Thiên 20 — Phẩm 14 – Nói về tu tập tam-muội (phần còn lại)

 Phẩm Nói về việc tu tập tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú vào một đối tượng, không tán loạn), phần còn lại.

 Khi cuộc đại giáo hóa của Đức Từ Hạnh Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) sắp hết, có một vị tỳ-kheo (người xuất gia nam) tên là Thụ Vương, rộng vì chúng sinh nói tam-muội này, chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích và khiến họ vui mừng. Sau khi Đức Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác (Ứng Cúng: bậc xứng đáng nhận cúng dường của trời người; Đẳng Chánh Giác: bậc giác ngộ chân chính, trọn khắp) ấy diệt độ (nhập Niết-bàn, qua đời), trong thời chánh pháp (thời kỳ giáo pháp còn nguyên vẹn), có một vị chuyển luân vương (vị vua lý tưởng thống trị khắp thiên hạ bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường) tên là Thiên Chủ, đầy đủ uy đức, có đại thần thông, có bảy báu và bánh xe vàng, dùng chánh pháp trị đời.

 Này Bất Không Kiến, kinh thành lớn nơi vua Thiên Chủ ở tên là Nhân-đà-la-bạt-đế (đời Tùy dịch là thành Thiên Chủ, cũng gọi là Đế Tràng), chiều dọc chiều ngang bằng nhau, mười hai do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số). Lầu gác, đài, điện trong ngoài thành đều làm bằng bảy báu nhiều màu, lại có hành lang bằng vàng che trên thành. Này Bất Không Kiến, thành ấy bốn mặt mỗi mặt có ba cửa. Nếu nói về các việc trang hoàng của thành ấy thì cũng như đã nói ở trên về thành lớn Thiện Trụ của vua Tinh Tấn Lực, trang nghiêm lộng lẫy, đẹp đẽ khác thường, không hề sai khác.

 Này Bất Không Kiến, về sau vào một lúc quá nửa đêm, vua Thiên Chủ còn ngủ chưa thức, có vị trời Tịnh Cư (chư thiên ở các tầng trời Tịnh Cư thuộc cõi Sắc, nơi các bậc thánh sắp giải thoát sinh về) xuống chỗ vua, khiến vua nằm mộng, và ngay trong mộng nói cho vua tên của pháp môn niệm Phật tam-muội (phép định tâm chuyên nhớ nghĩ, quán tưởng Phật) này: "Đại vương, ngài nên cầu niệm Phật tam-muội này. Vì sao vậy? Nếu các Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát nguyện tu hành thành Phật để cứu độ chúng sinh) thành tựu được tam-muội này thì thường không xa lìa chư Phật Thế Tôn (Đấng được thế gian tôn kính); đối với văn tự, câu chương, âm thanh, danh từ, lời nói của thế gian và xuất thế gian đều thấu rõ, đầy đủ biện tài (tài thuyết giảng lưu loát), tự nhiên mau thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật)."

 Này Bất Không Kiến, vua Thiên Chủ mộng thấy vị trời ấy rồi liền tỉnh dậy, thưa với vị trời: "Thưa chư thiên, tam-muội như thế ai có thể giữ gìn?" Vị trời đáp: "Đại vương, ngài chưa nghe sao? Nay có vị tỳ-kheo tên là Thụ Vương hiện đang thọ trì tam-muội này, rộng vì thế gian phân tích giảng nói, làm lợi ích cho hết thảy đại chúng trời người."

 Này Bất Không Kiến, vua Thiên Chủ vừa nghe tên tam-muội ấy liền có thể thọ trì, suy nghĩ, quán xét, và cũng tụng niệm tên vị tỳ-kheo kia. Qua đêm ấy, ngay sáng sớm, vua bỏ ngôi vua bánh xe vàng cai trị bốn châu thiên hạ, lại bỏ tám mươi ức trăm nghìn na-do-tha (na-do-tha: đơn vị số rất lớn) phi hậu, thể nữ, hầu gái trong hậu cung, lại buông bỏ hết thảy vật dụng của năm dục (năm thứ ham muốn: của cải, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ), tất cả đều vì tam-muội vua ấy. Khi ấy vua lại cùng chín mươi sáu ức trăm nghìn na-do-tha chúng sinh tìm đến vị tỳ-kheo kia để bỏ nhà xuất gia.

 Này Bất Không Kiến, khi ấy tỳ-kheo Thụ Vương có bốn bộ chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ), trời, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần), người và loài chẳng phải người vây quanh; lại có chín mươi ức chư thiên cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn) ở hai bên nghe pháp; lại có tám mươi na-do-tha chúng Bồ-tát ở phía trước ca ngợi. Vị tỳ-kheo đang phân tích giải thích tam-muội vua này, làm rõ ý nghĩa. Vua Thiên Chủ đến nơi rồi liền đem các thứ báu rải lên vị tỳ-kheo, sau đó mới năm vóc gieo sát đất (hai gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất, cách lạy cung kính nhất), một lòng cúi đầu lạy dưới chân vị tỳ-kheo. Lại dùng tám mươi hòm báu, mỗi hòm chứa một hộc (đơn vị đo dung tích ngày xưa, khoảng mười đấu), đựng đầy hoa vàng dâng rải lên trên. Lại dùng hoa trời, tức là hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa bát-đầu-ma (sen hồng), hoa câu-vật-đầu (hoa súng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoa mạn-đà-la (một loài hoa trời màu trắng, ai thấy cũng vui lòng), hoa ma-ha mạn-đà-la (hoa mạn-đà-la lớn), rải lên trên. Lại dùng các thứ hương mầu cõi trời, tức là trầm thủy hương cõi trời (trầm hương), hương đa-già-la (một loại cây gỗ thơm), hương đa-ma-la-bạt (một loại lá thơm), ngưu đầu chiên-đàn (gỗ đàn hương thượng hạng ở núi Ngưu Đầu), hắc trầm thủy, hương bột chiên-đàn…, rải lên trên. Bày rộng các phẩm vật cúng dường như thế rồi, sau đó xin làm đệ tử của vị tỳ-kheo. Ngay trong ngày ấy, vua cùng chín mươi sáu ức trăm nghìn na-do-tha quan lại, dân chúng, ở trước vị tỳ-kheo cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa (áo của người xuất gia), nhàm chán thế gian mà xuất gia, tất cả đều vì cầu tam-muội mầu nhiệm này.

 Từ đó về sau, tỳ-kheo Thiên Chủ thường được cùng chín mươi sáu ức na-do-tha trăm nghìn tỳ-kheo quyến thuộc thân cận, cúng dường chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng, cũng đều vì tam-muội thù thắng này. Này Bất Không Kiến, khi ấy tỳ-kheo Thiên Chủ trải qua tám mươi bốn ức na-do-tha trăm nghìn năm, dùng đủ mọi vật dụng cúng dường, phụng sự tỳ-kheo Thụ Vương để cầu tam-muội này, đọc tụng, thọ trì, tu hành đúng như lời dạy, dạy các đệ tử, chưa từng lơi lỏng chốc lát; đại chúng tỳ-kheo quyến thuộc cũng dũng mãnh tinh tấn, không hề mỏi mệt. Này Bất Không Kiến, tỳ-kheo Thiên Chủ và quyến thuộc đối với pháp sư Thụ Vương sinh lòng tôn trọng, coi như Phật, nghe nói pháp mầu thì một lòng thọ trì, suốt đêm dài (thời gian rất lâu) tinh cần, chưa từng nghỉ ngơi. Tỳ-kheo Thụ Vương giúp tất cả đều thành tựu: chín mươi sáu ức trăm nghìn tỳ-kheo ấy tu hạnh Bồ-tát, trụ ở địa vị không thối lui; sau đó vị ấy diệt độ, các quyến thuộc kia cũng đều mạng chung.

 Khi ấy lại có Đức Phật tên là Diêm-phù-tràng Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác ra đời. Tỳ-kheo Thiên Chủ cùng các quyến thuộc lại ở chỗ Đức Diêm-phù-tràng Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác siêng năng tìm cầu, thưa hỏi kinh điển tam-muội sâu xa như thế này, đọc tụng thọ trì, suy nghĩ nghĩa lý, tu hành đúng như lời dạy, giảng giải cho người khác, làm lợi ích cho hết thảy trời người trong thế gian, vì để chứng đại Bồ-đề (giác ngộ lớn) vô thượng. Lại tỳ-kheo Thiên Chủ vì tam-muội thù thắng vô thượng này mà rộng phân tích giảng nói các kinh điển sâu xa do chư Phật tuyên dạy; qua ba nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) rồi mới thành Phật, lại giáo hóa được vô lượng đại chúng, khiến tất cả đều thành thục, rốt ráo an trụ ở bất thoái chuyển địa (địa vị tu hành không còn thối lui), đều được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Phật bảo Bất Không Kiến: "Nay ông nên biết, vua Thiên Chủ thuở ấy đâu phải người nào khác, chính là Đức Tối Thượng Hạnh Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác hiện nay. Vì vậy nay ông chớ nên nghi ngờ.

 Lại nữa, này Bất Không Kiến, ông nên một lòng suy nghĩ, quán xét thiện căn (gốc rễ lành) của tam-muội vua này sâu cạn ra sao, công đức nhiều ít thế nào; nay Ta vì ông nói một phần nhỏ. Nếu vô lượng vô biên ức na-do-tha trăm nghìn chúng sinh ở thế gian chỉ cần tai nghe tên tam-muội này, đời sau ắt chắc chắn thành Đẳng Chánh Giác; huống gì chúng Bồ-tát ma-ha-tát này, đích thân ở trước Ta hoặc sau khi Ta diệt độ, nghe Ta nói rộng tam-muội vua này, hoặc đọc tụng, hoặc thọ trì, hoặc suy nghĩ nghĩa lý, hoặc tu hành, hoặc có thể vì người khác ca ngợi, nói rộng. Này Bất Không Kiến, nếu có Bồ-tát ma-ha-tát trụ trong Bồ-tát thừa (con đường tu hành của Bồ-tát, ví như cỗ xe chở đến quả Phật), nghe kinh tam-muội này lọt vào tai, vào lòng, thì người ấy không lâu ắt sẽ thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Lại có các Bồ-tát mới bước vào Bồ-tát thừa thì liền mau chứng bất thoái chuyển địa, đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cũng không còn xa.

 Lại nữa, này Bất Không Kiến, ví như lúc đêm sắp hết, mặt trời chưa mọc, phương đông vừa ửng sáng, người ở Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sống, theo vũ trụ quan Phật giáo) không ai không vui mừng. Vì sao vậy? Vì biết vầng mặt trời không lâu sẽ hiện ra, chiếu sáng rộng khắp thế gian, khiến người Diêm-phù đều được thấy rõ mọi màu sắc tốt xấu, sạch dơ, để có thể làm việc. Cũng vậy, này Bất Không Kiến, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin Phật) chỉ cần nghe kinh niệm Phật tam-muội này lọt vào tai, những người ấy không lâu đều thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì vậy các ông đối với tam-muội này hãy giữ tâm quyết định, khởi lòng tin không gì phá hoại được, chớ sinh thấy biết khác, đừng ôm lưới nghi.

 Lại nữa, này Bất Không Kiến, như khi kiếp sắp tận, mặt trời thứ sáu hiện ra ở thế gian (theo kinh Phật, cuối kiếp sẽ lần lượt xuất hiện bảy mặt trời thiêu đốt thế gian), lúc ấy mặt đất của khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ) đều bốc khói; khói đã bốc lên thì biết không lâu mặt trời thứ bảy sẽ mọc, hết thảy thế giới đều cháy rực. Cũng vậy, này Bất Không Kiến, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân, hoặc đã trụ trong Bồ-tát thừa hoặc chưa trụ, nếu từng nghe kinh niệm Phật tam-muội này lọt vào tai, hoặc có lúc đọc tụng, hoặc thọ trì, hoặc suy nghĩ nghĩa lý, hoặc tu hành đúng như lời dạy, cho đến có thể vì người khác nói rộng, thì những người ấy chắc chắn mau thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Lại nữa, này Bất Không Kiến, như người đào giếng, nếu thấy đất ướt dính bẩn tay chân, hoặc có lúc thấy nước lẫn bùn, người trí biết là đã gần đến nước. Cũng vậy, này Bất Không Kiến, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe niệm Phật tam-muội của Bồ-tát này, chánh ý thọ trì, kỹ càng suy nghĩ, phân tích nghĩa lý, rộng vì người khác tuyên dương giải thích, nên biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy không lâu tự sẽ thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Lại nữa, này Bất Không Kiến, ví như có người nuốt viên kim cương, nên biết người ấy không lâu ắt chết. Vì sao vậy? Vì viên kim cương ấy không thể tiêu được. Cũng vậy, này Bất Không Kiến, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân chỉ cần nghe được tam-muội như thế này, hoặc suy nghĩ, hoặc thường thân cận, hoặc tu tập, hoặc có thể giảng nói, nên biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy không lâu ắt thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì tam-muội này chính là kim cương chân thật mà hết thảy chư Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai đã suy nghĩ, tu tập, thành tựu thanh tịnh, không có hư dối, không thể phá hoại; lại có thể giáo hóa các Bồ-tát khiến họ an trụ, vì các Bồ-tát ắt có thể an ổn trụ trong Đại thừa (giáo pháp lớn, nhằm cứu độ khắp chúng sinh và thành Phật).

 Lại nữa, này Bất Không Kiến, ví như chư thiên cõi trời Ba mươi ba (tức cõi trời Đao-lợi, cõi trời thứ hai của cõi Dục, nơi vua trời Đế Thích ở) thấy vườn Hoan Hỷ thì đều sinh an vui. Cũng vậy, này Bất Không Kiến, hết thảy Bồ-tát ma-ha-tát kia đều nhờ nghe tên tam-muội này mà mau thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì tên của pháp môn tam-muội này được chư Phật thuở xưa ca ngợi, vì người khác nói rộng, giải thích nghĩa lý, mở bày chỉ rõ danh thân, vị thân, cú thân (các tập hợp từ ngữ, âm chữ và câu văn cấu thành lời dạy), đầy đủ trọn vẹn, an trụ trong pháp giới (toàn thể mọi pháp, mọi cảnh giới), che chở giữ gìn; các đại Bồ-tát nhờ đó được giáo hóa tăng trưởng, khiến ưa thích đạo chân thật, ngay thẳng, thuần hòa, thường hưởng an vui. Này Bất Không Kiến, vì nhân duyên ấy, ông nên biết: nếu các Bồ-tát nghe tam-muội này dù chỉ thoáng qua tai, qua lòng, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân như thế không lâu sẽ chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này Bất Không Kiến, vì vậy Ta nói với ông, ông nên khéo biết: nếu các Bồ-tát ma-ha-tát nghe niệm Phật tam-muội sâu xa này mà thọ trì được, thì các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy tự nhiên mau thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Lại nữa, này Bất Không Kiến, ông nên thọ trì tam-muội như thế này, thường nghĩ đến việc vì hết thảy tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người xuất gia nữ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia) ở thế gian, cùng các vua chúa, đại thần, tể tướng, sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ), tỳ-xá (giai cấp buôn bán, làm ruộng), thủ-đà (giai cấp làm thuê, nô lệ), hết thảy khất sĩ (người đi xin ăn để tu hành), và các ngoại đạo (người theo đạo khác ngoài đạo Phật) như ni-kiền (phái tu khổ hạnh lõa thể), già-la-ca (một phái tu sĩ du hành), ba-lợi-bà-xà-ca (người xuất gia du hành của ngoại đạo)…, mà tuyên bố nói rộng. Vì sao vậy? Vì uy lực đại đức của tam-muội này có thể khiến họ mau thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Lại nữa, này Bất Không Kiến, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân với lòng tin trong sạch, kính trọng, biết rõ niệm Phật tam-muội này được chư Phật quá khứ ca ngợi, được hết thảy Như Lai ấn khả (chấp nhận, chứng nhận là đúng); biết như vậy rồi thì nên liền đọc tụng, liền thọ trì, liền tu hành, liền giảng rộng. Lại nên suy nghĩ như vầy: "Tam-muội này nay là khối đại công đức không thể nghĩ bàn." Nghĩ như vậy rồi thì càng thêm tin kính, càng thêm tôn trọng, càng thêm đi sâu, càng thêm chứng biết. Vì sao vậy? Vì tam-muội này là điều hết thảy chư Phật đã nói, là chỗ hết thảy chư Phật đã đi qua, là điều hết thảy chư Phật ấn khả, là chánh giáo của hết thảy chư Phật, là biện tài của hết thảy chư Phật, là điều hết thảy chư Phật giác ngộ, là điều hết thảy chư Phật chọn lựa, là việc hết thảy chư Phật đã làm, là của báu của hết thảy chư Phật, là kho tàng của hết thảy chư Phật, là kho báu chôn giấu của hết thảy chư Phật, là kho lẫm của hết thảy chư Phật, là ấn tín của hết thảy chư Phật, là xá-lợi (di cốt thiêng liêng, ở đây ví như cốt lõi còn lưu lại) của hết thảy chư Phật, là thể tính (bản chất) của hết thảy chư Phật.

 Này Bất Không Kiến, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy biết được như vậy thì liền được vô lượng vô biên thiện căn. Nhờ công đức ấy, đời đời sinh ra thường ở nhà đại sát-lợi, nhà đại bà-la-môn và các nhà có uy thế lớn, nhà được tôn trọng lớn, cõi trời có đại uy đức, cho đến sẽ chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Này Bất Không Kiến, vì nhờ tam-muội này mà có thể được đầy đủ khối quả báo xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian) không thể nghĩ bàn. Này Bất Không Kiến, thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nếu chỉ tai nghe tên tam-muội này cũng sẽ được khối phước vô lượng vô biên, lại cũng sẽ làm được những hạnh phước vô lượng vô biên. Khối phước, thiện căn, hạnh phước và công đức mà họ có được rộng lớn sâu xa, không thể so tính, không thể đếm, không thể cân lường, không thể biết được.

 Lại nữa, này Bất Không Kiến, lời nói sơ lược như thế này thì nghĩa còn chưa rõ, nay Ta vì ông dẫn thêm thí dụ, để những người trí hiểu được phần nào. Này Bất Không Kiến, nếu có Bồ-tát ma-ha-tát chuyên tâm tin ưa, tu hành đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đạt đến chỗ viên mãn, đưa người qua bờ giác ngộ), mỗi ngày bố thí ba thời: buổi sáng, dùng sức thần thông khiến bảy báu và các vật dụng khác chứa đầy các thế giới nhiều như cát sông Hằng, rồi đem dâng lên chư Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác nhiều như cát sông Hằng cùng các đệ tử thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu hành giác ngộ). Như buổi sáng bố thí thế nào, buổi trưa, buổi chiều bố thí cũng vậy. Mỗi ngày bố thí ba thời như thế, cho đến trải qua vô lượng vô biên ức na-do-tha kiếp nhiều như cát sông Hằng, thường làm như thế không hề ngừng nghỉ, lại cũng cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này Bất Không Kiến, ý ông thế nào? Bồ-tát ma-ha-tát ấy bố thí lâu dài như thế, công đức có được có thể gọi là nhiều chăng?"

 Bất Không Kiến thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Vô lượng vô biên, không thể đếm, không thể cân lường, không thể nghĩ bàn."

 Khi ấy Phật lại bảo Bồ-tát Bất Không Kiến: "Này Bất Không Kiến, Ta nói thêm với ông, ông hãy lắng nghe kỹ. Giả như Bồ-tát ma-ha-tát kia tu hành đàn ba-la-mật như thế, thiện căn gieo trồng và khối phước có được thật là rộng lớn, nhưng vẫn không bằng chút ít công đức của thiện nam tử, thiện nữ nhân này, chỉ cần tai nghe tên tam-muội này, hoặc có lúc chép kinh, hoặc có lúc đọc tụng, hoặc có lúc tin hiểu pháp môn sâu mầu do Như Lai nói. Này Bất Không Kiến, công đức mà thiện nam tử, thiện nữ nhân này có được chỉ nhờ nghe tên mà còn vượt hơn phước trước vô lượng vô biên, không thể cân lường, không thể so sánh; huống gì thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy được nghe trọn vẹn tam-muội này, lại có thể liền chép kinh, đọc tụng, thọ trì, suy nghĩ nghĩa lý, khéo vì đại chúng trời người tuyên dương, giải thích rộng rãi. Này Bất Không Kiến, nay ông nên biết, Ta chỉ nói tóm lược công đức của tam-muội. Nếu muốn nói rộng thiện căn của thiền định này thì dù trải qua nhiều kiếp cũng không thể nói hết."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video