Thiên 7 — Phẩm 7: Quán hữu tình

 Phẩm thứ bảy: Quán Sát Hữu Tình (nhìn nhận chúng sinh)

 Bấy giờ Diệu Cát Tường (tức Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) hỏi Vô Cấu Xưng (tức cư sĩ Duy-ma-cật): "Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) nên nhìn các hữu tình (chúng sinh, các loài có tình cảm, ý thức) như thế nào?" Vô Cấu Xưng đáp: "Ví như nhà ảo thuật nhìn những thứ do mình làm phép ảo hóa ra; Bồ-tát cũng nên nhìn đúng tất cả hữu tình như thế.

 Lại nữa, thưa Diệu Cát Tường, như người có trí nhìn mặt trăng dưới nước, nhìn hình bóng trong gương, nhìn nước của ảo ảnh nắng (hơi nóng bốc lên từ mặt đất, nhìn xa tưởng như mặt nước), nhìn tiếng vang khi cất tiếng gọi, nhìn thành quách lầu gác trong mây giữa hư không, nhìn chỗ khởi đầu (?) của đám bọt nước, nhìn bong bóng nước lúc nổi lúc tan, nhìn cái lõi cứng chắc trong thân cây chuối (thân chuối vốn chỉ là bẹ, không có lõi), nhìn đại thứ năm (vật chất chỉ do bốn đại là đất, nước, lửa, gió hợp thành, không có đại thứ năm), nhìn uẩn thứ sáu (con người chỉ có năm uẩn — năm nhóm yếu tố: thân xác, cảm giác, nhận biết hình tướng, các hoạt động tâm ý, sự phân biệt nhận biết), nhìn căn thứ bảy (chỉ có sáu căn, tức sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), nhìn xứ thứ mười ba (chỉ có mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), nhìn giới thứ mười chín (chỉ có mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), nhìn hình bóng màu sắc trong cõi Vô sắc (cõi không còn thân hình, chỉ còn tâm thức trong thiền định), nhìn mầm và thân cây mọc ra từ hạt giống đã cháy hư, nhìn quần áo làm bằng lông rùa, nhìn người chết yểu mà còn hưởng dục lạc vui chơi.

 Nhìn bậc đã đắc quả Dự lưu (quả vị đầu tiên trong bốn quả vị thánh của hàng Thanh văn, người đã nhập vào dòng thánh) mà còn khởi tát-ca-da kiến (thân kiến: sự chấp rằng thân năm uẩn này là cái tôi thật — điều mà quả Dự lưu đã dứt) do phân biệt; nhìn bậc đắc quả Nhất lai (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa) mà còn thọ thân lần thứ ba; nhìn bậc đắc quả Bất hoàn (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi Dục) mà còn vào thai mẹ; nhìn bậc A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) mà còn ba độc tham lam, giận dữ, si mê; nhìn vị Bồ-tát đã đắc nhẫn (đã chứng được sự an trụ vững vàng vào lẽ thật các pháp không sinh) mà còn tâm keo kiệt, phạm giới, giận dữ, làm hại; nhìn chư Như Lai (danh hiệu của Phật) mà còn tập khí (những thói quen, nếp cũ còn sót lại do phiền não in sâu từ lâu đời) nối tiếp; nhìn người mù bẩm sinh mà thấy được các màu sắc; nhìn người nhập diệt định (tầng thiền định sâu nhất, trong đó tâm thức và hơi thở đều ngưng dứt) mà còn hơi thở ra vào; nhìn dấu chân chim giữa hư không; nhìn kẻ bán-trạch-ca (người bất lực, không có khả năng sinh dục) mà bộ phận sinh dục có công dụng; nhìn việc làm của đứa con do người đàn bà không thể sinh đẻ sinh ra; nhìn người do Phật hóa hiện ra mà khởi các kết phược (những phiền não trói buộc); nhìn những phiền não vốn hoàn toàn không sinh ra; nhìn những gì thấy trong giấc mộng sau khi đã tỉnh dậy; nhìn lửa không cháy mà đốt được vật; nhìn bậc A-la-hán mà còn tiếp nối thân đời sau. Bồ-tát nên nhìn đúng tất cả hữu tình như thế. Vì sao vậy? Vì các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) xưa nay vốn không, thật sự không có cái tôi, không có hữu tình."

 Diệu Cát Tường hỏi: "Nếu các Bồ-tát nhìn tất cả hữu tình như thế, thì làm sao đối với họ mà tu lòng đại từ (lòng thương lớn, mong cho chúng sinh được vui)?" Vô Cấu Xưng đáp: "Bồ-tát sau khi nhìn hữu tình như thế, tự nghĩ: 'Ta sẽ vì các hữu tình nói Pháp (chân lý Phật dạy) như thế, khiến họ hiểu rõ.' Đó gọi là thật sự tu đại từ, đem lại cho các hữu tình niềm an vui rốt ráo.

 Bồ-tát như thế tu lòng từ tịch diệt (vắng lặng), vì không có sự nắm giữ nào; tu lòng từ không nóng bức, vì lìa phiền não (những tâm trạng xấu làm khổ não, rối loạn như tham, giận, si mê); tu lòng từ đúng như thật, vì ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) bình đẳng; tu lòng từ không trái nghịch, vì không có gì khởi lên; tu lòng từ không hai, vì lìa trong và ngoài; tu lòng từ không hoại, vì an trụ rốt ráo; tu lòng từ bền chắc, vì tâm nguyện mạnh mẽ vượt bậc vững như kim cương; tu lòng từ thanh tịnh, vì bản tính vốn trong sạch; tu lòng từ bình đẳng, vì ngang bằng như hư không; tu lòng từ của A-la-hán, vì diệt hẳn giặc kết (phiền não trói buộc, ví như giặc cướp); tu lòng từ của Độc giác (người tự tu, tự giác ngộ không nhờ thầy dạy), vì không cần đến thầy trò; tu lòng từ của Bồ-tát, vì làm cho hữu tình thành thục (căn lành chín muồi) không ngừng nghỉ; tu lòng từ của Như Lai, vì giác ngộ theo chân như (bản tính chân thật, như vậy, không thay đổi của mọi pháp); tu lòng từ của Phật, vì làm thức tỉnh các hữu tình đang ngủ mê; tu lòng từ tự nhiên, vì tự nhiên không cần gắng sức mà giác ngộ bình đẳng bản tính các pháp; tu lòng từ Bồ-đề (giác ngộ), vì bình đẳng cùng một vị (như nước biển chỉ một vị mặn, mọi pháp đều cùng một tính chất); tu lòng từ không thiên lệch, vì đã dứt yêu và ghét; tu lòng từ đại bi, vì làm rõ Đại thừa (con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh để thành Phật); tu lòng từ không tranh cãi, vì thấy rõ vô ngã (không có cái tôi thường hằng làm chủ); tu lòng từ không chán mỏi, vì thấy bản tính là không.

 Tu lòng từ bố thí Pháp, vì lìa thói "nắm tay thầy" (?) (thói người thầy giữ kín giáo pháp, không chịu truyền hết, ví như nắm chặt bàn tay); tu lòng từ giữ giới trong sạch, vì làm thành thục những hữu tình phạm giới; tu lòng từ nhẫn nhịn, vì che chở mình và người, không để bị tổn hại; tu lòng từ tinh tiến (siêng năng không lười), vì gánh vác việc làm lợi ích, an vui cho hữu tình; tu lòng từ tĩnh lự (thiền định), vì không đắm vào vị ngon của thiền; tu lòng từ bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tướng các pháp), vì lúc nào cũng hiện biết rõ các pháp; tu lòng từ phương tiện, vì thị hiện khắp mọi cửa ngõ; tu lòng từ của nguyện mầu, vì do vô lượng đại nguyện dẫn khởi; tu lòng từ có sức lớn, vì làm nên được mọi việc rộng lớn; tu lòng từ nhược-na (trí, tiếng Phạn là jñāna, sự hiểu biết), vì biết rõ bản tính và hình tướng của mọi pháp; tu lòng từ thần thông, vì không phá hoại bản tính và hình tướng của mọi pháp; tu lòng từ nhiếp sự (bốn cách thu phục, gần gũi chúng sinh: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ), vì dùng phương tiện thu phục và làm lợi cho các hữu tình; tu lòng từ không vướng mắc, vì không bị ngăn ngại nhiễm ô; tu lòng từ không dối trá, vì tâm ý trong sạch; tu lòng từ không xu nịnh, vì gia hạnh (sự ra sức thực hành) trong sạch; tu lòng từ không lừa gạt, vì không giả dối; tu lòng từ thâm tâm, vì lìa mọi vết nhơ; tu lòng từ an lạc, vì gây dựng những việc an vui của chư Phật. Thưa Diệu Cát Tường, đó gọi là Bồ-tát tu đại từ."

 Diệu Cát Tường hỏi: "Bồ-tát tu đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) như thế nào?" Vô Cấu Xưng đáp: "Tất cả căn lành (gốc rễ của điều thiện) đã tạo ra và làm cho tăng trưởng, đều buông bỏ hết, đem cho các hữu tình mà không hề tiếc. Đó gọi là Bồ-tát tu đại bi." Diệu Cát Tường hỏi: "Bồ-tát tu đại hỷ (niềm vui lớn) như thế nào?" Vô Cấu Xưng đáp: "Làm việc lợi ích cho các hữu tình mà vui mừng, không hối tiếc. Đó gọi là Bồ-tát tu đại hỷ." Diệu Cát Tường hỏi: "Bồ-tát tu đại xả (tâm buông xả lớn, bình đẳng không vướng mắc) như thế nào?" Vô Cấu Xưng đáp: "Làm lợi ích bình đẳng mà không mong đền đáp. Đó gọi là Bồ-tát tu đại xả."

 Diệu Cát Tường hỏi: "Nếu các Bồ-tát sợ hãi sinh tử (vòng sống chết luân hồi) thì nên nương tựa vào đâu?" Vô Cấu Xưng đáp: "Nếu các Bồ-tát sợ hãi sinh tử, thì phải luôn nương tựa vững vàng vào cái 'đại ngã' của chư Phật (cái 'ta lớn' của Phật, tức sự tự tại rộng lớn, bình đẳng với tất cả, khác hẳn cái tôi nhỏ hẹp của phàm phu)." Lại hỏi: "Bồ-tát muốn trụ vào đại ngã thì phải trụ thế nào?" Đáp: "Muốn trụ vào đại ngã thì phải trụ trong sự giải thoát bình đẳng cho tất cả hữu tình." Lại hỏi: "Muốn cho tất cả hữu tình được giải thoát thì phải trừ bỏ điều gì?" Đáp: "Muốn cho tất cả hữu tình được giải thoát thì phải trừ bỏ phiền não của họ." Lại hỏi: "Muốn trừ phiền não của tất cả hữu tình thì phải tu gì?" Đáp: "Muốn trừ phiền não của tất cả hữu tình thì phải tu tác ý quán sát đúng lẽ (hướng tâm suy xét đúng như chân lý)." Lại hỏi: "Muốn tu tác ý quán sát đúng lẽ thì phải tu thế nào?" Đáp: "Muốn tu tác ý quán sát đúng lẽ thì phải tu rằng các pháp không sinh không diệt." Lại hỏi: "Pháp nào không sinh, pháp nào không diệt?" Đáp: "Điều bất thiện không sinh, điều thiện không diệt." Lại hỏi: "Điều thiện và bất thiện lấy gì làm gốc?" Đáp: "Lấy thân làm gốc." Lại hỏi: "Thân lấy gì làm gốc?" Đáp: "Lòng tham dục làm gốc." Lại hỏi: "Lòng tham dục lấy gì làm gốc?" Đáp: "Sự phân biệt hư dối làm gốc." Lại hỏi: "Sự phân biệt hư dối lấy gì làm gốc?" Đáp: "Tưởng điên đảo (sự nhận thức lộn ngược, như cho cái không bền là bền, cái khổ là vui) làm gốc." Lại hỏi: "Tưởng điên đảo lấy gì làm gốc?" Đáp: "Vô trụ (không có chỗ dừng trụ, không nương vào đâu) làm gốc." Diệu Cát Tường hỏi: "Cái vô trụ ấy lấy gì làm gốc?" Vô Cấu Xưng đáp: "Câu hỏi này không hợp lẽ. Vì sao vậy? Cái gọi là vô trụ thì không có gốc, cũng không có chỗ trụ. Vì không có gốc, không có chỗ trụ nên mới có thể dựng lập nên tất cả các pháp."

 Bấy giờ trong phòng của Vô Cấu Xưng có một vị thiên nữ (nữ thần cõi trời) vốn ở sẵn đó, thấy các bậc đại nhân, nghe Pháp được giảng nói, được điều chưa từng có, vui mừng hớn hở, bèn hiện thân ra, liền đem hoa trời rải lên các vị Bồ-tát và các vị Đại Thanh văn (những đệ tử lớn của Phật, tu bằng cách nghe lời Phật dạy để tự mình thoát khổ). Hoa trời ấy rơi đến thân Bồ-tát thì liền rơi xuống, đến thân Đại Thanh văn thì dính lại không rơi. Các vị Thanh văn ai nấy đều muốn gỡ hoa ra, dùng hết sức thần thông (năng lực siêu phàm) cũng không gỡ được. Khi ấy thiên nữ hỏi tôn giả Xá-lợi Tử (Śāriputra, đệ tử của Phật nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Vì sao ngài gỡ hoa ra?" Xá-lợi Tử đáp: "Hoa này không đúng phép (người xuất gia theo giới luật không được trang sức bằng hoa), nên tôi gỡ ra." Thiên nữ nói: "Thôi đi! Đừng cho hoa này là không đúng phép. Vì sao vậy? Hoa này đúng phép, chỉ có các tôn giả tự mình không đúng phép mà thôi. Vì sao vậy? Hoa không có phân biệt, không có phân biệt khác lạ; chỉ có các tôn giả tự mình có phân biệt, có phân biệt khác lạ. Trong giáo pháp và tỳ-nại-da (giới luật) được khéo nói (của Phật), người xuất gia nếu có phân biệt, có phân biệt khác lạ thì là không đúng phép; nếu không phân biệt, không phân biệt khác lạ thì mới là đúng phép.

 Thưa Xá-lợi Tử, hãy nhìn các vị Bồ-tát, hoa không dính vào thân, là đều do đã dứt hẳn mọi phân biệt và phân biệt khác lạ; hãy nhìn các vị Thanh văn, hoa dính vào thân, là đều do chưa dứt mọi phân biệt và phân biệt khác lạ. Thưa Xá-lợi Tử, như người có lòng sợ hãi thì loài phi nhân (quỷ thần, những loài không phải người) thừa cơ quấy nhiễu; nếu không sợ hãi thì mọi loài phi nhân không thừa cơ được. Người sợ hãi sinh tử, nghiệp (hành động tạo quả báo) và phiền não, thì bị hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm thừa cơ quấy nhiễu; người không sợ sinh tử, nghiệp và phiền não thì hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm của thế gian không thừa cơ được. Lại nữa, Xá-lợi Tử, ai chưa dứt hẳn tập khí phiền não thì hoa dính vào thân; ai đã dứt hẳn tập khí phiền não thì hoa không dính."

 Xá-lợi Tử hỏi: "Thiên nữ ở căn phòng này đã bao lâu rồi?" Thiên nữ đáp: "Tôi ở căn phòng này lâu như sự giải thoát mà ngài Xá-lợi Tử đang trụ." Xá-lợi Tử nói: "Thiên nữ ở căn phòng này lâu như vậy sao?" Thiên nữ lại nói: "Sự giải thoát mà ngài trụ thì lâu bao nhiêu?" Xá-lợi Tử im lặng không đáp. Thiên nữ nói: "Tôn giả là bậc Đại Thanh văn, đầy đủ trí tuệ và tài biện luận lớn, gặp câu hỏi nhỏ này mà lại im lặng không đáp?" Xá-lợi Tử nói: "Giải thoát thì lìa mọi danh từ lời lẽ, nên tôi nay ở đây chẳng biết nói gì." Thiên nữ nói: "Mọi chữ nghĩa được nói ra đều là tướng giải thoát. Vì sao vậy? Sự giải thoát này không ở trong, không ở ngoài, cũng không thể tìm thấy ở khoảng giữa ngoài hai bên ấy; chữ nghĩa cũng vậy, không ở trong, không ở ngoài, cũng không thể tìm thấy ở khoảng giữa ngoài hai bên ấy. Vì thế không có việc lìa chữ nghĩa mà nói về giải thoát. Vì sao vậy? Vì giải thoát và tất cả các pháp, bản tính vốn bình đẳng." Xá-lợi Tử hỏi: "Há chẳng phải lìa tham lam, giận dữ, si mê v.v. mới là giải thoát sao?" Thiên nữ đáp: "Đức Phật vì những người tăng thượng mạn (kiêu mạn, tự cho mình đã chứng được điều mình chưa chứng) mà nói lìa hết tham lam, giận dữ, si mê v.v. là giải thoát; còn đối với người đã xa lìa tăng thượng mạn thì Ngài nói tất cả tham lam, giận dữ, si mê v.v. bản tính vốn là giải thoát."

 Xá-lợi Tử nói: "Hay thay, thiên nữ! Cô đã được gì, chứng gì mà có trí tuệ và tài biện luận như thế?" Thiên nữ đáp: "Tôi nay không được gì, không chứng gì, nên mới có trí tuệ và tài biện luận như thế. Nếu nói tôi nay có được, có chứng, thì trong giáo pháp và giới luật được khéo nói ấy, tôi là kẻ tăng thượng mạn." Xá-lợi Tử hỏi: "Trong ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn thừa, Độc giác thừa, Đại thừa), cô phát tâm hướng theo thừa nào?" Thiên nữ đáp: "Đối với ba thừa, tôi đều phát tâm hướng theo cả." Xá-lợi Tử hỏi: "Cô có dụng ý sâu kín gì mà nói như vậy?" Thiên nữ đáp: "Vì tôi thường giảng nói Đại thừa cho người khác được nghe, nên tôi là Thanh văn (người nghe tiếng); vì tôi tự nhiên giác ngộ bản tính chân thật của các pháp, nên tôi là Độc giác; vì tôi luôn không rời bỏ đại từ đại bi, nên tôi là Đại thừa. Lại nữa, Xá-lợi Tử, vì để giáo hóa, cứu độ những hữu tình cầu Thanh văn thừa, nên tôi là Thanh văn; vì để giáo hóa, cứu độ những hữu tình cầu Độc giác thừa, nên tôi là Độc giác; vì để giáo hóa, cứu độ những hữu tình cầu Vô thượng thừa (con đường tối thượng, tức Đại thừa), nên tôi là Đại thừa.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, ví như có người vào rừng chiêm-bác-ca (một loại cây ở Ấn Độ có hoa màu vàng, mùi rất thơm), chỉ ngửi thấy hương chiêm-bác-ca, rốt cuộc không thích ngửi mùi cỏ, mùi cây gai (?) v.v. Cũng vậy, nếu có ai ở căn phòng này thì chỉ ưa hương công đức Đại thừa, rốt cuộc không ưa hương công đức của Thanh văn, Độc giác v.v., vì trong căn phòng này thường được xông ướp hương thơm nhiệm mầu của công đức tất cả Phật pháp. Lại nữa, Xá-lợi Tử, những vị Đế Thích (vua trời ở cõi trời Ba Mươi Ba), Phạm vương (vua trời cõi Phạm thiên), Tứ Đại Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương thế gian), na-già (loài rồng), dược-xoa (một loài quỷ thần có sức mạnh), a-tố-lạc (loài thần hay đánh nhau với chư thiên, còn gọi a-tu-la), kể rộng ra cho đến người và phi nhân v.v., hễ vào căn phòng này đều là để chiêm ngưỡng bậc đại sĩ (người lớn lao, tức Bồ-tát; ở đây chỉ Vô Cấu Xưng) như thế, để gần gũi, lễ kính, cúng dường và nghe Pháp lớn; tất cả đều phát tâm đại Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ lớn, tức thành Phật), đều mang hương thơm nhiệm mầu của công đức tất cả Phật pháp mà ra về. Lại nữa, Xá-lợi Tử, tôi ở căn phòng này đã mười hai năm, chưa từng nghe nói những lời bàn luận tương ứng với Thanh văn, Độc giác; chỉ nghe những lời bàn luận tương ứng với hạnh Đại thừa của các Bồ-tát, với đại từ đại bi và Pháp nhiệm mầu không thể nghĩ bàn của chư Phật.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, căn phòng này thường hiện tám điều thù thắng chưa từng có. Tám điều ấy là gì? Thưa Xá-lợi Tử, căn phòng này thường có ánh sáng màu vàng chiếu khắp, ngày đêm như nhau, không nhờ mặt trời mặt trăng chiếu mới sáng; đó là điều thù thắng chưa từng có thứ nhất. Lại nữa, Xá-lợi Tử, căn phòng này thường có tất cả người và phi nhân trong thế gian vào, đã vào rồi thì không bị phiền não nào làm hại; đó là điều thù thắng chưa từng có thứ hai. Lại nữa, Xá-lợi Tử, căn phòng này thường có tất cả Đế Thích, Phạm vương, Tứ Thiên Vương v.v. cùng các vị đại Bồ-tát từ các thế giới khác đến hội họp, không lúc nào vắng; đó là điều thù thắng chưa từng có thứ ba. Lại nữa, Xá-lợi Tử, căn phòng này thường được nghe những lời bàn luận tương ứng với sáu ba-la-mật-đa (sáu hạnh đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định, trí tuệ) của Bồ-tát và bánh xe Pháp không thoái chuyển (giáo pháp đưa người đến chỗ không còn lui sụt trên đường thành Phật); đó là điều thù thắng chưa từng có thứ tư. Lại nữa, Xá-lợi Tử, căn phòng này thường trổi nhạc của trời và người, trong tiếng nhạc diễn ra vô lượng trăm nghìn tiếng Pháp; đó là điều thù thắng chưa từng có thứ năm. Lại nữa, Xá-lợi Tử, căn phòng này thường có bốn kho báu lớn, châu báu đầy tràn mãi không cạn, đem cho tất cả những người nghèo khổ, góa vợ, góa chồng, mồ côi, không nơi nương tựa đến xin, đều khiến họ được toại ý mà không bao giờ hết; đó là điều thù thắng chưa từng có thứ sáu.

 Lại nữa, Xá-lợi Tử, căn phòng này thường có Thích-ca Mâu-ni Như Lai (đức Phật của cõi chúng ta), Vô Lượng Thọ Như Lai (tức Phật A-di-đà), Nan Thắng Như Lai, Bất Động Như Lai, Bảo Thắng Như Lai, Bảo Diễm Như Lai, Bảo Nguyệt Như Lai, Bảo Nghiêm Như Lai, Bảo Âm Thanh Như Lai, Sư Tử Hống Như Lai, Nhất Thiết Nghĩa Thành Như Lai, cùng vô lượng Như Lai khác trong mười phương như thế; hễ vị đại sĩ này phát tâm cầu thỉnh, thì các Ngài liền đến, giảng rộng các pháp môn bí yếu của tất cả Như Lai, giảng xong lại trở về; đó là điều thù thắng chưa từng có thứ bảy. Lại nữa, Xá-lợi Tử, căn phòng này thường hiện ra công đức trang nghiêm của tất cả cõi Phật và mọi vẻ trang hoàng đẹp đẽ của các cung điện cõi trời; đó là điều thù thắng chưa từng có thứ tám. Thưa Xá-lợi Tử, căn phòng này thường hiện tám điều thù thắng chưa từng có như thế. Có ai thấy những việc không thể nghĩ bàn này mà còn phát tâm ưa cầu pháp Thanh văn, Độc giác nữa chăng?"

 Bấy giờ Xá-lợi Tử hỏi thiên nữ: "Sao cô không chuyển thân nữ này (thành thân nam)?" Thiên nữ đáp: "Tôi ở căn phòng này mười hai năm, tìm cái tính nữ mà hoàn toàn không thấy được, thì chuyển cái gì? Thưa Xá-lợi Tử, ví như nhà ảo thuật hóa ra một cô gái ảo; nếu có người hỏi: 'Sao cô không chuyển thân nữ này?', thì đó có phải là câu hỏi đúng không?" Xá-lợi Tử đáp: "Không phải, thưa thiên nữ. Ảo hóa vốn không thật, thì chuyển cái gì?" Thiên nữ nói: "Cũng vậy, bản tính và hình tướng của các pháp đều không chân thật, giống như ảo hóa; sao ngài lại hỏi chuyện không chuyển thân nữ?" Ngay lúc ấy, thiên nữ dùng sức thần thông biến Xá-lợi Tử thành giống như thiên nữ, còn tự biến thân mình thành giống như Xá-lợi Tử, rồi hỏi: "Tôn giả sao không chuyển thân nữ?" Khi ấy Xá-lợi Tử trong hình dạng thiên nữ đáp: "Tôi nay không biết vì sao thân nam mất đi mà hiện ra hình nữ." Thiên nữ lại nói: "Nếu tôn giả chuyển được thân nữ này, thì tất cả thân nữ cũng chuyển được. Như Xá-lợi Tử thật không phải là nữ mà hiện thân nữ, tất cả thân nữ cũng như vậy, tuy hiện thân nữ mà thật không phải nữ. Đức Thế Tôn (danh hiệu Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) dựa vào dụng ý sâu kín này mà nói rằng: 'Tất cả các pháp không phải nam, không phải nữ.'" Thiên nữ nói xong, thu lại sức thần thông, mỗi người trở lại hình dạng cũ. Thiên nữ hỏi Xá-lợi Tử: "Thân nữ của tôn giả bây giờ ở đâu?" Xá-lợi Tử đáp: "Thân nữ của tôi nay không ở đâu cả, cũng không biến đổi." Thiên nữ nói: "Hay thay, hay thay, tôn giả! Tất cả các pháp cũng như vậy, không ở đâu, không biến đổi. Nói rằng tất cả các pháp không ở đâu, không biến đổi, đó là lời Phật chân thật."

 Bấy giờ Xá-lợi Tử hỏi thiên nữ: "Cô chết ở đây rồi sẽ sinh về đâu?" Thiên nữ đáp: "Những người do Như Lai hóa hiện ra sinh về đâu, thì tôi sẽ sinh về đó." Xá-lợi Tử nói: "Người do Như Lai hóa hiện thì không chết, không sinh, sao lại nói chỗ sẽ sinh về?" Thiên nữ đáp: "Thưa tôn giả, các pháp và hữu tình cũng nên biết là như thế, không chết, không sinh; sao lại hỏi tôi sẽ sinh về đâu?"

 Bấy giờ Xá-lợi Tử hỏi thiên nữ: "Bao lâu nữa cô sẽ chứng được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn, tức là quả Phật)?" Thiên nữ đáp: "Khi nào ngài Xá-lợi Tử trở lại làm dị sinh (phàm phu, kẻ chưa chứng quả thánh), có đủ các tính chất của phàm phu, thì thời gian tôi chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề lâu hay mau cũng như thế." Xá-lợi Tử nói: "Không có chỗ nào, không có lúc nào tôi lại trở lại làm phàm phu, có đủ tính chất của phàm phu như thế." Thiên nữ nói: "Thưa tôn giả, tôi cũng vậy, không có chỗ nào, không có lúc nào sẽ chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề. Vì sao vậy? Vì Bồ-đề vô thượng không có chỗ trụ, cho nên cũng không có người chứng Bồ-đề." Xá-lợi Tử nói: "Nếu vậy, sao đức Phật lại nói chư Phật nhiều như cát sông Căng-già (sông Hằng) đã chứng, đang chứng, sẽ chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề?"

 Thiên nữ đáp: "Thưa tôn giả, đó đều là theo chữ nghĩa, cách đếm và lời nói thông thường của thế gian mà nói có chư Phật ba đời chứng đắc, chứ không phải nói Bồ-đề có quá khứ, vị lai, hiện tại. Vì sao vậy? Vì Bồ-đề vô thượng vượt ngoài ba đời. Lại nữa, Xá-lợi Tử, ngài đã chứng quả A-la-hán chưa?" Xá-lợi Tử đáp: "Không được mà được, được mà không có gì được." Thiên nữ nói: "Thưa tôn giả, Bồ-đề cũng vậy, không chứng mà chứng, chứng mà không có gì chứng." Bấy giờ Vô Cấu Xưng liền nói với tôn giả Xá-lợi Tử: "Vị thiên nữ này đã từng cúng dường, gần gũi, hầu hạ chín mươi hai trăm nghìn câu-chi (đơn vị số lớn, bằng mười triệu) na-dữu-đa (đơn vị số cực lớn) đức Phật; đã có thể tự tại dạo chơi trong thần thông và trí tuệ, mọi nguyện ước đều được đầy đủ, đã đắc vô sinh nhẫn (sự chứng biết vững chắc rằng các pháp vốn không sinh không diệt), đã vĩnh viễn không còn thoái lui khỏi Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề; nhờ sức nguyện xưa, tùy theo ý muốn, tùy chỗ thích hợp mà làm cho hữu tình được thành thục."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video