# Kinh Thuyết Vô Cấu Xưng (kinh nói về cư sĩ Vô Cấu Xưng; tên này nghĩa là "danh tiếng không vết nhơ", tiếng Phạn là Vimalakīrti, thường gọi là Duy-ma-cật)
Kinh Thuyết Vô Cấu Xưng
Đời Đường, Huyền Trang dịch.
Kinh Thuyết Vô Cấu Xưng, quyển thứ nhất
Pháp sư Tam Tạng (danh hiệu dành cho bậc tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo là Kinh, Luật và Luận) Huyền Trang đời Đại Đường vâng chiếu vua mà dịch.
Phẩm Tựa, thứ nhất (phẩm: chương của kinh)
Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, đức Bạc-già-phạm (phiên âm tiếng Phạn Bhagavat, tức Thế Tôn, nghĩa là đấng được cả thế gian tôn kính; một danh hiệu của Phật) ở trong rừng xoài Am-la-vệ thuộc thành Quảng Nghiêm (tức thành Tỳ-xá-ly ở Ấn Độ xưa). Cùng ở với Ngài có tám nghìn vị đại Bật-sô (tức tỳ-kheo: tăng sĩ nam đã thọ đủ giới) và ba vạn hai nghìn vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn lao).
Các vị Bồ-tát ấy đều được mọi người trong đại chúng biết đến. Các vị đã tu tập thành tựu những việc thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có) lớn lao. Uy đức của chư Phật thường gia trì (ban sức che chở, hộ niệm) cho các vị. Các vị khéo giữ gìn thành trì Phật pháp, nắm giữ được chính pháp (giáo pháp chân chính của Phật). Các vị cất tiếng sư tử hống (tiếng gầm của sư tử, ví lời thuyết pháp vững chãi, không sợ hãi, khiến mọi tà thuyết phải khuất phục) để giảng giải, âm thanh tuyệt diệu vang xa khắp mười phương. Các vị làm người bạn tốt cho chúng sinh mà không đợi được mời. Các vị nối tiếp giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật; Pháp là giáo lý; Tăng là đoàn thể người tu) khiến không bị dứt đoạn. Các vị hàng phục ma oán (ma quân và kẻ thù, tức những thế lực ngăn cản việc tu), chế ngự các ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo). Các vị lìa hẳn mọi chướng ngại cùng các cái triền (cái: những thứ che lấp tâm; triền: những thứ trói buộc tâm; đều là tên gọi của phiền não).
Các vị đầy đủ trọn vẹn niệm (ghi nhớ rõ ràng, không quên), định (tâm chuyên chú, vững lặng) và tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không để mất). Các vị dựng lập cửa trí tuệ giải thoát không chướng ngại. Các vị đạt được mọi phẩm chất thù thắng không gián đoạn: niệm, tuệ, đẳng trì (tâm an trụ đều đặn trên một đối tượng, tức định), đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ giáo pháp, cũng chỉ các câu thần chú) và biện tài (tài giảng nói lưu loát). Các vị đều đạt bậc nhất về bố thí (đem của cải, giáo pháp và sự yên ổn cho người khác), điều phục (chế ngự thân tâm), tịch tĩnh (lắng lặng), thi-la (tức giới: những điều răn để giữ gìn thân và miệng), an nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng), chính cần (siêng năng đúng đắn, tức tinh tấn), tĩnh lự (tức thiền định), bát-nhã (trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự), phương tiện thiện xảo (cách thức khéo léo tùy cơ để giáo hóa), diệu nguyện, lực và trí; tất cả đều là các ba-la-mật-đa (những pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ, tức đến giải thoát).
Các vị đã thành tựu vô sở đắc bất khởi pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh khởi, không có gì để nắm bắt). Các vị đã có thể chuyển bánh xe pháp bất thoái (giảng pháp khiến người nghe không còn thoái lui trên đường tu). Các vị đều được đóng dấu bằng ấn mầu nhiệm vô tướng (dấu ấn xác chứng chân lý không có hình tướng). Các vị khéo biết căn (căn cơ: năng lực tiếp nhận giáo pháp) hơn kém của các hữu tình (chúng sinh có tình thức, tức mọi loài có tâm). Tất cả đại chúng không ai khuất phục được các vị, còn các vị lại chế ngự, dẫn dắt được mọi người mà không chút sợ hãi. Các vị đã tích lũy vô tận tư lương (vốn liếng, hành trang trên đường tu) về phúc đức và trí tuệ. Thân các vị được trang nghiêm bằng tướng hảo (các tướng tốt và vẻ đẹp đặc biệt trên thân bậc thánh), dung mạo bậc nhất, nên bỏ hết đồ trang sức của thế gian. Danh tiếng các vị cao xa hơn cả Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi). Ý chí các vị vững chắc như kim cương. Đối với Phật pháp, các vị có lòng tin không gì phá hoại được; các vị tuôn ra ánh sáng pháp báu, rưới mưa cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví giáo pháp làm dứt khổ). Trong mọi lời nói, âm thanh, các vị vi diệu bậc nhất.
Đối với nghĩa lý sâu xa của pháp và lẽ duyên khởi (mọi sự đều do nhiều nhân duyên hợp lại mà sinh ra) rộng lớn, các vị đã dứt hẳn sự nối tiếp của thói quen chấp hai bên (cho rằng mọi sự hoặc tuyệt đối có, hoặc tuyệt đối không; hoặc còn mãi, hoặc mất hẳn). Các vị giảng pháp không sợ hãi như sư tử gầm, lời giảng nói như sấm vang. Các vị không thể cân lường, vượt ra ngoài mọi sự cân lường. Các vị gom chứa trí tuệ là pháp báu, làm bậc đại đạo sư (người thầy lớn dẫn đường). Các vị ngay thẳng, xét kỹ chân thật, mềm mỏng và kín đáo tinh tế. Các vị khéo thấu suốt nghĩa thật rất sâu xa, khó thấy khó biết của các pháp, và thấu vào tất cả những chỗ mà tâm ý chúng sinh hướng về, dù là hướng về các cõi sống chết hay hướng về nơi ra khỏi các cõi (?).
Các vị được quán đỉnh (nghi lễ rưới nước lên đầu để trao truyền địa vị, ở đây ví việc được trao truyền) bằng trí tuệ của Phật, thứ trí không gì sánh bằng. Các vị đã gần đạt đến các lực (mười năng lực trí tuệ của Phật), các vô úy (bốn điều không sợ hãi của Phật) và các pháp bất cộng (những phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai). Các vị đã trừ hết mọi nỗi sợ hãi về ác thú (các cõi xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), lại vượt qua mọi hố sâu hiểm nguy dơ bẩn. Các vị đã vứt bỏ hẳn những gươm giáo cứng như kim cương do duyên khởi tạo thành (?). Các vị thường nghĩ đến việc thị hiện (hiện thân ra) sinh vào các cõi. Các vị như vị vua thầy thuốc giỏi, thông thạo phương thuật, tùy bệnh mà cho thuốc, chữa lành bệnh, đem lại yên ổn. Các vị đã thành tựu vô lượng công đức, đã làm trang nghiêm trong sạch vô lượng cõi Phật. Ai thấy, ai nghe các vị đều được lợi ích; mọi việc các vị làm đều không uổng phí. Dù trải qua vô lượng trăm nghìn câu-chi (mười triệu) na-dữu-đa (con số cực lớn) kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng) mà khen ngợi công đức của các vị cũng không thể hết.
Tên các vị là: Bồ-tát Đẳng Quán, Bồ-tát Bất Đẳng Quán, Bồ-tát Đẳng Bất Đẳng Quán, Bồ-tát Định Thần Biến Vương, Bồ-tát Pháp Tự Tại, Bồ-tát Pháp Tràng, Bồ-tát Quang Tràng, Bồ-tát Quang Nghiêm, Bồ-tát Đại Nghiêm, Bồ-tát Bảo Phong, Bồ-tát Biện Phong, Bồ-tát Bảo Thủ, Bồ-tát Bảo Ấn Thủ, Bồ-tát Thường Cử Thủ, Bồ-tát Thường Hạ Thủ, Bồ-tát Thường Diên Cảnh, Bồ-tát Thường Hỷ Căn, Bồ-tát Thường Hỷ Vương, Bồ-tát Vô Khuất Biện, Bồ-tát Hư Không Tạng, Bồ-tát Chấp Bảo Cự, Bồ-tát Bảo Cát Tường, Bồ-tát Bảo Thí, Bồ-tát Đế Võng, Bồ-tát Quang Võng, Bồ-tát Vô Chướng Tĩnh Lự, Bồ-tát Tuệ Phong, Bồ-tát Thiên Vương, Bồ-tát Hoại Ma, Bồ-tát Điện Thiên, Bồ-tát Hiện Thần Biến Vương, Bồ-tát Phong Tướng Đẳng Nghiêm, Bồ-tát Sư Tử Hống, Bồ-tát Vân Lôi Âm, Bồ-tát Sơn Tướng Kích Vương, Bồ-tát Hương Tượng, Bồ-tát Đại Hương Tượng, Bồ-tát Thường Tinh Tiến, Bồ-tát Bất Xả Thiện Ách, Bồ-tát Diệu Tuệ, Bồ-tát Diệu Sinh, Bồ-tát Liên Hoa Thắng Tạng, Bồ-tát Tam Ma Địa Vương, Bồ-tát Liên Hoa Nghiêm, Bồ-tát Quán Tự Tại (tức Quán Thế Âm), Bồ-tát Đắc Đại Thế (tức Đại Thế Chí), Bồ-tát Phạm Võng, Bồ-tát Bảo Trượng, Bồ-tát Vô Thắng, Bồ-tát Thắng Ma, Bồ-tát Nghiêm Độ, Bồ-tát Kim Kế, Bồ-tát Châu Kế, Bồ-tát Từ Thị (tức Di-lặc), Bồ-tát Diệu Cát Tường (tức Văn-thù-sư-lợi), Bồ-tát Châu Bảo Cái. Ba vạn hai nghìn vị Bồ-tát Ma-ha-tát đứng đầu như thế.
Lại có một vạn vị Phạm thiên (các vị trời ở cõi Sắc giới, cõi trời cao không còn ham muốn dục lạc), đứng đầu là Phạm vương Trì Kế. Các vị từ thế giới bốn đại châu (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ) tên là Vô Ưu, nơi mình vốn ở, đến đây để chiêm bái, cúng dường Thế Tôn và nghe pháp, rồi ngồi vào hội. Lại có một vạn hai nghìn vị Thiên đế (vua trời), mỗi vị từ thế giới bốn đại châu ở các phương khác, cũng vì chiêm bái, cúng dường Thế Tôn và nghe pháp mà đến ngồi vào hội. Cùng với các vị trời có đại uy lực khác, rồng, dược-xoa (một loài quỷ thần), kiện-đạt-phược (thần nhạc của trời), a-tố-lạc (loài thần hay gây chiến với trời, tức a-tu-la), yết-lộ-đồ (chim thần cánh vàng), khẩn-nại-lạc (một loài thần ca hát), mạc-hô-lạc-già (thần rắn lớn), cùng Thích (Đế Thích), Phạm (Phạm vương), Hộ Thế (bốn vị thiên vương giữ gìn bốn phương) v.v., đều đến ngồi vào hội. Và cả tứ chúng (bốn hàng đệ tử Phật): bật-sô (tăng), bật-sô-ni (ni), ổ-ba-sách-ca (cư sĩ nam), ổ-ba-tư-ca (cư sĩ nữ) cũng đều đến ngồi vào hội.
Lúc ấy, đức Thế Tôn được vô lượng trăm nghìn đại chúng đến dự cung kính vây quanh, và Ngài thuyết pháp cho họ. Ngài như vua núi Diệu Cao (tức núi Tu-di, ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới) bằng châu báu lớn, sừng sững nhô cao giữa biển cả. Ngài ngồi trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử giữa muôn thú) thù thắng, uy quang rực rỡ che lấp cả đại chúng.
Bấy giờ trong thành Quảng Nghiêm có một vị Bồ-tát thuộc dòng Li-xa-tì (một dòng tộc quý tộc ở thành này), tên là Bảo Tính. Vị ấy cùng năm trăm thiếu niên dòng Li-xa-tì, mỗi người cầm một chiếc lọng trang nghiêm bằng bảy thứ báu, đi đến rừng xoài, tới chỗ Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến). Mỗi người đem lọng của mình dâng lên Thế Tôn. Dâng xong, họ cúi đầu lạy sát chân Thế Tôn, đi quanh Ngài bảy vòng theo chiều bên phải (một cách bày tỏ lòng tôn kính), rồi lui ra đứng một bên.
Uy thần của Phật khiến các lọng báu hợp lại thành một chiếc lọng duy nhất, che phủ khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vùng gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, là cõi giáo hóa của một vị Phật), và hình dạng rộng dài của thế giới này đều hiện ra trong đó. Lại nữa, trong tam thiên đại thiên thế giới này, tất cả vua núi Diệu Cao bằng châu báu lớn, tất cả núi Tuyết, núi Mục-chân-lân-đà, núi Ma-ha Mục-chân-lân-đà, núi Hương, núi Báu, núi Vàng, núi Đen, núi Luân Vi (dãy núi như vòng đai bao quanh một thế giới), núi Đại Luân Vi, biển lớn, sông ngòi, đầm, suối, ao hồ, cùng trăm câu-chi bốn đại châu, mặt trời, mặt trăng, các vì sao, cung trời, cung rồng, cung điện các vị thần tôn quý, cùng các nước, thành ấp, kinh đô, làng xóm — tất cả như thế đều hiện ra trong chiếc lọng báu ấy. Lại nữa, chính pháp do chư Phật Như Lai ở các thế giới mười phương giảng nói đều vang lại như tiếng dội, ở trong lọng này ai cũng thấy, cũng nghe.
Khi ấy đại chúng thấy sức thần của Phật thì vui mừng hớn hở, khen là chưa từng có. Họ chắp tay lạy Phật, ngước nhìn dung nhan đấng Tôn quý, mắt không rời giây lát, lặng im mà đứng.
Bấy giờ Bảo Tính liền ở trước Phật, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay cung kính, dùng bài già-tha (bài kệ, tức thơ ca trong kinh Phật) tuyệt diệu mà khen ngợi Phật rằng:
Mắt sạch, dài rộng, đẹp đoan nghiêm, / Trong ngời như lá sen xanh biếc.
Đã chứng ý lạc (tâm ý ưa muốn, hướng về) thanh tịnh bậc nhất, / Đã đến bờ kia của phép xa-ma-tha (phép tu làm tâm lắng dừng) thù thắng.
Từ lâu tích chứa vô biên nghiệp thanh tịnh, / Được tiếng tốt lớn lao rộng khắp.
Nên con cúi đầu lạy đấng Đại Sa-môn (bậc tu hành lớn, chỉ Phật), / Người mở lối dẫn vào con đường tịch tĩnh sâu kín khó thấy khó nghe.
Đã thấy bậc Đại Thánh dùng thần biến (phép biến hóa nhiệm mầu) / Hiện khắp vô lượng cõi nước mười phương.
Trong đó chư Phật đang giảng pháp, / Ở nơi đây mọi người đều thấy đều nghe.
Đấng Pháp vương (vua của chính pháp, chỉ Phật) sức pháp vượt muôn loài, / Thường đem của báu là giáo pháp ban cho tất cả.
Khéo phân biệt tướng trạng các pháp, / Quán đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao) mà dẹp tan kẻ thù.
Đã được tự tại đối với các pháp, / Vì thế con cúi đầu lạy đấng Pháp vương này.
Ngài nói pháp chẳng có cũng chẳng không, / Tất cả đều nhờ nhân duyên mà thành lập.
Không có ngã (cái tôi thật), không người tạo tác, không người thọ nhận, / Mà nghiệp thiện ác cũng chẳng hề mất.
Thuở đầu dưới cây bồ-đề, Ngài hàng phục sức ma, / Được niết-bàn như cam lộ (sự dứt sạch khổ đau) và bồ-đề (giác ngộ) thù thắng.
Chỗ này không phải nơi tâm ý cảm nhận và vận hành, / Bọn ngoại đạo tà kiến không thể lường được.
Ba lần chuyển pháp luân (giảng giáo pháp, ví như lăn bánh xe) ở cõi đại thiên, / Bánh xe ấy làm lắng dịu được vì bản tính vốn lặng.
Trí hiểu pháp hiếm có được trời người chứng ngộ, / Tam bảo từ đó hiện ra ở thế gian.
Dùng pháp mầu này cứu độ muôn loài, / Không nghĩ tưởng, không sợ hãi, thường an lặng.
Bậc vua thầy thuốc đưa người qua sinh, già, chết, / Con cúi lạy biển công đức vô biên.
Trước tám pháp đời (được, mất, chê, khen, tôn vinh, chế giễu, khổ, vui) vẫn không lay như vua núi, / Với người thiện kẻ ác đều thương xót như nhau.
Tâm và hạnh như hư không, an trụ bình đẳng, / Ai lại chẳng kính thờ đấng Năng Nhân (danh hiệu của Phật Thích-ca, nghĩa là bậc có lòng nhân) này?
Đem chiếc lọng nhỏ này dâng Thế Tôn, / Trong đó hiện khắp ba nghìn cõi.
Cung điện của trời, rồng, quỷ thần v.v., / Nên con lạy tấm thân đầy công đức, trí kiến.
Thần biến của đấng Mười Lực (mười năng lực trí tuệ của Phật) hiện ra cho thế gian, / Tất cả đều như ánh sáng, như bóng hình.
Mọi người thấy, kinh ngạc khen chưa từng có, / Nên con lạy đấng Mười Lực, bậc đại trí kiến.
Hội chúng chiêm ngưỡng đấng Đại Mâu-ni (bậc thánh lặng lẽ, chỉ Phật), / Không ai không sinh lòng tin trong sạch.
Mỗi người đều thấy Thế Tôn ở ngay trước mặt mình, / Đó chính là tướng bất cộng (đặc điểm riêng có, không chung với ai) của Như Lai.
Phật dùng một âm thanh mà giảng pháp, / Chúng sinh tùy theo loài mà mỗi loài đều hiểu.
Ai cũng cho rằng Thế Tôn nói đúng tiếng của mình, / Đó chính là tướng bất cộng của Như Lai.
Phật dùng một âm thanh mà giảng pháp, / Chúng sinh mỗi người tùy chỗ mình hiểu.
Ai cũng tiếp nhận, thực hành và được lợi ích, / Đó chính là tướng bất cộng của Như Lai.
Phật dùng một âm thanh mà giảng pháp, / Có người kinh sợ, có người vui mừng,
Có người sinh lòng chán lìa, có người dứt sạch nghi ngờ, / Đó chính là tướng bất cộng của Như Lai.
Cúi lạy đấng Mười Lực chân thật dũng mãnh, / Cúi lạy đấng đã được không sợ hãi,
Cúi lạy đấng đạt định tột cùng và các pháp bất cộng, / Cúi lạy bậc đại đạo sư của tất cả,
Cúi lạy đấng dứt được mọi dây trói buộc (phiền não), / Cúi lạy đấng đã đứng ở bờ bên kia (giải thoát),
Cúi lạy đấng cứu khắp chúng sinh khổ đau, / Cúi lạy đấng không nương vào các nẻo sống chết.
Đã đến nẻo bình đẳng cùng mọi hữu tình, / Ở giữa các nẻo luân hồi mà tâm khéo giải thoát.
Bậc Mâu-ni khéo tu pháp không (thấy mọi sự không có tự tính cố định) như thế, / Như hoa sen không dính nước.
Mọi tướng đều buông bỏ mà không có gì để buông bỏ, / Mọi nguyện đều thành mà không còn điều gì để nguyện.
Sức đại uy thần không thể nghĩ bàn, / Cúi lạy đấng như hư không, không chỗ bám trụ.
Lúc ấy, Bảo Tính nói bài già-tha khen ngợi Thế Tôn xong, lại bạch Phật rằng: "Năm trăm thiếu niên Bồ-tát này đều đã phát tâm hướng đến a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật). Họ đều hỏi con về việc nghiêm tịnh cõi Phật (làm cho cõi nước nơi một vị Phật giáo hóa trở nên trang nghiêm, trong sạch). Xin Như Lai thương xót giảng cho biết tướng trạng cõi Phật thanh tịnh, và Bồ-tát tu như thế nào để làm thanh tịnh cõi Phật."
Bảo Tính nói xong, Phật bảo: "Bảo Tính, hay thay, hay thay! Nay ông lại có thể vì các Bồ-tát mà thưa hỏi Như Lai về tướng trạng cõi Phật thanh tịnh và việc Bồ-tát tu làm thanh tịnh cõi Phật. Nay ông hãy lắng nghe kỹ và khéo suy nghĩ, ta sẽ vì các ông mà phân biệt giảng giải." Bấy giờ Bảo Tính và các Bồ-tát đều thưa: "Hay thay, Thế Tôn! Xin Ngài giảng cho, chúng con nay đều mong được nghe."
Lúc ấy Thế Tôn bảo các Bồ-tát: "Cõi của các hữu tình chính là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát. Vì sao vậy? Này các thiện nam tử, tất cả Bồ-tát tùy theo việc làm cho các hữu tình được tăng thêm lợi ích mà nhiếp thụ (đón nhận và gây dựng) cõi Phật nghiêm tịnh. Tùy theo việc làm cho các hữu tình phát khởi các công đức thanh tịnh mà nhiếp thụ cõi Phật nghiêm tịnh. Tùy theo các hữu tình cần nhờ cõi Phật nghiêm tịnh như thế nào mới được điều phục (chế ngự, cảm hóa), Bồ-tát liền nhiếp thụ cõi Phật như thế. Tùy theo các hữu tình cần nhờ cõi Phật nghiêm tịnh như thế nào mới ngộ nhập được trí tuệ Phật, Bồ-tát liền nhiếp thụ cõi Phật như thế. Tùy theo các hữu tình cần nhờ cõi Phật nghiêm tịnh như thế nào mới khởi được căn lành và hạnh của bậc thánh, Bồ-tát liền nhiếp thụ cõi Phật như thế.
Vì sao vậy? Này các thiện nam tử, Bồ-tát nhiếp thụ cõi Phật nghiêm tịnh đều là vì để các hữu tình được tăng thêm lợi ích và phát khởi các công đức thanh tịnh. Này các thiện nam tử, ví như có người muốn dựng cung điện trên một khoảng đất trống, hoặc trang hoàng tùy ý, không gì ngăn trở; nhưng nếu dựng giữa hư không thì rốt cuộc không thể thành. Bồ-tát cũng vậy: biết tất cả các pháp đều như hư không, chỉ vì để các hữu tình được tăng thêm lợi ích, sinh công đức thanh tịnh mà nhiếp thụ cõi Phật như thế. Người nhiếp thụ cõi Phật thanh tịnh như thế không phải làm trong khoảng không.
Lại nữa, Bảo Tính, các ông nên biết: Cõi phát khởi tâm bồ-đề vô thượng (tâm cầu giác ngộ cao tột) là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, tất cả hữu tình đã phát tâm theo Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu cầu thành Phật để cứu độ mọi người) sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi có tâm ý thuần tịnh là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, những hữu tình không dua nịnh, không dối trá sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi có gia hạnh (sự gắng sức thực hành) tốt lành là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, tất cả hữu tình phát khởi và gìn giữ gia hạnh tốt đẹp sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi có tăng thượng ý lạc (tâm ý ưa muốn hướng thượng, mạnh mẽ) là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, những hữu tình thành tựu đầy đủ các pháp lành sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi tu bố thí là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, tất cả hữu tình có thể xả bỏ của cải và giáo pháp cho người sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi tu giới thanh tịnh là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, những hữu tình thành tựu trọn vẹn mười thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời thô ác, không nói lời vô ích, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến) và có ý chí tốt sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi tu an nhẫn là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, những hữu tình thân trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng tốt, biết nhẫn chịu, mềm mỏng, an lặng sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi tu tinh tấn là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, các hữu tình dũng mãnh tinh tấn trong việc lành sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi tu tĩnh lự là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, những hữu tình thành tựu đầy đủ chính niệm (ghi nhớ đúng đắn), chính tri (hiểu biết tỉnh giác đúng đắn) và chính định (thiền định đúng đắn) sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi tu bát-nhã là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, tất cả hữu tình đã vào được chính định sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi tu bốn vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ là thương yêu ban vui, bi là xót thương cứu khổ, hỷ là vui theo niềm vui của người, xả là bình đẳng buông bỏ) là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, những hữu tình thường an trụ trong từ, bi, hỷ, xả sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi tu bốn nhiếp sự (bốn cách thu phục, gắn bó người khác: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, các hữu tình được giải thoát nhiếp thụ sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi có phương tiện khéo léo là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, những hữu tình khéo léo quán xét các pháp sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi tu ba mươi bảy phẩm bồ-đề phần (ba mươi bảy pháp tu hỗ trợ đạt giác ngộ) là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, những hữu tình thông suốt và viên mãn tất cả niệm trụ (bốn phép quán chú tâm vào thân, cảm thọ, tâm và các pháp), chính đoạn (bốn sự siêng năng dứt ác làm lành), thần túc (bốn nền tảng của thần thông), căn (năm căn lành), lực (năm sức mạnh), giác chi (bảy yếu tố giác ngộ) và đạo chi (tám nhánh của con đường chính) sẽ sinh đến nước ấy.
Cõi tu hồi hướng (đem công đức mình làm được hướng về giác ngộ và chia cho mọi người) là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, nước ấy đầy đủ mọi đức trang nghiêm.
Cõi khéo giảng nói để dứt trừ tám nạn không có dịp tu (tám hoàn cảnh không gặp được Phật pháp hoặc không thể tu: ở địa ngục, làm ngạ quỷ, làm súc sinh, sinh ở cõi trời sống lâu, ở vùng biên địa, mù điếc câm ngọng, theo tà kiến thế gian, sinh vào lúc trước hoặc sau khi Phật ra đời) là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, nước ấy lìa hẳn các ác thú và các nạn không có dịp tu.
Cõi mà mọi người tự giữ giới hạnh của mình, không chê bai người khác, là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, nước ấy không có cả cái tên "phạm giới".
Cõi mà mười thiện nghiệp đạo hết sức thanh tịnh là cõi Phật nghiêm tịnh của Bồ-tát; khi Bồ-tát chứng được đại bồ-đề, những hữu tình có tuổi thọ chắc chắn, giàu có lớn, sống phạm hạnh (đời sống trong sạch, không dâm dục), nói lời chân thật, thường dùng lời dịu dàng, người thân thuộc không chia lìa, khéo giảng giải ý nghĩa sâu kín, lìa các tham muốn, tâm không giận dữ, có chính kiến (cái thấy đúng đắn) sẽ sinh đến nước ấy.
Này các thiện nam tử, như thế, Bồ-tát tùy theo việc phát tâm bồ-đề mà có tâm ý thuần tịnh; tùy theo tâm ý thuần tịnh mà có gia hạnh tốt đẹp; tùy theo gia hạnh tốt đẹp mà có tăng thượng ý lạc; tùy theo tăng thượng ý lạc mà có sự dừng lặng; tùy theo sự dừng lặng mà có sự phát khởi; tùy theo sự phát khởi mà có hồi hướng; tùy theo hồi hướng mà có tịch tĩnh; tùy theo tịch tĩnh mà có hữu tình thanh tịnh; tùy theo hữu tình thanh tịnh mà có cõi Phật nghiêm tịnh; tùy theo cõi Phật nghiêm tịnh mà có giáo pháp thanh tịnh; tùy theo giáo pháp thanh tịnh mà có phúc báu thanh tịnh; tùy theo phúc báu thanh tịnh mà có tuệ thanh tịnh; tùy theo tuệ thanh tịnh mà có trí thanh tịnh; tùy theo trí thanh tịnh mà có hạnh thanh tịnh; tùy theo hạnh thanh tịnh mà có tự tâm thanh tịnh; tùy theo tự tâm thanh tịnh mà có các công đức mầu nhiệm thanh tịnh.
Này các thiện nam tử, vì thế Bồ-tát nếu muốn siêng tu để làm nghiêm tịnh cõi Phật, trước hết nên dùng phương tiện làm nghiêm tịnh tâm mình. Vì sao vậy? Vì tâm của Bồ-tát được nghiêm tịnh đến đâu thì cõi Phật được nghiêm tịnh đến đó."
Lúc ấy Xá-lợi-tử (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) nhờ uy thần của Phật mà nghĩ thế này: "Nếu vì tâm các Bồ-tát nghiêm tịnh nên cõi Phật nghiêm tịnh, thì phải chăng khi Thế Tôn của ta còn tu hạnh Bồ-tát, tâm Ngài không nghiêm tịnh, nên cõi Phật này mới hỗn tạp dơ bẩn như thế?"
Phật biết ý nghĩ ấy, liền bảo: "Ông nghĩ sao, mặt trời mặt trăng ở thế gian há lại không sạch sáng ư? Thế mà người mù không thấy." Xá-lợi-tử thưa: "Không phải vậy. Đó là lỗi của người mù, chẳng phải lỗi của mặt trời mặt trăng." Phật nói: "Cũng vậy, vì tội lỗi của chúng sinh mà họ không thấy cõi Phật của Thế Tôn nghiêm tịnh, chẳng phải lỗi của Như Lai. Xá-lợi-tử, cõi của ta vốn nghiêm tịnh, chỉ là ông không thấy."
Bấy giờ Phạm vương Trì Kế nói với Xá-lợi-tử: "Ngài chớ nghĩ rằng cõi Phật này không nghiêm tịnh. Vì sao vậy? Vì cõi Phật này nghiêm tịnh tột bậc." Xá-lợi-tử hỏi: "Thưa Đại Phạm Thiên Vương, cõi Phật này nghiêm tịnh như thế nào?" Phạm vương Trì Kế đáp: "Thưa Xá-lợi-tử, ví như cung trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất cõi Dục, nơi chư thiên hưởng dụng những thứ do kẻ khác biến hóa ra) được trang nghiêm bằng vô lượng châu báu và công đức; tôi thấy cõi Phật của Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni nghiêm tịnh, được trang nghiêm bằng vô lượng châu báu và công đức, cũng y như vậy."
Xá-lợi-tử nói: "Thưa Đại Phạm Thiên Vương, tôi thấy đất của cõi này chỗ cao chỗ thấp, đầy gò đống, hố hầm, gai độc, sỏi cát, đất đá, núi non, dơ bẩn xấu xí." Phạm vương Trì Kế đáp: "Thưa Đại Tôn giả, vì tâm ngài có cao có thấp, không nghiêm tịnh, nên ngài tưởng trí tuệ và tâm ý của Phật cũng như vậy, vì thế mới thấy cõi Phật không nghiêm tịnh. Nếu các Bồ-tát đối với mọi hữu tình có tâm bình đẳng, công đức nghiêm tịnh, và hiểu trí tuệ, tâm ý của Phật cũng như vậy, thì sẽ thấy cõi Phật nghiêm tịnh tột bậc."
Lúc ấy Thế Tôn biết đại chúng trong lòng còn ngờ vực, liền lấy ngón chân ấn xuống mặt đất. Ngay tức thì tam thiên đại thiên thế giới được trang nghiêm bằng vô lượng trăm nghìn châu báu mầu nhiệm, giống như cõi nước trang nghiêm bằng vô lượng châu báu công đức của Phật Công Đức Bảo Trang Nghiêm. Tất cả đại chúng khen là chưa từng có, và ai cũng thấy mình đang ngồi trên hoa sen báu.
Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi-tử: "Ông có thấy cõi Phật thanh tịnh được trang nghiêm bằng mọi đức như thế không?" Xá-lợi-tử thưa: "Bạch Thế Tôn, con thấy rồi. Điều xưa nay con chưa từng thấy, chưa từng nghe, nay cõi Phật nghiêm tịnh này đều hiện ra cả." Phật bảo Xá-lợi-tử: "Cõi nước Phật của ta luôn thanh tịnh như thế này. Chỉ vì muốn giáo hóa cho chín chắn những hữu tình kém cỏi, nên ta mới thị hiện cõi đầy vô lượng lỗi lầm, hỗn tạp dơ bẩn mà thôi.
Xá-lợi-tử, ví như chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba (tức cõi trời Đao Lợi, nơi Đế Thích làm vua) cùng ăn chung trong một đồ đựng báu, nhưng tùy nghiệp mỗi vị chiêu cảm mà món ăn thấy khác nhau. Cũng vậy, Xá-lợi-tử, vô lượng hữu tình cùng sinh trong một cõi Phật, nhưng tùy tâm sạch hay dơ mà chỗ thấy khác nhau. Nếu người tâm thanh tịnh thì sẽ thấy cõi này được trang nghiêm bằng vô lượng công đức và châu báu mầu nhiệm."
Khi Phật hiện cõi nghiêm tịnh này, năm trăm thiếu niên do Bảo Tính dẫn đến đều đạt được vô sinh pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Tám vạn bốn nghìn loài hữu tình đều phát tâm vô thượng chính đẳng giác (tâm cầu giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng, tức cầu thành Phật). Bấy giờ đức Phật Thế Tôn thu thần túc (thu lại sức thần thông), thế giới liền trở lại như cũ. Ba vạn hai nghìn chư thiên và người theo Thanh văn thừa (con đường của những người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) biết rằng các pháp hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên tạo tác mà thành) đều vô thường, nên xa lìa bụi bặm, cấu nhiễm, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy rõ chân lý trong sạch, tức bước đầu chứng đạo). Tám nghìn bật-sô lìa hẳn các lậu (phiền não, ví như chỗ rò rỉ khiến tâm ô nhiễm), tâm khéo được giải thoát.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video