thành, có sở thích lệch và hay hơn thua. Nếu nếp cong ít thì chủ đôn hậu, giữ chữ tín, ắt ít ham muốn.

 6. Nhĩ lậu: Nhĩ lậu là điểm lỗ thủng ở phía trên mệnh môn, cạnh nhĩ quách. Chủ có anh em khác mẹ, và cha sang quý mà con nối nghiệp. Cho nên vua Đại Vũ (vị vua trị thuỷ thời thượng cổ, người lập ra nhà Hạ) tai có ba lỗ thủng, là một trong những tướng kỳ lạ. Lại chủ trí tuệ đặc biệt, chịu được vất vả và bền chí.

 Sáu điều trên là quan hệ chính và quan hệ phụ của hai tai. Nhưng hình dạng còn nhiều, đây chỉ phân chia khu vực như thế mà thôi.

 Nay chép các hình dạng ở sau đây.

 1. Trường đại (dài to): Hai tai dài và to, dài hơn hai tấc hoặc hơn ba tấc (tấc: đơn vị đo chiều dài thời xưa, khoảng ba xăng-ti-mét). Tướng này chủ sống rất thọ, có bổng lộc dày, được vinh hiển nhờ công danh theo đường chính; về già nhiều phúc bình an, con cháu làm rạng rỡ gia môn.

 2. Đôn hậu (dày dặn): Hai tai dày dặn, đầy đặn đều đặn. Chủ đủ ăn đủ mặc, thanh nhàn, nhiều lộc; phần nhiều là nối nghiệp người trước, ít khi tay trắng lập nghiệp. Lại chủ thông minh, hoà nhã, đôn hậu, giữ lễ, bền lâu và có chữ tín.

 3. Luân châu (dái tai như hạt châu): Dái tai hai bên tròn như hạt châu, nên gọi là "châu rủ". Chủ thông minh, trí tuệ khác thường, nhìn xa, bền chí, nhiều trí nhiều mưu, khéo léo, ưa điều lạ; phàm kỹ nghệ, mỹ thuật đều vượt hơn người. Nếu có nốt ruồi thì chủ gặp nạn nước ba bốn lần.

 4. Quách kiên (quách tai cứng): Quách tai hai bên cứng, thu gọn và dựng đứng. Chủ chí hướng xa rộng mà năng động, chịu làm lụng vất vả, dũng cảm cương quyết, độ lượng lớn, biết nhẫn nhịn. Một mặt cũng chủ được hưởng phúc ấm tốt đẹp của cha mẹ mà nối nghiệp.

 5. Mệnh môn cao: Mệnh môn là chỗ thịt nổi ở phía sau "hổ nhĩ" (?) của tai, bên trong thông với đường lạc của thận, trong ngũ hành thuộc Thủy, nên có liên quan đến sinh mệnh. Phàm mệnh môn cao thì chủ sống rất thọ, thấp thì chủ chết yểu, không có mệnh môn thì chưa đủ mười hai tuổi đã chết.

 6. Bạc phản (mỏng và ngược): Hai tai mỏng yếu, trên dưới ngược nhau. Chủ khắc người trong nhà mà sa sút, thời trẻ không tốt, cơ nghiệp trước hao tán. Lại chủ lúc nhỏ nhiều bệnh tật tai ách, qua mười một tuổi mới tốt lành và bình an.

 7. Luân xung (dái tai bị xung phá): Dái tai hai bên nhọn mỏng, có vằn xông phá. Chủ trí khôn bẩm sinh mở mang hơi chậm, nông nổi, có sở thích lệch. Lại khắc anh chị em (?), và lúc nhỏ nhiều bệnh tật, tai hoạ bỏng nước bỏng lửa, phá tướng mà có sẹo.

 8. Luân châu hồng (dái tai hồng): Dái tai hai bên rủ xuống, hồng nhuận. Chủ trí khôn bẩm sinh mở mang sớm mà thông tuệ, hiểu biết hơn người; cũng chủ sang quý mà sớm thành danh. Một mặt là con cháu dòng dõi sang quý có phúc ấm, nối tiếp sự nghiệp của người trước.

 9. Luân bạch nhuận (dái tai trắng nhuận): Dái tai hai bên rủ xuống, trắng nhuận. Chủ thông minh, có chí lớn, được hưởng bổng lộc dày; lại chủ thi cử đỗ đạt nhanh chóng, về già càng hưởng danh tiếng lớn. Một mặt là lúc đầu vất vả, cơ nghiệp trước hiu quạnh.

 10. Đoản tiểu (ngắn nhỏ): Hai tai ngắn và nhỏ. Người ấy ngu mà keo kiệt, chí nhỏ lòng hẹp, vất vả trôi nổi, tạp nham không thuần, không giữ được cơ nghiệp trước, mấy lần thành bại; dấu hiệu thọ cũng yếu, người trong nhà cũng bị hình khắc.

 11. Thiếp luân (tai dán sát): Vành tai hai bên nhọn dài, không có dái tai, mọc dán sát vào đầu, không tách ra. Hình dáng bề ngoài như không tốt, nhưng thực ra chủ giàu có, nhiều ruộng nhà, lại thông minh và nhiều bổng lộc. Có người là hưởng cơ nghiệp tổ tiên, có người là tự mình gây dựng. Thời loạn thì bảy phần mười được sang quý, thời thịnh trị thì ba phần mười được sang quý; đều làm nên sự nghiệp và rạng rỡ.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video