Thiên 11 — Đi xa và thăm viếng

 Đi xa, thăm viếng, yết kiến

 151) Tú tài (học trò theo nghiệp thi cử) họ Ứng, ba mươi bốn tuổi, xem việc đi xa. Năm Kỷ Dậu, tháng chín, ngày Quý Hợi, nguyệt tướng Mão (nguyệt tướng: chi ứng với vị trí mặt trời trong tháng; đem chi này đặt lên giờ xem để xoay bàn trời), giờ Dậu. (Tý, Sửu là không vong – tức "tuần không": hai chi không được phối với can nào trong tuần mười ngày đang xét, chủ trống rỗng, việc khó thành. Ngọ, Mùi là lạc không – các chi trên bàn trời rơi đúng lên chỗ không vong của bàn đất, cũng mang tính hư rỗng.) Khóa thể (dạng quẻ): Phản ngâm (bàn trời nằm đối xung hoàn toàn với bàn đất, chủ việc lật ngược, đi rồi lại về), Nguyên thai (ba truyền đều là chi Mạnh – Dần, Thân, Tỵ, Hợi, các chi đầu mùa – chủ việc mới manh nha như thai nghén), Lệ đức (Quý Nhân ban ngày và ban đêm cùng đóng ở cung Mão, Dậu, chủ người trên được thăng tiến, kẻ dưới bất lợi).

 (Dưới đây là sơ đồ quẻ. Vòng ngoài là bàn trời: mười hai địa chi xếp thành hình vuông, mỗi chi đi kèm một thiên tướng – một trong mười hai vị thần tướng của môn Lục Nhâm. Ở giữa là tứ khóa – bốn cặp chi lập từ can và chi của ngày, ghi thành ba hàng: thiên tướng, chi bên trên, chi bên dưới. Bên phải là tam truyền – ba bước diễn biến của sự việc: truyền đầu, truyền giữa, truyền cuối.) Lục Hợp (thần chủ hòa hợp, cưới hỏi, giao dịch), Chu Tước (thần chủ văn thư, tin tức, cãi cọ).

 Câu Trần (thần chủ tranh chấp, trì trệ, ruộng đất) – Hợi, Tý, Sửu, Dần – Đằng Xà (thần chủ kinh sợ, quái dị, lửa).

 Thanh Long (thần cát chủ tiền của, việc vui) – Tuất … Mão – Quý Nhân (thần cát đứng đầu, chủ người sang quý giúp đỡ). Tứ khóa, hàng thiên tướng: Câu Trần, Thái Âm (thần chủ việc kín đáo, người nữ), Chu Tước, Thái Thường (thần chủ ăn uống, áo mũ, tiệc tùng, tang phục). Truyền đầu: Tài (hào Thê Tài – chi bị can ngày khắc, chỉ của cải, vợ) – Đinh Tỵ – Thái Âm (là Đinh thần: chi mang can Đinh trong tuần, chủ biến động, đi lại).

 Thiên Không (thần chủ hư dối, trống rỗng, kẻ hầu) – Dậu … Thìn – Thiên Hậu (thần chủ phụ nữ, ơn huệ). Tứ khóa, hàng chi bên trên: Hợi, Tỵ, Sửu, Mùi. Truyền giữa: Huynh (hào Huynh Đệ – chi cùng hành với can ngày, chỉ anh em, bạn bè, kẻ tranh phần) – Quý Hợi – Câu Trần.

 Bạch Hổ (thần dữ chủ tang thương, bệnh tật, đường sá) – Thân, Mùi, Ngọ, Tỵ – Thái Âm. Tứ khóa, hàng chi bên dưới: Tỵ, Hợi, Mùi, Quý. Truyền cuối: Tài – Đinh Tỵ – Thái Âm (Đinh thần).

 Thái Thường, Huyền Vũ (thần chủ trộm cắp, mờ ám, lừa lọc).

 Thầy Thiệu (tức Thiệu Ngạn Hòa, người soạn tập án này) nói: Quẻ này xem đi xa, chắc chủ đi nửa đường thì về nhà. Vì sao? Vì sự việc phát ra từ chi ngày (tượng cho nhà cửa), chốc lát lại quay về, truyền cuối lại trở về chi ngày, nên chủ có một người ruột thịt có tang, bèn sai người đến gọi về. Ứng hỏi: Vì cớ gì? Thầy nói: Truyền đầu lấy Tỵ phát dụng (làm điểm khởi sự), truyền giữa quay lại, truyền cuối lại thấy Tỵ, làm sao đi được? Ứng sợ trong nhà có chuyện, thầy nói: Không phải. Ứng bèn lên đường, định đến chỗ bố vợ đang làm quan ở Viên Châu; đi đến Phủ Châu thì có một người thân, là chị ruột của anh ta, theo chồng đi nhậm chức ở huyện Ngọc Sơn, Tín Châu, bị bệnh nặng, bèn sai người đuổi theo gọi Ứng về; người chị ruột chết, Ứng rốt cuộc không đến được Viên Châu.

 Thầy giải: Vì trên trạch (chi ngày, tượng cho nhà) thấy Tỵ, truyền đầu và truyền cuối đều là Tỵ; Tỵ là tuyệt thần của Quý (chi mà ở đó can Quý thuộc thủy rơi vào giai đoạn "Tuyệt", tức kiệt sức nhất trong vòng sinh – vượng – suy). Tuy là tuyệt thần nhưng lại là ba lớp dịch mã (sao chủ việc đi lại, di chuyển; ngày Hợi thì dịch mã ở Tỵ), lại mang can Đinh của tuần, nên chủ động. Nhưng truyền giữa truyền vào âm thần của trạch (chi nằm trên chi bên trên của chi ngày), nên đi nửa đường thì về. Trên can ngày có Mùi là quỷ (chi khắc can ngày, chủ tai họa) làm Thái Thường, chủ tang phục của thân thích. Can ngày chủ bên ngoài, nên chủ tang của người bên ngoài; phát dụng là Thái Âm, chủ tang của người nữ; chi Tỵ mà Thái Âm cưỡi là Thê Tài, là bậc trên của vợ (?). Tỵ hỏa và Hợi thủy đi rồi lại đến, đổi chỗ cho nhau mà xung nhau (xung: hai chi đối diện nhau, va chạm nhau), nên không thể không động; nhưng đã động thì cả hai bên đều rơi vào chỗ tuyệt, nên dừng lại.

 152) Tú tài họ Lý xem việc đến quán Nguyên Chân (quán: nơi tu hành của đạo sĩ) thăm đạo sĩ họ Trương mặc áo tía (áo tía: loại áo do triều đình ban cho đạo sĩ, sư có danh vọng). Tháng mười, ngày Canh Thìn, nguyệt tướng Dần, giờ Ngọ. (Thân, Dậu không vong; Thìn, Tỵ lạc không.) Khóa thể: Trùng thẩm (trong tứ khóa có khóa mà chi dưới khắc chi trên, lấy làm dụng; chủ việc phải xét đi xét lại, kẻ dưới phạm người trên), Nhuận hạ (ba truyền hợp thành thủy cục Thân – Tý – Thìn, tượng nước chảy xuống), Trảm quan (Thìn hoặc Tuất gia lên can ngày hoặc chi ngày, tượng chém cửa ải mà đi, chủ đi thoát, trốn tránh), Bất bị (tứ khóa có khóa trùng nhau nên không đủ bốn khóa riêng biệt, chủ việc thiếu sót, chưa trọn).

 Thiên Hậu, Thái Âm.

 Quý Nhân – Sửu, Dần, Mão, Thìn – Huyền Vũ.

 Đằng Xà – Tý … Tỵ – Thái Thường. Tứ khóa, hàng thiên tướng: Thanh Long, Đằng Xà, Đằng Xà, Huyền Vũ. Truyền đầu: Tử (hào Tử Tôn – chi do can ngày sinh ra, chỉ con cháu, cũng chủ sự vui vẻ, giải trừ tai họa) – Bính Tý – Đằng Xà (ám quỷ: can ẩn của chi này khắc can ngày, chủ tai họa ngầm).

 Chu Tước – Hợi … Ngọ – Bạch Hổ. Tứ khóa, hàng chi bên trên: Thân, Tý, Tý, Thìn. Truyền giữa: Phụ (hào Phụ Mẫu – chi sinh ra can ngày, chỉ cha mẹ, bề trên, văn thư, nhà cửa) – Thân (đang không vong nên không có can) – Thanh Long (không vong).

 Lục Hợp – Tuất, Dậu, Thân, Mùi – Thiên Không. Tứ khóa, hàng chi bên dưới: Tý, Thìn, Thìn, Canh. Truyền cuối: Huynh – Canh Thìn – Huyền Vũ (lạc không).

 Câu Trần, Thanh Long.

 Thầy Thiệu nói: Quẻ này xem đi thăm người, thì người ấy đang ở ngay chỗ mình, bên cạnh nước và lửa, làm mực hoặc làm việc vặt. Vì việc chưa xong, chắc chắn không ra gặp.

 Thầy giải: Vì Tý phát dụng, tuy cùng can chi ngày hợp thành tam hợp (ba chi cách đều nhau kết thành một cục cùng hành, ở đây là Thân – Tý – Thìn hợp thủy), nhưng khóa của chi ngày không đủ, nên chắc chủ việc chưa xong. Vả lại hôm nay can ngày là Canh kim, Tý thủy phát dụng, mà Canh rơi vào không vong (Canh ký ở cung Thân, Thân đang không vong), không sinh được Tý; Tý trái lại sợ Thiên Cương (tên gọi của chi Thìn khi ở bàn trời) ở trên can ngày, nên chủ không ra gặp. Thiên Cương gia lên chi Mạnh (Thìn nằm trên Thân, một trong bốn chi đầu mùa Dần, Thân, Tỵ, Hợi), là ở bên trong, nên nói là đang ở nhà. Nói là đang làm kế sinh nhai, vì Canh là nguồn của nước, mà sinh Thần Hậu (tên gọi của chi Tý khi ở bàn trời), Thần Hậu gia lên Thìn; Thần Hậu là phương Bắc, màu đen, giao hợp với Thìn thổ (đất), kế sinh nhai ấy là làm mực vậy. Quẻ Nhuận hạ (thuộc nước), lại có Đằng Xà là thần lửa làm dụng, nên nói gần bên nước và lửa.

 Lý quả nhiên đến thăm mà không được gặp; sau hỏi ra, quả là vì làm mực chưa xong.

 153) Ông Quản, làm học chính (chức quan coi việc học ở địa phương), sinh năm Tân Dậu, xem việc đến Nghi Hưng yết kiến ông huyện doãn (quan đứng đầu một huyện) họ Dương. Năm Kỷ Dậu, tháng mười, ngày Giáp Ngọ, nguyệt tướng Dần, giờ Tuất. (Thìn, Tỵ không vong; Thân, Dậu lạc không.) Khóa thể: Nguyên thủ (chỉ có một khóa chi trên khắc chi dưới, lấy làm dụng; chủ việc thuận lý, người trên chủ động), Viêm thượng (ba truyền hợp thành hỏa cục Dần – Ngọ – Tuất, tượng lửa bốc lên), Dật nữ (Thiên Hậu và Lục Hợp cùng xuất hiện trong khóa truyền, chủ chuyện trai gái không đứng đắn, sa vào tửu sắc), Lệ đức.

 Lục Hợp, Câu Trần.

 Chu Tước – Dậu, Tuất, Hợi, Tý – Thanh Long.

 Đằng Xà – Thân … Sửu – Thiên Không. Tứ khóa, hàng thiên tướng: Bạch Hổ, Lục Hợp, Lục Hợp, Thiên Hậu. Truyền đầu: Huynh – Nhâm Dần – Bạch Hổ.

 Quý Nhân – Mùi … Dần – Bạch Hổ. Tứ khóa, hàng chi bên trên: Dần, Tuất, Tuất, Ngọ. Truyền giữa: Tử – Giáp Ngọ – Thiên Hậu.

 Thiên Hậu – Ngọ, Tỵ, Thìn, Mão – Thái Thường. Tứ khóa, hàng chi bên dưới: Tuất, Ngọ, Ngọ, Giáp. Truyền cuối: Tài – Mậu Tuất – Lục Hợp.

 Thái Âm, Huyền Vũ.

 Thầy Thiệu nói: Xét ý quẻ, anh nếu muốn đi đường ngay thì không cần gặp ông ấy; nếu đi đường tà thì gặp cũng không sao. (Ái Hàm – người chú giải sách – nói: bốn câu này chắc có chỗ chép sai.) Vì Dần, Ngọ, Tuất nhiễm thói của nhau mà thành bè đảng ngông cuồng; Thiên Hậu, Lục Hợp là những thần không chính đáng, lại là tượng mất bạn, chủ về sau oán trách nhau là không đủ, cùng làm oan ức cho nhau. Ngày Giáp gặp hỏa cục, khí bị hao rút đến mười hai phần (lửa do gỗ sinh ra nên rút khí của Giáp mộc), chi ngày lại đến làm hao ta, nên tốn kém rất nhiều. Anh dù có được gì, thì tay trái được tiền, tay phải đã đem đưa vào nhà kỹ nữ, bị quan biết, cũng sẽ coi thường mà không chịu ban ơn nữa. Quản cười nói: Quan Dương có thư gửi đến, sao lại không có lợi? Bèn đi. Quan Dương rất mừng, tặng rất hậu, Quản rốt cuộc lại vào nhà kỹ nữ. Dương dò biết được, nói: Ta đủ đường chiếu cố, muốn anh thu vén mà nuôi gia đình, lại làm bậy thế này, uổng công ta làm ơn. Bèn không còn tin nữa, chỉ cho tiền lộ phí mà về.

 Thầy giải: Vì là khóa Viêm thượng, ngày Giáp vốn đã bất lợi, lại thêm Ngọ đến ăn mòn Giáp; Thiên Hậu, Lục Hợp đều là thần không chính, chủ bị rượu và sắc mê hoặc; tứ khóa không đủ, dù vốn liếng dày cũng chủ hao hụt, huống chi là tay trắng?

 154) Một người họ Sử xem đi thăm nhà sư có gặp hay không. Ngày Ất Dậu, nguyệt tướng Dậu, giờ Thìn. (Ngọ, Mùi không vong; Hợi, Tý lạc không.) Khóa thể: Tri nhất (có từ hai khóa khắc trở lên, chọn khóa cùng âm dương với can ngày làm dụng; chủ việc ở gần, nên chọn một đường mà theo), Bất bị, Loạn thủ (chi ngày gia lên can ngày mà khắc can ngày, chủ kẻ dưới lấn người trên, trái lễ), Mạch việt (một tên khóa thể, chỉ việc vượt qua bất ngờ, đột ngột xảy đến (?)).

 Đằng Xà, Quý Nhân.

 Chu Tước – Tuất, Hợi, Tý, Sửu – Thiên Hậu.

 Lục Hợp – Dậu … Dần – Thái Âm. Tứ khóa, hàng thiên tướng: Thanh Long, Thái Âm, Thái Âm, Lục Hợp. Truyền đầu: Tử – Mùi (không vong) – Thanh Long.

 Câu Trần – Thân … Mão – Huyền Vũ. Tứ khóa, hàng chi bên trên: Mùi, Dần, Dần, Dậu. Truyền giữa: Phụ – Mậu Tý – Quý Nhân (lạc không).

 Thanh Long – Mùi, Ngọ, Tỵ, Thìn – Thái Thường. Tứ khóa, hàng chi bên dưới: Dần, Dậu, Dậu, Ất. Truyền cuối: Tử – Quý Tỵ – Bạch Hổ.

 Thiên Không, Bạch Hổ.

 Thầy Thiệu nói: Vị hòa thượng ra cửa thì gặp ngay, nhưng đang muốn quay về chùa. Lại có một quý nhân đến thăm, sư mở tiệc lớn khoản đãi. Anh không được dự. Sử quả nhiên đến cổng chùa thì gặp sư, sư đang định giữ lại uống trà, chốc lát có quan thị ngự (quan ngự sử, chức quan can gián và hặc tội) đến thăm, bày tiệc, quả nhiên Sử không được dự tiệc.

 Thầy giải: Vì phát dụng rơi vào không vong, lại Quý Nhân là tam hợp của can ngày, nên chủ có một quý nhân đến. Mùi là rượu và thức ăn, vốn là bày cho vị quý nhân ấy. Dậu đến hợp với Ất mà được Lục Hợp, nên chủ gặp nhau ở cổng chùa; Dậu là rượu mà khắc can ngày, nên tuy có rượu mà không mời ta. Một thuyết nói: Ông Sử không được dự tiệc là vì Quý Nhân cưỡi Tý, gia lên trên Mùi đang không vong.

 155) Tháng mười, ngày Bính Thìn, nguyệt tướng Mão, giờ Tý. (Tý, Sửu không vong; Mão, Thìn lạc không.) Khóa thể: Trùng thẩm, Nguyên thai. Lại dùng Quý Nhân ban ngày, là vì sao? (Giờ Tý là giờ đêm, lẽ ra phải dùng Quý Nhân ban đêm.)

 Chu Tước, Đằng Xà.

 Lục Hợp – Thân, Dậu, Tuất, Hợi – Quý Nhân.

 Câu Trần – Mùi … Tý – Thiên Hậu. Tứ khóa, hàng thiên tướng: Đằng Xà, Câu Trần, Quý Nhân, Lục Hợp. Truyền đầu: Tài – Canh Thân – Lục Hợp.

 Thanh Long – Ngọ … Sửu – Thái Âm. Tứ khóa, hàng chi bên trên: Tuất, Mùi, Hợi, Thân. Truyền giữa: Quan (hào Quan Quỷ – chi khắc can ngày; tốt thì là chức quan, xấu thì là tai họa) – Quý Hợi – Quý Nhân (ám quỷ).

 Thiên Không – Tỵ, Thìn, Mão, Dần – Huyền Vũ. Tứ khóa, hàng chi bên dưới: Mùi, Thìn, Thân, Bính. Truyền cuối: Phụ – Giáp Dần – Huyền Vũ.

 Bạch Hổ, Thái Thường.

 Thầy Thiệu nói: Ta muốn xem chuyện động tĩnh của mình (sẽ đi hay ở). Nay Thân trường sinh ở Tỵ (kim bắt đầu sinh ở Tỵ), Hợi trường sinh ở Thân (thủy sinh ở Thân), Dần trường sinh ở Hợi (mộc sinh ở Hợi), Tỵ trường sinh ở Dần (hỏa sinh ở Dần); trên trạch lại là Câu Trần vào miếu (thần ở đúng cung nhà của mình, sức mạnh nhất), nên đến tháng mười năm Tân Hợi mới đi được. Ngày đi thì nên đi về phía Đông Bắc, gần hai trăm dặm. Lại chuyển sang chỗ phía Tây Bắc lúc về già (?), cuối cùng mất ở phía Đông Bắc, thọ sáu mươi chín tuổi. Quả nhiên ngày mười bảy, Tân Tỵ, tháng mười năm Tân Hợi khởi hành, qua Vụ Châu, từ quê đi một trăm tám mươi dặm; năm Nhâm Tý qua Nghiêm Châu, từ trong làng đi từ Đông Bắc sang Tây Bắc; năm Quý Sửu lại đến Vụ Châu, mất trong nha môn.

 Thầy giải: Vì Bính lấy Thân làm vợ (Thân kim bị Bính hỏa khắc nên là Thê Tài), Tỵ (chỗ ký của Bính) hợp với Thân, lại làm Lục Hợp, thêm Mùi làm Câu Trần ở ngay nhà mình, nên lưu luyến nhà, khó mà thoát ra. Đến năm Tân Hợi, Tỵ và Hợi xung nhau, mà Dần với Thân lại xung, tháng mười lại là tháng Hợi, ba Hợi xung Tỵ; lại Dần là dịch mã gia lên Hợi, được xung mà động, nên mới đi được. Đi về Đông Bắc là vì Dần mã hợp với Hợi, tuy thoát ra được, gặp xung thì đi. Năm Quý Sửu mất là vì ngũ hành của người già trở về phương sinh ra mình (?). Một thuyết nói: Mùi gia lên Thìn là trạch, Thìn gia lên trên Sửu, Thìn là mộ của năm (?).

 156) Một người sinh năm Đinh Tỵ, năm mươi tuổi, xem việc đi xa. Năm Kỷ Dậu, tháng giêng, ngày rằm Giáp Ngọ, nguyệt tướng Tý, giờ Ngọ. (Thìn, Tỵ không vong; Tuất, Hợi lạc không.) Khóa thể: Phản ngâm, Thiệp hại (có nhiều khóa cùng khắc, phải so xem chi nào trải qua nhiều lớp khắc hại hơn để chọn làm dụng; chủ việc gian nan, trắc trở), Vô y (phản ngâm mà có khắc, chủ đi lại không nơi nương tựa, bấp bênh), Nguyên thai.

 Đằng Xà, Quý Nhân.

 Chu Tước – Hợi, Tý, Sửu, Dần – Thiên Hậu.

 Lục Hợp – Tuất … Mão – Thái Âm. Tứ khóa, hàng thiên tướng: Bạch Hổ, Đằng Xà, Thiên Hậu, Thanh Long. Truyền đầu: Huynh – Nhâm Dần – Thiên Hậu.

 Câu Trần – Dậu … Thìn – Huyền Vũ. Tứ khóa, hàng chi bên trên: Ngọ, Tý, Dần, Thân. Truyền giữa: Quỷ (hào Quan Quỷ, ở đây chỉ mặt tai họa, sự khắc chế bản thân) – Bính Thân – Thanh Long.

 Thanh Long – Thân, Mùi, Ngọ, Tỵ – Thái Thường. Tứ khóa, hàng chi bên dưới: Tý, Ngọ, Thân, Giáp. Truyền cuối: Huynh – Nhâm Dần – Thiên Hậu.

 Thiên Không, Bạch Hổ.

 Thầy Thiệu nói: Chủ có chuyến đi xa ba nghìn dặm, bảy tám năm mới về. Tháng bảy, người ấy quả theo một viên quan đến đất Quảng, đi hai nghìn ba trăm dặm, đến năm thứ tám mới về. Vì trên can ngày dịch mã chạy giao nhau (Dần và Thân đều là mã, xung nhau), Dần và Thân mỗi chi mang số bảy (theo phép đếm số của các chi), nên đoán là bảy năm. Hành niên (vị trí năm tuổi của người xem chạy theo từng năm, dùng để xét vận hạn năm ấy) là Hợi gia lên Tỵ; Hợi là cửa trời, Tỵ là chân đất (?), nên chủ đã đi thì ắt xa.

 157) Thầy Thiệu tự xem có một người đến thăm, việc đi về lành hay dữ. Ngày Mậu Thìn, nguyệt tướng Tý, giờ Dậu. (Tuất, Hợi không vong; Sửu, Dần lạc không.) Khóa thể: Đạn xạ (tứ khóa không có khắc giữa trên và dưới, phải lấy chi bị can ngày khắc từ xa làm dụng, như viên đạn bắn ra xa, sức yếu, chủ việc ở xa, khó thành), Cô quả (quẻ gặp sao Cô thần và Quả tú, chủ cô đơn, lẻ loi).

 Chu Tước, Lục Hợp.

 Đằng Xà – Thân, Dậu, Tuất, Hợi – Câu Trần.

 Quý Nhân – Mùi … Tý – Thanh Long. Tứ khóa, hàng thiên tướng: Lục Hợp, Quý Nhân, Câu Trần, Đằng Xà. Truyền đầu: Tài – Hợi (không vong) – Câu Trần.

 Thiên Hậu – Ngọ … Sửu – Thiên Không. Tứ khóa, hàng chi bên trên: Tuất, Mùi, Hợi, Thân. Truyền giữa: Quỷ – Bính Dần – Bạch Hổ (lạc không).

 Thái Âm – Tỵ, Thìn, Mão, Dần – Bạch Hổ. Tứ khóa, hàng chi bên dưới: Mùi, Thìn, Thân, Mậu. Truyền cuối: Phụ – Kỷ Tỵ – Thái Âm.

 Huyền Vũ, Thái Thường.

 Thầy Thiệu nói: Người ấy một thân côi cút, vì Hợi gia lên Thân làm dụng, là lục hại (Thân và Hợi làm hại nhau, chủ tổn hại ngấm ngầm) lại gặp không vong, đúng là khóa Cô thần Quả tú thật sự, nên biết người ấy chỉ đơn độc một mình mà thôi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video