Thiên 176 — Bàn về khí và sắc

 Hai. Bàn về khí và sắc

 Khí là phần dư ra của thần (thần: tinh thần, thần thái toát ra từ con người, thấy rõ nhất ở đôi mắt). Thần thông suốt khắp người là tốt. Gốc rễ của khí sắc (khí: sinh lực bên trong; sắc: màu da hiện ra bên ngoài, nhất là trên mặt) quan trọng nhất là được giữ yên, ẩn kín bên trong. Khí nên mạnh mẽ, quý báu, trước hiện ở vùng mặt và mắt, sau mới lan đến tay chân.

 Khí đầy đủ một tháng mới phát ra thành sắc. Sắc phát ra ngoài rồi mới định được lành dữ. Khí mà không có sắc thì không ứng nghiệm, sắc mà không có khí thì không linh.

 Có sắc không có khí gọi là "tán quang" (ánh sáng tản mát), rốt cuộc vẫn là thiếu. Có khí không có sắc gọi là "ẩn tàng" (giấu kín), đợi phát ra rồi mới hanh thông. Thà có khí không có sắc, chứ không thể có sắc không có khí. Tóm lại, khí và sắc phải đi đôi với nhau thì đoán lành dữ mới đúng.

 Khí do đan điền phát ra (đan điền: vùng dưới rốn, theo quan niệm xưa là nơi chứa sinh lực gốc của con người). Nếu khí chỉ phát từ tì (lá lách), hoặc từ tạng, hoặc từ thận, hoặc từ bàng quang, tức là chỉ hiện ở một cung (cung: một vùng trên mặt, mỗi vùng ứng với một phương diện của đời người), thì không lâu, không bền. Cả gương mặt đều mạnh mẽ đầy đặn mới nói được là phát phúc.

 Sắc thì xem ở từng cung, còn khí thì phải có khắp toàn thân từ trên xuống dưới. Sắc chỉ cho biết việc trong một tháng, một năm, còn khí phát ra có thể hưởng phúc mười năm. Khí đến thì hòa thuận, sáng sủa, đầy trong mắt, bụng chắc (?). Khí lấp lánh ẩn hiện như ngọc châu thì lo gì không phát đạt? Khí mờ tối ở bên trong thì muốn giàu rất khó.

 Khí chưa mạnh được nửa phần, dù sắc sáng cũng chỉ hưng thịnh không quá một năm. Khí dù đã mạnh mà sắc chưa mở ra thì vẫn còn phải khốn cùng nửa năm. Khí trệ (ngưng đọng, không lưu thông) thì cả đời khốn khổ. Khí tối thì đến năm phát lại gặp nghịch cảnh (?). Thần mờ là do khí không được bồi thêm, kéo theo tuổi thọ cũng khó hứa hẹn. Cho nên khí không đủ thì muôn việc không thành.

 Khí trắng mà trệ thì vẫn phải giữ gìn, đợi đến khi hồng nhuận mới hanh thông. Khí đen mà trệ thì có thể bị giảm thọ, trong vài năm sẽ thất bại lớn, nghèo khốn lớn. Khí tối thì người làm quan bị mất chức, người già thọ không bền, người trẻ nhiều bệnh (?), ngày càng tiêu điều. Khí đủ, thần mạnh mới nói được là phát phúc.

 Khí sinh ra sắc, sắc định ra tươi hay héo. Khí không hòa thì sắc tự nhiên cũng không hòa. Gốc không chắc thì sao mọc được mầm? Khí số có thể định cả một đời người. Người ta thường nói "khí số hưng phế" (vận số thịnh hay suy là do khí) chính là ý này.

 Khí là biểu hiện bên trong của năm sắc (năm màu chính trên da mặt: xanh, đỏ, vàng, trắng, đen), cần hòa nhuận, sợ thiếu máu. Thần trong, khí đủ, nếu lại tươi sáng thì phúc lộc dằng dặc đến tận già. Khí đục, thần khô thì cái chết đã có hạn định. Khí tối, suy, không sáng thì cả đời ngu hèn, khỏi phải nói, biết năm nào tháng nào mới được sống yên ổn.

 Sắc là mầm mống của muôn vật, là điềm lành của ngũ tạng lục phủ (ngũ tạng: tim, gan, lá lách, phổi, thận; lục phủ: dạ dày, ruột non, ruột già, mật, bàng quang, tam tiêu; tức toàn bộ nội tạng). Sắc nên ẩn hiện có ánh sáng, rực rỡ có màu. Chỉ ghét sắc trơn, loạn, ánh sáng nổi lềnh bềnh trên mặt. Kỵ nhất là sắc như dầu, như nước đục. Sắc nên tươi nhuận, rất kỵ như phủ khói mù.

 Sắc vui là màu tím, là trong suốt. Sắc xấu ắt là đen, ắt là khô. Sắc đen nên sáng, chỉ vào giữa mùa đông mới được phép phát ở địa các (địa các: vùng cằm). Sắc trắng cần nhuận, hợp vào đầu mùa thu. Mùa hè chỉ mừng khi thấy sắc Hỏa (màu đỏ) ở vùng "lưỡng sơn" (hai bên mặt, có lẽ là hai gò má hoặc hai bên thái dương) (?). Sắc ấy sinh vào tháng Tỵ, tháng Ngọ (tháng tư, tháng năm âm lịch, giữa mùa hè) mà kèm màu vàng sáng thì ắt vinh hiển thịnh vượng.

 Sắc xanh chỉ hợp vào giữa mùa xuân. Trước và sau đó có thể xem các sắc đỏ, vàng, tím, những sắc này nên như những chấm hạt châu. Còn đen, trắng, đỏ mà tản loạn thì mới tránh được tai ương (?).

 Sắc chưa phát thì việc còn chưa đến. Sắc đã phát thì việc sắp tới gần. Sắc như điểm hoa mai, như đốm "cự lộc" (đốm như trên lông hươu) mới là tốt. Sắc như sợi tơ, như hạt thóc, xem theo thứ tự lần lượt, đúng thời và hòa hợp thì mưu tính thuận lợi. Nếu trái mùa, quá thời, lại lạnh và trệ thì gian nan lớn.

 Người hình Mộc (một trong năm dạng người chia theo ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; người hình Mộc dáng cao gầy, thẳng) nên có sắc đúng với hành của mình (màu xanh). Sắc nhỏ phát ra thì không kỵ. Gặp sắc tương sinh với hành của mình thì có thể nói là có ích, gặp sắc tương khắc thì ắt chủ về hình phạt, thương tổn.

 Quan nhất phẩm, nhị phẩm (phẩm: bậc quan, nhất phẩm là cao nhất) thì xem vùng "thương" (thiên thương: hai bên trán phía trên đuôi mày, chủ về kho lộc) và "ấn" (ấn đường: khoảng giữa hai lông mày). Quan tam phẩm, tứ phẩm thì xem "chuẩn" (chuẩn đầu: đầu mũi) và "luân" (vành tai). Quan cai trị dân thì xem sáu vị trí (?). Nhà giàu thì xem "song sơn" (hai vùng núi trên mặt, như lưỡng sơn đã nói) (?).

 Cầm quân ra trận thì phải xem vùng "Đường phù quốc ấn" (?). Võ tướng phải xét gò má và vùng "tam dương" (dưới mắt trái). Xuất chinh ra trận phải xem con ngươi, tròng mắt. Công thần nơi biên ải còn phải xem cổ họng, môi, lưỡi. Đây là bí quyết quan trọng trong tướng pháp, không thể không phân biệt cho rõ.

 Thương nhân và dân thường thì xem kỹ mười hai cung trên mặt. Lại còn tùy từng tháng mà vận dụng. Ở từng vị trí nên suy xét kỹ nặng nhẹ, lường sâu nông. Thấy sắc hồng sang quý chưa thể nói ngay là tốt, thấy sắc đen trắng cũng không nên đoán ngay là xấu. Nghìn biến vạn hóa, chỗ huyền diệu cốt ở cách dùng linh hoạt.

 Người theo một đường giữ chức (?) thì có thể xem mệnh cung (vùng giữa hai lông mày, chủ về vận mệnh chung) và hạ khố (vùng hai bên cằm, chủ về của cải lúc về già). Nha lại, người làm sai dịch ở cửa quan thì chỉ xem lòng bàn tay.

 Muốn đoán việc thi mùa thu (thi Hương, kỳ thi cấp tỉnh) của sĩ tử thì xem hai dái tai, "mệnh môn" (vùng trước tai, cạnh mắt) và "niên thọ" (niên thượng và thọ thượng: hai vị trí trên sống mũi). Những chỗ này đều nên có sắc vàng, tím. Kèm theo đó, "La Kế" (La Hầu và Kế Đô: tên gọi hai lông mày trái, phải) và tam dương đều phải sáng, vượng. Nếu một chỗ tối thì khó hứa hẹn công danh.

 Thi mùa xuân (thi Hội, kỳ thi ở kinh đô) thì chỉ xem "phụ bật" (hai bên vùng trán) và xem thêm mệnh môn. Ba chỗ này nếu có sắc hồng hay tím thì rất dễ nổi danh. Ánh mắt sáng rọi, lòng trắng mắt có thần thì có thể nói là thi đỗ. Hai lông mày có sắc tím thông suốt thì sẽ được mặc áo xanh lục (áo quan, tức được làm quan). Người được vào hàng (?) thì chẳng qua chỉ xem niên thọ, đó là người thành tựu nhỏ (?).

 Người làm các nghề trong "cửu lưu" (chín dòng nghề nghiệp, học phái trong xã hội) và thầy thuốc thì xem mệnh cung. Thợ thủ công có mũi tròn, vành tai trơn thì không ai sánh bằng, có thể nổi tiếng khắp kinh đô và các tỉnh. Người làm tôi tớ mà vùng thương sáng, vùng khố nhuận thì là người làm hưng gia, vượng chủ.

 Người đi tu làm tăng thì không kỵ sắc đen tối (?). Người làm đạo sĩ thì kỵ vùng Hỏa (vùng trán) đục và trệ, chỉ nên vùng Kim (tai) và vùng Thủy (miệng) trong sáng. Người làm lính mà trên mặt có sắc lốm đốm như từng bông hoa thì sáng rượu tối thịt. Nếu có một vệt trắng, một vệt sáng thì biết nhà tan cửa nát.

 Kỹ nữ có sắc hoa đào thì xem để biết suốt ngày được các bậc công khanh (quan lớn trong triều) sủng ái. Nếu huyết sắc ứng mà không nổi lên mặt thì ắt có người chồng tốt. Đừng cho rằng khí sắc đẹp mắt là đủ. Đi khắp Giang Nam, khí sắc của hai mươi lăm người phụ nữ đẹp lộng lẫy cũng chẳng ai giống ai (?).

 Khí và sắc mỗi thứ có một thuyết riêng, lại có một cách xem riêng. Có loại sắc như dầu bóng trên mặt lưu ly, như tranh vẽ màu, dù hồng nhuận cũng như được tô bằng chu sa. Khí bên trong không ứng thì sắc bên ngoài không đến. Người mà sắc chỉ phát một chỗ trơn bóng, một chỗ yếu ớt thì nếu không phải lính lệ cũng là kỹ nữ.

 Sắc không trong cũng chủ về hình phạt, phá bại. Người đang hưởng lộc thì bị mất chức, nông dân, thường dân thì gặp tai ương. Sắc trơn bóng như ngọc vừa xuất hiện thì tai họa không còn xa nữa.

 Thơ rằng:
Sắc mà tươi sáng bóng loáng một màu,
Đỏ như lửa rực, trắng như sương,
Không thành đốm chấm, chỉ là sắc hư,
Trăm việc không thành, lại gặp họa ương.

 Ánh sáng nổi trên sắc không giống với sắc yếu, lại có một thuyết riêng. Sắc trắng như phấn, rực lên khắp mặt, đó gọi là "phù quang" (ánh sáng nổi). Người có sắc này là đứa phá gia chi tử. Người trẻ thì chủ về hao tổn, người già thì vất vả cực nhọc. Người quân tử thì mắc vào hình án. Phụ nữ thì phần nhiều ham sắc dục, khó có con nối dõi. Tuổi thọ ngắn, tiền của hao, vô cùng khốn đốn. Người đứng ra lo việc nhà mà có sắc này thì ắt nghèo khó. Ánh sáng nổi không phải sắc đẹp mà là gốc của tai họa, có trăm nghìn điều kỵ, không một điều nào đáng lấy.

 Thơ rằng:
Trong sắc ánh nổi, xưa nay vẫn thế,
Hình thương phá bại vạn nghìn phần,
Tuổi trẻ hai mươi bảy về suối vàng,
Người già vất vả, khổ nạn quấn thân.

 Năm sắc biến đổi như sau. Phàm sắc hồng phần nhiều ở ngoài da. Nếu ở trong màng da không tản, không bóng, mà ẩn hiện sâu kín, trong trẻo, bền lâu, từng chấm chia ra kỳ hạn, từng sợi sáng nhuận thì mới là sắc đẹp. Sắc ấy báo việc vui, báo lộc, báo phúc, báo tài. Sắc liền thành mảng, một khi tản ra là không thành. Đốm chấm không đẹp thì không ứng nghiệm.

 Sắc tím cũng ở ngoài da. Trong màng da, hồng đậm là tím. Đốm chấm thế lớn là hồng. Sắc sáng dễ thấy là hồng. Tuy vậy sắc cần ẩn sâu, không nên lộ rõ. Nhưng nếu hoàn toàn không lộ thì cũng không tốt. Đó là thái quá và bất cập (quá mức và chưa tới mức), đều không ứng nghiệm. Nếu tản mát, rối loạn thì không phải sắc tím.

 Phàm hai sắc hồng và tím, nếu một đậm một loạn, phát ra ngoài màng da, không thành đốm chấm, liền thành mảng mờ mờ thì phải xem như sắc xích (đỏ gắt). Cho nên nói: sắc xích phần nhiều ở ngoài, hồng và tím phần nhiều ở trong. Phải phân biệt cho rõ xích với tím. Phàm sắc xích vốn là hồng, sắc tím do kinh Tâm phát ra (kinh Tâm: đường kinh mạch thuộc tim theo y học cổ truyền). Khi khô nóng, bạo liệt thì biến thành sắc xích.

 Sắc xích thế đến rất lớn, hình rất mạnh. Trong bốn mùa, hễ có sắc này thì bất kể ở cung nào cũng chủ về đại hung, đại nạn. Chỉ qua một hai cung thì còn nhẹ. Liền ba, bốn, năm, sáu chỗ thì họa không nhỏ, nhẹ thì phá nhà, nặng thì mất mạng. Trong sắc xích có tím đen là sắc trệ, cũng chủ về hung hiểm. Trong sắc xích có lẫn xanh, lẫn vàng gọi là hoa tạp (sắc lẫn lộn), họa giảm được một nửa.

 Sắc đen thuộc hành Thủy, do kinh Thận phát ra. Sắc đen sáng rõ mà tản rộng thì chỉ vào mùa đông hiện ở địa các là được. Ngoài ra đều là bệnh. Sắc đen phát ở thiên đình (vùng trán trên cùng) thì chủ chết. Sắc đậm không tan, xanh thẫm như màu chàm thì chủ chết, nếu sáng thì thoát.

 Sắc trắng phần nhiều sinh ở địa các mà không phát ra. Ở thiên đình thành một mảng là quang minh, là thuận lợi hanh thông, vào mùa đông thì được. Nếu ẩn trong màng da, rực sáng, thành đốm thành chấm thì là điềm có tang. Phát ở cung nào thì chủ mất người ứng với cung ấy.

 Sắc vàng do năm sắc biến ra, phần nhiều ở Thổ tinh (mũi), ở thiên đình, ở nội khố (?). Sắc vàng sáng rõ là có tiền của. Thành hạt châu, thành khối là tốt. Nếu tối, trệ, tản loạn thì cũng coi là sắc trệ, không tốt. Sắc vàng phát ở Thủy tinh (miệng) thì người dưới ba mươi tuổi chủ bệnh nặng, trên ba mươi tuổi chủ chết. Người già hễ phát sắc này, cũng gọi là "chủ sắc" (?), thì làm sao sống được? Chỉ khi sắc đen hiện từng chấm từng chấm là chết. Đó là sắc do bàng quang sinh ra, sao có thể sống được?

 Sắc xanh sinh ra do lòng lo buồn, lại do uống rượu nhiều mà điểm lên. Phàm khí sắc trên bàn tay thì vì lòng bàn tay da dày, nhất thời khó thấy rõ, phải dùng phép này mới phân biệt được lành dữ.

 Phàm xem người từ bốn mươi đến sáu mươi tuổi thì nên dùng phép này. Từ sáu mươi đến tám mươi tuổi thì không dùng phép này, chỉ cần tìm xem da có sáng nhuận tự nhiên hay không. Người già không xem toàn bộ khí sắc, chỉ xem làn da: nhuận thì sống, khô thì chết. Đây không phải là thuyết coi trọng sắc.

 Thơ rằng:
Phép này người sáng suốt nói cùng anh,
Xanh, vàng, đỏ, trắng phân biệt cho rành,
Dụng tâm xét kỹ thiên khố (vùng hai bên trán, chủ về kho lộc trời ban),
Tự có công thần diệu của cơ trời.
Năm sắc từ nay [chỗ này nguyên bản bị khuyết chữ] phân biệt rõ,
Mới nói được họa phúc, lành dữ ra sao.
Giờ Dần, giờ Mão (khoảng 3 đến 7 giờ sáng) sắc hiện rõ ràng,
Giờ Tỵ, giờ Ngọ (khoảng 9 giờ sáng đến 1 giờ chiều) sắc tản đi,
Giờ Thân, giờ Dậu (khoảng 3 đến 7 giờ chiều) sắc tự mờ mịt.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video