"Công Đốc tướng pháp" (Phép xem tướng của Công Đốc), Thượng thiên, quyển bảy.
Giải thích từng điều về tướng miệng
Công Đốc nói: Miệng là "xuất nạp quan" (cơ quan đưa ra và nhận vào; trong tướng học, miệng lo việc ăn uống và lời nói). Miệng còn gọi là Thủy tinh (sao Thủy; tướng học gán mỗi bộ phận trên mặt với một ngôi sao, miệng ứng với sao Thủy), tên ngoài là Bắc nhạc. Tướng học coi những chỗ nhô cao trên mặt là "ngũ nhạc" (năm ngọn núi); Bắc nhạc là "núi phía Bắc", thường chỉ vùng cằm, ở đây tác giả gán cho miệng. Miệng là một trong "ngũ quan" (năm cơ quan trên mặt: tai, mày, mắt, mũi, miệng), liên quan đến việc hưởng "y lộc" (cơm áo, phần ăn mặc được hưởng trong đời). Tiếng nói phát ra từ môi miệng, nên miệng liên quan đến việc ứng đối, giao tiếp.
Tính theo phép đo lường thì miệng chỉ chiếm bốn phần trăm. Nhưng nó cũng có điểm quan trọng, đó là kiểu "phúc chu khẩu" (miệng thuyền úp), tức hai khóe miệng trễ xuống. Kiểu miệng này chủ (báo hiệu, ứng với) chết dữ, không được chết yên lành; nhẹ thì cũng cô độc, khổ sở, buồn rầu đến chết.
- Người sang có miệng này ắt bị chém đầu hoặc bị ám hại.
- Nhà giàu có miệng này, nhẹ thì mắc bệnh nghẹn mà chết đói, nặng thì bị trộm cướp giết hại; cũng có người chết đuối dưới nước.
- Phụ nữ giàu sang có miệng này thì gặp nạn khi sinh đẻ, hoặc treo cổ tự vẫn (?), hoặc nhảy sông, uống thuốc độc.
- Người nghèo hèn có miệng này thì chết vì đói rét dồn dập.
Phàm bộ vị mang điềm dữ thì người càng giàu sang càng nguy hiểm, càng nghèo hèn thì càng nhẹ. Muốn phân biệt nặng nhẹ thì xem màu: đỏ như tô son là nhẹ, xanh đen mà khô là nặng. Đó là chỗ then chốt.
1. Môi trên. Môi trên là nửa trên của miệng. Ở đàn ông, nó là "đan điền" (vùng chứa khí gốc của cơ thể theo y học và đạo gia; ở đây tác giả gán cho môi trên). Ở đàn bà, nó là "huyết hải" (biển máu, nơi tụ huyết, liên quan đến kinh nguyệt và sinh nở). Môi trên chuyên chủ về "tật ách" (bệnh tật, tai nạn). Phép xưa đều cho môi trên đỏ hồng, tươi nhuận là tốt, vì máu đủ. Phụ nữ có môi trên không hồng (?) mà xanh trắng thì mắc bệnh lâu năm, không sinh nở được. Phàm môi trên có vết cong thì chủ bệnh nghẹn ở dạ dày.
2. Môi dưới. Môi dưới là nửa dưới của miệng, là "thận lạc" (đường mạch thông với thận) của cả nam lẫn nữ. Nó chủ việc cơm áo nhiều hay ít, cũng chủ bệnh tật. Môi dưới nhiều nếp vân thì vất vả, đời sống lộn xộn. Môi dưới có vết cong thì mắc bệnh phổi; đó là "con bệnh thì mẹ cũng bệnh". Theo ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, sinh ra và chế ngự lẫn nhau), phổi thuộc Kim, thận thuộc Thủy, Kim sinh Thủy, nên phổi là "mẹ" của thận. Môi dưới ứng với thận, thận là "con"; con có bệnh thì mẹ là phổi cũng bệnh.
3. Khóe miệng. Khóe miệng chủ về sự sang và bổng lộc, tức là chỗ môi trên và môi dưới giao nhau ở hai bên. Khóe miệng nên khép gọn, không nên hở lộ. Khóe hếch lên gọi là "ngưỡng nguyệt khẩu" (miệng trăng ngửa), chủ sang và có lộc. Khóe trễ xuống gọi là "phúc chu khẩu" (miệng thuyền úp), chủ chết dữ, dù giàu sang cũng không tránh khỏi.
4. Thừa tương. Thừa tương là chỗ có vân ngang ở dưới miệng, tức chỗ lõm giữa môi dưới và cằm, nơi mọc râu. Chỗ này chủ lành dữ khi đi thuyền và những phen kinh sợ trên sông nước. Nếu ở đây có nhiều màu lẫn lộn thì mắc bệnh hoa liễu (bệnh lây qua đường tình dục). Chỗ này cũng dùng để phân biệt người thanh nhàn hay vất vả, nhưng chỉ là một phần nhỏ.
5. Câu hức (ngòi rãnh). Câu hức là nửa dưới của "nhân trung" (rãnh dọc giữa mũi và môi trên), chỗ gần môi trên. Nó cũng chủ về cơm áo, con cái và việc đi lại, làm ăn ở bên ngoài. Rãnh sâu và dài là tốt, ngắn là không tốt, vì rãnh là để thông suốt, còn miệng là để chứa đựng.
Năm điều trên là nghĩa chính của bộ miệng cùng các mối liên quan kèm theo. Mỗi điều theo đúng loại của nó để ứng với sự việc thực tế.
Nay kể các hình dạng miệng như sau.
1. Miệng vuông. Miệng vuông là "tứ tự khẩu" mà người xưa nói (miệng hình chữ "tứ", một chữ Hán có dạng vuông). Bốn góc trên dưới có cạnh vuông vức. Miệng này chủ rất sang, hưởng bổng lộc "vạn chung" ("chung" là đơn vị đong thóc thời xưa; "vạn chung" chỉ bổng lộc cực hậu). Cũng có người đặc biệt sang nhờ hưởng phúc che chở do tổ tiên để lại. Miệng vuông lại chủ sống lâu, nên được xếp hàng đầu.
2. Miệng rộng lớn. Đây là cái miệng mà người xưa nói "nhét lọt nắm tay". Đàn ông nên có miệng rộng lớn: lộc dồi dào nhất, ruộng đất nối bờ liền nhau (?), lại được danh tiếng lớn, làm nên sự nghiệp lớn. Phụ nữ thì miệng nên nhỏ, dày, vuông mới tốt; miệng rộng lớn ngược lại là phá bại, hao tốn ruộng nhà.
3. Miệng nhỏ. Miệng nhỏ là miệng có hình nhỏ. Phụ nữ miệng nhỏ, dày, khép gọn thì chủ sang và có lộc; kém hơn thì cũng "vượng phu" (giúp chồng làm ăn thịnh vượng), thêm ruộng nhà, cơm no áo ấm. Đàn ông miệng nhỏ thì lộc không đủ, bị giảm bậc, lại nhiều vất vả.
4. Miệng tròn dày. Miệng tròn, môi dày. Chủ cơm áo đủ đầy, bình an, nhiều phúc. Có người hưởng sự nghiệp người trước để lại, có người tự mình gây dựng lớn lao; cả hai đều là tướng có dư dả.
5. Miệng trăng ngửa. Hai khóe miệng hếch lên như vầng trăng. Khóe miệng hếch lên là sang, được hưởng lộc vạn chung, lại có tiếng trong sạch. Người có miệng này phần nhiều là quan văn phò tá việc chính trị, kiêm có sự nghiệp lưu truyền sau khi mất.
6. Môi đều. Môi trên và môi dưới cân xứng với nhau.
- Môi trên mỏng, môi dưới dày thì vào tuổi trung niên mắc bệnh nghẹn dạ dày, khí nghịch.
- Môi trên dày, môi dưới mỏng thì về già mắc bệnh "đàm ẩm" (chứng nước dịch ứ đọng trong cơ thể theo đông y), nước dịch tràn.
Dù giàu sang cũng không tránh khỏi. Hai môi đều nhau mới tốt.
7. Miệng khép gọn. Hai môi khép vào như không thấy, người xưa gọi là "nhất tự khẩu" (miệng như chữ "nhất", một nét ngang). Chủ danh sang, lộc hậu, thông minh nhanh nhạy nhưng kiêu căng, nói năng hùng hồn, giỏi biện luận. Các nhà ngoại giao và người đại diện của giới chính khách phần nhiều có miệng này và là bậc kỳ tài. Thấp nhất cũng làm việc công ở châu, huyện, là niềm vinh dự của quê nhà, đứng ra giải hòa tranh chấp, hưởng lộc hậu.
8. Môi hếch, răng lộ. Chủ chuốc lấy thị phi; "lục thân" (sáu hạng người thân: cha, mẹ, anh, em, vợ, con) gây nhiều liên lụy; cả đời nhiều kiện tụng và tranh chấp. Lại chủ "hình khắc" người trong nhà (gây tổn hại, xung khắc, khiến người thân gặp nạn hoặc mất sớm). Môi trên hếch thì khắc cha trước; môi dưới hếch thì khắc mẹ trước. Lại chủ bệnh do thủy khí, thấp khí (hơi nước, hơi ẩm ứ đọng trong người) và bệnh đàm ẩm lâu năm có gốc rễ.
9. Môi mỏng gọt. Cả hai môi đều mỏng gọt, không hợp cách cục (?). Chủ cơm áo không đầy đủ; thông minh nhưng có thói ham mê, không lo việc chính đáng; hay khéo quá hóa vụng; chí nhỏ mà tham càn; khổ nhọc bôn ba, trôi nổi không ổn định. Tuy vậy cũng có dấu hiệu sống lâu.
10. Khóe miệng trễ xuống. Hai khóe miệng trễ xuống như thuyền úp. Chủ chết dữ; người giàu sang thì không tránh khỏi hung hiểm.
- Đàn ông trễ bên trái cũng phải trải nguy hiểm, trễ bên phải thì nhẹ hơn chút.
- Đàn bà trễ bên phải cũng phải trải nguy hiểm, trễ bên trái thì nhẹ hơn chút.
Kém hơn thì cô độc, khổ cực, khốn cùng, khắc người thân, bệnh tật, cuối cùng chết vì đói rét.
11. Miệng méo lệch. Hình miệng không ngay ngắn. Méo do bệnh thì không tính. Nếu sinh ra đã méo lệch thì lệch trái khắc cha, lệch phải khắc mẹ. Lại chủ hành động nông nổi, tham nhiều, cố giành cho được, lời nói không đáng tin, miệng nói một đằng lòng nghĩ một nẻo.
12. Miệng thổi lửa. Đó là miệng nhọn, người xưa gọi là "lôi công chủy" (mỏ ông Thiên Lôi, tức miệng nhô ra và nhọn), cũng gọi là miệng thổi lửa. Chủ hình khắc và sa sút; người nghèo hèn thường có. Phụ nữ kỵ nhất, đàn ông nhẹ hơn. Chủ tàn nhẫn, độc ác, không sống lâu, khắc chồng hại con. Đây là một trong "bát bại" (tám tướng thất bại của phụ nữ theo tướng học).
13. Môi nhiều vân. Hai môi có nhiều vân, vân lại thô. Chủ vất vả, hay thay đổi. Người này giỏi ăn nói, thông minh nhưng phù phiếm, cố chấp ý riêng mà tự làm hỏng mình, khoe khoang, hiếu kỳ, không chịu nhận lỗi (?), nên thành bại không chừng. Gặp thời loạn cũng có người nhờ vất vả mà trở nên sang.
14. Môi tô son. Hai môi đỏ hồng tươi nhuận như chu sa. Chủ tiếng thơm, lộc hậu, trẻ tuổi đã hiển đạt, nhiều tài trí, nhìn xa (?), văn chương nổi tiếng ở đời; bền bỉ, chín chắn, kiên quyết, giữ được lòng bền, nhiều phúc dày.
Phép xem nhanh tướng trán
Công Đốc nói: Trán là Nam nhạc (núi phía Nam trong năm vùng "núi" trên mặt). Trán còn gọi là "thiên ngục" (?), tên chung là "thượng đình" (phần trên trong ba phần của khuôn mặt, từ chân tóc đến chân mày), cũng gọi là "hỏa tú", "hỏa tinh" (sao Hỏa). Trán định người sang hay hèn, cho biết gốc gác của người. Hai góc trán gọi là "thiên phủ", "thượng phủ", tức "thiên thương" (kho trời, vùng hai bên trán phía trên đuôi mày), liên quan đến cơ nghiệp tổ tiên.
Vì thế, chân tóc cao vượt lên thì chủ thông minh lanh lợi, kế thừa sự nghiệp người trước, đầu đời hanh thông, có phúc; người không có cơ nghiệp tổ tiên cũng tự gây dựng được và tiến lên sang. Chân tóc thấp thì chủ ngu vụng và khắc cha mẹ. Cũng có người chân tóc thấp mà thông minh, nhưng là con của vợ lẽ; cũng có người có cơ nghiệp tổ tiên, đó là phần còn sót lại của mấy đời trước.
Phàm chân tóc phía trên lởm chởm không bằng phẳng đều chủ khắc cha. Chân tóc rẽ thành ba chỏm, năm chỏm (lồi lõm thành ba hay năm mũi nhọn) chủ khắc cha từ nhỏ; cũng có người là con mồ côi cha từ khi còn trong bụng mẹ. Tóc cong và nhô ra chủ khắc mẹ. Tóc mai liền với đuôi mày chủ khắc mẹ từ nhỏ, và có chuyện phân biệt mẹ cả, mẹ lẽ.
Phía trên "thiên đình" (vùng giữa trán phía trên) có xương nhô lên, gọi là "phục tê cốt" (xương tê giác nằm, tức gờ xương chạy từ giữa trán lên đỉnh đầu).
- Xương vuông và vồng lên: chủ đặc biệt sang, có sự nghiệp lưu mãi không mất.
- Xương tròn và vồng lên: chủ sang bậc trên, làm tướng văn tướng võ, làm "cửu khanh" (chín vị quan đứng đầu triều đình).
- Xương hình bầu dục: chủ sang bậc giữa, làm quan cấp sảnh, đạo (cơ quan hành chính cấp tỉnh), hoặc chỉ huy cấp sư, lữ trong quân đội.
- Nhỏ nhất thì cũng làm chủ một châu, một ấp (?).
Phía trên "ấn đường" (khoảng giữa hai đầu lông mày) có xương dựng thẳng lên, gọi là "ngọc trụ cốt" (xương cột ngọc). Chủ rất sang, làm công hầu, tướng văn tướng võ, được chia đất phong tước. Nếu xương dài nằm ngang thì gọi là "hoa cái cốt" (xương lọng hoa), chủ văn võ song toàn, sang bậc trên hoặc bậc giữa, sau khi mất còn để danh lớn.
Xương hoa cái có vân ngang cắt qua thì cơ nghiệp trước hao tán một phần ba; có vân dọc cắt qua thì cơ nghiệp trước thất bại hai phần ba. Vân dài và sâu thì mức hao gấp đôi, vân ngắn thì giảm một nửa.
"Nhật giác", "nguyệt giác" là hai gò xương trên trán, phía trên hai đầu mày, bên trái là nhật giác (góc mặt trời), bên phải là nguyệt giác (góc mặt trăng).
- Hai gò xương này vút lên: sang bậc đế vương, là vua anh minh.
- Hai gò tròn và nhô: chủ có danh sang, cha mẹ cũng sang, nối được phúc ấm và cơ nghiệp đời trước.
"Phụ giác" là gò xương ở hai bên trán, phía ngoài nhật giác, nguyệt giác. Xương phụ giác dài, nằm ngang thì chủ làm tổng đốc, gồm cả văn lẫn võ. Lớn thì làm đại thần trấn giữ một phương như bức bình phong che chắn cho triều đình, nhỏ thì làm tướng trấn giữ vùng biên ải trọng yếu.
"Biên thành" là vùng sát chân tóc hai bên thái dương. Xương biên thành vút lên thì chủ uy danh trấn giữ biên cương. Xương biên thành bị xung phá thì thời thịnh trị mất cơ nghiệp tổ tiên, không phát đạt được; thời loạn thì bỏ quê ra đi, lập sản nghiệp ở đất khác.
Ấn đường có xương góc cạnh vuông vức, dài, nằm ngang, gọi là "kim thành cốt" (xương thành vàng). Chủ sang bậc trên, phần nhiều nắm binh quyền, gặp hiểm mà phát lên nhanh.
Các loại vân ở ấn đường:
- Một vân thẳng dọc gọi là "huyền châm" (kim treo): chủ điềm dữ, kém thì buồn khổ mà chết.
- Hai vân: chủ hình khắc, đời lộn xộn.
- Ba vân gọi là "xuyên tự văn" (vân như chữ "xuyên", gồm ba nét dọc): chủ sang nhưng có tai họa máu me (?), khắc vợ hại con.
- Bốn vân, năm vân: đều chủ hình khắc, vất vả.
- Vân thành hình ngọn lửa ("hỏa diệm văn"): chủ rất sang nhưng chết dữ.
- Vân thành hình chữ "nhân" (như chữ V úp ngược): chủ bị họ hàng thân thích liên lụy.
Các loại vân ngang trên trán:
- Một vân dài nằm ngang gọi là "hoa cái văn": chủ sang nhưng hình khắc, con cái do vợ lẽ sinh ra.
- Hai vân dài nằm ngang gọi là "yển nguyệt văn" (vân trăng nằm): chủ sang, sống lâu nhưng khắc con cái.
- Ba vân dài nằm ngang gọi là "phục quần văn" (?): chủ sang, sống lâu nhưng nhọc lòng, bôn ba đi đi về về.
- Trán nhiều vân: chủ vất vả dầm mưa dãi gió.
- Vân đứt quãng: chủ thành bại thất thường.
- Vân xiên lệch: chủ vất vả, hao tán.
Phàm trán cao, rộng, vuông, đầy đặn thì có danh sang, phúc thọ, được hưởng phúc ấm và cơ nghiệp đời trước.
Phép xem nhanh tướng gò má
Công Đốc nói: Hai gò má là cơ quan của "trung phủ" (phần giữa khuôn mặt), còn gọi là Đông nhạc, Tây nhạc (núi phía Đông, núi phía Tây) và "quốc ấn" (ấn của nước). Chữ "quyền" chỉ gò má đồng âm với chữ "quyền" chỉ quyền lực, nên gò má cũng là tên khác của quyền lực. Hai gò má cao vút lên thì mới có quyền to, nắm việc lớn. Chúng được gọi là "tứ chính" (bốn chỗ ngay chính), chiếm bộ vị quan trọng, vì trong năm "núi" trên mặt thì gò má chiếm hai. Tính theo phép đo lường, gò má chiếm mười phần trăm.
Gò má trái cao thì khắc cha, có con trai trước; gò má phải cao thì khắc mẹ, có con gái trước. Hai gò má cao vút, nổi hùng dũng thì chủ rất sang, nắm quyền lớn. Hai gò má to mà Trung nhạc (núi giữa, tức cái mũi) thấp nhỏ thì gọi là "khách mạnh lấn chủ", như nuôi ung nhọt trong người, kẻ dưới phạm người trên. Người này bị cấp dưới khinh lấn, bị họ kìm kẹp, thậm chí bị họ trở giáo đánh lại.
Hai gò má biết phò trợ cho mũi thì được trong có người giúp, ngoài có người đỡ, nắm thực quyền quan trọng. Thế này gọi là "tam nhạc quân phối" (ba núi cân xứng với nhau), chủ sang, có quyền và phúc dày.
- Gò má cao vút lên tận vùng "sơn lâm" (núi rừng, vùng hai bên trán gần chân tóc): chủ sang bậc cao nhất, làm bề tôi trụ cột trấn giữ một phương, được chia đất phong tước.
- Gò má cao vút lên tận vùng biên thành: chủ sang bậc trên trung, uy quyền vang xa vạn dặm, đó là cách của tướng quân.
- Gò má cao vút lên tận vùng "ngọc đường" (?): chủ sang bậc trên, trấn giữ một phương ở ngoài biên, đó là cách của tướng biên ải.
Hai gò má to nở nhưng trễ xuống gọi là "giả quyền" (gò má giả), thuộc hạng con hát, kỹ nữ. Gò má gần khóe mắt là gò thật; gò gần "pháp lệnh" (hai đường rãnh chạy từ cánh mũi xuống hai bên miệng) là gò giả, dù to nở cũng vô dụng.
Hai gò má bị vân từ "lệ đường" (vùng dưới mắt) chạy xuống cắt phá thì chủ phá bại, vất vả, sống trong buồn rầu, cuối cùng thần trí mê muội mà chết.
- Gò má trái bị cắt phá: chủ con cái hư hỏng, bị chú bác khinh lấn mà thất bại, uất khí thành bệnh lâu năm.
- Gò má phải bị cắt phá: chủ vợ và vợ lẽ không hòa, anh em thù oán, họa sinh từ trong nhà, uất khí làm giảm trí tuệ.
Phụ nữ thì ngược lại, cứ theo đó mà suy ra.
Hai gò má không phò trợ cho mũi, hoặc to gấp đôi mũi, đều chủ trên dưới bất hòa, chủ và khách lấn át nhau; người thường thì bị họ hàng liên lụy, phiền não không dứt. Gò má phẳng thì có danh mà không có quyền, giữ chức nhàn tản bên lề; người thường thì sống nương nhờ người khác.
Phụ nữ gò má không nên tròn, vút cao, nhọn lộ, vì chủ chồng yếu mà mình vất vả, phải nắm quyền thay chồng. Phụ nữ gò má nên cao, dày mà phẳng, chủ hiền thục, giúp chồng thịnh vượng, sáng suốt, chăm chỉ, giỏi giang, lại lấy được chồng sang, không bị hình khắc.
Giải thích từng điều về tướng tóc
Công Đốc nói: Sắc mặt là phần dư của khí, tóc là phần dư của huyết, nên các thầy thuốc gọi tóc là "huyết dư". Tóc như cây rừng trên núi, như cành lá của cây, như mầm lúa ngoài ruộng. Núi rừng nên thanh tú, cây cối nên tươi tốt, lúa nên sai hạt; tóc với con người cũng có quan hệ như thế.
Nói chung, để tóc hay cạo tóc, tết đuôi sam hay cắt ngắn tuy là do chế độ nhà nước quy định, nhưng với hình tướng của mỗi người thì cũng có kiểu hợp, kiểu không hợp. Còn tóc của phụ nữ thì quan hệ càng nặng, cho biết giàu sang hay nghèo hèn, sống lâu hay chết yểu, vất vả hay nhàn nhã, càng nên chú ý.
1. Tóc dài. Tóc dài thướt tha, chấm đất. Chủ nhiều lộc, có dấu hiệu sống lâu, thông minh, nhàn nhã. Người tóc dài thì tâm tư tỉ mỉ, có hiểu biết. Phụ nữ tóc dài thì mắt tinh tay khéo, nhiều tài nghề, kiên quyết; có ham muốn tình dục nhưng không buông thả.
2. Tóc ngắn. Tóc dài chưa tới một thước. Chủ âm hiểm, tính tình xấu xa; chỉ một lời nói cũng muốn hơn người, không bao dung được ai; chỉ theo ý riêng, chỉ lo lợi cho mình, thất tín, phạm pháp, mặc kệ người khác sống chết. Tầm nhìn hẹp, lòng (?) độc ác.
3. Tóc mềm mảnh. Sợi tóc mảnh, không thô. Chủ thông minh, nhiều trí tuệ. Cả nam lẫn nữ đều lộc hậu, cơm no áo ấm, một đời phần nhiều yên ổn hưởng phúc. Cũng chủ tính tình hòa thuận, nhìn xa, không cẩu thả, không thô lỗ nóng nảy.
4. Tóc nhuận bóng. Tóc bóng mượt, không khô. Khí thuộc dương, huyết thuộc âm, nên tóc cần nhuận bóng. Chủ ôn hòa, chính trực, thuần hậu, hiền lành, thông minh, ham học, siêng năng cẩn thận, giữ điều nghĩa. Nam nữ đều coi tóc nhuận bóng là dấu hiệu sang, sống lâu, nhiều lộc.
5. Tóc thô. Sợi tóc thô, không mảnh. Chủ cứng cỏi nóng nảy, khắc người trong nhà. Nam nữ đều tính nóng, lòng hẹp, phần nhiều vất vả, bệnh khổ. Phụ nữ kỵ nhất, vì khắc chồng hại con, có người sa vào lầu xanh, làm con hát, ca kỹ.
6. Tóc khô. Tóc khô rối như sợi gai, vướng tay, khô cháy không nhuận. Đây là bằng chứng chắc chắn của "tiên thiên bất túc" (thể chất bẩm sinh từ cha mẹ không đầy đủ). Người này bẩm sinh yếu, hay quên, tính hay do dự không quyết, nên mắc bệnh hiểm, không sống lâu.
7. Tóc đen. Tóc đen bóng như sơn, như dầu. Chủ thông minh mà thuần hậu, giữ tín nghĩa, có lòng bền, trước sau như một, cẩn thận, nhìn xa. Cả đời cơm áo đầy đủ, có dư, không thiếu thốn.
8. Tóc vàng. Tóc vàng cháy, không đen. Người này nhiều hình khắc: nhỏ thì khắc cha mẹ, trung niên khắc anh em và mất vợ, về già ít con. Tính khắc nghiệt, ít ân tình, mưu mẹo, tính toán (?), thông minh mà tự làm hại mình.
9. Tóc thưa ít. Người này sống lâu nhưng nhọc lòng. Vì bị sự việc ràng buộc nên sinh ý nghĩ trái ngược; bị họ hàng liên lụy, nhiều tranh chấp. Cơm áo đầy đủ nhưng người trong nhà bị hình khắc; nếu không thì con cháu ngỗ nghịch bất hòa, lòng nhiều e ngại không gỡ được.
10. Tóc bạc. Còn trẻ mà đã có tóc bạc. Chủ cơ nghiệp trước hao tán, đầu đời sa sút không thịnh, tay trắng làm nên cơ nghiệp; giữ tiết giữ tín mà bị liên lụy. Về đường vợ thì phải lấy vợ kế; con cái lần lượt trưởng thành. Cũng có gốc sống lâu.
11. Tóc rậm. Tóc dày nặng, mọc thành chòm, rất nhiều. Chủ cứng cỏi nóng nảy nhưng chậm chạp, vất vả tự lập. Đầu đời cha mẹ yếu, trung niên lục thân gây nhiều liên lụy, sống trong buồn rầu. Phụ nữ tóc rậm chủ dâm đãng, hèn kém; kém hơn thì khắc chồng, hoặc chia lìa với chồng rồi đi lấy chồng khác.
12. Rụng tóc. Tóc ở đỉnh đầu hói rụng, hai bên phía trên bị khuyết cong vào. Chủ nhọc lòng quá độ, lòng tham càng nặng, lại tầm nhìn hẹp. Nam nữ đều sống lâu; đàn ông khắc vợ, đàn bà khắc chồng, con cái cũng yếu và ít.
13. Tóc gãy vụn. Tóc không nhuận, dễ gãy đứt. Chủ thể chất bẩm sinh không đủ: được thụ thai lúc cha mẹ đã già, hoặc sinh ra lúc gia cảnh biến đổi. Trước chín tuổi trải qua bệnh tật nguy hiểm. Có người trung niên mắc bệnh về máu, có người trung niên sa sút hao tổn; đều không sống lâu.
14. Chân tóc thấp. Chân tóc cong, thấp, rẽ chỏm xuống trán. Chủ trời sinh chậm chạp, tính thẳng, chất phác, đầu đời khắc cha mẹ. Chân tóc ba chỏm thì khắc cha từ nhỏ; năm chỏm thì khắc cha càng sớm, cô độc, khổ cực, phải tự lập. Cũng có người vùng thiên thương tốt nên được hưởng cơ nghiệp tổ tiên, nhưng phần nhiều là con vợ lẽ hoặc làm con thừa tự; số này hơi ít. Cũng có người đầu óc sáng suốt (?), sang bậc trên, nhờ liều vào chỗ hiểm mà phát đạt.
15. Tóc lốm đốm. Tóc đen, trắng, vàng loang lổ không đều. Chủ thuần hậu, ngay thẳng, giữ khuôn phép mà câu nệ; sống lâu nhưng vất vả; trong nhà bị việc nhà kìm giữ, ngoài bị tai họa lấn ép, lại khắc người trong nhà. Về già thần trí hoảng hốt, trí nhớ mê muội, "can khí" không thông (gan uất, hay bực bội theo đông y).
16. Chân tóc cao. Chân tóc cao rộng, lên tận đỉnh trán. Chủ trí tuệ sớm mở mang, trời sinh sáng suốt nhanh nhạy. Có người nối được cơ nghiệp trước mà thêm ruộng nhà, có người tự gây dựng mà làm rạng rỡ dòng họ. Phần nhiều có danh, có lộc và có dấu hiệu sống lâu.
Giải thích từng điều về tướng nhân trung
Công Đốc nói: Nhân trung là cơ quan giao thông, là chỗ ngòi rãnh lưu thông, là bộ vị quan trọng nối trên với dưới. Vì thế người có hai hàm (?) lấy nhân trung làm chủ yếu, vì nó là then chốt nằm ở giữa. Người đời đều biết muốn thành đạt ở bên ngoài thì xem "dịch mã" (vùng ở hai bên trán gần thái dương, chủ việc đi xa, dời đổi), mà không biết nhân trung chiếm phần lớn; đó là chỗ phân biệt đường thủy với đường bộ. Nhân trung lại chủ về con cái, tuổi thọ, bổng lộc, hình khắc, bệnh tật các loại. Nay phân biệt như sau.
1. Rãnh sâu. Rãnh nhân trung sâu như vực. Như người ta nói: thông đạt khắp "tứ độc" (bốn con sông lớn của Trung Hoa xưa: Trường Giang, Hoàng Hà, sông Hoài, sông Tế; ý nói thông suốt khắp nơi), đi vạn dặm không trở ngại, kết được duyên ở bên ngoài, người khác họ cũng có thể giúp đỡ. Cũng chủ danh sang, lộc hậu, lại đông con, vì rãnh sâu thì chứa được nhiều.
2. Nhân trung phẳng đầy. Nhân trung phẳng, không có rãnh. Chủ chỉ ngồi giữ quê nhà, không có chí đi xa; tính tình bế tắc, nhỏ nhen, câu nệ mà tham (?). Con trai sinh sớm thì không nuôi được; trước có hai ba con gái, hoặc có con trai muộn do vợ lẽ sinh, hoặc phải nuôi "con minh linh" (con nuôi; theo Kinh Thi, con tò vò bắt sâu minh linh về nuôi làm con).
3. Rãnh dài. Nhân trung dài gần một tấc. Chủ có gốc sống lâu, "nguyên khí" (khí gốc bẩm sinh nuôi sự sống) đầy đủ; cũng chủ con cái đông và thành người, có cơm áo. Lại chủ con cái đắc lực, phát đạt, làm rạng rỡ dòng họ, gây dựng lớn.
4. Rãnh ngắn. Nhân trung ngắn như không thấy. Chủ chí lớn mà phù phiếm, lắm toan tính mà nóng vội; làm việc lúc thành lúc bại, vất vả đi đi về về, bị cản trở, bị liên lụy, kết oán với người rồi sinh kiện tụng. Cũng chủ không sống lâu.
5. Rãnh rộng. Nhân trung rộng và lưu thông. Người này bên trong vững vàng chững chạc, bên ngoài được lợi nhờ giao thiệp; độ lượng rộng lớn, mưu tính chu đáo; lại đông con. Cũng chủ danh sang, lộc hậu, gây được tiếng tốt nơi đất khách.
6. Rãnh hẹp. Nhân trung hẹp và bế tắc. Người này bên trong có nỗi lo trong lòng, bên ngoài bị kẻ xấu lừa gạt; độ lượng hẹp hòi. Con cái bị khắc, chỉ con vợ lẽ mới thành người; hoặc có con muộn, hoặc nhiều con gái.
7. Môi hếch. Nửa dưới nhân trung hếch ra. Người này tính tình ngang bướng lệch lạc, hay chuốc thị phi rồi thành kiện tụng; thường vì chuyện nhỏ mà tranh chấp, bị liên lụy gián tiếp, vô cớ chuốc lấy tai tiếng.
8. Nốt ruồi ở nhân trung. Trên hoặc dưới nhân trung có nốt ruồi đen.
- Nốt ruồi ở giữa: chủ tai nạn sông nước.
- Ở nửa trên: sinh con trai trước, và khắc cha.
- Ở nửa dưới: sinh con gái trước, và khắc mẹ.
Nốt ruồi lệch bên trái, bên phải cũng vậy. Có người ứng với việc sinh đôi, có người mắc bệnh vì rượu, có để lại dấu vết.
9. Vân dọc. Một vân thẳng dọc chạy qua giữa nhân trung. Chủ khắc con trai mà vượng con gái. Lại chủ nhọc lòng nặng nhất, thành bại bôn ba, trải hai ba lần vấp ngã lớn rồi mới lập lại sự nghiệp. Con trai có lẽ được một đứa, cũng không ra gì.
10. Vân ngang. Ở giữa (?) có một vân cắt ngang. Chủ khắc con gái mà vượng con trai. Chủ hai lần ốm nặng gần chết, lại gặp tai nạn nước, lửa. Nhưng cơm áo đầy đủ. Con gái có lẽ được một đứa, cũng là mối lo về sau.
11. Vân chữ thập. Nhân trung có vân dọc cắt qua, vân ngang cắt ngang, thành hình chữ thập. Chủ tuyệt tự, con cái đều không thành người, con vợ cả hay vợ lẽ sinh cũng không thành; chỉ có con nuôi, con thừa kế nhận về nuôi là đáng cậy.
12. Lệch trái. Nhân trung nghiêng lệch về bên trái. Chủ khắc cha trước, mẹ thì còn. Cũng chủ có con trai trước, sau đó mới có con gái; số con trai gấp đôi con gái.
13. Lệch phải. Nhân trung nghiêng lệch về bên phải. Chủ khắc mẹ trước, cha thì còn. Cũng chủ có con gái trước, sau đó mới có con trai; số con gái gấp đôi con trai.
14. Trên rộng dưới hẹp. Nhân trung không đều, phía trên rộng, phía dưới hẹp. Chủ con gái vượng và nhiều, con trai yếu và ít. Làm việc không bền, bỏ dở giữa chừng; đa nghi, lòng rối; đi đi về về không quyết, đổi ý (?) rồi gặp vấp ngã.
15. Trên hẹp dưới rộng. Nhân trung không đều, phía trên hẹp, phía dưới rộng. Chủ con trai vượng và nhiều, con gái yếu và ít. Có lộc hậu, dám làm, cứng cỏi ngay thẳng, chịu khó. Có trường hợp con vợ cả, con vợ lẽ, đứa trước đứa sau mỗi bên một nửa; có trường hợp con sinh sớm, con sinh muộn, đứa hiền đứa ngu mỗi bên một nửa.
16. Hai nhân trung. Có hai đường rãnh, không phải do vân dọc cắt qua mà thành. Đàn ông thì thông minh, được hưởng cơ nghiệp người trước để lại; đàn bà thì kiêu ngạo, lại có chuyện chia lìa với chồng rồi lấy chồng khác. Nam nữ đều chủ con cái đông gấp bội và đều hữu dụng.
Giải thích từng điều về tướng răng
Công Đốc nói: Răng là phần dư của xương, bên trong thông với thận lạc. Răng liên quan đến việc hưởng cơm áo và việc khắc người trong nhà, lại là một phần cho biết tuổi thọ và bệnh tật, nên có sự ứng nghiệm tương đối. Răng hàm trên gọi là "nha", răng hàm dưới gọi là "xỉ". Nay chọn những điều quan trọng ghi ra sau đây.
1. Răng to bản. Người xưa gọi là "răng ngựa". Chủ nguyên khí dày, sống rất lâu; cũng chủ có sự nghiệp, danh sang, nhờ bền chí mà thành công, địa vị và bổng lộc cao. Người răng ngựa lòng không độc, tính thiện, hiền lành.
2. Răng nhỏ bản. Người xưa gọi là "răng hạt gạo". Chủ thông minh khéo léo, chịu khó, dám làm; kiêu với người trên, hòa với người dưới; khoe công, hiếu kỳ; có sở trường về mỹ thuật, tài nghề, được nổi danh. Nhưng cũng chủ bệnh tật.
3. Răng đều đặn. Răng đều và bằng nhau. Chủ lòng hòa, khí bình, thẳng thắn, không câu nệ, phóng khoáng tự tại; cơm áo đầy đủ, thông đạt không trở ngại; không bị họ hàng liên lụy mà ngược lại còn được họ giúp lợi rất nhiều.
4. Răng chắc khỏe. Răng cứng và chắc. Đó là gân xương mạnh, nguyên khí bẩm sinh đầy đủ. Người này sống lâu, cứng cỏi dũng cảm, có tính cố chấp riêng: một khi đã quyết thì coi như việc đã định. Cũng chủ sang và có lộc.
5. Răng chen chúc. Răng lộn xộn, không bằng không đều, ba cái chen nhau gọi là răng chen chúc. Chủ sa sút, đầu đời phá bại, khắc người trong nhà. Cũng có người giàu sang, nhưng là nhờ vất vả liều vào chỗ hiểm mà phát đạt.
6. Răng vênh hếch. Răng cửa mọc vênh và hếch lộ ra. Răng cửa hàm trên vênh hếch thì khắc cha trước, khắc mẹ sau. Răng cửa hàm dưới vênh hếch thì khắc mẹ trước, khắc cha sau.
7. Răng nhọn như đỉnh. Răng trên dưới nhọn lộ, nhô thành đỉnh. Tướng học chia người thành năm hình theo ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; "người hình Hỏa" thường có dáng nhọn trên rộng dưới, tính nóng. Người hình Hỏa có răng nhọn thì chủ sang bậc trên nhờ vất vả liều vào chỗ hiểm. Các hình tướng khác thì đều chủ khắc người trong nhà, nhiều sa sút, vất vả khốn khổ, không sống lâu.
8. Răng hai sừng. Hai bên mỗi bên có một chiếc răng nhọn. Hàm trên mỗi bên có một răng nhọn như sừng thì nhỏ đã khắc cha; hàm dưới mỗi bên có một răng nhọn thì nhỏ đã khắc mẹ; cả trên lẫn dưới đều có thì khắc cả cha lẫn mẹ, mồ côi từ nhỏ.
9. Lộ răng. Hai môi không khép kín nên răng lộ ra. Có người hay chuốc thị phi, nhiều kiện tụng; có người phải bỏ quê, nhiều bôn ba. Cũng chủ hình khắc, vất vả; sống lâu thì ít, chết yểu thì nhiều.
10. Trời bọc đất. Răng hàm trên phủ trùm qua răng hàm dưới. Chủ nối được cơ nghiệp người trước nhưng bị lục thân liên lụy; cũng có người làm con thừa tự; mắc bệnh dạ dày lâu năm, bệnh theo suốt đời.
11. Đất bọc trời. Hàm răng dưới phủ trùm qua hàm trên. Chủ khắc người trong nhà: đàn ông khắc vợ phải lấy vợ lần nữa, đàn bà khắc chồng phải lấy chồng khác. Còn cơm áo thì vẫn đủ đầy, không thiếu.
12. Răng hở kẽ. Răng thưa, hở kẽ, có vết. Chủ cha mẹ chia lìa, người trong nhà không đông đúc, sa sút không ngừng, hao tán không dứt, đời lộn xộn không yên, lại càng nhiều chuyện cãi cọ, kiện cáo.
13. Ba mươi sáu chiếc. Răng càng nhiều càng tốt, được hưởng cơm áo bậc trên. Ba mươi sáu chiếc là lộc bậc cao nhất; ba mươi bốn chiếc là lộc bậc trên trung. Cũng chủ có gốc sống lâu, khí bẩm sinh đầy đủ.
14. Ba mươi hai chiếc. Ba mươi hai chiếc là lộc bậc giữa trên; ba mươi chiếc là lộc bậc giữa giữa. Trong số này có người hiền người ngu, người nhọc người nhàn không giống nhau. Hai hạng này đông nhất, gồm đủ mọi loại người, nên trong xã hội người hưởng lộc bậc giữa cũng nhiều.
15. Hai mươi tám chiếc. Hai mươi tám chiếc là lộc bậc dưới trên; hai mươi sáu chiếc là lộc bậc dưới giữa. Nếu sinh ra trong nhà giàu sang thì chủ chết yểu, bệnh tật, không hưởng được phúc. Nếu không đủ hai mươi sáu chiếc thì hèn kém và chết yểu.
16. Răng liền. Răng trên dưới đều khít kẽ, liền nhau như một khối. Đây là một trong các tướng lạ, chủ rất sang, danh lớn, lập công lớn, gây dựng sự nghiệp lớn; là tài làm vua làm bá, phải vất vả mới thành công.
17. Răng hai lớp. Có hai hàng răng, hàng trong hàng ngoài đều bằng nhau. Đây là một trong các tướng lạ, chủ có tài trí đặc biệt, lại có tài nghề đặc biệt, xem qua là nhớ, để tiếng thơm về sau; nhưng khắc cha mẹ, lại khắc con cái.
Giải thích từng điều về tướng râu
Công Đốc nói: Râu là một phần nhỏ trong phép xem tướng, chỉ là thứ phụ trợ, là vẻ ngoài thể hiện uy nghi. Nói chung thì gọi là "hồ tì"; nói riêng thì có phân biệt:
- Mọc ở nhân trung là "tì" (ria mép).
- Mọc ở thừa tương là "nhiêm" (râu dưới môi).
- Mọc ở "địa các" (vùng cằm) là "tu" (râu cằm).
- Mọc ở vành tai là "hồ" (râu quai nón).
Người ta để râu là để tỏ ra già dặn, coi trọng việc đời. Đại để râu nên thanh tú, mềm mảnh, thưa đều, nhuận bóng, một màu, thuần nhất mới tốt. Nếu thô đục, khô cháy, rậm rối, vàng lẫn thì đều không hợp phép, không tốt. Hình dạng râu không hợp (?) thì không nên để; nếu cố để thì chẳng khác gì mở cửa vái mời giặc vào nhà, nuôi ung nhọt để lại họa về sau.
Người nay vì muốn đẹp mà để râu; các nhà "phong giám" (thầy xem tướng) lại thấy "địa khố" (kho đất, vùng hai bên cằm) của ai yếu thì khuyên người ấy để râu. Cả hai đều không hợp phép, chỉ tự chuốc hại. Thử hỏi địa khố yếu mà để râu thì có làm nó dày lên được không? Có che được cái xấu của nó không? Có một câu tục ngữ (?) nắm được điều cốt yếu: "Mặt không có nốt ruồi tốt, đầu không có xương xấu, râu thì hại nhiều lợi ít." Ba điều này đều là phép đơn giản mà cốt yếu.
Người hợp để râu thì để vào sẽ được hanh thông đôi chút, không để cũng chẳng hại gì. Người không hợp để râu thì không để chẳng hại gì, để vào thì phá bại kéo đến ngay: hoặc khắc người trong nhà, hại con cái; hoặc bị ám hại, gặp nguy hiểm; hoặc bị liên lụy, chuốc kiện tụng; hoặc tổn tiền mất lộc, nhiều bệnh tật. Chỉ có "tứ nùng cách" (tướng bốn chỗ rậm) (?) và tướng "hải để tùng" (cây thông đáy biển, xem điều 15 dưới đây) thì nên để cả râu trên lẫn râu dưới để giảm phá bại. Các tướng khác thì không thể gượng để. Nay ghi lành dữ của từng loại như sau.
1. Râu thanh tú. Râu trong mà không khô, đẹp đáng yêu. Chủ giàu sang, sống lâu, bình an, phúc dày; lại chủ thanh liêm, chính trực, hiền lành, giữ chữ tín.
2. Râu mềm mảnh. Mềm mà không khô cứng, mảnh mà không thô. Chủ hiền hòa, danh lớn, sáng suốt, sống lâu, cơm áo đầy đủ, người trong nhà đông đúc, bền bỉ, có lòng bền.
3. Râu nhuận bóng. Râu trong nhuận như dầu, có ánh bóng. Phải khí huyết đầy đủ thì râu mới nhuận bóng và người mới sống rất lâu. Lại chủ bình an, nhiều lộc, con cái đều khỏe mạnh, giỏi giang, làm rạng rỡ dòng họ, thêm ruộng nhà.
4. Râu thưa đều. Râu thưa sạch, từng sợi thấy tận chân. Chủ công bằng chính trực, lòng không vẩn đục, cẩn thận, giữ tiết, việc làm không trở ngại; một đời phần nhiều yên nhàn, tuổi già trọn vẹn tốt đẹp, sống rất lâu, cơm áo đầy đủ.
5. Râu khô cứng. Râu khô vướng tay, cứng không ánh bóng. Chủ thể chất bẩm sinh không đủ, "hậu thiên" (sức khỏe do nuôi dưỡng sau khi sinh) lại bị tổn hại; lòng hẹp, độ lượng nhỏ, lo nghĩ nhọc lòng, mắc bệnh lâu năm bám rễ, mãi không khỏi; lại khắc người trong nhà và sa sút.
6. Râu đục, xỉn. Râu không trong mà thô tục, khiến người ta ghét. Chủ cơ nghiệp trước hao tán, lúc thành lúc bại. Phần nhiều là người tầm thường nghèo hèn, một đời tầm thường khổ nhọc, vấp ngã rồi không đứng dậy nổi, ân oán không phân minh, sống trong buồn rầu.
7. Râu cháy rối. Râu khô cháy không nhuận, lộn xộn không xuôi. Người này lắm toan tính mà tham càn, nghi ngại không quyết, khéo quá hóa vụng, lục thân gây nhiều liên lụy; trong ngoài đều có điều e ngại, việc làm càng bị cản trở nhiều.
8. Râu một màu. Râu thuần một màu. Phàm râu đều lấy một màu là hợp cách; để vào thì được hanh thông đôi chút, không có phiền não rắc rối.
9. Râu lốm đốm. Râu nhiều màu hợp lại, đen, trắng, loang, nâu, vàng không đều. Chủ khắc vợ hại con, người trong nhà không đông đúc; gặp nguy hiểm, bị người ghen ghét, việc làm không như ý; hay kinh hoàng, bệnh tật, nhọc lòng mà thất bại. Người sang thì bị giảm quyền, bị kẻ khác kìm kẹp; người giàu thì bị giảm lộc, bị người lấn. Dù có tài trí cũng không tránh khỏi.
10. Râu màu vàng. Râu vàng sáng bóng như vàng ròng. Chủ khắc người trong nhà nhưng có danh sang, gặp nguy hiểm mà phát đạt. Nếu mặt trắng như bạc mà đi với râu vàng thì cũng chủ có sự nghiệp sang lạ, trẻ tuổi đã sớm hiển đạt, nổi danh lớn.
11. Râu màu trắng. Râu trắng nhuận như tơ bạc, dáng người hiền lành, hòa nhã. Chủ chín chắn, vững vàng, ngay thẳng, lòng bình thản, biết lo xa, chuẩn bị đầy đủ; con cái thành tài, ruộng nhà phong phú.
12. Râu màu đen. Râu đen nhuận như sơn. Chỉ là một phần của cơm áo, quan hệ khá nhẹ; để thì có ích chút ít, không để cũng chẳng hại, không đáng coi trọng.
13. Râu đỏ biếc. Đó là râu màu tía, một loại râu quý lạ.
- Đỏ như chu sa: chủ rất sang, làm nên nghiệp bá chiếm cứ một phương; kém thì cũng là đại thần trấn giữ một vùng.
- Đỏ ánh như ngọc bích: chủ sang mà thanh cao, có sự nghiệp để tiếng thơm; kém thì cũng nổi danh đương thời.
- Đỏ như màu nâu: chủ sang bậc giữa, vất vả mà dám làm; kém thì cũng làm phụ tá việc cai trị ở châu, huyện.
14. Râu thô rậm. Râu vừa thô vừa nhiều, không thấy chân râu. Chủ giàu sang, kém thì cũng đủ cơm áo; nhưng nhiều nguy hiểm, bị ám hại, vất vả, vấp ngã; trong bị lừa gạt, liên lụy, ngoài bị hà hiếp, xâm phạm, phiền nhiễu không dứt. Mặt khác, chủ đông con, người trong nhà ngày càng đông.
15. Hải để tùng (cây thông đáy biển). Râu mọc dưới má, phủ kín yết hầu. Chủ khắc người trong nhà, có sở trường về tài nghề, mỹ thuật, và sống lâu. Lại chủ "con trai già sinh ngọc" (ví như con trai sông đã già mới sinh ra ngọc, ý nói già mới có con): trên năm mươi tuổi mới có con.
16. Ria không qua rãnh. Ria mép không mọc phủ qua rãnh nhân trung. Chủ vất vả không ngừng, hay kinh hoàng không yên, cơm áo không dồi dào, tiền của không tụ lại được, phù phiếm, hao tán. Phép xưa gọi đây là "có chức quan mà không có lộc".
17. Râu thẳng như cỏ. Râu rối như bụi cỏ ngải. Chủ nghèo hèn, cô độc, khổ cực, vất vả, phá bại, khắc vợ hại con; ngoài bị kìm kẹp, trong bị khinh lấn.
18. Râu xuyên má. Từ hai má đến dái tai đều có râu, phía trên nối liền tóc mai. Chủ người đời trước có để lại cơ nghiệp, lại đông con, sống lâu, có lộc; giữa đời có một hai lần vấp ngã, về già bình an.
19. Râu cứng như sắt. Râu cứng, có lực, bỏ vào nước thì chìm. Chủ là anh hùng nổi lên từ chốn đồng nội, chiếm cứ một vùng, tự xưng đế vương trái phép. Tính tình cứng cỏi, nóng nảy, kiêu ngạo, hung hãn, cậy sức mạnh, chịu khó, nhưng về sau không trọn vẹn, đại khái là thất bại.
Giải thích từng điều về tướng chân
Công Đốc nói: Đầu tròn tượng trưng cho trời, chân vuông tượng trưng cho đất; mỗi thứ hợp với vị trí của nó, mỗi thứ có quan hệ riêng. Trời thì che phủ, nên đầu tròn và lớn là tốt; phép xưa có câu "không có khách sang nào đầu nhỏ". Đất thì nâng chở, nên chân vuông và dày là tốt; phép xưa có câu "chân dày là chỗ nâng chở muôn vật", chân cũng là then chốt của sự nghiệp.
Lòng bàn chân gọi là "minh đường", tức huyệt Dũng tuyền của thầy thuốc (huyệt ở chỗ lõm giữa lòng bàn chân). Lòng bàn chân nên trũng sâu thành ổ, đặt lọt một con rùa là tốt; chủ sang lạ, sống rất lâu, lộc hậu và có sự nghiệp để tiếng thơm. Nếu lòng bàn chân phẳng đầy thì dù sang cũng gặp điều dữ, dù giàu cũng thành nghèo, đều chủ con cái hư hỏng, phung phí, thất bại.
Các vân và xương ở chân:
- Vân ở bên cạnh bàn chân gọi là vân rùa: chủ sống rất lâu, có lộc.
- Mặt trong bàn chân có vân hình chữ "tỉnh" (như dấu #): chủ khéo léo, nhiều trí.
- Ở gót chân có "vân căn cơ" (vân gốc rễ): chủ được hưởng cơ nghiệp tổ tiên; không có vân này thì dù có cơ nghiệp đời trước cũng không giữ được.
- Gót chân gọi là "chủng". Gót bằng phẳng, đặt xuống đất vững hơn cả phần bàn chân trước là tốt. Gót không chạm đất thì chủ phá sản, không nơi nương tựa; người sang mà gót không chạm đất thì chủ chết dữ.
- Mắt cá trong lớn và có cạnh: chủ thông minh, nhiều trí; không có cạnh thì ngu vụng, thật thà.
- Xương mắt cá ngoài có cạnh vuông: chủ phát đạt ở nơi xa; không có cạnh thì chủ suốt đời quanh quẩn, khom lưng luồn cúi nơi xóm làng.
- Phần bàn chân trước có gò nổi gọi là "phúc phong" (gò phúc): gò cao thì phẩm hạnh và học vấn ưu tú.
Ngón cái thuộc Thổ, sinh ra được muôn vật (?), phúc trạch bền lâu. "Lộc thất" (gò lộc) (?) cao thì cơm áo đầy đủ, vì vậy ngón cái phải lớn hơn bốn ngón kia. Ngón thứ hai là Mộc ứng mùa xuân, ngón thứ ba là Hỏa ứng mùa hạ, ngón thứ tư là Kim ứng mùa thu, ngón út là Thủy ứng mùa đông; đó cũng là phần dư của ngũ hành.
Đại để bàn chân nên vuông vức, nên mịn trơn, nên nhiều vân; ngón chân nên dài, nên tròn; lòng bàn chân nên trũng, nên rộng; gót chân nên nặng, nên phẳng. Nay kể các loại như sau.
1. Chân vuông vức. Phía trước vuông, phía sau ngay ngắn. Chủ có chí bền, tiền đồ rộng lớn, làm nên việc. Thời loạn cũng sang nhưng vất vả; về già nhiều phúc thọ. Người thường cũng giàu, đủ cơm áo.
2. Chân dài dày. Bàn chân dài mà dày. Chủ nguyên khí bẩm sinh đầy đủ, có dấu hiệu sống lâu; lo làm giàu hay theo đuổi công danh đều có tiến triển.
3. Vân dọc. Lòng bàn chân nhiều vân dọc. Chủ trời sinh thông minh, hiểu việc nhanh, chí lớn, kiên quyết, trí sâu, nhìn xa; cũng chủ có danh sang.
4. Vân ngang. Lòng bàn chân nhiều vân ngang. Chủ nhiều lần thành, nhiều lần bại, dầm mưa dãi gió bôn ba, vất vả đi đi về về, khéo quá hóa vụng, thông minh mà tự làm hại mình.
5. Không có vân. Lòng bàn chân hoàn toàn không có vân. Chủ thật thà, tầm thường, ngu dốt, chí nhỏ, lòng hẹp, phần nhiều chết yểu; người sống lâu thì mắc bệnh thần kinh. Lại chủ con cái đông nhưng ly tán mỗi người một nơi, có thói ham mê mà phá nhà.
6. Ngón tròn. Ngón chân tròn như hạt châu. Chủ cơm áo đầy đủ, hưởng cơ nghiệp tổ tiên, có tiếng về văn chương, đứng đầu một châu một huyện, thêm ruộng nhà.
7. Ngón dài. Ngón chân dài, đốt cũng dài. Chủ sáng suốt, chăm chỉ, giỏi giang, trí tuệ sớm mở mang, đi xa mấy nghìn dặm để lập nghiệp nơi khác. Lại chủ có tài nghề sở trường, được người sang giúp sức, nhờ đó giữ được sự hưởng thụ suốt đời (?).
8. Ngón ngắn. Ngón chân ngắn, đốt cũng ngắn. Người này chí hướng không lớn, hiểu biết tầm thường, tầm nhìn hẹp nhưng chịu khó, chín chắn, bền bỉ; khí chất hơi đục, bề ngoài hơi quê mùa. Nhưng cũng có người được chút sang, hoặc thành "tố phong" (người giàu có tuy không có tước vị).
9. Ngón nhọn. Ngón chân nhọn, nhô thành đỉnh. Chủ cơ nghiệp đời trước tiêu hao, bỏ quê ra đi, lưu lạc không nơi nương tựa, khắc vợ hại con, cô độc khổ sở. Nếu là người hình Hỏa thì chủ vất vả, liều vào chỗ hiểm mà làm nên sự nghiệp sang bậc trên.
10. Gót chân. Tục gọi là gót sau. Gót chân nên lớn, đi đường nên đặt chân vững xuống đất, như thế mới có kết cục tốt và đủ cơm áo. Nếu không có gót, hoặc gót không chạm đất, thì dù giàu sang cũng chết dữ; kém hơn thì phá bại, khốn khổ.
11. Không có bắp chân. Chủ khắc người trong nhà mà cô độc, bệnh tật khổ não mà chết yểu, chết nơi đất khách, ngã chết bên đường.
12. Nốt ruồi lòng bàn chân. Giữa lòng bàn chân có nốt ruồi. Chủ sang, có quyền thế, là một tướng lạ. Tương truyền Lý Quang Tổ (?) và An Lộc Sơn (tướng thời Đường, về sau làm loạn) có nốt ruồi này.
13. Vân chữ tỉnh. Vân hình dấu # nằm ở phía trước hay phía sau lòng bàn chân, hoặc ở bên cạnh, dưới ngón cái. Chủ thông minh, xem qua là nhớ, nhiều tài nghề, lại nhiều thói ham mê.
14. Vân bắt chéo. Vân nằm ở hai bên lòng bàn chân, có hình như chữ "xoa" (hình cái chạc). Chủ chịu khó, có lòng bền, nhìn xa, nhiều trí; phần nhiều có danh sang và gây dựng được lớn.
15. Chứa lọt con rùa. Lòng bàn chân trũng thành ổ, đặt lọt một con rùa. Chủ lo xa sâu sắc, độ lượng rộng lớn, có chí lớn, nắm quyền lớn, có danh lớn và sự nghiệp lớn.
Phép xem nhanh tướng lưỡi
Công Đốc nói: Lưỡi là "mầm của tim" (theo đông y, lưỡi là nơi biểu hiện tình trạng của tim). Lưỡi phát ra được năm âm, chia thành cung, thương, giốc, chủy, vũ (năm bậc âm trong nhạc cổ, gần giống đô, rê, mi, son, la). Lưỡi là cơ quan giao tế, có liên quan đến việc ứng đối và cơm áo, không thể không xét.
- Lưỡi mỏng và rộng: giỏi biện luận, nhiều tài, ứng đối biết thời cơ, thông việc nay hiểu việc xưa, giỏi bày mưu tính kế mà quyết được thắng lợi.
- Lưỡi dày dặn: thành thật, chất phác, làm việc chín chắn, không làm càn.
Lại nữa:
- Lưỡi nhọn và dài: mưu mẹo, nhiều trí, làm việc âm hiểm, dám làm, có độc.
- Lưỡi hình bầu dục: trung hậu, thẳng thắn, làm việc giữ nghĩa giữ lễ, có chữ tín.
Về màu lưỡi:
- Đỏ tươi sáng: thanh nhàn, có lòng bền, cơm áo dư dả.
- Xanh mà khô hoặc trơn: vất vả, lười nhác, thường có bệnh cũ lâu năm.
- Đen tối không nhuận: tham lam làm càn, mắc bệnh hiểm, dâm loạn tự hại mình.
- Loang lổ nhiều màu: keo kiệt, nhỏ nhen, đời lộn xộn, bị người kìm kẹp.
Cho nên:
- Lưỡi vàng: phần nhiều tầm thường, hành vi bỉ ổi.
- Lưỡi tím: phần nhiều chết yểu, không có dấu hiệu sống lâu.
- Lưỡi nhiều vân: sang mà anh minh, giỏi giao tế, thuộc hạng nhà ngoại giao, chính khách.
- Lưỡi mỏng, mảnh mà liếm tới được "chuẩn đầu" (đầu mũi): chủ sang, có quyền, nhưng nhiều vất vả bôn ba, giỏi lo liệu tính toán.
- Lưỡi thô dày mà liếm tới được đầu mũi: tầm thường, vô dụng.
Giải thích từng điều về tướng cổ
Công Đốc nói: Cổ là chỗ lưu thông, là then chốt nối trên với dưới, nên cổ dài và lớn là hợp cách. Phụ nữ "cổ phượng" ắt sánh đôi với vua; cổ phượng tức là cổ dài. Sách tướng lại nói: người béo không kỵ cổ ngắn mà kỵ cổ nhỏ; người gầy không kỵ cổ dài mà kỵ cổ ngắn.
Ngày nay bất kể nam nữ đều nên cổ dài mới hợp cách: cơm áo đủ đầy, hình khắc cũng ít. Phụ nữ thì càng không được cổ ngắn. Cổ dài chủ sang, đông con, tính hòa thuận, không bệnh khổ; cổ ngắn chủ hèn, ít con, tính nông nổi nóng nảy, nhiều bệnh, vì không lưu thông. Nay ghi từng loại hình dạng như sau.
1. Cổ thẳng dài. Cổ cân đối mà dài. Người này lưu thông, thạo việc bên ngoài, lại đi xa được vạn dặm, ngao du thiên hạ, gặp cơ hội mà phát đạt. Phụ nữ có cổ này càng tốt: giúp chồng lập nghiệp, đông con, lòng rộng, hiền lành.
2. Cổ ngắn. Đầu liền với vai, ngắn đến mức không thấy cổ. Người này tính ghen tị, hung hãn, lòng hẹp, lúc nào cũng có thể mềm mỏng đi nhưng trong lòng ngầm chứa độc. Đàn ông thì vất vả khốn khổ, không có kết cục tốt; đàn bà thì phá bại, khắc chồng, thuộc hạng hèn.
3. Cổ rụt. Đầu liền với đốt xương sống cổ lớn, má liền với xương quai xanh. Đàn ông có tướng này thì sang lắm cũng chỉ làm chức coi ngục; chủ âm hiểm, lòng độc, bỉ ổi mà tham. Đàn bà thì khắc ba đời chồng, lại khắc con cái, ngu vụng, tham càn, phá bại không nơi nương tựa, phần nhiều thuộc hạng thấp hèn.
4. Ba ngấn. Trên cổ có ba vòng vân ngang, còn gọi là "dải thọ". Chủ có phúc về già, được yên ổn hưởng thụ, tính hiền hòa, biết đủ. Cũng chủ con cái phát đạt, hiền lương, không phải lo nghĩ, ít bị liên lụy.
5. Da thừa. Da cổ chùng, có phần dư. Chủ thể chất bẩm sinh đầy đủ, sống rất lâu. Da mịn màng mà nhuận thì bình an và sống lâu; da thô ráp mà xỉn thì vất vả nhưng sống lâu.
6. Cổ lớn. Cổ tròn, lớn, có lực. Chủ độ lượng rộng lớn, chí hướng xa, hiểu biết và việc làm cũng lớn; đó là lưu thông, không trở ngại. Nếu cổ lồi lõm, lộ gân ngoằn ngoèo như giun thì chủ khắc người trong nhà, nhiều vất vả.
7. Cổ nhỏ. Cổ không tròn, không đầy đặn. Chủ độ lượng hẹp, chí hướng thấp, suy nghĩ, kiến giải và việc làm đều nhỏ; đó là không lưu thông, nhiều trở ngại. Nếu lồi lõm, lộ gân như giun thì chủ nhiều bệnh tật và hình khắc.
8. Yết hầu lồi. Ống hầu nhô ra, không ẩn vào trong. Chủ vất vả mà sống lâu, cha mẹ không đỡ đần được, anh em không giúp được. Phép xưa nói người này chết nơi đất khách, nay không còn ứng nghiệm. Yết hầu ẩn vào trong thì chủ an nhàn, ít hình khắc.
Phép xem nhanh tướng rốn
Công Đốc nói: Rốn là tên khác của "thái cực" (cái gốc nguyên sơ của vũ trụ, lúc âm dương chưa tách ra), là ống dẫn khí bẩm sinh, giống như cái cuống của quả dưa. Rốn hình thành ở bụng, có dáng như hình vẽ "đồ thái cực" (hình tròn chia hai nửa âm dương quấn vào nhau). Phía dưới rốn gọi là đan điền, là "khí hải" (biển khí) của đàn ông, "huyết hải" của đàn bà; bên trong thông với thận lạc và giao với "mạch Đốc" (đường kinh mạch chạy dọc giữa lưng theo đông y). Khi thai nhi mới thành, trước hết có cái gốc cuống này, rồi mới hóa ra hình hài; đó chính là nghĩa của câu "thiên nhất sinh thủy" (số một của trời sinh ra nước, câu trong học thuyết Hà đồ của Kinh Dịch, ý nói nước là thứ đầu tiên được sinh ra).
Vì thế phần dưới rốn gọi là "thái cực hạp" (hộp thái cực), là chỗ thuần dương. Hai bên có vết hình "trăng ngửa", tức như trăng thượng huyền bên trái, trăng hạ huyền bên phải. Phần trên gọi là "phúc nguyệt áng" (chậu trăng úp), là chỗ thuần âm. Ở giữa có thịt lõm với hai chỗ nhô, là điểm âm dương giao hợp, nên gọi là "lưỡng nghi thai" (thai của âm dương; "lưỡng nghi" là âm và dương). Hai bên có vân, vết và những chấm nhỏ, gọi là "quần tinh viên" (vòng các vì sao), mang nghĩa hóa sinh muôn vật. Hình rốn tuy nhỏ mà giống hệt một "hồn thiên nghi" (dụng cụ thiên văn thời xưa mô phỏng bầu trời).
Vì vậy rốn nên sâu, lớn, có thế; chủ nhân từ, độ lượng lớn, bao dung được người. Rốn nên nổi cao, ngửa lên; chủ thanh cao, trí nhanh, được hưởng danh lớn. Rốn không nên phẳng đầy hay lồi ra; nếu vậy chủ nghèo hèn, vất vả, hình khắc và chết yểu.
Phép xưa nói rốn chứa lọt quả mận thì chủ danh sang, để tiếng thơm, có trí tuệ bậc trên mà phát triển được; cũng đông con, con cái nối được nghiệp nhà ("thiệu cơ cầu": con thợ đúc học may áo da, con thợ làm cung học đan nia; ý nói nối nghiệp cha ông). Hai góc rốn ngửa lên chủ thông minh, ham học, có danh sang, làm nên việc; cũng đông con và có sự nghiệp lưu lại sau khi mất.
Bốn phía quanh rốn có vân hình mạng nhện thì chủ sang lạ: thời thịnh trị phần nhiều làm quan văn chức sảnh, đạo; thời loạn phần nhiều làm quan võ nắm quyền sư, lữ. Phụ nữ thì đông con, con cái hiển quý. Lại có "vân ngũ hành", tức năm đường vân vết chạy quanh bốn phía rốn; cũng chủ sang về đường võ, đời nay có thể làm đến chỉ huy sư, lữ, hoặc tướng trấn giữ biên cương, gặp hiểm mà phát đạt, nhân họa thành phúc.
Rốn phẳng đầy mà nhỏ thì chủ con cái không đắc lực, hoặc ngỗ nghịch, hình khắc nặng nhất, ăn mặc không đủ. Hai góc rốn trễ xuống thì chủ ngu đần, tùy tiện, phá bại, hình khắc, ham rượu mê sắc, có thói ham mê lệch lạc.
Rốn nằm thấp nhất thì chủ dâm đãng, hèn kém, vụng về; nếu thêm nhiều lông thô thì chủ dâm loạn, nóng vội; nam nữ đều vậy. Rốn lệch trái thì khắc cha trước, con gái gấp đôi con trai. Rốn lệch phải thì khắc mẹ trước, con trai gấp đôi con gái. Nam nữ cũng như nhau.
Phép xem nhanh tướng vai
Công Đốc nói: Vai là một phần nhỏ, chỉ để phụ trợ, quan hệ khá nhẹ, số điểm cũng ít, nhưng vẫn có chút quan hệ nên ghi lại. Vai của nam và nữ đều nên bằng, dày, có thế là tốt, chủ lộc hậu, nhiều phúc. Đàn ông vai nhọn nhô cao thì chủ mắc bệnh hiểm, cô độc khổ sở, vất vả, hay kinh hoàng, một đời không có phúc bình an. Chỉ người hình Hỏa thì không kỵ vai nhô cao, ngược lại còn sang đến bậc tướng văn tướng võ mà thành công, nhưng cũng vất vả, phải liều vào chỗ hiểm; Mã Chu đời Đường và Khấu Chuẩn đời Tống (hai vị đại thần nổi tiếng) là như vậy.
Đàn bà vai nhô cao thì chủ khắc chồng, lòng độc, độ lượng hẹp, tính nóng; cũng có người chia lìa với chồng rồi lấy chồng khác, hoặc mắc bệnh hiểm mà chết yểu. Đàn ông vai xuôi trễ xuống thì chủ trăm việc không thành, sống nghèo khổ. Đàn bà vai xuôi trễ xuống thì chủ khắc chồng hại con, dâm loạn, chết dữ; chỉ người nghèo hèn mới được chết yên lành. Vì vậy mới có câu: "Người đẹp mà không có vai cũng như tướng quân mà không có cổ."
Phép xem nhanh tướng vú
Công Đốc nói: Vú có bảy lỗ, là khí gốc bẩm sinh, là "cung mệnh" của con cái (vùng chủ về số phận con cái), là chỗ tinh huyết hội tụ. Cho nên người mới sinh ra đều nhờ đó mà nuôi lớn. Vú là ống khí hô hấp; kinh lạc của gan và thận chiếm phần nhiều. Thầy thuốc chữa nhọt vú thì chia ra "nội xuy", "ngoại xuy" (chứng viêm vú khi đang mang thai và khi đang cho con bú), cũng lấy việc làm dịu gan, điều hòa thận làm phép chữa chính. Với phụ nữ, vú càng quan trọng.
Về đầu vú:
- Đen và chắc là tốt: chủ có con, có dấu hiệu sống lâu.
- Bên cạnh có nốt ruồi: con cái thông minh, sang, giỏi giang, làm nên việc.
- Ngửa lên: đông con, có lòng bền mà lập được nghiệp.
- Cứng: có gốc sống lâu, có lộc, đông con.
- Chúc xuống: con cái yếu, nhiều lo âu, bệnh tật.
- Bằng và mềm: nhiều bệnh tật, bị hình thương, tính nóng vội.
- Đỏ non: phần nhiều làm tôi tớ, bị hình khắc, không sống lâu.
Lông ở vú có một, hai, ba sợi là tốt, chủ tính bình hòa, con cái chăm chỉ giỏi giang. Lông nhiều và thô thì chủ tính cứng nóng, con cái ngu vụng.
Lại có người bốn vú. Đàn ông thì sang, có trí có dũng, phần nhiều ham rượu, ham dâm. Đàn bà thì sống lâu, con sang, phần nhiều khắc chồng. Lại có người ba vú, chủ có hình khắc nhưng sang và có lộc. Đàn ông thì có thói ham mê lệch lạc, hiếu dâm, nhưng cũng có sở trường một nghề mà nên danh. Đàn bà thì khéo léo, tính nóng, nhưng cũng có người khắc chồng mà dạy con nên người, làm rạng rỡ dòng họ. Đây là một tướng lạ.
Phép xem nhanh lông nách
Công Đốc nói: Lông nách mọc dưới "kiên tỉnh" (tên huyệt trên vai), trong hõm nách; bên trong là nhánh chính của "phế lạc" (đường kinh lạc của phổi), nên cũng có quan hệ quan trọng. Tôi xét thấy đàn ông không có lông nách thì bảy phần mười chết dữ, ba phần mười chết vì buồn rầu, cứng nóng. Đàn ông có lông nách thô rậm thì nóng vội, cậy sức, nhiều vất vả, hay thay đổi. Có lông nách mềm mảnh thì thông minh, cẩn thận, thanh nhàn, bình an.
Đàn bà không có lông nách: nếu giàu sang thì dâm loạn, bỏ nhà theo trai, đến nỗi mất tiết, hỏng danh, uống thuốc độc tự vẫn; nếu nghèo hèn thì lưu lạc không nơi nương tựa, đến nỗi mắc bệnh lâu năm, khốn khổ, ôm hận suốt đời.
- Đàn bà có lông nách thô rậm: tính lệch lạc, nóng vội, khắc chồng rồi lấy chồng khác; kém hơn thì cô độc, ở góa.
- Đàn bà có lông nách mà hôi nách: dâm loạn, hạ tiện, lấy chồng đến ba lần chưa thôi; kém hơn thì cũng hình khắc, khổ nhọc, bệnh hiểm không dứt.
- Đàn bà có lông nách mềm mảnh: hòa thuận, hiền thục, giúp chồng thịnh vượng, nhiều lộc.
- Đàn bà có lông nách mà mồ hôi thơm: chủ rất sang, con cái cũng sang, tính sáng suốt, hiền lương. Đây là phép cố định người xưa dùng để chọn phi tần.
Giải thích từng điều về dương vật
Công Đốc nói: Dương vật còn gọi là "ngọc hành", là "linh quy" (rùa thiêng, cách gọi tránh của dương vật). Theo ngũ hành nó thuộc Thủy, theo ngũ tạng nó thuộc thận; là nguồn gốc của con cái, là then chốt của loài người, nên cũng cần xem xét. Có người gọi là "hạ âm", có người gọi là "dương vật"; thật ra nó là ngoài dương trong âm. Tinh ở giữa "quẻ Ly" (một trong tám quẻ của Kinh Dịch, tượng lửa, ngoài dương trong âm) hóa thành "hống" (thủy ngân, thuật ngữ luyện đan của đạo gia), đó là cái [chữ khuyết] của thái cực (?), nên tục gọi là "cực [chữ khuyết]" (?). Nay ghi từng loại như sau.
1. Đỏ và chắc. Đó là khí bẩm sinh trong sạch. Gốc thiêng bẩm sinh khác thường, cha mẹ sống trong cảnh yên ổn. Chủ vợ và vợ lẽ hiền thục hòa thuận, lại biết lo liệu giúp chồng lập nghiệp; con cái đắc lực mà phát đạt.
2. Trắng bóng. Khí trong, gốc dày. Có tư tưởng khác lạ, trí nhanh mà bền; con cái đông và đều thành người, gây dựng được rạng rỡ.
3. Rùa sống. Co duỗi được, có khả năng thu lại. Người này thông minh khéo léo, có tầm nhìn xa rộng, cứng cỏi ngay thẳng, không chịu khuất phục, có danh sang, thành đạt, tài nghề được khen khắp nơi; lại đông con, lộc hậu; kém thì cũng đủ ăn đủ mặc, cuộc sống trọn vẹn.
4. Rùa chết. To mà không thu lại được, như đầu con rùa đã chết. Đây là người hạ tiện, có tướng khổ nhọc, ứng với người chèo đò, thủy thủ, kẻ gánh vác khuân vác.
5. Vân bìu. Bìu có nhiều nếp nhăn như vỏ hạt óc chó. Vân nhiều thì sống rất lâu; nếp nhăn lộ rõ thì thông minh, có trí khác người; vân ít thì tài trí kém, tuổi thọ yếu; không có vân thì nếu không chết yểu cũng cô độc khổ sở.
6. Tinh nóng. Tinh nóng mà đặc. Đó là trạng thái bình thường, chủ có con; càng nóng thì càng đông con, con không bệnh, dễ nuôi.
7. Tinh lạnh. Tinh lạnh mà loãng. Đó là trạng thái trái thường, chủ không có con, gọi là "cô hình" (tướng cô độc vì khắc), lại không sống lâu. Nếu chỉ hơi lạnh thì cũng có con, nhưng con nhiều bệnh tật, khó nuôi lớn.
8. Một tinh hoàn. Chỉ có một tinh hoàn. Chủ gây dựng được cơ nghiệp giàu có, thêm nhiều ruộng nhà; lại chủ anh em hòa thuận, việc nhà không phải lo, vợ và vợ lẽ có tài, giúp đỡ đắc lực; nhưng con cái ít và tuổi thọ yếu.
Giải thích từng điều về âm hộ
Công Đốc nói: Âm hộ tức là cơ quan sinh dục của phụ nữ. Nó là tinh ở giữa "quẻ Khảm" (quẻ tượng nước trong Kinh Dịch, ngoài âm trong dương), là "chì" trong thuật luyện đan (đạo gia dùng "chì" và "thủy ngân" để tượng trưng cho hai mặt âm dương). Nó ngoài âm trong dương, là bộ vị quan trọng liên quan đến con cái. Nó lại liên quan đến danh dự, khí tiết của người, là cửa của sang hèn, cũng cho biết chí hướng một đời, nên ghi lại đây.
1. Lông vàng. Lông ở âm hộ vàng như tơ vàng. Chủ rất sang, thông minh, cố chấp, cậy tài; ham dâm mà sống lâu; độc ác mà kiêu ngạo. Lã hậu nhà Hán (vợ Hán Cao Tổ) có tướng này, sang đến bậc hoàng hậu.
2. Lông đỏ. Lông ở âm hộ đỏ tươi như chu sa. Chủ rất sang nhưng dâm loạn và không được chết yên lành; tính tình hẹp hòi, nóng vội, sáng suốt mà thiên kiến, tùy tiện, ghen ghét người tài. Dương Quý phi nhà Đường có tướng này.
3. Tối xỉn. Lông màu xám tối, vướng tay, không nhuận. Chủ nghèo khổ, hạ tiện, khắc chồng hại con, bản thân vất vả, nhiều liên lụy và bị kìm kẹp.
4. Xoăn như hạt. Lông xoăn cuộn tròn như hạt châu. Chủ rất sang, nắm quyền nước, anh minh hơn người, chí hướng xa rộng, cố chấp, theo ý mình, tài trí không ai sánh, là bậc hào kiệt trong giới nữ. Võ hậu nhà Đại Chu (Võ Tắc Thiên) có tướng này. Cũng chủ ham dâm mà sống lâu.
5. Mềm mảnh. Lông ở âm hộ mềm mảnh, trong nhuận. Chủ hiền thục, hòa nhã (?), hiền lành, có tài, giúp chồng thịnh vượng, đông con. Đời nay cũng có người có danh sang, giữ địa vị trong chính trường, nhiều tài trí, dám làm mà vẫn đoan trang, trong trắng.
6. Thô rậm. Lông ở âm hộ thô và rậm. Chủ sống lâu mà ham dâm, đông con mà khắc chồng, có người lấy chồng hai ba lần, vì khí bẩm sinh thô đục. Cũng có người giữ trinh tiết mà khắc chồng, phải phòng không chiếc bóng.
7. Không có lông. Âm hộ hoàn toàn không có lông. Phần nhiều chủ dâm loạn, phần ít chủ không sống lâu; lại phần nhiều nghèo hèn, phần ít giàu sang nhưng có khuyết điểm. Người không có lông đều có tính tình lệch lạc, hẹp hòi, kỳ quái.
8. Thịt nhô như sừng. Âm hộ có thịt nhô lên như cái tù và, hoặc thịt nhô xoắn như con ốc. Chủ phần nhiều khổ nhọc, không sinh đẻ được; lại chủ cha mẹ chia lìa, đầu đời không nơi nương tựa, phải ăn nhờ họ hàng.
9. Năm màu. Lông vùng kín có nhiều màu lẫn với nhau. Đàn ông thì là anh hùng nổi lên từ chốn đồng nội, vì thời thế bức bách mà phát đạt, công danh đến bằng con đường khác thường, không qua thi cử. Đàn bà thì trước hèn sau sang, nhờ được người yêu quý mà có sang có lộc, làm vợ lẽ được sủng ái.
10. Đầy đặn. Âm hộ nở nang, đầy đặn, mịn màng và cao. Chủ có được khí chính của "khôn đạo" (đạo của người phụ nữ), mềm mỏng hòa nhã mà có khí tiết, giúp chồng thịnh vượng, đông con, có chí bền.
Giải thích từng điều về hậu môn
1. Hậu môn vuông. Bốn phía nổi cạnh, đi đại tiện ra phân có hình vuông. Nam nữ đều chủ sang lạ, được hưởng danh lớn; Hoài Âm hầu đời Hán (tức Hàn Tín) có tướng này. Có người ba cạnh thì cũng có danh sang và lộc thanh cao. Tướng này quý vì hậu môn vốn tròn chứ không vuông.
2. Lông rối. Quanh hậu môn có nhiều lông thô, rối. Người có sự giao hợp âm dương (?) đều nhiều lông rối. Nam hay nữ có tướng này đều chủ thông minh mà ham dâm.
3. Lông mềm mảnh. Lông quanh hậu môn đều mềm mảnh như không có. Chủ ôn hòa, giữ lễ, chín chắn, nhiều lộc, vận lớn hanh thông tốt lành.
4. Không có lông. Quanh hậu môn hoàn toàn không có lông. Chủ không giữ lẽ phải mà ham dâm, không theo đường chính mà ưa mạo hiểm; thời loạn thì công danh đến bằng con đường khác thường nhưng không có kết cục tốt. Lại chủ khắc người trong nhà, ít con cái.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video