Thiên 1 — Quyển thượng

 # Kinh Phật thuyết Bảo Như Lai tam-muội (Kinh Phật nói về tam-muội Bảo Như Lai. Tam-muội: trạng thái tâm lắng yên, tập trung trọn vẹn, đạt được qua tu thiền định. Bảo Như Lai: tên một vị Bồ-tát trong kinh này, cũng là tên của phép tam-muội được giảng)

 Kinh Phật thuyết Bảo Như Lai tam-muội, hai quyển.

 Thuộc loại kinh Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", chủ trương tự giác ngộ và cứu độ tất cả chúng sinh) nằm ngoài năm bộ lớn, có nhiều bản dịch.

 Kinh Phật thuyết Bảo Như Lai tam-muội, hai quyển.

 Đời Đông Tấn, ngài Tam tạng (danh hiệu bậc tăng thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (tức Ấn Độ) là Chỉ-đa-mật dịch.

 Kinh Phật thuyết Bảo Như Lai tam-muội, quyển thượng.

 Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, Phật ở trong vườn Trúc Viên (vườn tre) tại La-duyệt-kỳ (tức thành Vương Xá, kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Khi ấy cùng ở với Phật có một nghìn hai trăm năm mươi vị tỳ-kheo tăng (các vị tăng nam xuất gia, đã thọ đủ giới). Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) có chín mươi ức (ức: một trăm nghìn, có khi chỉ mười triệu; ở đây ý nói số rất lớn) vị, vị nào cũng như ngài Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ). Lúc ấy, khắp bốn phía nước La-duyệt và vườn Trúc, rộng dài lên đến ba mươi sáu tầng trời, xuống đến mặt đất của vô số cõi Phật (cõi Phật: một thế giới do một vị Phật giáo hóa), đều mọc lên hoa văn-đà-bàn (một loài hoa cõi trời) (?). Hoa ấy có đủ chín mươi vạn ức thứ màu sắc, mỗi thứ một khác, sáng rỡ không giống ánh sáng ở đời. Một bông hoa có một trăm vạn cánh; trên mỗi cánh đều có một vị Đát-tát-a-kiệt (tức Như Lai, danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến); đều có lọng che kết bằng muôn thứ báu đan xen nhau. Trên mỗi lọng đều có muôn thứ tiếng nhạc cùng nhau trỗi lên làm vui. Trước mỗi vị Phật đều có một vị Bồ-tát, như Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, đứng hỏi han các việc.

 Bấy giờ đất trong vườn Trúc đều bằng phẳng như cõi Phật Tam-di (?). Ánh sáng của ba nghìn mặt trời, mặt trăng và cõi giới của chư Phật đều bị che lấp, không còn sáng nữa. Cùng lúc ấy, trong cõi giới của chư Phật, các địa ngục lớn (nê-lê: địa ngục) đều ngừng hết mọi nỗi đau đớn độc hại, khổ nhọc, ai nấy đều được yên ổn; suốt một trăm ngày đều được thấy chư Phật mười phương (mười phương: đông, tây, nam, bắc, bốn góc, phương trên và phương dưới, tức khắp mọi nơi). Khi ấy cầm thú, chim bay đều một trăm ngày không ăn uống, chỉ nghe hương vị của Pháp (Pháp: lời dạy, chân lý mà Phật giảng) mà thôi; chúng không tự biết rằng loài chúng sinh như mình cũng được thấy Phật. Bấy giờ nhân dân trong nước La-duyệt suốt một trăm ngày không còn ai ăn những món năm vị nữa, tất cả đều lấy Pháp làm món ăn, đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao nhất, trọn vẹn nhất, tức quả vị Phật). Cây cối trong cõi Phật tam thiên đại thiên (một đại thế giới gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, mỗi thế giới có một mặt trời, một mặt trăng) tự phát ra tiếng nhạc, tự cùng nhau làm vui.

 Lúc ấy vườn Trúc hóa thành ao nước; trong ao có mười vạn thứ hoa sen, lớn như núi nhỏ. Một bông hoa có bốn mươi vạn cánh; trên mỗi cánh đều có tòa sư tử (chỗ ngồi của Phật hay bậc thánh, ví như sư tử là vua loài thú) có màn lưới ngọc kết rủ xuống. Trên mỗi tòa đều có một vị Bồ-tát như Văn-thù-sư-lợi; trước mỗi tòa đều có Bồ-tát cõi trời đứng hầu (?). Giữa các màn lưới ngọc đều có muôn thứ âm nhạc cùng trỗi lên làm vui. Những cây đã khô chết nghìn năm đều nở hoa. Cây cối trong tam thiên đại thiên cõi Phật đều cong cành, từ bốn phía quay vào hướng nhau. Lúc ấy, tại chỗ Phật giảng dạy ở vườn Trúc, phụ nữ đều hóa thành nam giới, không còn lòng ái dục, đều được pháp nhãn (con mắt Pháp: thấy rõ chân lý, tức chứng được đạo quả bậc đầu). Bấy giờ Phật vì đại chúng mà hiện ra rộng lớn tam-muội Bảo Như Lai, liền làm chấn động chín ức vạn cõi Phật. Khi ấy, trong tam-muội, Ngài hoàn toàn không rời bỏ điều gì (?).

 Có vô số cõi Phật ở phương đông sai vô số Bồ-tát, vị nào cũng như Như Lai, mỗi vị tự cầm hoa không hình tướng, mười vạn thứ hoa khác màu, đến vườn Trúc, làm lễ Chính Giác (danh hiệu của Phật: bậc giác ngộ chân chính), rải hoa lên trên Chính Giác rồi lui về chỗ ngồi. Lại có vô số cõi Phật ở phương nam cũng sai vô số Bồ-tát, vị nào cũng như Như Lai, mỗi vị cầm hai mươi vạn thứ hoa, đến trong vườn Trúc, làm lễ Chính Giác, rải hoa lên trên Chính Giác rồi lui về ngồi. Lại có vô số cõi Phật ở phương tây, mỗi cõi cũng sai vô số Bồ-tát, vị nào cũng như Như Lai, mỗi vị lại cầm ba mươi vạn thứ hoa khác màu, đến vườn Trúc, làm lễ Chính Giác, rải hoa lên trên đại chúng rồi lui về ngồi. Lại có vô số cõi Phật ở phương bắc cũng sai vô số Bồ-tát, vị nào cũng như Như Lai, mỗi vị lại cầm bốn mươi vạn thứ hoa khác màu, đến vườn Trúc, làm lễ Chính Giác, rải hoa lên trên đại chúng rồi lui về ngồi.

 Lại có các cõi Phật ở góc phía đông sai vô số Bồ-tát, vị nào cũng như Như Lai, mỗi vị cầm hoa không hình tướng, đến vườn Trúc, làm lễ Chính Giác, rải hoa lên Phật và đại chúng rồi lui về ngồi. Lại có các cõi Phật ở góc phía nam cũng sai vô số Bồ-tát, vị nào cũng như Như Lai, mỗi vị cầm thứ hoa không tưởng không dục, đến vườn Trúc, làm lễ Chính Giác, rải hoa lên Chính Giác và đại hội rồi lui về ngồi. Lại có vô số cõi Phật ở góc phía tây sai vô số Bồ-tát, vị nào cũng như Như Lai, mỗi vị cầm thứ hoa không tiếng vang, đến vườn Trúc, làm lễ Chính Giác, rải hoa lên Phật và đại hội rồi lui về ngồi. Lại có vô số cõi Phật ở góc phía bắc sai vô số Bồ-tát, vị nào cũng như Như Lai, mỗi vị cầm hoa văn-ni (một loài hoa quý) (?), đến vườn Trúc, làm lễ Phật, rải hoa lên Phật và đại chúng rồi lui về ngồi. Lại có vô số cõi Phật ở phương trên, mỗi cõi cũng sai vô số Bồ-tát, vị nào cũng như Như Lai, mỗi vị cầm thứ hoa nhiều màu xen lẫn, đến vườn Trúc, làm lễ Chính Giác, rải hoa lên Chính Giác và đại hội rồi lui về ngồi. Vô số cõi Phật ở phương dưới, mỗi cõi sai vô số Bồ-tát, vị nào cũng như Như Lai, mỗi vị cầm các thứ hoa đẹp, đến vườn Trúc, làm lễ Chính Giác, rải hoa lên Chính Giác và đại hội rồi lui về ngồi.

 Chư thiên (các vị trời) ở phương trên, do đời trước có công đức rất tôn quý, nay gặp đại hội của Phật mở rộng tam-muội Bảo Như Lai, ai nấy đều tự trang sức cho trang nghiêm. Các thiên tử (con trời, các vị trời trẻ) trên trời đều được khiến cho mới phát tâm (phát tâm: khởi lòng cầu thành Phật). Phạm thiên (vị trời cai quản cõi trời Phạm, thuộc các tầng trời trên cõi dục) dẫn vô số vị trời, ai nấy cầm hương trời, hoa trời. Trời Phạm-đa-hội (?) lại dẫn vô số vị trời, ai nấy cầm các thứ hoa hương lẫn lộn trên trời. Trời Biến Tịnh (một tầng trời cao, nơi các vị trời thân tâm hoàn toàn trong sạch) cầm những thứ hoa danh tiếng không có ở thế gian. Các vị trời tôn quý đều mang nhạc khí cõi trời, đứng giữa hư không mà tấu nhạc; khắp tam thiên đại thiên đều vang tiếng Pháp, ngày đêm suốt một trăm ngày đều đón nhận như thế. Họ đến vườn Trúc làm lễ Phật. Các thiên tử cõi trời ái dục (?) lại dẫn vô số thiên tử, ai nấy mang nhạc khí cõi trời, đến vườn Trúc làm lễ Phật, ở giữa hư không tấu nhạc cho chư thiên vui. Chư thiên ở trời Ca-dực (?) cầm nghìn vạn thứ hương lẫn lộn rải lên Phật và các Bồ-tát, làm lễ Phật. Tất cả chư thiên trên trời đều đến hội ở vườn Trúc, lên đến ba mươi sáu tầng trời, khoảng giữa không chỗ nào trống. Tất cả các thiên tử, các đại long vương (vua loài rồng, loài thần hộ trì Phật pháp), mỗi vị lại dẫn vô số quan thuộc, cầm những thứ hoa mà người đời không thể có được, rưới xuống như mưa trên vườn Trúc. Các vua a-tu-luân (loài thần hay ganh đua, gây chiến với chư thiên), mỗi vị lại dẫn vô số quan thuộc, ai nấy cầm các thứ hoa, rưới như mưa lên Phật và các Bồ-tát. Các ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, rất lớn), mỗi vị lại dẫn vô số quan thuộc đến vườn Trúc. Các chân-đà-la (loài thần âm nhạc, đầu có sừng), mỗi vị lại dẫn vô số quan thuộc đến vườn Trúc. Các ma-hầu-lặc (loài thần mình rắn lớn) cũng dẫn quan thuộc đến vườn Trúc.

 Bấy giờ Phật hiện tam-muội Bảo Như Lai, liền làm chấn động chín ức vạn cõi Phật. Xá-lợi-phất (đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) thấy đất chấn động mạnh, bèn bạch Phật rằng: "Nay các Bồ-tát, chư thiên, nhân dân từ phương xa đều hội đủ, lên đến ba mươi sáu tầng trời, đất lại chấn động mạnh — đó là điềm ứng gì?" Phật bảo Xá-lợi-phất: "Cái ứng không phải là ứng, đó là điềm ứng của nó." Xá-lợi-phất lại bạch Thiên Trung Thiên (Trời trong các trời — danh hiệu tôn xưng Phật) rằng: "Cái ứng không phải là ứng là ứng gì, là thế nào?" Phật bảo Xá-lợi-phất: "Nếu ông còn nghi chưa dứt, ông hãy đến chỗ Bồ-tát Bảo Như Lai." Xá-lợi-phất sửa ngay y phục, lễ Như Lai (tức Bồ-tát Bảo Như Lai) mấy lượt, chắp tay bạch Như Lai rằng: "Hôm nay từ mười phương, lên đến ba mươi sáu tầng trời, Bồ-tát của trăm nghìn ức cõi Phật đều hội về — đó là điềm ứng gì? Xin Như Lai nói cho." Như Lai bảo Xá-lợi-phất: "Ông là A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử theo con đường tu giải thoát riêng cho mình), có phải vì vốn mối nghi quá nặng nên đến để được cởi gỡ chăng?"

 Bồ-tát Như Lai nói: "Xá-lợi-phất! Ông thường có tưởng (tưởng: ý niệm phân biệt, nắm bắt hình tướng sự vật). Tưởng là sự tạo tác không bao giờ hết; không có tưởng thì không có tạo tác." Vì thế Bảo Pháp Như Lai (tức Bồ-tát Bảo Như Lai) bảo Xá-lợi-phất: "Lúc tôi mới phát tâm, cùng ba mươi sáu ức người cầu đạo Bồ-tát; Đức Chính Giác khi ấy cũng ở trong số đó. Tất cả đều khởi lên, tôi không tạo tác; mọi thứ đều tạo tác, tôi không nghĩ đến cái không (?). Các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng) đều không có cái ta, không cầu sinh tử; sinh tử không có đường đi, cũng không có ai cắt đứt. Hư không không có chủ; tôi không phải là cái có, là pháp đang hiện (?). Ví như hơi nắng bốc trên đồng (trông như đàn ngựa hoang chạy, thật ra chỉ là ảo ảnh), không có hình tướng mà vẫn khởi lên. Lấy đó làm pháp, diệt hành vi mà cầu nguyện, tưởng muốn đạt được — đó là kẻ ôm gánh nặng, rõ ràng là lỗi (?). Tự nói đã đắc đạo là khởi tưởng, là tưởng về tội; phá hoại các trí tuệ mà cầu được Tam Tôn (ba ngôi tôn quý: Phật, Pháp, Tăng) (?); từ đó tạo tưởng mà nắm lấy Nê-hoàn (tức Niết-bàn: trạng thái dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), cho rằng nghi đã hết, thân đã diệt, nhưng sinh tử chưa dứt. Nói rằng mình được Nê-hoàn, là La-hán — ví như người sắp hết mạng nằm trên giường, chốc lát được nghe, tạm nghỉ ngơi một lúc, mạng tuy sắp hết mà vẫn chưa rời khỏi thân. La-hán và Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy, không giáo hóa người khác) tự cho là được thiền định — đó chẳng phải là chất chứa mối nghi lớn sao?"

 Như Lai bảo Xá-lợi-phất: "Điều ông hỏi Phật là như thế." Như Lai lại bảo Xá-lợi-phất: "Ông có từng thấy lúc rồng muốn làm mưa, nổi mây lên không?" Xá-lợi-phất thưa: "Có thấy." (Như Lai nói:) "Bốn phía chẳng ai biết mây từ đâu đến. Huống chi Bồ-tát từ bậc thứ chín trở xuống (?) đều đạt được sáu vạn tam-muội — làm sao nói được chỗ Bồ-tát từ đâu mà đến?" Xá-lợi-phất bạch Như Lai: "Trí tuệ cởi gỡ như thế, những mối nghi kết trong lòng con nay đều bị phá tan, không còn gốc nghi nào nữa. Chỉ vì xưa học mà không được gặp thiện tri thức (bạn lành, bậc thầy dẫn dắt đúng đắn), nên ý con bị cắt đứt, khiến con không vào được bánh xe Pháp (?), khiến gốc nghi của con chưa dứt mà thôi. Nay con nghe Pháp tôn quý mà không được lợi ích gì, ví như bày cuộc hòa nhạc cho trăm loài chim, chẳng con nào nghe hiểu. Như vậy, chỉ nên vì các ma-ha-tát (bậc đại sĩ, tức Bồ-tát lớn) mới phát tâm trong hội này, khiến chư thiên và loài người trong đại hội được nghe tam-muội tôn quý này. Sao mà cao vời đến thế! Chỉ nên gần gũi bậc tôn quý. Chỉ vì đời trước con không được gặp thiện tri thức, nên con không được thấy tam-muội này và trí tuệ của Như Lai. Những điều nghi trong lòng như thế nay đều tan, được cởi gỡ — ví như chỗ tối được ngọn lửa soi sáng trong chốc lát, lửa tắt thì bóng tối trở lại chỗ cũ. Nay con nghe Pháp cũng như vậy."

 Xá-lợi-phất chắp tay bạch Như Lai: "Nay con xin được làm một đống lửa lớn rộng tám nghìn dặm, cao lên đến ba mươi sáu tầng trời, ném thân con vào trong đó ức vạn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể tính đếm); sau khi ra lại rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ — loài quỷ đói, súc sinh), bị người thiên hạ ăn thịt mấy nghìn ức kiếp; sau đó sinh làm người, như đầy tớ hầu chủ, để cầu được gặp thiện tri thức — cầu như vậy thì điều nguyện trong lòng con có được không?" Như Lai đáp (?): "Đống lửa lớn cao đến ba mươi sáu tầng trời còn có thể tưới tắt được. Nhưng nếu khi xưa phát tâm, công đức mỏng manh, không có gốc giác ngộ sâu dày, thì không được tát-vân-nhã (trí biết tất cả mọi sự của Phật), không được âu-hòa-câu-xá-la (phương tiện thiện xảo: tài khéo léo tùy hoàn cảnh mà dẫn dắt người khác), không được thiện tri thức — vì thế mà không đạt tới điều này."

 Xá-lợi-phất hỏi xong, trở về chỗ ngồi. Như Lai sửa ngay y phục, làm lễ Chính Giác, muốn có điều thưa hỏi. Phật nói: "Lành thay, lành thay! Như Lai cứ hỏi." Như Lai bạch Phật: "Các pháp không có chủ, vậy ai là người thành tựu tát-vân-nhã? Ai là người thành Chính Giác? Ai là người thành A-la-hán, Bích-chi-phật? Xin Đát-tát-a-kiệt vì các ma-ha-tát trong hội mà phân biệt quyết định cho." Phật nói: "Lành thay, lành thay! Như Lai muốn cắt đứt cái gốc sinh tử lớn của mười phương. Nếu có thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng lành, tin Phật) muốn phát tâm A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ-đề, thì nên thực hành chín pháp báu. Chín pháp báu là gì? Một là thấy các cõi trời không có chỗ thật, chỉ có tên gọi mà thôi. Báu thứ hai là người đời chỉ có tên chữ mà thôi. Báu thứ ba là nỗi khổ nhọc trong năm đường (năm nẻo luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) chỉ là khổ và tập (khổ: nỗi khổ; tập: nguyên nhân tích tụ gây ra khổ) mà thôi. Báu thứ tư là nước, lửa, gió, đất chỉ là trò đùa mà thôi. Thứ năm là vị lai, quá khứ, hiện tại đều như cây chuối (thân rỗng, bóc hết bẹ không có lõi), không có tưởng. Thứ sáu là thấy sinh tử không có điểm khởi đầu. Thứ bảy là quán các tam-muội vắng lặng, không có ai đi lại. Thứ tám là nên quán các cõi Phật trong tam thiên đại thiên có mặt trời, mặt trăng, thấy rõ không có ai đắc tam-muội. Thứ chín là thấy nhân dân và các loài bò bay máy cựa trong tam thiên đại thiên, đều muốn độ hết cho họ bằng với Phật."

 Phật bảo Như Lai: "Ai được cái tưởng không tạo tác này thì có thể cắt đứt các tưởng lớn của mười phương." Như Lai lại bạch Chính Giác: "Các pháp không do tưởng mà thấy biết được; vậy phải làm thế nào để an trụ mà được pháp không chỗ trụ?" Phật nói: "Các pháp không trụ, đó chính là tưởng, là niệm không khởi; đó cũng lại là tưởng, chẳng phải tưởng, chẳng phải đạo; cũng lại là tưởng cắt đứt sự tạo tác của mong cầu (?)." Như Lai bạch Thiên Trung Thiên: "Phải nhờ duyên gì mà vượt qua các dục?" Phật nói: "Lành thay, lành thay! Điều Như Lai hỏi như thế không phải hàng La-hán, Bích-chi-phật theo kịp được. Các dục không có cấu bẩn; các dục không có ai vượt qua; các dục không có chủ; các dục không có kẻ đi lại; các dục như hư không, không gì che lấp được; ngang bằng với Nê-hoàn, ngang bằng với cái không tên." Như Lai hỏi xong, làm lễ Thiên Trung Thiên rồi lui về ngồi.

 Bồ-tát Bát-thí bạch Phật: "Hôm nay các Bồ-tát trong đại hội muốn ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi ngồi thành Phật), muốn được đứng nơi chỗ không do đâu mà sinh (vô sở tòng sinh: chân lý rằng mọi pháp vốn không thật có sinh ra), muốn trang nghiêm nghìn ức cõi Phật, muốn giáo hóa mười phương, khiến cho các cõi Phật mười phương mỗi nơi đều như lúc hội ở vườn Trúc hôm nay." Phật nói: "Lành thay, lành thay! Điều Bồ-tát Bát-thí hỏi thật sâu xa, sâu xa." Phật bảo Bồ-tát Bát-thí: "Muốn khiến đại hội mười phương được ngồi dưới cây Phật, muốn được đứng nơi chỗ không do đâu mà sinh, muốn trang nghiêm các cõi Phật, muốn giáo hóa mười phương, khiến các cõi Phật mỗi nơi tự hội như lúc hội ở vườn Trúc hôm nay, thì nên thực hành tám điều ngay thẳng (tám cách nhìn thẳng vào chân lý). Một là ngay thẳng với tiếng vang không tên. Hai là ngay thẳng với âm thanh không tên. Ba là nhìn thẳng các cõi Phật mười phương, thấy không có hai. Bốn là thấy các cõi tam thiên đại thiên, nhìn thẳng thì các pháp đều như nhau, không có gì tách rời nhau. Năm là nhìn thẳng tất cả mười phương, muốn khiến họ bằng với Phật. Sáu là ngay thẳng đối với pháp, không tạo hình tướng, thấy tất cả đều không sinh tử. Bảy là những gì thấy được thẳng vào các tam-muội, ẩn chứa trong cái tưởng không trụ, không báo đáp qua lại (?). Tám là thấy thẳng chư Phật mười phương, nhập Nê-hoàn hay không nhập Nê-hoàn cũng đều như nhau. Đó là tám điều ngay thẳng. Bồ-tát thực hành pháp này thì từ đây mau được pháp không do đâu mà sinh, từ đây được giáo hóa các cõi Phật, từ đây mau được đại hội ở vườn Trúc như lúc hội hôm nay."

 Như Lai lại bạch Chính Giác: "Hôm nay từ phương xa đều đến hội ở vườn Trúc, ai cũng được thấy Phật ngay nơi chỗ mình; vui mừng đến mấy ngày không ăn. Các Bồ-tát, chư thiên và nhân dân mỗi người tự mình đều được thấy Phật, đều thấy các tam-muội — có phải đó là do bản nguyện (lời nguyện gốc phát ra từ đời trước) của họ đưa đến chăng? Xin Phật vì các ma-ha-tát mới phát tâm mà giải nói như vậy."

 Phật nói: "Lành thay, lành thay! Điều Như Lai hỏi thật sâu xa, đều là muốn vì các Bồ-tát đến dự hội, chư thiên và nhân dân mới phát tâm mà bắc nhịp cầu như thế." Phật bảo Như Lai: "Hôm nay các Bồ-tát ma-ha-tát, chư thiên, nhân dân, các đại long vương, các vua quỷ thần đều đến hội ở vườn Trúc, đều được nghe thấy các tam-muội — cũng không phải do bản nguyện, cũng không rời bản nguyện. Việc họ làm thường tinh tấn, không mất các tam-muội, không mất thiện tri thức, đời đời xa lìa việc đông người, vắng lặng, không hay tụ hội, chỉ nguyện được tam-muội này. Vì thế nay lấy viên ngọc Nê-hoàn tinh báu mà rưới như mưa xuống đại hội mà thôi (?)."

 Như Lai bạch Chính Giác: "Nay trong hội có các ma-ha-tát mới phát tâm muốn thực hành tam-muội này, phải làm sao để đạt được?" Phật nói: "Như Lai hỏi thật hay! Nếu ma-ha-tát mới phát tâm muốn thực hành tam-muội này thì nên thực hành tám pháp báu. Tám pháp báu là gì? Một là ngay trước Phật mà được tam-muội này (?) — đó là pháp báu thứ nhất. Pháp báu thứ hai là: cúng dường các La-hán mười phương, theo hầu họ ức ức vạn kiếp, (không bằng) một lần nghe điều này liền hiểu, gần gũi bậc tôn quý, tam-muội chẳng còn xa — đó là pháp báu thứ hai. Thứ ba là: cúng dường xá-lợi (di cốt của Phật sau khi thiêu) chất từ đất lên đến ba mươi sáu tầng trời, khoảng giữa không chỗ trống, cũng không lợi ích bằng một lúc (nghe tam-muội này); chuyển ý mà làm hạnh, liền hướng về trí tuệ mà hỏi — đó là pháp báu thứ ba. Pháp báu thứ tư là: được bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin vững vàng khi thuyết pháp giữa đại chúng), cùng với mười phương ở trong sinh tử mà không xa lìa (?) — đó là pháp báu thứ tư. Pháp báu thứ năm là: Bồ-tát thấy nỗi khổ nhọc trong năm đường, lòng muốn ngăn dứt và cứu độ hết, đem thân mình cứu mạng họ, không quản cực nhọc, cốt khiến họ thành Phật mà thôi — đó là pháp báu thứ năm. Pháp báu thứ sáu là: Bồ-tát phụng sự người khắp thiên hạ mười phương, thường như đầy tớ hầu chủ, không cho khổ nhọc là việc lớn mà cứu độ họ (?). Vì sao? Vì biết cái gốc của mong cầu là không, vì gốc vốn không có chỗ khởi — đó là pháp báu thứ sáu. Pháp báu thứ bảy là: Bồ-tát quán thấy chín mươi sáu thứ ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo thời ấy), ở trong đó mà giác biết họ muốn khởi tưởng, nắm lấy pháp mà trụ vào (?) — đó là pháp báu thứ bảy. Pháp báu thứ tám là: thực hành sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), cúng dường tỳ-kheo tăng suốt ức vạn kiếp, cũng không bằng một lúc nghe tam-muội Bảo Như Lai này. Người mười phương sẽ thành Phật thì lấy gì làm chứng? Ai nghe tam-muội Bảo Như Lai này, tức là người mười phương ấy được chứng sẽ thành Phật. Nếu người mới phát tâm hướng về tam-muội này, vui mừng mà hiểu tam-muội này, tức là đã hiểu muôn muôn tam-muội, là đã được tam-muội Như Lai — đó là pháp báu thứ tám. Khiến ai thực hành tam-muội này liền có thể được cửa đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn mọi pháp, không quên mất)." Như Lai hỏi xong, trở về chỗ ngồi.

 Phật liền mỉm cười. Văn-thù-sư-lợi sửa ngay y phục, cúi đầu sát đất, chắp tay làm lễ Phật, bạch Phật: "Phật không cười vô cớ; đã cười ắt phải có ý. Xin Phật nói cho." Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Cõi Phật mà Bảo Như Lai từ đó đến, ở cách đây qua chín ức vạn cõi Phật; cõi ấy tên là Chư Pháp Tự Nhiên (Các pháp tự nhiên) Vô Yếm Cảm Hữu (?). Thiện nam, thiện nữ sinh về đó thì không ai sinh từ bào thai, không ai sinh trong đau khổ, không ai sinh do ân ái; tất cả đều sinh ra giữa trăm ức vạn thứ hoa hương lẫn lộn, sinh ra liền đứng vững. Nơi ấy đều có muôn tiếng nhạc xen nhau, sớm chiều cùng nhau làm vui, chỉ lấy pháp không tạo tác, chỉ lấy pháp vắng lặng làm lời ca tiếng nhạc. Nếu thiện nam, thiện nữ nghe tam-muội này thì liền trừ được tội của sáu trăm bốn mươi kiếp; tội đã hết, khi mạng chung liền được sinh về cõi ấy. Người sinh về đó chỉ lấy các tam-muội làm niềm vui. Cõi của Bảo Như Lai không có ánh sáng mặt trời, mặt trăng; tuy có mà không hiện. Nếu có thiện nam, thiện nữ sinh về đó thì ánh sáng mặt trời, mặt trăng và ánh sáng các vì sao liền hiện ra. Ai ứng với tam-muội này mà sắp sinh về thì ánh sáng sao, mặt trời, mặt trăng đều hiện ra. Chư Phật mười phương nói: 'Hôm nay lại có người sinh về cõi Bảo Như Lai.' Các Bồ-tát mười phương hỏi chư Phật mười phương: 'Lấy gì làm chứng?' Chư Phật mười phương nói: 'Lấy việc ánh sáng sao, mặt trời, mặt trăng hiện ra làm chứng.' La-hán, Bích-chi-phật số đông như thế (?), nhưng không phải hàng La-hán, Bích-chi-phật biết tới được. Thiện nam, thiện nữ đã sinh về nước ấy, chỉ Bồ-tát tự biết mà thôi. Vì thế Ta cười."

 Tu-bồ-đề (đệ tử Phật, hiểu lý tánh Không bậc nhất) và Xá-lợi-phất, hai vị hiền giả bậc nhất, đứng dậy cúi đầu sát đất làm lễ Chính Giác: "Xin Phật ban ơn lớn, rộng lòng thương xót chúng con, đem uy thần và thần túc (năng lực thần thông đi đến bất cứ đâu tức khắc) của Phật trao cho chúng con. Chúng con muốn đến cõi của Bảo Như Lai, nước Chư Pháp Tự Nhiên, xem trong chốc lát rồi trở về." Phật nói: "Lành thay, lành thay!" Tôn giả Xá-lợi-phất và La-hán Tu-bồ-đề nương uy thần của Phật, chốc lát liền đến cõi của Bồ-tát Bảo Như Lai. Ở đó lại thấy trong nước Bảo Như Lai cũng giống như vườn Trúc ở La-duyệt lúc Phật Thích-ca Văn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni) mở hội: thấy phương đông sai vô số Bồ-tát đến, thấy phương nam vô số Bồ-tát, mười phương lên đến ba mươi sáu tầng trời đều hội như thế. Xá-lợi-phất hỏi Tu-bồ-đề: "Đát-tát-a-kiệt có theo chúng ta đến cõi này chăng?" (?) Tu-bồ-đề, Xá-lợi-phất chốc lát liền trở về, đến vườn Trúc thì đại chúng vẫn hội như cũ. Phật hỏi Xá-lợi-phất: "Vừa rồi xem nước Bảo Như Lai, nhân dân ở đó thuộc loại nào, được giáo hóa bao nhiêu người?" Tu-bồ-đề, Xá-lợi-phất bạch Phật: "Xem nước ấy đều giống như lúc hội ở vườn Trúc hôm nay." Xá-lợi-phất làm lễ Phật: "Công đức của Phật thật tôn quý, khiến chư thiên và nhân dân trong đại hội hôm nay được thấy sáng tỏ đến như thế."

 Bồ-tát Tam-di từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa ngay y phục, cúi đầu sát đất làm lễ Phật, muốn có điều thưa hỏi. Phật nói: "Lành thay, lành thay! Cứ hỏi." Bồ-tát Tam-di bạch Phật: "Pháp không sinh có tưởng không? Tưởng chưa khởi có thức (thức: tâm nhận biết, phân biệt) không? Nê-hoàn vắng lặng là có hay không? Nê-hoàn không khởi thì có hình hay không hình? Ở chốn kia mà giáo hóa, chỗ đứng của sinh tử, ai là chủ?" — "Lấy không tạo ra không, đó là chủ." Bồ-tát Tam-di nghe Phật giải nói việc ấy như thế, ngay lúc đó chư thiên và loài người, tám vạn sáu nghìn người, liền được vô sở tòng sinh pháp nhẫn (sự hiểu thấu và an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt), liền đứng giữa hư không cách mặt đất một trăm sáu mươi trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài, khoảng hơn hai mét), rồi xuống làm lễ Phật.

 Lúc ấy tam thiên đại thiên thế giới lại chấn động mạnh. Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) từ chỗ ngồi đứng dậy, làm lễ Phật, hỏi Phật: "Vừa rồi đất chấn động mạnh, đó là điềm ứng gì?" Phật bảo Bồ-tát Di-lặc: "Đất chấn động mạnh là vì không chỉ cõi này động, mà các cõi Phật mười phương cũng đều động; ở mỗi nơi cũng có tám vạn sáu nghìn chư thiên và loài người được an trụ nơi pháp không do đâu mà sinh, liền đứng giữa hư không. Vì thế mà đất chấn động mạnh." Di-lặc bạch Phật: "Do đâu mà đạt được điều ấy?" (Phật nói:) "Nếu có ai phát tâm thì nên thường giữ sáu pháp (?). Sáu pháp là gì? Pháp thứ nhất là: biết những ai ở ba mươi sáu tầng trời sẽ thành Phật mà chưa được thụ ký (lời Phật báo trước cho một người rằng sau này sẽ thành Phật), ta sẽ đến thụ ký cho họ, không cho người thiên hạ mười phương cùng biết. Pháp thứ hai là: những thiện nam, thiện nữ trong tam thiên đại thiên sẽ thành Phật, ta đều sẽ đến thụ ký cho họ, không cho người thiên hạ mười phương cùng biết. Pháp thứ ba là: những người trong trăm nghìn địa ngục sẽ thành Phật, ta đều đến thụ ký cho họ, không cho người thiên hạ mười phương cùng biết. Pháp thứ tư là: người mười phương mạng chung sẽ sinh về đâu, ta đều biết, không cho người thiên hạ mười phương cùng biết. Pháp thứ năm là: người thiên hạ mười phương khi nào hết mạng, ta đều biết, không cho người thiên hạ mười phương cùng biết. Pháp thứ sáu là: chư Phật mười phương vị nào sẽ nhập Nê-hoàn, vị nào không nhập Nê-hoàn, không cho người thiên hạ mười phương cùng biết. Đó là sáu pháp an trụ; từ đó mau được vô sở tòng sinh pháp nhẫn."

 Bồ-tát Di-lặc lại bạch Phật: "Tam-muội này thật tôn quý, thật tôn quý! Nay con muốn khiến những người đến hội đều được tam-muội này, phải thực hành pháp gì?" Phật nói: "Nên thực hành chín pháp. Chín pháp là gì? Pháp thứ nhất là nhìn các pháp đều trong sạch, không bờ bến. Pháp thứ hai là nhìn các cõi trời đều trong sạch. Pháp thứ ba là nhìn các sự sinh tử cũng trong sạch, không bờ bến. Pháp thứ tư là nhìn năm đường đều trong sạch. Pháp thứ năm là đối với dục không mong cầu gì, đều trong sạch. Pháp thứ sáu là nhìn sắc (hình tướng vật chất) trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới chúng sinh còn trong sinh tử) đều trong sạch, không bờ bến. Pháp thứ bảy là thấy các địa ngục đều trong sạch, không bờ bến. Pháp thứ tám là quán Nê-hoàn đều không bờ bến. Pháp thứ chín là mười phương không có gì đáng nêu tên. Đó là chín pháp. Ai làm theo hạnh này thì mau được tam-muội này."

 Di-lặc bạch Phật: "Khi nói về Như Lai này (?), liền được sáu vạn tam-muội. Tam-muội có giới hạn không? Nếu được sáu vạn tam-muội, như thế là có giới hạn chăng?" Phật nói: "Tuy được sáu vạn tam-muội nhưng chỉ là tên gọi mà thôi; tam-muội không thể kể hết, (người được tam-muội này thì) đều đầy đủ." Phật nói: "Tam-muội không chỉ có một loại. Có tam-muội không vọng niệm. Có tam-muội lìa dục. Có tam-muội ngồi nghe chư Phật mười phương. Có tam-muội trang nghiêm hoa hương các cõi Phật. Có tam-muội pháp nói ra khiến tất cả mọi người đều trở về gốc. Có tam-muội ra khỏi các dục, không còn tưởng quay lại. Có tam-muội lúc giảng kinh hóa thành trăm thứ tiếng nhạc. Có tam-muội lúc thuyết pháp thì hoa hương của nghìn vạn ức cõi Phật tự nhiên kéo đến. Có tam-muội hàng phục các ma. Có tam-muội phát ý như sư tử, một mình đi, một mình bước. Có tam-muội đến đâu ai cũng phát tâm A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ-đề. Có tam-muội ở đâu ai cũng cúng dường. Có tam-muội khi cơn gió lớn nổi lên thì như tiếng Phật giảng kinh. Có tam-muội đến cửa nào cửa ấy đều mở. Có tam-muội ở đâu tòa sư tử cũng hiện ra. Có tam-muội bay đến mười phương. Có tam-muội đến cửa nào thì Bồ-tát mười phương qua lại không cùng. Có tam-muội biết ý người mười phương. Có tam-muội phá hủy các tưởng. Có tam-muội phá hủy các thức. Có tam-muội gộp các cõi mười phương hợp thành một cõi. Có tam-muội phát tâm không cùng tận. Có tam-muội nhìn trong ba cõi rõ ràng không có một người nào. Có tam-muội từ một cõi Phật đến một cõi Phật. Có tam-muội ở đâu cũng khiến Pháp không dứt. Có tam-muội ở đâu cũng thường gặp Phật. Có tam-muội ngồi quán mười phương có binh đao lớn, lửa lớn, nước lớn, gió lớn mà ở giữa không sợ hãi, đều an trụ mà giáo hóa họ. Có tam-muội ở đâu cũng chỉ lấy Pháp làm đồ dùng. Có tam-muội thiện nam, thiện nữ nghe được thì liền an trụ nơi tưởng không thối lui."

 "Tam-muội này rất nhiều, không thể kể hết, nên an trụ trong đại hội mà nói. Có tam-muội không tên. Có tam-muội an trụ nơi các pháp. Có tam-muội gọi là các trí tuệ. Có tam-muội dạy Pháp. Có tam-muội phá bỏ (lối tu riêng của) La-hán, Bích-chi-phật. Có tam-muội báu Pháp. Có tam-muội gìn giữ trọn pháp không tên. Có tam-muội biết ý người. Có tam-muội cắt đứt các gánh phiền não. Có tam-muội chế ngự sức mạnh của dục, giác ngộ (?). Có tam-muội mười sức (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật). Có tam-muội trí tuệ. Có tam-muội chỗ ánh sáng đi đến. Có tam-muội không thể tính đếm. Có tam-muội thấy pháp như bóng trong nước. Có tam-muội trí tuệ trong sạch không cùng tận. Có tam-muội người trống không, các điều ác không có, không có tưởng nguyện cầu (?). Có tam-muội an trụ trong thiền mà đến Nê-hoàn. Có tam-muội ví như kim cương (thứ cứng nhất, không gì phá được), không vết nhơ. Có tam-muội ánh sáng vô cùng. Có tam-muội vượt qua các gánh phiền não đã hết. Có tam-muội pháp như nước rộng lớn. Có tam-muội trang nghiêm chiếc thuyền lớn. Có tam-muội vào chỗ không tên. Có tam-muội ý vui không cùng tận. Có tam-muội gìn giữ trọn vẹn không quên. Có tam-muội ở chỗ tối đều làm cho sáng. Có tam-muội điều gì ưa thích cũng đều vui. Có tam-muội hạnh từ bi thương yêu. Có tam-muội lòng thương xót lớn trong sạch. Có tam-muội vào tâm bình đẳng. Có tam-muội ra khỏi tâm bình đẳng. Có tam-muội gọi là đã thoát và chưa thoát. Có tam-muội chỗ ánh sáng từ đó đến. Có tam-muội hiểu biết không gì không hiểu. Có tam-muội trí tuệ giải thoát, giáo hóa giải thoát. Có tam-muội hoa sen màu vàng hiện ra. Có tam-muội không lìa, không vô thường. Có tam-muội trí tuệ tôn quý, không sinh. Có tam-muội dũng mãnh, không gì không hàng phục. Có tam-muội mở mang các cõi. Có tam-muội trong sạch nơi chỗ không hình. Có tam-muội châu báu không tên. Có tam-muội như biển, không gì không chứa. Có tam-muội thần túc rộng lớn. Có tam-muội trong khoảng búng ngón tay không đâu không tới được."

 Bồ-tát Đàm-ma-kiệt nói với Xá-lợi-phất: "Điều ông hỏi — vì trí tuệ an trụ nên gọi là không thể cùng tận (?). Đúng lúc nghe được những điều cần nghe như ý mà không tự kiêu căng. Việc làm không càn bậy, thường giữ lòng kính cẩn, làm đúng như lời dạy. Học trí tuệ, dụng ý mà không nắm giữ gì, nên không mất lễ tiết. Pháp mình làm không càn bậy, không rối loạn; ý như châu báu, trừ được các già, bệnh; lấy ý làm đồ chứa Pháp. Đó là vui với nhẫn nhục (chịu đựng mọi điều trái ý mà không oán giận). Điều nghĩ đến chỉ là tưởng (?); điều ưa thích chỉ là ý Pháp; trí tuệ không có lúc thấy đủ; bố thí thì không tiếc gì; đối với người không có thân sơ, thiên vị. Điều hỏi thì quán xét bằng ý chân thật; vui mừng mà không có gì để được. Ý đã vui thì thân thể đều nhẹ nhàng. Ý không ở nơi ngoại đạo, chỉ muốn nghe vị Pháp và kinh Tỳ-la (?); chỉ muốn nghe về phương tiện thiện xảo; chỉ muốn nghe về bốn tâm bình đẳng (bốn tâm rộng lớn đối với mọi chúng sinh: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả) (?); chỉ muốn nghe pháp không đáy, như ý, không có niệm khác. Muốn ý tiếp nhận phương tiện thiện xảo; muốn nghe pháp không do đâu mà sinh, không tham đắm quán xét; chỉ muốn lấy lòng từ mà độ họ. Muốn biết tiếng vô thường; muốn biết ý vắng lặng; muốn biết không lại không; muốn biết sinh tử không có tưởng, và bố thí. Tất cả (những điều khác) không muốn nghe, chỉ muốn nghe âm nhạc (?), theo niềm vui trong mười phương, lấy lòng trung tín mà làm, ngay thẳng hàng phục các gốc dục."

 Bồ-tát Đàm-ma-kiệt từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa ngay y phục, bạch Phật: "Bồ-tát đã được tam-muội Bảo Như Lai thì tự tại làm mọi việc, các trí tuệ đều đầy đủ, liền được ba báu. Ba báu là gì? Một là ví như bóng trong nước: bóng cũng không ở trong nước, cũng không ở ngoài nước. Bồ-tát ngồi ở chốn này mà thân đều ở khắp mười phương, nhưng thân cũng không ở mười phương. Hai là Bồ-tát ngồi ở chốn này mà phân thân hiện ngồi trước chư Phật mười phương, nhưng thân cũng không ngồi trước chư Phật mười phương. Ba là ví như trong núi gọi lên thì tiếng vang dội lại: tiếng vang cũng không ở trong, cũng không ở ngoài. Bồ-tát ngồi ở đây mà nói được từ xa mọi việc của các Bồ-tát mười phương; các Bồ-tát mười phương cũng không đến đây, ở đây cũng không ai đi đến đó — là như thế." Phật bảo Bồ-tát Đàm-ma-kiệt: "Ông đã được cửa đà-lân-ni (tức đà-la-ni). Ví như cầm cung nỏ lắp tên, muốn bắn chỗ nào không đâu không tới; Bồ-tát cầm một trí tuệ mà vào muôn trí tuệ, không đâu không đến, cũng như thế." Phật nói với Bồ-tát Đàm-ma-kiệt: "Ví như thấy a-tu-luân muốn dấy binh, trong khoảng búng ngón tay quân binh đã đến hai mươi tám tầng trời, khoảng giữa không chỗ trống; Bồ-tát theo thứ lớp từ bậc thứ chín trở xuống, lúc thuyết pháp cũng như thế."

 Bồ-tát Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Trong sạch là tham dục đã tiêu tan, bị hàng phục; ý không tham dục, đó là không thể cùng tận. Các ý ác không thể làm rối loạn được nữa, ý giữ gìn trước các ý ác, vì thế không thể cùng tận. Ý có sân giận, có hình tướng, có ham muốn, tham lam, kiêu cao — những điều không nên cầu mà làm, Bồ-tát thường muốn giữ gìn ý ấy, biết đó là không thể cùng tận mà bỏ đi (?). Không nhìn đến các cấu bẩn — nên biết ý ấy không thể cùng tận. Người giữ gìn thì không để lười biếng — nên biết ý ấy không thể cùng tận. Kẻ cuồng loạn thì nhẹ nhàng lấy Pháp mà giữ gìn họ — nên biết ý ấy không thể cùng tận. Kẻ không có trí tuệ thì muốn giữ gìn họ — nên biết ý ấy không thể cùng tận. Đem Pháp ban cho tất cả, đem Pháp giải thoát cho họ — nên biết ý ấy không thể cùng tận. Muốn dạy tất cả mọi người đều làm công đức — nên biết ý ấy không thể cùng tận."

 Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Bồ-tát có bốn pháp. Bốn pháp là gì? Một là ý làm hạnh đà-lân-ni không thể cùng tận. Hai là hạnh đà-lân-ni không thể cùng tận. Ba là dạy tất cả mọi người, điều đó không thể cùng tận. Bốn là vì không chán học hỏi nên đà-lân-ni không thể cùng tận." Bồ-tát Như Lai lại nói với Xá-lợi-phất: "Lại có bốn việc không thể cùng tận. Một là giải thoát bậc trên, giải thoát bậc giữa không thể cùng tận (?). Hai là con đường bốn ngựa không thể cùng tận (?). Ba là vị vua vừa ý không thể cùng tận (?). Bốn là mười hai nhân duyên (mười hai mắt xích nhân quả nối nhau tạo thành vòng sinh tử) không có chủ, không thể cùng tận. Như thế là không thể cùng tận." Bồ-tát Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Lại có tám pháp không thể cùng tận. Tám pháp là gì? Một là lời nói về vô ngã (không có cái ta thật) không thể cùng tận. Hai là cái tưởng tột cùng của sự không tạo tác không thể cùng tận. Ba là lời nói về Nê-hoàn vắng lặng không thể cùng tận. Bốn là những người Bồ-tát độ không thể cùng tận. Năm là nước chảy biển lớn không mỏi mệt, không thể cùng tận. Sáu là các điều ác không có cấu bẩn, không thể cùng tận. Bảy là tiếng khổ đau không thể cùng tận. Tám là tưởng về đi và đến không thể cùng tận. Đó là tám pháp, những gì được độ đều không có chủ, không thể cùng tận." Bồ-tát Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Lại có chín pháp không thể cùng tận. Chín pháp là gì? Một là các cõi Phật không thể cùng tận. Hai là chỗ các Bồ-tát từ đó đến không thể cùng tận. Ba là những người phát tâm A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ-đề không thể cùng tận. Bốn là những người mất nguyện lớn mà lấy quả La-hán, Bích-chi-phật không thể cùng tận. Năm là Bồ-tát mười phương từ một cõi Phật bay đến một cõi Phật không thể cùng tận. Sáu là sáu ba-la-mật không thể cùng tận. Bảy là tam-muội không thể cùng tận. Tám là vượt qua Nê-hoàn, cũng như nhìn thấy huyễn hóa, không cùng tận. Chín là ba cõi không thể cùng tận. Đó là chín pháp không thể cùng tận."

 Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Bồ-tát có ba mươi hai báu. Ba mươi hai báu là gì? Một là lòng không đắm vào ái dục — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Hai là không khởi lên ý 'đây là ta, đây không phải ta', cũng không tạo tác gì — vì thế nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Ba là không nghĩ đến mọi điều thiện ác — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Bốn là lòng không cố chấp đối với mọi sự (?) — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Năm là không giận dữ với bất cứ ai — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Sáu là không ôm nhớ những điều rối ren, xấu ác của người khác — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Bảy là cũng không càn quấy, quấy nhiễu, đánh đập người — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Tám là không đùa cợt trong đại hội — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Chín là tự giữ mình và giữ gìn thân người khác — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Mười là người nghèo khó thì giúp đỡ che chở, sau đó không mong đền đáp gì — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu."

 "Mười một là tự giữ mình không theo bạn xấu, không theo đám đông — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Mười hai là không có ý ái dục đối với thân mình và thân người khác — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Mười ba là không khởi các tưởng, không có niệm (sai lệch) đối với Bồ-tát dù chỉ trong khoảng búng ngón tay (?) — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Mười bốn là giữ gìn công đức, trang nghiêm tướng mạo thân mình — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Mười lăm là tin và làm điều lành, không rời tam-muội — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Mười sáu là miệng không nói dối — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Mười bảy là lòng trong sạch — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Mười tám là vững bền gắn bó với thiện tri thức, đời đời theo nhau không bỏ, không nói lỗi lầm của họ ở chỗ khác, không nói điều xấu của họ — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Mười chín là tự xét: người khác có điều xấu thì ta cũng có điều xấu — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Hai mươi là điều mình nghĩ không có tà vạy, liền tỉnh biết — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu."

 "Hai mươi mốt là lòng mềm mỏng, ý hòa nhã — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Hai mươi hai là giữ gìn kẻ ác, khiến lòng ác của họ không khởi — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Hai mươi ba là sinh ở các cõi trời thì giáo hóa chư thiên — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Hai mươi bốn là sinh lên trời hay ở thế gian thì giáo hóa trong hai đường ấy (trời và người), không còn trải qua ba đường ác — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Hai mươi lăm là đầy đủ các vẻ đẹp (những nét đẹp phụ trên thân bậc thánh) — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Hai mươi sáu là được giọng nói như tiếng Phạm thiên (trong trẻo, vang xa, ai nghe cũng ưa) — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Hai mươi bảy là thoát khỏi dâm dục, giận dữ, si mê — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Hai mươi tám là không dính vào các sắc và danh (?) — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Hai mươi chín là công đức đã làm không đắm vào, chỉ muốn làm khởi lên các pháp mà thôi — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Ba mươi là hàng phục các ngoại đạo — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Ba mươi mốt là đã vượt ra khỏi đám vương hầu (?) — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu. Ba mươi hai là đầy đủ các pháp của Phật, khiến không bị tổn hại — đó là nhẫn nhục không thể cùng tận, đó chính là báu."

 Bồ-tát Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Bồ-tát có ba mươi hai việc, là báu tùy theo chỗ đi vào (?). Ba mươi hai việc là gì? Một là muốn vào tiếng vang, muốn vào sự quán xét mà không có gì để quán — đó chính là báu. Hai là muốn vào tâm, lìa tâm, nơi tâm không có chủ — đó chính là báu. Ba là muốn vào thân để cầu giải thoát, vốn không có ai được giải thoát — đó chính là báu. Bốn là không vào mười hai nhân duyên, không có ai trụ ở đó — đó chính là báu. Năm là muốn vào sự dứt bỏ mà lìa cả chỗ không dứt — đó chính là báu. Sáu là muốn vào vô thường (không có gì thường còn), nhìn nó thấy không có hình — đó chính là báu. Bảy là muốn vào cái chủ không tên mà lìa cả cái không tên — đó chính là báu. Tám là muốn vào vắng lặng mà không lìa chỗ khởi — đó chính là báu. Chín là muốn vào ba cõi mà không lìa ba cõi — đó chính là báu. Mười là muốn vào sự nhận mà không có gì để nhận — đó chính là báu."

 "Mười một là muốn vào vị lai, quá khứ, mà cũng ra khỏi vị lai, quá khứ — đó chính là báu. Mười hai là muốn vào công đức, quán gốc ngọn không có chủ — đó chính là báu. Mười ba là muốn vào không (tánh Không: mọi pháp đều không có tự tính cố định), cái không ở trong không — đó chính là báu. Mười bốn là muốn vào vô tướng (không bám vào hình tướng) mà không khởi lên vô tướng — đó chính là báu. Mười lăm là muốn vào nguyện mà không khởi nguyện — đó chính là báu. Mười sáu là muốn vào không mà lìa tưởng về không — đó chính là báu. Mười bảy là muốn vào tam-muội mà không có gì hợp lại; vì sao? Vì pháp không có hai pháp — đó chính là báu. Mười tám là không lấy tam-muội mà cầu nguyện chỗ sinh — đó chính là báu. Mười chín là tam-muội không làm chứng cho tất cả các pháp — đó chính là báu. Hai mươi là muốn vào đạo không sinh mà có người được độ — đó chính là báu."

 "Hai mươi mốt là muốn vào chỗ không sinh — đó chính là báu. Hai mươi hai là muốn vào chỗ không lay động — đó chính là báu. Hai mươi ba là muốn vào cái tất cả đều vô ngã mà không lìa vô ngã — đó chính là báu. Hai mươi bốn là muốn đối với sinh tử, từ đầu vốn không hề quen biết — đó chính là báu. Hai mươi lăm là muốn đối với tam-muội, từ đầu vốn không có gì để biết — đó chính là báu. Hai mươi sáu là các tướng muốn thiết tha biết nhau (?) — đó chính là báu. Hai mươi bảy là muốn chán bỏ ý dục — đó chính là báu. Hai mươi tám là muốn vào chỗ không niệm, không có gì — đó chính là báu. Hai mươi chín là muốn vào các cửa đà-lân-ni, không gì không gìn giữ trọn vẹn — đó chính là báu. Ba mươi là muốn vào giữa những việc ác đã làm mà muốn không làm ác — đó chính là báu. Ba mươi mốt là muốn vào phương tiện thiện xảo, lấy ý làm đồ chứa Pháp — đó chính là báu. Ba mươi hai là muốn tương ứng với muôn việc, không xa cách nhau — đó chính là báu."

 Phật bảo Như Lai: "Ví như muốn vào thành thì ắt phải qua cổng. Muốn biết nhân duyên thì không tranh cãi. Muốn biết kẻ tranh cãi thì chẳng bằng tự giữ mình. Muốn biết người không muốn nói năng thì chẳng bằng ở yên chỗ mạc-na (?) không động, chớ để dục chuyển lay (?). Người không mong cầu thì không có gì để tưởng. Vì thế, người không muốn nguy hiểm thì nên ở ngôi chính, gọi là đã đến (?). Muốn có điều không trao cho ai thì nên tự giữ nhà mình (?). Người tự giữ được mình thì không khoe nói. Người không tự nâng mình lên, không tự hạ mình xuống, đó là người đã đầy đủ. Người không muốn tất cả thì không có ai trách móc (?). Muốn sai khiến điều gì thì việc làm không sai sót. Đắc đạo cũng như thế, không si mê. Không si mê là vì biết bản vô (cách dịch cổ của 'chân như': bản tính vốn không, vốn như thế của mọi pháp) mà thôi. Biết bản vô thì không mất gì; ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều như nhau, không khác. Ba đời không thêm không bớt thì không trụ vào sắc; đã không trụ vào sắc thì là không trụ vào mọi pháp. Mắt thấy sắc, đó chỉ là mắt, tinh lực của mắt dừng ở sắc ấy. Tai nghe tiếng, cái biết về tiếng không có chỗ trụ. Mũi ngửi hương, cái biết về hương không có chỗ trụ. Miệng nếm vị, cái biết về vị cũng không có chỗ trụ. Thân biết trơn láng, cái biết ấy cũng không có chỗ trụ. Ý không biết thức, thức không biết ý, không có chỗ trụ. Như hạnh gốc không có tưởng; hạnh trí tuệ chân thật rõ ràng như ta; không có ta, cũng không có cái của ta. Chẳng phải pháp của thức thấy ta, mà chỉ thấy tên gọi vô ngã; trí tuệ không biết những gì đang có, cũng không biết trí tuệ. Dục không biết tập, tập không biết trí tuệ; trí tuệ không biết thân, thân không biết trí tuệ. Lòng Bồ-tát không lìa lòng mình — phải hay không phải?"

 Bồ-tát Đàm-ma-kiệt bạch Phật: "Thưa Thiên Trung Thiên, đạo không hợp với tưởng; vậy có gì hợp được hay không?" Phật bảo Bồ-tát: "Các pháp không lấy gì làm chứng, chỉ lấy âm vang làm pháp. Ví như người thổi ống sáo dài, tiếng sáo buồn vui hòa vào lời ca; biết rằng hơi ca và hơi sáo hợp lại cùng phát ra một âm. Các tam-muội của Bồ-tát cũng như thế. Các pháp không có sinh, không có hoại, cũng lìa cả hoại diệt. Các sự huyễn hóa cũng như thế, các niệm cũng như thế, các giác cũng như thế. Các sinh không tên mà lìa cả không tên; các niệm không tên mà lìa cả không tên; các huyễn hóa không tên mà lìa cả không tên; giác không có các tên mà lìa cả không tên. Không có chỗ nào ta không tưởng đến; chỉ có cái tưởng không tạo tác là lìa. Chỉ là đã tạo tác cái không tạo tác, thì đã thành tưởng tạo tác. Tưởng và hạnh vắng lặng, hoàn toàn không đắm trước gì. Pháp chẳng phải dục, tất cả đều như thế."

 Như Lai sửa ngay y phục, bạch Chính Giác: "Các pháp không khởi. Nay con lại muốn hỏi Như Lai (tức Phật): điều Bồ-tát Đàm-ma-kiệt vừa hỏi là muốn cắt đứt mối nghi lớn, để mọi người đều trở về chỗ cũ." Phật bảo Như Lai: "Các pháp, nếu nói chỗ sinh thì không có chỗ; nếu nói chỗ hóa thì không có chỗ; các pháp nếu nói chỗ giác thì không có chỗ giác; các pháp nếu nói chỗ niệm thì không có chỗ niệm." Bồ-tát Như Lai bạch Thiên Trung Thiên: "Sinh rồi sinh, chỗ sinh là có hay không? Hóa rồi hóa, chỗ hóa là có hay không? Chỗ không niệm thì có niệm hay không? Chỗ không giác thì có giác hay không?" Như Lai nói: "Sinh rồi sinh, lại sinh ra sự sinh của Nê-hoàn — đó là hợp, nhưng ý Đát-tát-a-kiệt không phải hợp. Sinh rồi sinh, lại sinh mà không sinh ra sự sinh của Nê-hoàn — đó là không hợp, nhưng ý Đát-tát-a-kiệt là hợp. Hóa rồi hóa, lại hóa thành sự hóa của Nê-hoàn — đó là hợp, nhưng ý Đát-tát-a-kiệt không phải hợp. Hóa rồi hóa, lại hóa mà không hóa thành sự hóa của Nê-hoàn — đó là không hợp, nhưng ý Đát-tát-a-kiệt là hợp. Niệm rồi niệm, lại niệm đến niệm của Nê-hoàn — đó là hợp, nhưng ý Đát-tát-a-kiệt không phải hợp. Niệm rồi niệm mà không niệm đến niệm của Nê-hoàn — đó là không hợp, nhưng ý Đát-tát-a-kiệt là hợp. Giác rồi giác, lại giác đến giác của Nê-hoàn — đó là hợp, nhưng ý Đát-tát-a-kiệt không hợp. Giác rồi giác, lại giác mà không giác đến giác của Nê-hoàn — đó là không hợp, nhưng ý Đát-tát-a-kiệt là hợp." Bồ-tát Văn-thù nói kệ (kệ: bài thơ, câu văn vần trong kinh Phật) rằng:

 Pháp vốn không có sinh, hợp lại chỉ là một cõi;

 Sinh rồi sinh, chẳng còn sinh nữa, Nê-hoàn cũng đều như thế.

 Hóa vốn từ cái không mà có, hóa rồi hóa, chẳng ai thoát ra;

 Hóa với Nê-hoàn ngang nhau, vắng lặng, không có chốn nơi.

 Niệm vốn không có thức, phát niệm chỉ do cái không;

 Nê-hoàn với niệm ngang nhau, điều được niệm, thật là như thế.

 Giác rồi giác, bình đẳng như nhau, điều được giác chẳng đi đến đâu;

 Điều được giác không thường trụ, vì thế gọi là Đát-tát-kiệt (tức Như Lai).

 Chỗ hóa không có chỗ nào, điều được giác chẳng đi đến đâu;

 Nếu hóa không có chốn nơi, thì các pháp đều như thế.

 Chỗ sinh có gốc là bản vô, không sinh chính là chỗ của nó;

 Chỗ hóa là chỗ không tên, tất cả đều là tam-muội.

 Chỗ niệm có niệm hay không? Từ cái không mà đến chỗ ấy;

 Chẳng phải bản vô thì không chân thật (?), trí tuệ ấy đã như thế.

 Giác không đi nối liền nhau, giác không rời chỗ của mình;

 Hạnh do giác mà thấy chân thật, lìa giác thì không giải thoát.

 Pháp được sinh ra không dứt, ở đâu cũng thường như thế;

 Trong ba nghìn mặt trời, mặt trăng, ánh sáng ấy không gì hơn.

 Pháp có, chẳng do suy nghĩ tưởng tượng, có thể được, trở về mà thực hành (?);

 Đối với dục không khởi cấu bẩn, chẳng phải không, cũng chẳng phải tưởng.

 Ý Như Lai thường trong sạch, cũng không ở nơi tên gọi của pháp;

 Điều được giải thoát không thường trụ, tất cả như chỗ vốn có.

 Hoa hương tự nhiên kéo đến, chỗ phát ra không có chốn nơi;

 Ý trong sạch không có chỗ, mọi sự có đều như vậy.

 Cây khô nghìn năm sống lại, đều do phát tâm mà khởi;

 Ai nấy đều thấy ánh sáng lớn, thế gian chưa từng có.

 Hư không vang thành âm nhạc, ngày đêm ánh sáng hiện ra;

 Lúc ấy cả đại hội đều phát tâm Bồ-tát.

 Nhân dân rất vui mừng, đều được nghe kinh này;

 Liền chấn động ba nghìn cõi, được nhận thân bất động.

 Pháp vắng lặng hiện ra, không tên là điềm ứng của nó;

 Huống chi những gì thế gian có, tất cả đều như thế.

 Trong sạch không phải là định (?), si mê và trí tuệ vốn không hiện;

 Trong sạch và si mê hợp lại dùng gốc (?), gốc của trí tuệ không ai thoát ra.

 Tam-muội không có gì tạo ra, tất cả đều như thế.

 Bồ-tát an trụ nơi đất đạo, ở nơi ý từ đó mà sinh (?);

 Năm việc không nên gần gũi, (gần gũi thì) nay rơi vào năm đường.

 Xa lìa những hạnh như thế, được thành Phật, thông suốt mười phương.

 Một trăm ngày lấy Pháp làm thời gian, phụng hành tam-muội này;

 Đều từ các cõi kéo đến, bay đến trước Đát-tát (Như Lai).

 Chư thiên và các vua nước, đều được thấy thân Phật;

 Chí ý rất vui mừng, thân thể đều nhẹ nhàng.

 Không nên lấy tưởng về sắc, quán pháp có ba nghìn thế giới;

 Pháp Bát-nhã (trí tuệ thấu suốt thực tướng các pháp) tỳ-la (?), chỗ ở không có ba nghìn.

 Như Lai xưa phát tâm, nguyện không rời mười phương;

 Thường làm nước Pháp lớn, chỗ ở không có ba nghìn.

 Ba cõi và cao hơn nữa, cho đến trời Đao-lợi (tầng trời thứ hai của cõi dục, nơi vua trời Đế Thích ngự);

 Đều là Phật A-đà-na (?), hiệu là Thiên Trung Thiên.

 Phát ý đến nước ấy, chốc lát lại trở về;

 Bồ-tát Ma-đề-na bay đến trong vườn Trúc.

 Xá-lợi-phất bạch Như Lai: "Con xin được hỏi thêm. Cõi mà Như Lai từ đó đến, giàu nghèo dày mỏng thế nào? Bản nguyện ra sao? Cõi nước vô cùng ấy ra sao?" Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Bản nguyện không cùng tận. Trong nước vô cùng ấy toàn là Bồ-tát, không có tên gọi A-la-hán, không có tiếng nói của phụ nữ. Cung điện đều bằng thủy tinh, cây bằng vàng ròng, lá bằng bạc trắng, quả bằng san hô, mã não, lấp lánh rực rỡ, không phải thứ thế gian có được. Các Bồ-tát đều sinh ra trong hoa sen." Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Xá-lợi-phất! Từ khi tôi phát nguyện đến nay, những người được độ không thối lui; không có nguyện nào mà không trọn điều đã nguyện. Châu báu, vàng bạc, cây cối — tôi muốn mà cũng đều không muốn chăng (?). Pháp là khởi lên từ chỗ không khởi; nguyện có châu báu, đó chẳng phải là suy nghĩ tưởng tượng sao? Trong trăm nghìn ức cõi Phật có người khởi nguyện, nay lại trở về với cái nguyện về tưởng vô cùng này."

 Xá-lợi-phất bạch Như Lai: "Lúc Bảo Như Lai mang ức vạn thứ hoa đến, mỗi thứ một màu, há chẳng phải là tưởng sao?" Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Đó là hoa không hình, chỉ lấy hoa làm đồ chứa Pháp mà trao cho thôi. Hoa của các Bồ-tát ở vườn Trúc đều đã lấy Pháp mà trao; không nguyện sinh ở trong đó, cầm hoa mà làm chủ, không sinh trong hoa." Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Ông có từng thấy hình tượng Phật không?" Xá-lợi-phất thưa: "Có thấy." (Như Lai nói:) "Mọi người đều làm lễ tượng Phật; uy thần của Phật, không ai không quy phục. Trong tượng ấy có đạo, có uy thần không?" Xá-lợi-phất hỏi: "Uy thần ở đâu?" Như Lai nói: "Cũng không ở trong tượng, cũng không lìa tượng; chỉ người có tưởng mới nói là có uy thần mà thôi. Quán xét thì rõ ràng không có uy thần, cũng không có nguyện. Ví như trên trời Đao-lợi có cây tên là Câu-giả (?), hoa nở rực rỡ, chư thiên không ai không ưa thích. Bồ-tát đã lấy Pháp làm vị vua vừa ý của mọi nhận biết, làm mắt, làm tai (?). Đạo thì đều không có, chỉ lấy ý làm đồ chứa mà thôi." Xá-lợi-phất hỏi: "Ý riêng có chủ chăng?" Như Lai nói: "Ý hợp với các pháp, các pháp hợp với ý. Đạo không có chủ, chỉ lấy cái không khởi làm chủ mà thôi; vì thế là đồ chứa Pháp."

 Như Lai nói với Xá-lợi-phất: "Ông đã thấy huyễn hóa (những hình ảnh do phép thuật biến ra, có vẻ thật mà không thật) chưa?" Xá-lợi-phất thưa: "Có thấy." Như Lai hỏi: "Đường lối của huyễn hóa ở đâu, đi về đâu, đến chỗ nào, từ đâu đến, có đường đi không?" Xá-lợi-phất thưa: "Huyễn hóa không có đường lối." (Như Lai hỏi:) "Làm sao biết đó là huyễn hóa?" Xá-lợi-phất thưa: "Chỉ thấy lúc huyễn hóa thành ra mà rõ ràng không thấy gốc ngọn, nên gọi là huyễn hóa." (Như Lai nói:) "Như Lai hóa ra mà không có gì cả." Xá-lợi-phất hỏi: "Người thấy, có phải không thấy mới là đến được cái thấy chăng?" Xá-lợi-phất bạch Như Lai: "Không có gì để thấy, vậy thế nào là người thấy?" Như Lai đáp: "Các tưởng như huyễn hóa — đó là thấy. Pháp chưa khởi như huyễn hóa — đó là thấy. Pháp vị lai không có tên — đó là thấy. Pháp không tạo tác — đó là thấy. Pháp chưa làm ra — đó là thấy. Không có ai tạo ra huyễn hóa — vì thế là thấy. Chỉ làm cái tưởng không tên — đó là thấy. Chỉ làm sự huyễn hóa không tạo tác — đó là thấy." Xá-lợi-phất hỏi: "Thế nào là trong cái thấy ấy có đi lại hay không?" Như Lai đáp: "Vì không có kẻ đi lại nên mới là cái thấy ấy. Giả sử có kẻ đi lại thì đó không phải là cái thấy ấy, mà chỉ là đến được cái thấy mà thôi. Việc thấy của Như Lai (là như thế) (?)."

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video