Kinh Bảo Như Lai Tam Muội do Phật nói, quyển hạ (tam muội: trạng thái tâm hoàn toàn lắng yên, tập trung trọn vẹn vào một chỗ, không tán loạn; "Bảo Như Lai" là tên của phép tam muội được giảng trong kinh này).
Xá Lợi Phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi Bồ Tát Như Lai (tên riêng của một vị Bồ Tát trong kinh này, không phải danh hiệu của Phật; Bồ Tát: người tu hành phát nguyện cứu giúp mọi chúng sinh và cầu thành Phật): "Có ai cắt đứt được pháp luân không (pháp luân: giáo pháp của Phật, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mọi mê lầm; ở đây có lẽ chỉ vòng quay ràng buộc của các pháp) (?)."
Bồ Tát Như Lai đáp Xá Lợi Phất: "Bồ Tát nếu đã thấy được cánh cửa không có hình tướng, thì đó là đã cắt đứt bánh xe. Cửa ấy đã trống không, có thể bỏ khuyết (?). Người giải thoát mà không thấy có gì để giải thoát thì có thể đạt tới tánh Không (lẽ thật rằng mọi sự vật đều không có tự thể cố định). Ví như hư không, không chỗ nào là không thâm nhập. Vì sao vậy? Vì thấy rằng không có chỗ nào để bám trụ. Cho nên không chỗ nào là không thâm nhập, vì đã thoát khỏi cái gốc; vì bánh xe ấy không còn quay nữa."
Bồ Tát Đàm Ma Kiệt thưa với Bồ Tát Như Lai: "Các vị ma-ha-tát (bậc Bồ Tát lớn) mới học, tôi muốn khiến họ đạt được pháp định này (pháp định: phép tu giữ tâm lắng yên, tức tam muội nói trên)."
Bồ Tát Như Lai đáp Bồ Tát Đàm Ma Kiệt: "Ai muốn đạt được tam muội này thì nên thực hành chín pháp. Chín pháp ấy là gì? Một là phải quyết chí khiến mọi người trong thiên hạ khắp mười phương (bốn phương, bốn góc, phương trên và phương dưới, tức khắp mọi nơi) đều trở thành Bồ Tát. Hai là thấy những ý xấu thì khiến tâm hoàn toàn không khởi lên; đó là định. Ba là nhìn thấy nỗi khổ nhọc trong năm đường (ngũ đạo: năm cõi mà chúng sinh trôi lăn sinh ra chết đi, gồm địa ngục, quỷ đói, súc sinh, loài người và cõi trời) thì đều muốn giúp họ thoát ra; đó là định. Bốn là ở giữa con đường mê si mà không khởi lên ý niệm 'ta' và 'của ta'; đó là định ý. Năm là thấy những chỗ tối tăm thì đều khiến cho sáng; đó là định ý. Sáu là những công đức (việc lành và phần phúc do việc lành mang lại) đã làm đều khiến cho không mất; đó là định. Bảy là nhìn mọi người trong thiên hạ khắp mười phương đều coi như bình đẳng; đó là định ý. Tám là quán xét (nhìn sâu bằng tâm) các 'vua vừa ý' (những ham thích chi phối con người như một ông vua) (?) của tương lai và quá khứ, đừng để lại có cái biết mang tính tạo tác; đó là định. Pháp thứ chín là khiến người trong nghìn ức cõi Phật (cõi nước do một vị Phật giáo hóa) đều không lay động, không xoay chuyển; đó là định ý. Bồ Tát theo đó mà mau đạt được tam muội."
Bồ Tát Di Lặc (vị Bồ Tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích Ca) hỏi Bồ Tát Như Lai: "Những ai hôm nay dám đến dự hội này, có vị Bồ Tát nào không phát tâm A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật) chăng?"
Phật bảo Di Lặc: "Thuở xưa, vào thời Phật Sa Lâu Đà, ta mới phát ý học đạo thì đều bị các thứ nhơ bẩn che lấp, không được trí tuệ lớn. Chỉ nghe nói Bồ Tát gọi là phát ý, nên khi đến chỗ ấy thì khởi lên ý tưởng nhận biết về cái Không (?). Ta không gặp được thiện tri thức (người bạn lành, bậc thầy tốt dẫn dắt mình tu đúng đường), không đạt được âu-hòa-câu-xá-la (phương tiện khéo léo: tài dùng những cách thích hợp để giáo hóa người). Vì xa lìa thiện tri thức, ta bị 'vua dục vọng' lừa gạt, bị 'vua vừa ý' cắt đứt (?). Như vậy khiến ta mất ba-la-mật (các hạnh tu đưa người qua bờ bên kia, tức đến giác ngộ), mất chí ý, chìm đắm suốt sáu mươi hai kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể tính đếm theo năm tháng)."
"Sau đó ta gặp Phật Pháp Tự Nhiên, Ngài cắt đứt mọi điều ưa thích của ta, ta liền được trở về gốc. Ta liền được vui sống trong cái Không. Dứt các gốc rễ của sự ưa thích thì liền thấy cửa trí tuệ, liền được thân hình không lay động. Từ đó chuyển sang tu hành, liền cắt đứt bánh xe pháp. Lúc ấy ta theo bậc Chánh Giác (bậc đã giác ngộ chân chính, tức Phật) mà nhận lãnh tam muội này. Tuy đã phát ý suốt sáu mươi hai kiếp nhưng không ích gì cho pháp. Về sau gặp Phật Tự Nhiên Pháp, ta liền được cây lớn (?), lại phát ý lần đầu một lần nữa. Khi ta phát ý, có chín mươi ức thiện nam thiện nữ (những người nam, người nữ có lòng lành tin Phật) cũng mới phát ý. Như vậy là phát tâm A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ."
Di Lặc tự hỏi Bồ Tát Như Lai: "Phát ý gồm có mấy việc?" Bồ Tát Như Lai nói: "Có chín pháp. Chín pháp ấy là gì? Một là xa lìa chốn đông người, sống lặng lẽ. Hai là gặp được thiện tri thức, theo họ nhận pháp mà không để mất. Ba là xa lánh ác tri thức (bạn xấu, thầy tà dẫn người vào đường sai). Bốn là nên xa lìa năm hạng: một là sa môn xấu (sa môn: người xuất gia tu hành); hai là bà-la-môn (tầng lớp tư tế của đạo Bà-la-môn ở Ấn Độ xưa); ba là hoàng môn (người bị hoạn, như thái giám); bốn là trâu dữ, ngựa dữ, rắn dữ nhiều nọc độc — không nên giao du gần gũi với những thứ ấy, vì khi chưa đắc đạo, chúng khiến người ta rơi vào nê-lê (địa ngục), nên phải xa lìa; năm là người mới phát ý mà mang tâm cầu làm La Hán (A-la-hán: bậc tu đã dứt phiền não, tự giải thoát cho riêng mình) hay Bích Chi Phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, sống ẩn mình không đi giáo hóa) thì nên xa lánh. Năm là phải nhận biết các việc của ma (những thế lực phá hoại, ngăn trở người tu đạo), không nên cùng làm. Sáu là chỉ nên trong mộng thấy mình giảng pháp sâu xa. Bảy là chỉ vì pháp mà phát ý, không vì cơm ăn. Tám là không nên thường tụ họp, mong cầu cơm ăn của người khác. Chín là nên giữ tâm bình đẳng với khắp mười phương, nên giữ tâm bình đẳng đối với tam muội, ngồi trên tòa Phật mà không sợ hãi. Đó là chín pháp phát ý của Bồ Tát."
Khi Phật hiện bày tam muội Bảo Như Lai, có sáu vạn thiên tử cõi Ái dục (các vị trời ở cõi trời còn ham muốn) đều đạt được tam muội này. Lúc ấy các vị trời bay trong không trung đều cùng khen ngợi: "Hay thay! Các thiên tử cõi Ái dục được nghe tam muội này!"
Di Lặc bạch Phật: "Các thiên tử này đạt được tam muội ấy là do bậc Tôn quý vòi vọi tự làm chủ mà phát ý, hay là nhờ nương uy thần của Phật?" Phật nói: "Các thiên tử này trước sau đã cúng dường xá-lợi (di cốt của Phật sau khi thiêu) nhiều như núi Tu Di lớn (ngọn núi cao nhất, nằm ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), nhưng không ích gì cho việc đạt nê-hoàn (niết bàn: cảnh giới đã diệt hết phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử). Nay đạt được tam muội này thì công đức trước kia đều tiêu mất (?)."
"Vì sao vậy? Tam muội là chỗ không có tên gọi. Tam muội là chỗ không có tưởng. Tam muội là chỗ không có niệm. Tam muội là chỗ không có hình. Tam muội là chỗ không có thức (sự nhận biết phân biệt). Tam muội là chỗ không có uy thần. Tam muội là chỗ không có trói buộc, không có việc làm để cầu thoát. Tam muội là chỗ trong sạch. Tam muội là chỗ đây không đến kia, kia đến đây (?). Tam muội là chỗ không có tướng 'là tưởng' hay 'chẳng phải tưởng'. Tam muội là chỗ không có tạo tác. Tam muội là chỗ ở trong biến hóa mà không có hình. Tam muội là chỗ không sinh tử, không dứt đoạn, không có nơi chốn, chỉ có tên gọi mà thôi. Tam muội chỉ là tiếng vang mà thôi. Tam muội chỉ là âm thanh mà thôi. Tam muội chỉ là chỗ mở ra trí tuệ, mà trí tuệ thì không có chỗ sinh ra. Tam muội là chỗ không tạo ra đồ dùng (?). Vì vậy tam muội không thể bị phá hoại, tiêu diệt."
"Tam muội ở chỗ như thế là chỗ không có ra vào, không có sửa trị. Tam muội cũng là chỗ không tạo ra sự nhận biết. Tam muội là chỗ không có khởi lên việc làm. Tam muội là chỗ không nhận các vị, không có chỗ nhận (?). Tam muội là chỗ không có hình. Tam muội là chỗ không có ham muốn ra vào. Tam muội là chỗ không cố định các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng). Tam muội là chỗ không sinh. Tam muội là chỗ không ứng đáp. Tam muội là chỗ vắng lặng. Tam muội là chỗ không lay động. Tam muội là chỗ không có bờ mé. Tam muội này không thể bị phá hư. Nếu cho rằng tam muội bị phá hư, đó là cửa sinh ra gốc rễ của sự ngu si lớn. Cho nên nó không bị phá hư."
Bồ Tát Như Lai bảo Xá Lợi Phất: "Có năm điều không ngay thẳng, không nên làm theo. Năm điều ấy là gì? Một là không nên cho rằng pháp có hai. Hai là không nên bám vào chỗ khởi sinh. Ba là không nên thấy các pháp là có tạo tác hay không tạo tác, vì không có ai đặt tên cho chúng (?). Bốn là không nên có cái thấy về tương lai và quá khứ. Năm là các pháp không thể cắt đứt. Đó là năm pháp. Bồ Tát ma-ha-tát nào đạt được cái làm không có đi không có đến thì có thể mau phát tâm A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ."
Tu Bồ Đề (một đại đệ tử của Phật, giỏi hiểu lẽ Không bậc nhất) bạch Phật: "Nếu có người ở trong khổ, ở trong vui mà không nói đến việc lìa khổ lìa vui, thì đó là hai pháp, không gọi là Bồ Tát. Bồ Tát thì không lìa ở khoảng giữa, không dừng mà lìa, không thoát mà lìa; ở khoảng giữa không có gì phải lìa đối với việc làm; xa lìa cái 'không làm' để làm việc làm (?). Những gì khởi lên chỉ như huyễn ảo (như trò ảo thuật, thấy có mà không thật). Dùng huyễn để nói huyễn, thì trong đó không có tên gọi. Như vậy, người được cứu độ cũng không nhờ pháp mà được cứu độ, cũng không lìa pháp. Người được cứu độ giải thoát thì ở trong giải thoát lại giải thoát. Đó là không có chủ thể nào cả, chỉ có tên gọi tạm đặt mà thôi. Trong chữ nghĩa không có ai biết tên; đó là pháp luân đã dứt. Này Xá Lợi Phất, pháp luân từ gốc vốn trong sạch, không có gì cả, vậy ai là người cắt đứt pháp luân?"
Bồ Tát Như Lai bảo Xá Lợi Phất: "Người không biết rằng bánh xe có chỗ nào, đó chính là đã cắt đứt."
Phật bảo Bồ Tát Như Lai: "Tham đắm những pháp ưa thích là gốc của sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, chết rồi lại sinh, mãi không dứt). Diệt bỏ pháp cũng là việc làm không trói buộc (?). Cái làm của sự không làm, đó là không lìa việc làm. Lìa tham đắm các điều ưa thích thì không còn có 'dứt' hay 'có' (?)."
"Không tham, không khởi, đó chính là đạo (con đường dẫn đến giác ngộ, và cũng là chính sự giác ngộ). Không có ưa, cũng không có chẳng ưa, đó chính là đạo. Không sinh, không chẳng sinh, đó chính là đạo. Không nhận biết, không chẳng nhận biết, đó chính là đạo. Không chết, không chẳng chết, đó chính là đạo. Không dứt, không chẳng dứt, đó chính là đạo. Không xa, không chẳng xa, đó chính là đạo. Mọi điều ưa thích đều là chẳng ưa thích, đó chính là đạo. Chỗ trụ thì không tưởng, mà cũng lìa luôn cái không tưởng, đó chính là đạo. Chỗ nghĩ thì không có nghĩ, đó chính là đạo. Chỗ nói thì không có gì để nói, đó chính là đạo. Nê-hoàn không có diệt, mà lìa luôn cái không diệt, đó chính là đạo. Nê-hoàn không có hình, mà lìa luôn cái không hình, đó chính là đạo. Nê-viết (cũng là niết bàn) diệt hết mà không có gì để hết, đó chính là đạo. Pháp tự vắng lặng mà lìa luôn sự vắng lặng; các pháp không có gì để ưa, cũng không có gì bị mất, đó chính là đạo."
"Ở trong trí tuệ mà lìa cái gốc, đó chính là đạo. Chẳng phải tên, chẳng phải tưởng, đó chính là đạo. Chỗ làm sáng mà không có gì để làm sáng, đó chính là đạo. Đối với sáng và tối mà không có người tưởng biết, đó chính là đạo. Đối với ngu si và trí tuệ mà không có người tưởng mình đi vào, đó chính là đạo. Ở trong đạo mà không có người đắc đạo, đó chính là đạo. Dù khổ dù vui mà không có người tưởng biết, đó chính là đạo. Chỗ khởi lên mà không có cái tưởng để tưởng, đó chính là đạo. Ở trong sự trong sạch mà không có khó hay dễ, đó chính là đạo. Người được cứu độ mà không có chủ thể, đó chính là đạo. Chỗ đến mà không có người tưởng, đó chính là đạo. Các pháp chẳng phải tên, mà lìa luôn cái chẳng phải tên, đó chính là đạo. Bồ Tát cứu độ như dòng nước chảy, đó chính là đạo. Đối với tên gọi mà không có người xoay chuyển, đó chính là đạo."
"Phật đã dùng tam muội làm cho sự cứu độ thành tựu theo ý người, lấy muôn vật để tự trang nghiêm (tô điểm cho đẹp đẽ, trang trọng); chỉ là trang nghiêm cái không hình mà thôi, chỉ là trang nghiêm chỗ thấy đến mà thôi, chỉ là trang nghiêm các 'vua vừa ý', chỉ là trang nghiêm cái 'là tưởng, chẳng phải tưởng' mà thôi." Bồ Tát Như Lai hỏi việc xong.
Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi (vị Bồ Tát tiêu biểu cho trí tuệ) bạch Phật: "Trời và người của ba mươi sáu tầng trời đều hội họp về đây, vậy có bao nhiêu người nhận giữ được tam muội này?" Phật bảo Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi: "Những người dự hội, không chỉ trời và người, hễ ai dám đến dự hội thì đều đạt được tam muội này, đều sẽ thành Phật, đều sẽ đón nhận mười phương, đều sẽ dứt nỗi khổ nhọc của năm đường, như hội hôm nay."
Bấy giờ các Bồ Tát nghe Phật thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy về sau chắc chắn sẽ thành Phật), tám mươi ức vị trời và người đều đạt được vô sở tòng sinh pháp (sự chứng biết rằng các pháp vốn không từ đâu sinh ra, không sinh không diệt). Họ ở giữa hư không, cách mặt đất ba trăm trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài thời xưa, mỗi trượng khoảng ba mét), nhìn thấy trên thân mình có muôn nghìn ức hoa thơm, rồi bay xuống làm lễ bậc Chánh Giác.
Bồ Tát A Lâu và Bồ Tát A Đề rời chỗ ngồi đứng dậy bạch Phật: "Các vị Bồ Tát được thọ ký này liền ở giữa hư không, cách đất ba trăm trượng, nhìn thấy trên thân có hoa đẹp đẽ tuyệt diệu. Hoa ấy từ đâu mà đến?"
Phật nói: "Này các Bồ Tát, ví như tấm lụa (?) vốn tự trắng, đem các màu nhuộm vào, thì theo màu xanh, vàng, đỏ, đen mà đều hiện ra màu ấy. Như vậy, sở dĩ các màu đều hiện ra được chỉ là vì tấm lụa vốn sạch; và chỉ là vì các màu xanh, vàng, đỏ, đen vốn cũng sạch nên mới hiện ra màu. Màu cũng không đi vào lụa, lụa cũng không đi vào màu; chỉ vì cả hai vốn đều sạch nên mới hiện ra màu mà thôi. Các vị Bồ Tát được thọ ký thấy trên thân có đủ loại hoa cũng như vậy. Bồ Tát cũng không ở trong hoa, hoa cũng không ở nơi Bồ Tát. Chỉ vì các vị trời và người đã dứt được tâm niệm, nhờ trí tuệ về pháp mà trở nên sáng sạch, nên liền có hoa hiện ra mà thôi; nhờ hoa sạch nên liền hiện ra mà thôi. Như vậy, người không bám trụ thì thành tựu mọi công đức; người tu hành mà còn mang ý tưởng bám trụ thì mở ra cửa sinh tử."
"Những bậc A-la-hán và Bích Chi Phật, tuy đã xa lìa năm đường, vẫn còn mười cái thấy sai. Mười cái thấy ấy là gì? Một là thấy các công đức mà đều nói là đã giải thoát; đó là đảo kiến (cái thấy điên đảo, ngược với sự thật). Hai là thấy nỗi khổ nhọc của năm đường mà muốn vội nhập nê-hoàn; đó là đảo kiến. Ba là thấy muôn vật không có chủ mà chán ghét, muốn mau lìa bỏ; đó là đảo kiến. Bốn là cầu sự an ổn nơi cái gốc, trong khi gốc vốn tự không có; đó là đảo kiến. Năm là muốn ra khỏi chỗ không gián đoạn, đi vào chỗ không có nơi chốn, đời vốn tự không có lối ra mà cứ tìm cầu không thôi (?); đó là đảo kiến. Sáu là khi La Hán nhập nê-hoàn, lửa tự phát ra từ trong thân; lửa vốn không có chỗ mà lại khởi lên ý tưởng, phát lửa trong thân tự thiêu đốt mình; vì thế biết rằng sinh tử chưa dứt; đó là đảo kiến. Bảy là chưa tự thấy được cái vô tận (?), vì thế là đảo kiến. Tám là chỉ muốn khi có ham muốn thì đến nê-hoàn mới diệt hết cho xong; điều ác cũng không có chủ mà lại muốn diệt nó; vì thế là đảo kiến. Chín là việc bố thí (đem của cải hay giáo pháp cho người) không nhằm làm cho người mười phương phát ý, chỉ muốn cho pháp không dứt; vì thế là đảo kiến. Mười là đối với khổ và vui mà không tu hạnh trong sạch một cách bình đẳng, lại nói là có hai pháp; vì thế là đảo kiến. Đó là mười việc thấy điên đảo."
Phật bảo Bồ Tát A Duy A Lâu và Bồ Tát Ma Đề: "Các vị trời và người hôm nay đều là người ở thời Phật A Ha Nậu. Nay ta thọ ký cho tất cả họ, vì họ cũng đã từng nhận tam muội này ở chỗ sáu vạn vị Phật, nay lại được ta thọ ký nữa mà thôi. Về sau, qua bao nhiêu ức vạn năm, pháp của ta sẽ dứt mất. Trong số người phát ý ở hội hôm nay, sẽ có bốn mươi vạn người giữ vững pháp, chuyển bánh xe bất thoái (bánh xe pháp không bao giờ lùi lại), khiến pháp không dứt mất. Họ sẽ gìn giữ pháp cho đến khi mỗi người đều thành Phật, nên pháp không dứt, như lúc hội hôm nay. Những người phát ý ấy, sau vài nghìn năm, đệ tử của ta sẽ cùng nhau phá hoại pháp của ta, hoặc là sa môn xấu, hoặc là nam nhân, nữ nhân."
Tu Bồ Đề bạch bậc Chánh Giác: "Những vị Bồ Tát nào, dùng hạnh gì để giữ gìn pháp khiến không dứt mất?" Phật bảo hiền giả Tu Bồ Đề: "Bốn mươi vạn vị Bồ Tát ấy đều ở từ địa thứ tám trở xuống (địa: các bậc tu chứng của Bồ Tát, gồm mười bậc) (?), đối với pháp không có ý nghĩ coi là gánh nặng phiền toái; đó chính là đã giữ gìn pháp, khiến cho mười phương không dứt mất."
Tu Bồ Đề bạch Phật: "Thế nào là người phá hoại pháp? Xin Thiên Trung Thiên (danh hiệu của Phật: bậc tôn quý nhất, vượt trên cả các vị trời) giải thích cho." Phật nói: "Này Tu Bồ Đề, nếu có các vị La Hán, Bích Chi Phật, hoặc sa môn, các vị trời và người mà khởi lên ý nghĩ coi pháp là gánh nặng phiền toái, dùng trí tuệ để cầu danh tiếng, phá hoại gốc ngọn, thêm bớt pháp tôn quý; (hai chữ hỏng, không rõ nghĩa) (?) nói lời kinh rằng chỉ cần ăn ngon chính là đạo; rồi không biết cái Không là gì, thế nào là Không; chỉ muốn trang hoàng cõi nước, không tôn trọng pháp; nghe nói có thể thành Phật thì cầu thành Phật, cũng không biết lời pháp mà nói là có hai pháp — đó là phá hoại pháp của ta."
Các vị trời: trời Tôn Thiên trên cõi trời, trời A Tu Di, trời Phan Na, trời Tử Lâu Ni, trời Câu Thuộc Đề, trời Thí, trời Na Lợi, bạch Thiên Trung Thiên: "Chúng con xin trọn đời nương về người giữ gìn pháp này, suốt nghìn vạn kiếp, ức vạn kiếp không lúc nào ngừng nghỉ, chỉ mong cho chúng con đạt được tam muội này." Phật nói: "Thực hành tam muội này như khi chưa có gì thì chính là được (?)."
Phật bảo Bồ Tát Như Lai: "Về sau, có người phát ý tu tam muội này và đạt được tam muội này, thì ví như ngọc Tinh Nê Hoàn. Trên cõi trời có một thứ báu là vua trong các thứ báu, tôn quý nhất trong các thứ báu trên trời dưới đất, chỉ khi có Phật ở đời mới hiện ra, tên là ngọc Tinh Nê Hoàn. Ai được một viên ngọc báu này, đem ngọc đặt trên đầu cây tre, hoặc cầm trong tay mà nhìn nó, thì muốn trong không trung bốn phương mưa châu báu xuống bao nhiêu ngày, cũng không gì là không được như ý nguyện. Người được ngọc Tinh Nê Hoàn không nên tham giữ làm của riêng, mà cũng đem nó làm mưa khắp tam giới (ba cõi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, tức toàn bộ thế giới chúng sinh còn trôi lăn sinh tử), khiến ai nấy đều được của báu như vậy. Tu tam muội này cũng như thế."
Vua nước La Duyệt (tức thành Vương Xá, kinh đô nước Ma Kiệt Đà ở Ấn Độ thời Phật) cùng các quần thần đến chỗ Phật, làm lễ Phật, bạch Phật: "Ngài là bậc tôn quý lớn trên cõi trời, nếu đã ban ơn lớn độ thoát mười phương, xin hãy đem ngọc báu Tinh Nê Hoàn trên trời làm mưa xuống nước La Duyệt, khiến nhân dân trong nước con đều được báu ấy." Phật liền mỉm cười.
A Nan (người em họ và là thị giả hầu cận Phật) sửa ngay y phục, làm lễ Phật, bạch Phật: "Phật không cười vô cớ, đã cười ắt có ý." Phật bảo A Nan: "Vua nước La Duyệt cùng các quần thần muốn xin ngọc báu Nê Hoàn trên trời, tức ngọc Thanh Nê Hoàn, muốn cho nó mưa xuống nước La Duyệt, người trong nước cũng ưa thích báu ấy; mà không biết rằng lúc ấy Bồ Tát Như Lai đã được báu ấy rồi (?)."
Phật bảo vua La Duyệt: "Vua có thấy nhân dân đều trăm ngày không ăn năm vị, chỉ lấy pháp làm món ăn, phụ nữ đều hóa thành nam giới, vua thấy không?" Vua nói: "Con thấy." Họ đều đạt được tam muội này. Vua rất vui mừng, đem hết châu báu trên thân rải lên Phật và các Bồ Tát. Châu báu đều hóa thành hoa thơm, đứng yên giữa hư không, xếp thành hàng lối; khoảng giữa đều có trăm nghìn thứ âm nhạc cùng nhau vui chơi. Vua thấy y phục cũng như vậy, vua liền vui mừng. Vua lại mấy trăm ngày không ăn.
Vua bạch Phật: "Các hoa này lại từ chỗ không có mà sinh ra sao?" Phật đáp: "Từ chỗ không có mà ra." Vua lại hỏi: "Chỗ không có từ đâu sinh ra?" Phật nói: "Từ chỗ không khởi lên mà đến." Vua lại hỏi: "Chỗ không khởi lên từ đâu mà đến?" Phật nói: "Từ chỗ không sinh mà đến." Vua lại hỏi: "Chỗ không sinh từ đâu mà đến?" — "Từ chỗ không lay động mà đến." Vua lại hỏi: "Chỗ không lay động từ đâu mà đến?" — "Từ chỗ không tạo tác mà đến." Vua lại hỏi: "Chỗ không tạo tác từ đâu mà đến?" Phật nói: "Từ chỗ không tên mà đến." — "Chỗ không tên từ đâu mà đến?" — "Từ chỗ không sinh mà đến." — "Chỗ không sinh từ đâu mà đến?" — "Từ chỗ không âm thanh mà đến." Vua lại hỏi: "Chỗ không âm thanh từ đâu mà đến?" — "Từ chỗ không có hai mà đến." Vua lại hỏi: "Chỗ không có hai từ đâu mà đến?" — "Từ chỗ không hình mà đến." Vua lại hỏi: "Chỗ không hình từ đâu mà đến?" Phật nói: "Từ tự nhiên mà đến." Vua lại hỏi: "Tự nhiên từ đâu mà đến?" — "Từ biến hóa mà đến." Vua lại hỏi: "Biến hóa từ đâu mà đến?" Phật nói: "Từ chỗ lìa cái không biến hóa mà đến." Vua lại hỏi: "Chỗ lìa cái không biến hóa từ đâu mà đến?" Phật nói: "Chỗ lìa cái không biến hóa từ chỗ không ai biết ai mà đến." Vua lại hỏi: "Chỗ không ai biết ai từ đâu mà đến?" Phật nói: "Vì thế mà thành các pháp (?)."
Vua hỏi Phật xong thì rất vui mừng, suốt ngày đêm trăm ngày chỉ vui với tam muội này. Vua làm lễ Phật rồi trở về chỗ ngồi, bạch Phật: "Bồ Tát Như Lai và các vị Bồ Tát tôn quý, các hiền giả ở phương xa đều từ xa đến, nay con e rằng gặp Phật xong các vị sẽ ra đi. Nay con xin thỉnh Văn Thù, Bồ Tát Như Lai và các vị đến nhà con dùng cơm. Xin Như Lai chấp thuận." Phật im lặng, không nói gì, tức là đã ưng thuận.
Vua làm lễ Phật rồi trở về cung, liền ra lệnh cho bề tôi mau trang hoàng khắp trong nước: hai bên đường đều kết hoa thơm, kết những loài hoa đẹp quý; dọc hai bên đường đều lấy hoa làm màn trướng. Trong cung vua quét dọn sạch sẽ, dùng hoa thơm đẹp nhất trên đời làm đủ trăm thứ chỗ ngồi, đều bằng lưu ly (một loại ngọc quý màu xanh), vàng, bạc. Lại cho quét dọn sạch sẽ trong cung. Các phu nhân và cung nữ đều giữ trai giới (ăn chay, giữ giới luật cho thân tâm trong sạch).
Văn Thù Sư Lợi, Bồ Tát Như Lai và các vị đều đến nước La Duyệt, vào thành. Chưa đến cổng cung, vua đã ra đón các Bồ Tát. Lúc ấy các Bồ Tát, Bồ Tát Như Lai, Văn Thù Sư Lợi cùng các vị gồm sáu mươi ức vạn người. Bồ Tát Như Lai nhường cho các vị đi trước vào cung, nhưng các Bồ Tát tôn quý không chịu vào trước. Bồ Tát Như Lai nói: "Các Bồ Tát tôn quý vì sao không vào cung trước? Các Bồ Tát tôn quý là bậc được tôn kính, nên vào trước." Lại nói: "Tôi không vào cung trước, các Bồ Tát tôn quý nên vào."
Các Bồ Tát nói: "Thế nào là bậc tôn quý? Ở trong trí tuệ mà không có chỗ bám, đó là tôn quý. Ở trong ý mà không có hình, vì thế là tôn quý. Ở trong niệm mà không tưởng, vì thế là tôn quý. Đối với pháp mà không có gì để ban phát, vì thế là tôn quý. Việc làm không lìa đạo, vì thế là tôn quý. Đã cắt đứt bánh xe pháp, vì thế là tôn quý. Không có pháp niệm, không tưởng, vì thế là tôn quý. Đối với pháp không có nhiều ít, vì thế là tôn quý. Có rất nhiều âu-hòa-câu-xá-la, vì thế là tôn quý. Đối với tát-vân-nhã (trí tuệ biết rõ tất cả mọi sự của Phật) mà không có người biết nhau, vì thế là tôn quý. Đã khoác áo giáp pháp, vì thế là tôn quý. Đối với tam muội không có nhiều ít, vì thế là tôn quý. Như thế, Bồ Tát Như Lai đáng phải vào cung trước."
Bồ Tát Như Lai nói với các Bồ Tát: "Bậc lâu năm là tôn quý; thế nào là tôn quý? Vì tuổi đã cao nên tôn quý." Các Bồ Tát nói: "Nay chúng tôi tuy tuổi lớn, là bậc lâu năm, nhưng ví như cây khô chết đã vạn năm, gốc rễ đã hết hẳn, không còn có hoa trái hay bóng mát che phủ đời được nữa. Nay Bồ Tát Như Lai tuy tuổi còn trẻ nhưng đi vào trí tuệ rất sâu, ví như cây báu, người nào đến gần được hoa trái của nó thì không ai là không được cứu độ. Vì thế ngài nên vào cung trước."
Bồ Tát Như Lai vào trước. Các vị trời tôn quý cầm muôn thứ âm nhạc đi theo, tấu nhạc vui vẻ. Văn Thù Sư Lợi, Bồ Tát Như Lai và các vị đều ngồi. Vua sai phu nhân Lợi Tu (?) dọn thức ăn cho các Bồ Tát, đựng trong đồ bằng vàng, đều có đủ tám vị. Trong cung đốt muôn thứ hương. Dùng cơm xong, vua bạch Văn Thù Sư Lợi và Bồ Tát Như Lai: "Nay con muốn được thấy hội lớn của các Phật mười phương, phải làm sao để đạt được?"
Bồ Tát Như Lai nói: "Muốn thấy hội của các Phật mười phương, muốn thấy tất cả các bậc trí tuệ, chỉ cần thực hành chín pháp. Chín pháp ấy là gì? Một là nên thấy các Phật mười phương không khác gì nơi đây. Hai là nên thấy con đường ta đi không có lối mòn. Ba là nên quán xét mọi người đều không có ai là người giải thoát. Bốn là nên thấy cơm ăn như cảnh huyễn hóa. Năm là nên biết ngũ ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm con người: hình thể, cảm thọ, tưởng tượng, hành động tạo tác, nhận thức) không có ý tưởng nhận biết. Sáu là nên biết lục tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) quán xét chỉ như huyễn ảo. Bảy là nên biết cái thấy chỉ là thấy điên đảo. Tám là nên ở trong pháp mà bố thí rộng lớn. Chín là nên biết cái được bố thí chẳng phải là bố thí."
Vua nghe Bồ Tát Như Lai giải thích thì vui mừng, lui về chỗ ngồi. Lúc ấy Phật ở bên kia mỉm cười nói: "Hay thay, hay thay!" Bồ Tát Như Lai vì vậy nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:
Thường nên làm rõ công đức này, sinh ra đâu cũng thường gặp bậc tôn quý;
Theo đó nhận được trí tuệ lớn, thường trừ bỏ gốc rễ của tham ái.
Không tham cũng không ganh ghét, ý xấu không còn sinh ra nữa;
Mới từ vô số vị Phật, được nghe tam muội này.
Mới ở trong ba nghìn cõi (gọi tắt "tam thiên đại thiên thế giới": một vũ trụ gồm vô số thế giới), thường tu tam muội tôn quý;
Không [tham] nơi mọi người, những châu báu họ có.
Pháp chẳng từ ngũ ấm mà ra, cũng không lìa chỗ ấy;
Nhờ quán xét mà được gọi là giải thoát, tất cả đều như vậy.
Nhờ quán xét mà được vui mừng, phát ý mà không có gì sinh ra;
Chỗ ấy đã như thế, nên là bậc Thiên Trung Thiên.
Nếu ở trong tam giới, không sinh cũng không chết;
Nê-hoàn cùng nê-viết, tất cả đều không có những thứ ấy.
Ý không nên nghĩ điều tà, làm những việc trái pháp;
Nếu ở trong tam giới, giữ tâm khiến không khởi lên.
Âm thanh có tiếng vang đáp lại, trong ngoài đều ứng với nhau;
Không khởi lên, tất cả đều vắng lặng, các pháp cũng như vậy.
Ba nghìn cõi Phật, tên gọi đều như vậy;
Không nghe cũng không thấy, chẳng phải điều mà phi pháp có thể bàn tới.
Tam muội không so đo tính toán, đã đếm mà cho là nhiều (?);
Người trí hiểu lời này, được biển vô thường của Phật (?).
Pháp thì đều trong sạch, rộng lớn không gì sánh đôi;
Thường làm dòng nước không bờ, chở che khắp ba nghìn cõi.
Ý nguyện cầu đà-lân-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi giáo pháp không quên), phát trí tuệ không ai đi trước;
Pháp đã như vậy, tất cả nên vâng làm.
Ta nhớ khi cầu chí ý, từ trước đến nay đã bao nhiêu kiếp;
Chí ý thường bỏ nhà, đối với dục vọng không mong cầu gì;
Thường nương thiện tri thức, được đứng vững trong chánh pháp.
Lúc ấy ở trong hội lớn, được nghe tam muội tôn quý;
Chí ý rất vui mừng, liền ở giữa hư không,
Cách đất một trăm bốn mươi trượng, chắp tay đứng bên Phật.
Nay các Bồ Tát đang ngồi đây, được thọ ký cũng như vậy;
Ý họ càng thêm vui mừng, được nghe các tam muội.
Liền từ một cõi Phật, bay đến trước các Phật;
Không động cũng không lay, mà làm chấn động khắp các cõi.
Hoa thơm tự nhiên bay đến, gió lộng tự nhiên nổi lên;
Trăm thứ âm nhạc, đều vang lên trong hội tòa.
Long vương (vua loài rồng) rất vui mừng, liền mưa xuống muôn thứ hương;
Hóa thành những ao nhỏ, bay lên khắp ba nghìn cõi.
Bồ Tát Như Lai nói với Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi: "Nay hoa thơm tự nhiên từ ba nghìn cõi nước bay đến hội này, âm nhạc đều đầy đủ; đó là uy thần của Phật và thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại) của Như Lai."
Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi nói với Bồ Tát Như Lai: "Ngài muốn biết uy thần của Phật và uy thần của các Bồ Tát, thì đó là điều không thể thấy biết được. Niềm vui ấy là niềm vui ở nơi không có tên gọi. Pháp ở chỗ có nơi chốn thì là chỗ không có tên. Dù khổ dù vui, đó là chỗ của niềm vui. Mọi thứ đều như huyễn hóa mà thôi, đó là niềm vui ấy. Pháp không có hai pháp, đó là niềm vui ấy. Đối với La Hán, Bích Chi Phật đều muốn cứu độ, đó là niềm vui ấy. Thấy chúng sinh năm đường đều muốn cho họ thành Phật, đó là niềm vui ấy. Những người được cứu độ đều không có sinh, đó là niềm vui ấy. Tất cả không có nơi chốn, không có gì khởi lên, đó là niềm vui ấy. Đối với tam muội không coi là gánh nặng phiền toái, đó là niềm vui ấy. Mọi chỗ đều không có tên gọi, đó là niềm vui ấy. Mọi thứ đều như huyễn hóa, đó là niềm vui ấy. Chỗ không phải âm thanh, chỗ không có gì sinh ra, đó là niềm vui ấy. Pháp được ban phát mà không có gì để ban phát, không có gì cả, đó là niềm vui ấy. Trong ba nghìn cõi không có chỗ thường còn, đó là niềm vui ấy."
"Khiến mọi người có được niềm tin mà không có gì để được, đó là niềm vui ấy. Ba thời tương lai, quá khứ, hiện tại hết mà không có hết, đó là niềm vui ấy. Khiến trở về gốc mà không có gì để thấy, đó là niềm vui ấy. Thấy pháp luân tức là không có gì để thấy, đó là niềm vui ấy. Ba nghìn cõi tất cả đều bình đẳng, đó là niềm vui ấy. Mười phương ba nghìn cõi dựng nên kho tàng pháp, đó là niềm vui ấy. Các cõi mười phương chỉ có tên gọi, đó là niềm vui ấy. Sắc và dục hòa hợp (?), đó là niềm vui ấy. Đối với tên gọi không có chủ thể, đó là niềm vui ấy. Không có bờ mé, tất cả đều vắng lặng, đó là niềm vui ấy. Tất cả sáng và tối hòa hợp làm một, đó là niềm vui ấy. Mọi việc làm đều không mất giới (giới: những điều răn cấm người tu phải giữ), đó là niềm vui ấy. Mọi điều nghĩ đến đều không lìa tam muội, đó là niềm vui ấy. Hư không thật sự là sự cứu độ không cùng tận, đó là niềm vui ấy. Mọi sự giác ngộ trí tuệ đều không có nơi chốn, đó là niềm vui ấy. Mọi điều ưa thích, đó là niềm vui ấy. Tất cả đều quyết định không có người nhận, đó là niềm vui ấy. Trong tam giới không gì sánh bằng, đó là niềm vui ấy. Tham cầu pháp mà không tiếc mạng sống, đó là niềm vui ấy. Tất cả ánh sáng hợp lại càng thêm sáng, đó là niềm vui ấy."
"Mọi thứ đều chỉ là cái thấy điên đảo, đó là niềm vui ấy. Nếu bố thí mà không mong đền đáp, đó là niềm vui ấy. Ý không cùng tận, làm người lái thuyền lớn, đó là niềm vui ấy. Khu vườn không bờ, giải thoát không cùng tận, đó là niềm vui ấy. Ý vắng lặng, đó là niềm vui ấy. Không có gì cố định, đó là niềm vui ấy. Các cửa tam muội không có người đến, đó là niềm vui ấy. Cũng không lắng nghe, cũng không nghe thấy, đó là niềm vui ấy. Mọi điều nghĩ đến đều chẳng phải chánh đạo, đó là niềm vui ấy. Tất cả mọi người không có cùng tận, đó là niềm vui ấy. Những người được cứu độ ví như huyễn ảo, đó là niềm vui ấy. Mới phát ý mà tam muội đã đầy đủ, đó là niềm vui ấy. Các Bồ Tát từ đâu đến thì không có nơi chốn, đó là niềm vui ấy. Các Bồ Tát vừa khởi ý liền sinh đến mười phương, đó là niềm vui ấy. Chẳng phải xanh, vàng, trắng, đen, không có lối mòn, đó là niềm vui ấy."
Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi nói với Bồ Tát Như Lai: "Ngài muốn biết uy thần và niềm vui của Phật và các Bồ Tát, thì niềm vui của các vị là như vậy." Văn Thù Sư Lợi đã đáp năm việc về niềm vui mà Bồ Tát Như Lai hỏi (?). Bồ Tát Như Lai liền nói kệ rằng:
Ý của Văn Thù Sư Lợi, trí tuệ tôn quý, không ai đi trước;
Sự ban phát che khắp ba nghìn cõi, trí ngài không gì không tôn quý.
Uy thần đem ra thi hành, trừ sạch trong ba nghìn cõi;
Mọi niềm vui đều không ham muốn, chỉ bố thí mà không cướp đoạt.
Vui với pháp là lớn nhất, trong huyễn hóa không có người được độ;
Ban phát niềm vui cùng pháp, như hư không không có điều ác.
Pháp và niềm vui cùng đi với nhau, không có báu nào hơn thế;
Niềm vui ấy không có chủ, như hư không không có nơi chốn.
Đi sâu vào mọi điều vi diệu, hiểu rõ tất cả mọi người;
Khiến họ được pháp lớn, dứt bỏ gốc rễ khổ nhọc.
Tất cả người trong thế gian, đều có ý chưa hiểu;
Lấy pháp làm ý giác ngộ, dùng trí tuệ cứu tất cả.
Lúc ấy Phật nói kệ rằng:
Lìa cái Không, chẳng phải tưởng; là tưởng, chẳng phải Không; đối với pháp không khởi lên,
Tức đó là khởi lên. Thường nên giữ ý mềm mỏng, trong sạch không có gì cả.
Sắc và dục cùng hòa hợp, không có người đi vào tướng; điều được nói không có hình,
Mà không lìa hình mà có. Nhân nơi pháp như giấc mộng, điều ham muốn không có đáy.
Vắng lặng mà lìa vắng lặng, không lìa, không tạo tác; các pháp không có chủ,
Điều ưa thích như huyễn hóa, hoàn toàn không nhận lấy gì; pháp không có gì để bỏ.
Việc làm là cái thấy điên đảo, tất cả đều như vậy; chẳng phải sắc (hình tướng vật chất), lìa sắc,
Là chỗ sắc lìa bỏ; pháp ấy như sắc, chỗ ấy cũng như vậy.
Chẳng phải âm thanh, đó là tiếng vang; không nghe, không thấy, không lắng nghe, không quán xét,
Mọi thứ đều như thế. Trong lễ nghi không có tên gọi, tự nói rằng đó là đúng;
Pháp không có sự tính toán ấy, người được cứu độ cũng như vậy; trong huyễn ảo không có cái thấy,
Cái được thấy lìa cái thấy. Lìa tham lam, chấp đắm dục vọng, chẳng phải điều phi pháp bàn được;
Trong dục vọng mà không nhơ bẩn, không chấp đắm cũng không lìa bỏ; thấy đúng sự thật như vậy
Thì không có người thấy.
Bồ Tát Như Lai biết Phật mỉm cười, liền ở trong cung nói kệ rằng:
Ngờ vực cái gốc mà không hiểu, cho rằng pháp là tự nhiên; gốc vốn không có chỗ thường trụ.
Ngờ vực trí tuệ không phải là đây; đối với tưởng thì không nhọc nhằn, nhận biết và suy nghĩ không có khổ.
Nêu tên, giữ chữ, chẳng phải người cầu pháp; đối với cái gốc thì không như vậy.
Không trở lại, không lùi bước; điều ưa thích không có gì để ưa, xa lìa cái không có gì để ưa.
Trong sinh mà không có diệt, đó chính là diệt; đối với nghĩa lý không có tưởng,
Đó là chẳng phải diệt; đối với pháp không có sinh, cũng chẳng phải tướng diệt.
Vì sao vậy? Các pháp đều là không; cũng không cầu lời nói
Rằng "ta lìa nê-hoàn". Vì sao vậy? Vì gốc ngọn đều trong sạch.
Không cùng tận mười phương, nêu ra làm chứng; có người nói "đó là ta",
Thì đó chính là chứng. Không nên nghĩ xa xôi, nghĩ về mười phương.
Pháp chân thật không phiền toái, đó là nhận lấy cái không tên; pháp chẳng phải do suy nghĩ,
Mà có thể quay về được. Khởi tu hành như vậy, không thấy pháp tôn quý,
Cốt phải hiểu trí tuệ; đối với điều nhỏ nhiệm không sợ hãi, đi lan man thì không đến được,
Có thể gọi là cửa trí tuệ.
Bồ Tát Như Lai hỏi Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi: "Những người mới phát ý đến dự hội hôm nay, tôi muốn khiến họ đạt được pháp không cùng tận, phải làm sao để đạt được?" Văn Thù Sư Lợi nói với Bồ Tát Như Lai: "Trong niệm mà không tạo tác thì có thể đạt được pháp không cùng tận." Bồ Tát Như Lai lại hỏi: "Thế nào là niệm không tạo tác?" Văn Thù Sư Lợi đáp: "Nên dựng lập chín pháp báu. Chín pháp báu ấy là gì? Một là ý không có nơi chốn, đó chính là báu. Hai là quán xét pháp không có chủ, đó chính là báu. Ba là không thấy có tương lai và quá khứ, đó chính là báu. Bốn là đối với pháp không có người tạo tác, đó chính là báu. Năm là khi bố thí thì chỉ bố thí âm thanh của pháp, đó chính là báu. Sáu là thấy nỗi khổ nhọc của năm đường mà ý ở trong đó không xoay chuyển, đó chính là báu. Bảy là sự giác ngộ không xa lìa âu-hòa-câu-xá-la, đó chính là báu. Tám là thấy thẳng các pháp, không cho rằng có hai pháp, đó chính là báu. Chín là đến nê-hoàn cũng như huyễn hóa, đó chính là báu." Bồ Tát Như Lai bảo Xá Lợi Phất: "Đó là chín pháp báu." Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi nói kệ rằng:
Đối với điều ưa thích không có gì để cười, việc làm không có tên gọi thường còn;
Như hư không không có nhơ bẩn, Phật cười không gì là không phải lẽ.
Cười cái Không mà không lìa ngọn, như cái gốc không có gì để cười;
Đã trụ nơi tên gọi các pháp, tất cả đều như nụ cười.
Gốc ngọn đều tự nhiên, không có người đi lại;
Cười thì có đáp lại, không đáp lại thì cũng không cười.
Pháp thì đều là một, đã cười thì liền có hai;
Đối với hai không có tên gọi, vì thế mà là bậc tôn quý.
Điều cười không có gì để ưa, chỉ vì bố thí các pháp;
Điều động mà không có gì động, vì thế là bậc tôn quý vô thượng (cao nhất, không ai trên).
Văn Thù Sư Lợi đáp lại Bồ Tát Như Lai bằng kệ:
Cười thì không có đáp lại, tất cả không có chủ;
Nụ cười ấy không lìa cái gốc, vì thế là Thiên Trung Thiên.
Cười thì không có chỗ hướng tới, chỉ vì cái thấy điên đảo mà thôi;
Đối với pháp đều vắng lặng, vắng lặng vốn không có cái ấy.
Cười thì không lìa huyễn hóa, dùng huyễn hóa mà bố thí rộng lớn;
Trong huyễn hóa không nêu tên, vì thế mới là pháp.
Đối với pháp không có cái "là", chỉ vì bố thí không giải thoát;
Đã giải thoát mà không cho là giải thoát, Phật đều như vậy.
Cho nên ở trong hội lớn, bàn về sự cứu độ mà không có người được độ;
Đem pháp ra bố thí, không có gì so sánh được.
Vắng lặng mà lìa vắng lặng, không lìa, không tạo tác;
Các pháp không có chủ, chỗ hướng tới như huyễn hóa.
Xá Lợi Phất lại hỏi Bồ Tát Như Lai: "Muốn khiến người mười phương phát ý tu hạnh đà-lân-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi giáo pháp không quên), thì nên thực hành pháp gì?" — "Nên thực hành ba mươi hai pháp báu." "Ba mươi hai pháp báu ấy là gì?" Văn Thù Sư Lợi nói:
"Pháp báu thứ nhất là muốn khiến những người mười phương chưa phát ý đều được cứu độ, như huyễn hóa. Pháp báu thứ hai là khiến những người chưa phát tâm A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ-đề đều trụ vững trong chánh pháp. Pháp báu thứ ba là muốn khiến mặt trời mặt trăng của ba nghìn đại thiên thế giới, nhìn vào đều thấy tất cả bình đẳng. Pháp báu thứ tư là người đang trụ ý thì khiến đều xa lìa các dục vọng, ở nơi cửa trí tuệ không động không lay cho đến nê-hoàn. Pháp báu thứ năm là người ta nói có trời hay không có trời, chí vẫn không lay động lùi lại. Pháp báu thứ sáu là ý không lay động lùi lại. Pháp báu thứ bảy là tất cả không có ai đến thọ sinh, thấy tương lai và quá khứ không có hai. Pháp báu thứ tám là quán xét các tam muội và thiền (phép tu ngồi lặng, giữ tâm chuyên chú để thấy rõ sự thật) đều vắng lặng, không có nơi chốn. Pháp báu thứ chín là những người được cứu độ không có chủ, tất cả đều từ cái Không dẫn đến cái Không. Pháp báu thứ mười là các Phật ở ba nghìn cõi mặt trời mặt trăng, ta theo các ngài mà được thọ ký."
"Pháp báu thứ mười một là các Phật mười phương, trong ba nghìn cõi mặt trời mặt trăng, ai dám đến nghe kinh đều được Phật thọ ký, liền ở giữa hư không cũng như vậy. Pháp báu thứ mười hai là hoa thơm từ các cõi Phật tự nhiên bay đến, lọng lụa bay đến cũng không mừng, không đến cũng không cầu. Pháp báu thứ mười ba là khiến ai dám phát ý đều được trụ vững nơi pháp, đúng như chỗ của mình. Pháp báu thứ mười bốn là tương lai và quá khứ không thêm không bớt. Vì sao vậy? Vì biết gốc vốn không có hai. Pháp báu thứ mười lăm là muốn khiến khắp mười phương, cả những loài bay nhảy bò lết nhỏ bé, đều giữ kinh và giới của Phật, không làm hủy hoại. Pháp báu thứ mười sáu là không có ý nghĩ tà vạy; ở khắp mười phương, chuyển ý trở về gốc thì hướng đến cửa trí tuệ. Pháp báu thứ mười bảy là thường thực hành nhẫn nhục. Pháp báu thứ mười tám là từ quán xét đến quán xét, không có người được cứu độ. Pháp báu thứ mười chín là cái gốc trụ ở chỗ không có nơi trụ thường còn; như vậy là chỗ không có nơi trụ thường còn. Pháp báu thứ hai mươi là người được cứu độ không có chủ, gọi là Không; vì mọi người mà bố thí, trong dục vọng không có chỗ thường còn, vì thế là đạo."
"Pháp báu thứ hai mươi mốt là bố thí trí tuệ, làm việc ban cho mà không nêu tên người cho; đối với dục vọng không có gì để ưa, chỉ là vì giải thoát mà thôi. Pháp báu thứ hai mươi hai là lời nói không lìa sự đối đáp, nhân đó mà bố thí, nên gọi là pháp lớn, vì thế được cứu độ mà không có người được thoát. Pháp báu thứ hai mươi ba là thường từ vô số cõi Phật bay đến trước một vị Phật. Pháp báu thứ hai mươi bốn là các cõi mười phương đều bình đẳng, không có người được thoát. Pháp báu thứ hai mươi lăm là trong sạch và ngu si cùng hòa hợp, gốc vốn trong sạch, không khác. Pháp báu thứ hai mươi sáu là trụ trong ba nghìn cõi, trụ lại để làm cầu nối; như vậy người tiến lên học đạo như trong tối thấy ánh sáng. Pháp báu thứ hai mươi bảy là thường ở nơi dòng nước không bờ, làm người lái thuyền lớn rộng khắp, người được chở qua không cùng tận. Pháp báu thứ hai mươi tám là thường làm chiếc lọng không bờ, che lấp những nhơ bẩn của ba nghìn cõi. Pháp báu thứ hai mươi chín là thường làm trí tuệ không cùng tận, không lìa mười phương. Pháp báu thứ ba mươi là thường làm lòng từ bi lớn lay động mười phương: người chưa được độ đều độ cho, người chưa được thoát đều làm cho thoát; vì thế gọi là Thiên Trung Thiên (?)."
"Pháp báu thứ ba mươi mốt là tu hạnh bình đẳng không ai sánh đôi, không ai theo kịp, với mọi người cũng vậy; gọi là bậc tôn quý vô thượng, phát ý bình đẳng, vì thế là Phật. Pháp báu thứ ba mươi hai là Bồ Tát Như Lai là bậc tôn quý, lời nói không lìa pháp, vang khắp hư không trong ba nghìn cõi, là vua tự nhiên, vì thế đứng giữa hoa thơm. Ba mươi hai pháp báu của Bồ Tát là như vậy."
Mười phương đều là cuộc biến hóa lớn, tất cả tên gọi đều không thường còn;
Pháp chân thật không coi là gánh nặng, liền nói để cứu độ mười phương.
Có tưởng thì không lìa tưởng, tất cả các báu đều là không;
Như hoa và như lá, màu sắc không gì sánh nổi.
Chỗ của mọi dục vọng, dựng lên làm "vua vừa ý";
Bậc tôn quý vô thượng trong các báu, gọi là Thiên Trung Thiên.
Cho nên ở trong hội lớn, bàn về sự cứu độ mà không có người được thoát;
Gốc ấy không có chỗ thường trụ, cho nên gọi là bậc tôn quý mười phương.
Tất cả là cái thấy điên đảo, là đồ vui chơi của thế gian;
Điều ưa thích như huyễn hóa, có thể cứu thoát trong mười phương.
Hư không không có chỗ thường còn, kho tàng của Phật đều ở trong ấy;
Đã thoát mà không có người được thoát, cho nên dạy khắp mười phương.
Các cõi Phật mười phương, hợp lại thành một nước;
Hội lớn tự nhiên của mọi người, đầy khắp mười phương.
Phật là bậc giác ngộ tất cả, nụ cười không rời dung nhan;
Không rời sắc vàng ròng, đã chỉ bày cho người chưa thoát.
Làm con đường cho mười phương, ý không rời Pháp Vương (vua của pháp, tức Phật);
Bố thí mà không có gì để bố thí, đem hoa bố thí khắp mười phương.
Hoa sen lớn màu vàng, phủ đầy khắp các cõi;
Khởi tưởng, khởi việc làm, không trụ trong các cõi trời.
Ý của Văn Thù Sư Lợi, rộng lớn không ai sánh đôi;
Ví như khi mới được thọ ký, đứng ở giữa hư không.
Trí tuệ và ý của Bồ Tát Như Lai tôn quý, ánh sáng chiếu khắp trong cung;
Các vị trời và người vừa ý, đều được đến cửa pháp.
Các Bồ Tát mười phương, làm chấn động khắp các cõi;
Các vị trời và người dự hội hôm nay, được nghe kinh tôn quý này.
Thấy suốt tất cả, mới đến cung điện vừa ý;
Hóa thành tòa giao lộ (tòa ngồi có màn kết bằng chuỗi ngọc đan chéo), muôn thứ hoa thơm cõi trời.
Lắng nghe nhận lãnh các tam muội, ngồi quán xét giữa đại chúng.
Những người đến đây có công đức từ đời trước, phát ý cúng dường bậc tôn quý;
Đạo thì không thấy được trọn vẹn, mọi thứ đều như vậy.
Những người giải thoát không có số lượng, tam giới không thể cùng tận.
Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Như Lai: "Mọi âm thanh như do huyễn hóa tạo ra, đối với pháp không có tưởng, cũng không thể cùng tận; cho nên có cái tự nhiên, vậy phải dùng gì để giải thoát?" Bồ Tát Như Lai nói với Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi: "Lại có chín pháp báu. Chín pháp báu ấy là gì? Pháp báu thứ nhất là tự nhiên không có nơi chốn, cũng như huyễn hóa. Pháp báu thứ hai là các pháp không có nơi chốn, cũng như huyễn hóa. Pháp báu thứ ba là tương lai không có nơi chốn, cũng như huyễn hóa. Pháp báu thứ tư là mọi thứ đều là chỗ của thế gian (?), cũng như do huyễn hóa tạo ra. Pháp báu thứ năm là quán xét chỗ của quá khứ, cũng như huyễn hóa. Pháp báu thứ sáu là quán thấy các pháp chỉ như huyễn ảo, cũng không có nơi chốn, cũng như huyễn hóa. Pháp báu thứ bảy là điều ưa thích không có nơi chốn, cũng như huyễn hóa. Pháp báu thứ tám là đắc đạo mà không có chỗ giải thoát, cũng như huyễn hóa. Pháp báu thứ chín là đạt được nê-hoàn mà vốn không có chỗ trụ, cũng như huyễn hóa."
Văn Thù Sư Lợi lại hỏi: "Thưa Bồ Tát Như Lai, vượt qua nê-hoàn thì đều là tự nhiên; vậy ai là gốc của huyễn hóa? Ai là chủ của huyễn hóa? Huyễn hóa là có gốc, hay không huyễn hóa là chỗ khởi lên? Chỗ không có cái chẳng phải đạo, không có nơi chốn (?)." Bồ Tát Như Lai nói với Văn Thù Sư Lợi: "Lại có chín pháp. Một là huyễn hóa không có nơi chốn, người huyễn hóa chẳng phải đạo, không có nơi chốn; đó chính là huyễn hóa. Hai là chẳng phải nơi chốn, không có tưởng; đó chính là huyễn hóa. Pháp báu thứ ba là chẳng phải nơi chốn mà huyễn hóa làm thành nơi chốn; đó chính là huyễn hóa. Pháp báu thứ tư là chẳng phải tên gọi thường còn, mọi thứ không có lúc hết; đó chính là huyễn hóa. Pháp báu thứ năm là chỗ huyễn hóa không có nơi chốn; đó chính là huyễn hóa. Pháp báu thứ sáu là đối với đạo không có tưởng; đó chính là huyễn hóa. Pháp báu thứ bảy là đối với sự khởi lên mà không khởi; đó chính là huyễn hóa. Pháp báu thứ tám là đối với các dục vọng mà không có chỗ của dục vọng; đó chính là huyễn hóa. Pháp báu thứ chín là đối với người được độ mà không có gì để độ; đó chính là huyễn hóa." Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi nói kệ đáp Bồ Tát Như Lai:
Mười phương không có người huyễn hóa, huyễn hóa của huyễn hóa không có hình;
Tất cả là báu không thường còn, vì thế là do huyễn hóa sinh ra.
Đạo không do huyễn hóa mà được, cũng không lìa chỗ ấy;
Lời nói không có hình thường còn, tự nhiên ở nơi chỗ ấy.
Các pháp từ huyễn hóa mà được, gốc lìa từ chỗ không có;
Gốc ấy nhân huyễn hóa mà sinh, vì thế là bậc tôn quý trong loài người.
Dục vọng từ huyễn hóa khởi lên, gốc của pháp không có cái ấy;
Huyễn hóa mà trụ trong năm đường, không có ai thấy chủ của huyễn hóa.
Sống chết và năm đường, không liền với huyễn hóa;
Vì lòng tham của đời không dứt, nên hiện ra bậc Chánh Giác.
Bồ Tát Như Lai và chủ của huyễn hóa, là bậc tôn quý mười phương không cùng tận;
Đem huyễn hóa bố thí rộng lớn cho đời, thế gian không ai biết được.
Bánh xe pháp xoay mà không có hình sắc, trong đời không có người xoay;
Trói buộc vào sắc thì có suy nghĩ, pháp sâu xa không có người xoay.
Tưởng và sắc hóa hiện khắp mười phương, không ai là không nhận pháp;
Trí tuệ lớn được ban ra, thế gian không có người lắng nghe.
Những người còn dục vọng, La Hán và bậc Bất Hoàn (bậc thánh không còn trở lại sinh trong cõi Dục) (?), đều được trao báu này;
Cho nên ở trong hội chúng, độ thoát là báu vô thượng.
Trí tuệ không thể cùng tận, ánh sáng không gì hơn;
Làm cầu nối cho mười phương, lời nói không có hai.
Các cõi Phật mười phương, đều khiến cho bình đẳng;
Cũng không khiến người ấy, phát ý có lòng khác.
Vườn pháp của mười phương, tất cả đều trụ nơi giải thoát khỏi nhơ bẩn;
Cũng không từ thế gian, đối với pháp không có người cướp đoạt.
Đối với trí tuệ không có giải thoát, không thấy người đi lại;
Trong vắng lặng lại thấy vắng lặng, trong sáng lại thấy sáng.
Pháp chẳng phải do trí tuệ mà được, tự nhiên không có cái gốc ấy;
Trí tuệ và tối tăm cùng hòa hợp, hoàn toàn không có người biết nhau.
Ngu si và trí tuệ không hòa hợp, trí tuệ ấy làm sáng mọi tối tăm;
Bố thí chỉ vì pháp, như hoa trên núi cao.
Các điều ác không thể cùng tận, sắc và dục không thể hết;
Nê-hoàn và sinh tử, tất cả đều như vậy.
Trí tuệ của các Phật mười phương, không có người biết, không có người hiểu;
Vì thấy được pháp trong sạch, nên nói đời không có gì.
Bồ Tát Đàm Ma Kiệt lại hỏi Bồ Tát Như Lai: "Trong huyễn hóa không có khởi lên, lìa đó thì ai làm chủ? Nê-hoàn không sinh không diệt, không xa năm đường. Nên khiến người đến phát ý chuyển sang trụ nơi bánh xe pháp, không còn các nhơ bẩn, khiến tất cả đều không sinh nữa; vậy ai là người cứu độ?" Bồ Tát Như Lai nói: "Điều Đàm Ma Kiệt hỏi là muốn dứt tuyệt gốc sinh tử của mười phương. Vậy thì nên thực hành chín pháp báu. Chín pháp báu ấy là gì? Một là đối với cái không có chủ, đó chính là báu. Pháp báu thứ hai là đối với nê-hoàn và sinh tử, từ đầu không có người biết nhau, đó chính là báu. Pháp báu thứ ba là đối với sống chết, đối với diệt mà không có diệt, đó chính là báu. Pháp báu thứ tư là lên đến ba mươi sáu tầng trời, khiến họ không trở lại chỗ sinh ra trong sinh tử, đó chính là báu. Pháp báu thứ năm là ý sắp khởi mà chưa khởi thì trụ đúng như chỗ của nó, đó chính là báu. Pháp báu thứ sáu là quán xét rõ ba nghìn đại thiên cõi Phật không có người được cứu độ, đó chính là báu. Pháp báu thứ bảy là trong niệm không có chỗ khởi lên, đó chính là báu. Pháp báu thứ tám là dù khiến ba nghìn cõi Phật đều nhập nê-hoàn thì ý cũng không mừng, người không nhập nê-hoàn thì ý cũng không giận. Vì sao vậy? Vì các pháp không có nơi chốn; đó chính là báu. Pháp báu thứ chín là người theo nguyện mà chứng La Hán, ta đều khiến họ phát ý cầu nguyện, không để họ trở lại nguyện ấy nữa; đó chính là báu. Không khởi các sự sinh, không có nguyện trở lại, đó chính là pháp báu của Bồ Tát."
Bồ Tát Như Lai đáp Bồ Tát Đàm Ma Kiệt, nói kệ rằng:
Trong điều ưa thích không có gì để ưa, trong dục vọng không có gì để muốn;
Người được độ không có ai thấy, bánh xe pháp không có chỗ thường còn.
Người trí không có gì để nói, nhân sự cứu độ mà không có người đi;
Cho nên thấy chánh pháp lớn, là điều hiếm có nhất trên đời.
Đạo không có tên gọi thường còn, cho nên là báu của mười phương;
Đã được mà không có người được, sinh tử không có đạo.
Bốn con ngựa không thể cùng tận (?), điều vừa ý không bao giờ đủ;
Người thế gian đều ham vui, không buông bỏ thì không được đạo.
Sợ sinh thì không có giải thoát, không sợ thì không có người được thoát;
Sinh tử phải nêu tên, lập ra gọi là năm đường.
Có báo ứng mà không có người đáp lại, có thể gọi đó là pháp;
Pháp vốn không có hai, mọi điều chân thật đã giác ngộ.
Không có bờ cũng không có mé, không cùng tận, không thể tính đếm;
Bản tế (mé gốc ban đầu của mọi sự) như bóng và tiếng vang, không có người đi lại.
Trong khởi lên mà không có gì khởi, pháp không có các dục vọng;
Sinh tử vốn không có nơi chốn, sinh tử biến hóa như vậy.
Trong sạch mà không có sạch, nhơ bẩn mà không có nhơ;
Đều vì người mười phương, dứt tuyệt năm đường.
Ý trong sạch như nước, tất cả không có vết nhơ;
Xanh, vàng và trắng, đen, đều thấy được hình của nó.
Các pháp không thể gánh vác, liền được báu vô thượng;
Ta và người khác, thế gian không có ai được.
Không trụ nơi sự thật không trụ, mọi sự thật đều như vậy;
Giác ngộ mà không có gì để thấy, sự thật của thế gian là như vậy.
Không độ, không chẳng độ, đời này ai mà không có;
Mười phương lập nên bậc Chánh Giác, đều được báu vô thượng.
Bồ Tát Đàm Ma Kiệt hỏi Bồ Tát Như Lai: "Muốn khiến các vị trời và nhân dân tự nhiên khắp mười phương đều được như chỗ của mình, [thì nên làm gì?]" — "Nên thực hành sáu pháp báu." "Sáu pháp báu ấy là gì?" "Một là nghe biết lúc có hội này, đó chính là báu. Pháp báu thứ hai là những người đến dự hội được nghe kinh này, đó chính là báu. Pháp báu thứ ba là chẳng phải công đức của đời nay, đó chính là báu. Pháp báu thứ tư là người dám hỏi về kinh pháp này đã được sáu vạn tam muội, chỉ muốn khiến người mười phương phát ý vô thượng, đó chính là báu. Pháp báu thứ năm là khiến người mười phương đều hội về dưới cây Phật (cây bồ đề, nơi Phật thành đạo), đó chính là báu. Pháp báu thứ sáu là kinh pháp Phật nói, khiến người mười phương đều được nhận lãnh, đó chính là báu."
Khi nói tam muội này, trong hội có chín mươi ức vạn Bồ Tát, các vị trời và nhân dân; có sáu mươi bảy ức vạn người đều đạt được chỗ vô sở tòng sinh pháp (sự chứng biết các pháp vốn không từ đâu sinh ra). Lúc ấy chín ức vạn Bồ Tát đều đạt được tam muội này. Ba nghìn đại thiên cõi Phật lại liền chấn động lớn chín lần. Các vua trời của ba mươi sáu tầng trời ở giữa hư không, gió lộng, tấu nhạc làm vui lòng Phật. Các đại long vương và các a-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, tính hay ganh ghét, hiếu chiến) đều được thấy pháp này.
A Nan sửa ngay y phục, cúi đầu sát đất, chắp tay làm lễ Phật, bạch Phật: "Kinh này tên là kinh gì? Con phải vâng giữ thực hành thế nào?" Phật nói: "Này A Nan, kinh này tên là 'Vườn không cùng tận của các cõi, hoa thơm tự nhiên, tự nhiên', hiệu là 'Báu không cùng tận của hội chúng'." Khi nói kinh này, vô số các vị trời, nhân dân, a-tu-la, người và phi nhân (các loài giống người mà không phải người, như quỷ thần), nghe kinh đều rất vui mừng, ai nấy tiến lên làm lễ Phật rồi lui đi.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video