Thiên 2 — Phẩm 2: Hiển bày phương tiện thiện xảo không thể nghĩ bàn

 Kinh Thuyết Vô Cấu Xưng — Phẩm Hiển bày phương tiện thiện xảo không thể nghĩ bàn, thứ hai (phẩm: chương của kinh; phương tiện thiện xảo: cách thức khéo léo tùy cơ để giáo hóa chúng sinh)

 Bấy giờ trong thành Quảng Nghiêm (tức thành Tỳ-xá-ly ở Ấn Độ xưa) có một vị đại Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) thuộc dòng Li-xa-tì (một dòng tộc quý tộc ở thành này), tên là Vô Cấu Xưng (nghĩa là "danh tiếng không vết nhơ", tức cư sĩ Duy-ma-cật). Ông đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, ở chỗ chư Phật đã vun trồng sâu dày các thiện căn (gốc rễ lành, tức những việc lành làm nền cho quả tốt về sau). Ông có tài biện luận tuyệt diệu, đầy đủ vô sinh nhẫn (sự chấp nhận và an trụ vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Ông đạt được các tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp), dạo chơi tự tại trong các thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có), được vô sở úy (sự không sợ hãi khi giảng pháp giữa đại chúng) và có sức dẹp tan ma oán (ma quân và kẻ thù cản trở việc tu). Ông vào được cửa pháp sâu xa, giỏi về trí độ (trí tuệ ba-la-mật, tức trí tuệ đưa người qua bờ giác ngộ), thông suốt phương tiện, đại nguyện đã viên mãn. Ông hiểu rõ tâm ý và hành vi của các hữu tình (chúng sinh có tình thức), khéo biết căn cơ (năng lực tiếp nhận giáo pháp) hơn kém của họ. Trí độ của ông đã thành tựu, thuyết pháp nhuần nhuyễn. Ông tu tập kiên quyết trong Đại thừa (con đường tu cầu thành Phật để cứu độ mọi người). Đối với việc mình làm, ông khéo suy xét. Ông an trụ trong oai nghi (dáng vẻ cử chỉ trang nghiêm) của Phật, vào được biển tâm tuệ. Chư Phật khen ngợi, tán dương, nêu rõ công đức của ông. Thích (Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi), Phạm (Phạm vương, vua các trời cõi Sắc giới) và Hộ Thế (bốn vị thiên vương giữ gìn bốn phương) thường lễ kính ông.

 Vì muốn giáo hóa cho các hữu tình được chín chắn, ông dùng phương tiện khéo léo mà ở tại thành Quảng Nghiêm. Ông có của cải không cùng, dùng để thu phục, giúp đỡ những người nghèo khó, không nơi nương tựa. Ông giữ giới (những điều răn để giữ gìn thân miệng) thanh tịnh, để thu phục, giúp đỡ tất cả những người phạm giới, vượt giới. Ông dùng sự nhẫn nhục hòa thuận để thu phục, giúp đỡ những người giận hờn, hung bạo, ganh ghét, độc ác. Ông dùng sự tinh tấn lớn để thu phục, giúp đỡ tất cả những người biếng nhác lười nhác. Ông an trụ trong tĩnh lự (thiền định), chính niệm (ghi nhớ đúng đắn), giải thoát, đẳng trì (tâm an trụ đều đặn trên một đối tượng) và đẳng chí (các tầng thiền định đạt được), để thu phục, giúp đỡ tất cả những người tâm rối loạn. Ông dùng sự phân định đúng đắn để thu phục, giúp đỡ tất cả những người có cái thấy sai lầm, trí hiểu xấu ác.

 Tuy là người áo trắng (người tại gia, không xuất gia) nhưng ông đủ oai nghi và công đức của bậc sa-môn (người xuất gia tu hành). Tuy ở trong gia đình nhưng không đắm trước ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, tức toàn bộ thế giới sống chết). Ông hiện có vợ con nhưng thường tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, không dâm dục). Ông hiện có quyến thuộc nhưng thường ưa xa lìa. Tuy đeo đồ trang sức quý báu nhưng ông lấy tướng hảo (các tướng tốt, vẻ đẹp đặc biệt của bậc thánh) mà trang nghiêm thân. Tuy hiện ra ăn uống nhưng ông lấy vị của thiền định làm món ăn. Tuy cũng như người đời ưa thích cờ bạc, vui chơi, nhưng thật ra ông luôn luôn vì giáo hóa hữu tình. Tuy theo các khuôn phép của ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo) nhưng tâm ý đối với Phật pháp không bị hư hoại. Tuy thông hiểu tất cả sách vở, luận thuyết thế gian nhưng ông vẫn thưởng thức niềm vui pháp trong khu vườn nội tâm. Tuy hiện có mặt trong mọi đám đông hội họp ở làng xóm nhưng ông luôn là người đứng đầu, giảng pháp hay nhất. Để thuận theo lễ giáo ở đời, đối với người trên kẻ dưới, mọi việc ông làm đều tỏ ra không trái nghịch. Tuy không mong cầu của cải thế gian nhưng đối với lợi lộc ở đời ông vẫn tỏ ra có học làm.

 Vì lợi ích cho chúng sinh, ông dạo khắp các chợ búa, đường phố. Vì che chở muôn dân, ông lo liệu các việc công của nhà vua. Vào nơi giảng luận, ông dẫn dắt người ta bằng Đại thừa. Vào các trường học, ông khai mở cho trẻ thơ. Vào các nhà dâm, ông chỉ ra cái hại của dục vọng. Để giúp người ta dựng được chính niệm, chính tri (hiểu biết tỉnh giác đúng đắn), ông dạo vào các nơi ca múa nhạc kịch.

 Nếu ở giữa các trưởng giả (người giàu có, có địa vị), ông là bậc tôn quý nhất trong các trưởng giả, giảng cho họ pháp thù thắng. Nếu ở giữa các cư sĩ (người tại gia có của cải), ông là bậc tôn quý nhất trong các cư sĩ, dứt trừ lòng tham đắm của họ. Nếu ở giữa hàng sát-đế-lợi (đẳng cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ), ông là bậc tôn quý nhất trong hàng sát-đế-lợi, dạy họ nhẫn nhục. Nếu ở giữa hàng bà-la-môn (đẳng cấp tu sĩ, giáo sĩ ở Ấn Độ), ông là bậc tôn quý nhất trong hàng bà-la-môn, trừ bỏ ngã mạn (lòng kiêu căng vì chấp có cái tôi) của họ. Nếu ở giữa các đại thần, ông là bậc tôn quý nhất trong các đại thần, dạy họ chính pháp. Nếu ở giữa các vương tử, ông là bậc tôn quý nhất trong các vương tử, chỉ cho họ đạo trung hiếu. Nếu ở giữa các nội quan (quan hầu trong cung), ông là bậc tôn quý nhất trong các nội quan, giáo hóa cho các cung nữ ngay chính. Nếu ở giữa thường dân, ông là bậc tôn quý nhất trong thường dân, giúp họ tu những phúc tương tự và có ý chí thù thắng (?). Nếu ở giữa Phạm thiên (các vị trời cõi Sắc giới), ông là bậc tôn quý nhất trong Phạm thiên, chỉ cho chúng Phạm thiên sự sai khác của các tầng tĩnh lự. Nếu ở giữa Đế Thích, ông là bậc tôn quý nhất trong Đế Thích, chỉ ra rằng mọi quyền lực tự tại đều vô thường. Nếu ở giữa Hộ Thế, ông là bậc tôn quý nhất trong Hộ Thế, giữ gìn tất cả, đem lại lợi ích an vui.

 Vô Cấu Xưng ấy dùng vô lượng cửa trí tuệ, phương tiện khéo léo không thể nghĩ bàn như thế để làm lợi ích cho hữu tình. Ông dùng phương tiện hiện ra thân có bệnh. Vì ông bị bệnh nên quốc vương, đại thần, trưởng giả, cư sĩ, bà-la-môn v.v., cùng các vương tử và các quan thuộc khác, vô số nghìn người đều đến thăm bệnh.

 Khi ấy Vô Cấu Xưng nhân thân mình có bệnh mà rộng giảng pháp cho họ rằng: "Thưa các nhân giả (cách gọi tôn trọng: các vị có lòng nhân), thân này do bốn đại chủng (bốn yếu tố tạo nên vật chất: đất, nước, lửa, gió) hợp thành, vô thường, không mạnh, không bền, không có sức, mục nát rất nhanh, không thể tin cậy. Thân này là khổ, là phiền não, là đồ chứa mọi bệnh tật, nhiều lỗi lầm tai hại, là thứ phải biến đổi hư hoại. Thưa các nhân giả, thân như thế, người thông minh không nương tựa vào.

 Thân này như đám bọt nước, không thể nắm bắt, xoa vuốt. Thân này như bong bóng nổi, không thể còn lâu. Thân này như ảo ảnh hơi nóng giữa trời nắng, sinh ra từ phiền não và cơn khát ái dục. Thân này như cây chuối, hoàn toàn không có lõi thật. Thân này như trò huyễn thuật, sinh ra từ sự nhận thức điên đảo. Thân này như giấc mộng, là cái thấy hư dối. Thân này như cái bóng, do nghiệp duyên mà hiện. Thân này như tiếng vang, lệ thuộc vào các nhân duyên. Thân này như mây, thoáng chốc biến mất. Thân này như tia chớp, từng niệm không dừng.

 Thân này không có chủ, như đất. Thân này không có ngã (cái tôi thật), như nước. Thân này không có hữu tình, như lửa. Thân này không có mệnh giả (cái chủ thể sống), như gió. Thân này không có bổ-đặc-già-la (cái chủ thể luân hồi qua các kiếp), giống như hư không. Thân này không thật, lấy bốn đại làm nhà. Thân này là trống rỗng, lìa ngã và ngã sở (những gì thuộc về cái tôi). Thân này không có hiểu biết, như cỏ cây. Thân này không tự làm gì, do sức gió đẩy chuyển. Thân này không sạch, đầy những thứ dơ bẩn xấu xí. Thân này giả dối; dù được che đậy, nuôi nấng bằng ăn uống, rồi cũng ắt phải tiêu mòn. Thân này nhiều tai họa, là nơi tụ họp của bốn trăm lẻ bốn bệnh. Thân này dễ hư hoại như bậc thềm bên bờ nước (?), luôn bị già cỗi bức bách. Thân này không cố định, rốt cuộc ắt phải chết. Thân này như kẻ oán thù hãm hại, đầy rẫy những rắn độc. Thân này như làng hoang trống rỗng, do các uẩn (các nhóm yếu tố hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), giới (mười tám yếu tố của nhận thức) và xứ (mười hai chỗ của nhận thức: sáu giác quan và sáu đối tượng) cùng hợp thành.

 Thưa các nhân giả, đối với thân như thế, nên sinh lòng chán lìa; đối với thân Như Lai (thân Phật), nên khởi lòng ưa thích. Vì sao vậy? Vì thân Như Lai do vô lượng pháp lành cùng hợp thành; sinh ra từ việc tu vô lượng phúc đức và trí tuệ thù thắng; sinh ra từ việc tu vô lượng giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ rằng mình đã giải thoát) thù thắng; sinh ra từ việc tu từ, bi, hỷ, xả; sinh ra từ việc tu bố thí, điều phục, tịch tĩnh, giới, nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, bát-nhã (trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự), phương tiện, nguyện, lực và trí; sinh ra từ việc tu tất cả các pháp đến bờ kia (ba-la-mật: các pháp tu đưa người đến giải thoát); sinh ra từ việc tu sáu thần thông; sinh ra từ việc tu ba minh (ba trí sáng suốt: biết các đời trước, thấy sự sống chết của chúng sinh, dứt sạch phiền não); sinh ra từ việc tu ba mươi bảy phẩm bồ-đề phần (ba mươi bảy pháp tu hỗ trợ giác ngộ); sinh ra từ việc tu chỉ (làm tâm lắng dừng) và quán (quán chiếu thấy rõ); sinh ra từ việc tu mười lực (mười năng lực trí tuệ của Phật) và bốn vô úy (bốn điều không sợ hãi của Phật); sinh ra từ việc tu mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có); sinh ra từ việc dứt mọi pháp bất thiện, gom mọi pháp lành; sinh ra từ việc tu chân thật, không buông lung; sinh ra từ việc tu vô lượng nghiệp thanh tịnh.

 Thưa các nhân giả, thân Như Lai có công đức như thế, các vị đều nên phát tâm cầu chứng. Các vị muốn được thân như thế và dứt trừ bệnh khổ cho tất cả hữu tình, thì nên phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức cầu thành Phật)." Vô Cấu Xưng ấy vì những người đến hội họp thăm bệnh mà tùy căn cơ giảng pháp, khiến vô số nghìn người đều phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Kinh Thuyết Vô Cấu Xưng, hết quyển thứ nhất.

 Kinh Thuyết Vô Cấu Xưng, quyển thứ hai.

 Pháp sư Tam Tạng (danh hiệu dành cho bậc tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo là Kinh, Luật và Luận) Huyền Trang đời Đại Đường dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video