Hồi thứ mười ba: Muốn tìm lại cái tâm đã buông mất, Dương Tòng Hóa cạo tóc đi tu; để mất đất phải giữ, Mã Tâm Nghi bị bắt.
Nói về Trương Văn Tường, nghe Dương Tòng Hóa có ý định xuất gia (rời bỏ gia đình đi tu, ở đây là cạo đầu làm hòa thượng), thì rất vui, đáp:
"Hiền đệ mà xuất gia được thì không gì tốt bằng. Chỉ có điều, xuất gia thì dễ, còn đã xuất gia rồi lại muốn hoàn tục (bỏ tu, trở về sống đời thường) thì thật chẳng ra gì. Hiền đệ lúc này còn trẻ, có mấy điều giới luật (những điều cấm người tu phải giữ) mà người xuất gia khó giữ nhất, hiền đệ chưa từng trải qua nên chưa biết cái khó. Điều đáng lo chỉ là sợ sau này không giữ nổi giới của người xuất gia, lấy thân người tu mà gây ra những tội lỗi mà người ở nhà còn không dám gây, như thế thì không phải chuyện đùa. Nếu hiền đệ tự xét mình mà dám chắc sau này quyết không làm ra chuyện phạm giới, thì xuất gia quả thật không gì tốt bằng."
Dương Tòng Hóa hỏi: "Sau này thế nào, em chưa từng trải, dĩ nhiên là không biết. Nhưng em phải hỏi sư huynh một câu: những giới luật khó giữ nhất của người xuất gia ấy, là do người khác ép khiến em không giữ được, hay là do chính em bỗng dưng không giữ được?"
Trương Văn Tường cười: "Làm gì có chuyện bị người khác ép mà phạm giới. Người xuất gia phạm giới hoàn toàn là vì bản thân không có sức tự giữ mình, chẳng dính dáng gì đến người khác."
Dương Tòng Hóa nói: "Nếu là do người khác ép thì em lại có phần sợ. Vì sức em có hạn, người mạnh hơn em thì nhiều; nếu gặp một kẻ mạnh hơn em mà muốn ép em làm việc phạm giới, em cãi không lại hắn, lại không chịu liều mạng giữ mình, thì khó tránh bị hắn ép đến phạm giới. Còn như không có ai mạnh hơn em đến ép, mà tự em không chịu làm việc phạm giới, thì làm sao mà phạm giới được?"
Trương Văn Tường mỉm cười gật đầu: "Chỉ mong lão đệ miệng nói lòng nghĩ như một, trước sau như một. Sau này thành Phật thành tiên cũng đều từ chỗ không phạm giới này mà ra. Lão đệ đã đứng vững được chân từ đây, ta lập tức đi thưa với sư phụ, xin ông cụ làm lễ thế độ (lễ cạo tóc nhận người vào chùa làm người tu) cho em."
"Ta cũng biết xuất gia tu hành là việc tốt nhất, khổ nỗi ta tự biết mình sinh ra lòng ham đời quá nặng, tính tình như ngựa hoang, chẳng chịu nổi một chút cương cùm nào. Nào Bồ Tát giới, La Hán giới, Tỳ khưu giới (các bộ giới luật dành cho người tu ở những bậc khác nhau trong đạo Phật, rất nhiều điều, rất nghiêm ngặt), đủ thứ giới luật rườm rà khó khăn, ta quả thật giữ không nổi. Ngay đến năm giới cư sĩ (năm điều cấm cho người theo đạo Phật nhưng vẫn sống ở nhà) cực kỳ giản tiện là không giết hại, không trộm cắp, không dâm loạn, không nói dối, không uống rượu, thì ngoài điều nói dối ra, bốn điều kia ta đều khó dám chắc là không phạm.
Ấy là vì bản tính ta, đến lúc đó chính mình cũng không chế ngự nổi mình. Ta cũng biết không được sát sinh, nhưng hễ gặp loại người độc ác đang làm việc độc ác, lọt vào mắt ta một cái là trong lòng tự nhiên bốc lửa, hai tay cũng không tự chủ được, nhất định phải giết hắn mới thôi. Ánh đao lướt qua rồi, trong lòng liền thấy khoan khoái ngay.
Lão đệ sinh trưởng trong nhà danh giá, lòng người hiểm ác, đường đời gập ghềnh đều chưa từng trải, lại sớm gặp được thầy giỏi. Ví như một cái cây, vừa nhú khỏi đất đã có người vun trồng nâng đỡ, không phải chịu mưa gió vùi dập, sương giá gặm mòn, nên cành thân mới vươn thẳng thớm, không có dáng cong queo vặn vẹo kỳ quái. Tấm lòng lão đệ lúc này sáng sủa, tươi tắn, không chút cặn bã, xuất gia tu đạo là hợp nhất. Mau sửa sang lại quần áo, rồi cùng ta đến chỗ sư phụ, để ta đem tâm nguyện xin thế độ của lão đệ thưa rõ trước mặt sư phụ."
Dương Tòng Hóa vui vẻ nhận lời, lập tức chỉnh đốn áo mũ, theo Trương Văn Tường vào phương trượng (phòng ở của vị sư trụ trì trong chùa) của Vô Cấu.
Lúc ấy Vô Cấu chưa nghỉ, đang ngồi xếp bằng trên giường thiền làm công phu thiền định (ngồi yên, gom tâm lại một chỗ để tu tập). Trương Văn Tường khẽ khàng đứng một bên, không dám kinh động. Hồi lâu, Vô Cấu mới xuất định (ra khỏi trạng thái thiền định), mở mắt nhìn Dương Tòng Hóa hỏi: "Con xa nó mấy năm, gặp lại còn nhận ra không?"
Dương Tòng Hóa bước lên một bước thưa: "Khí phách anh hùng cao lớn như đại sư huynh thì dù mười năm tám năm nữa gặp lại, con cũng nhận ra được."
Vô Cấu cười một cái, lại hỏi: "Những lời cha con dặn con nói với nó, con đã nói chưa?"
Dương Tòng Hóa thưa: "Con đã nói với đại sư huynh rồi."
Vô Cấu liền quay sang nhìn Trương Văn Tường hỏi: "Con nghe lời cha nó rồi, trong lòng tính thế nào?"
Trương Văn Tường thưa: "Đệ tử biết rõ lời Dương lão bá câu nào cũng là lời vàng ngọc. Sư phụ vốn hiểu đệ tử, tạm thời chỉ có thể làm hết sức mình rồi để trời định. Nếu bỏ mặc mấy trăm anh em mấy năm nay cùng nhau chia ngọt sẻ bùi, chỉ vì mình thoát thân được yên ổn mà chẳng đoái hoài đến sống chết của họ, thì đệ tử muôn lần không làm được. Có điều việc đệ tử xuất gia tuy còn xa vời chưa biết đến bao giờ, nhưng Dương sư đệ thì đã nảy ý muốn xuất gia. Nên con đặc biệt dẫn sư đệ cùng đến, xin sư phụ làm lễ thế độ cho sư đệ."
Vô Cấu nghe xong, lộ vẻ ngần ngừ, hỏi Dương Tòng Hóa: "Con có biết xuất gia có những cái khó gì không?"
Dương Tòng Hóa thưa: "Đệ tử chưa xuất gia, không biết xuất gia có những cái khó gì. Nhưng đệ tử từng đọc sách của Khổng Tử, Mạnh Tử. Mạnh Tử từng nói: 'Con đường học vấn chẳng có gì khác, chỉ là tìm lại cái tâm đã buông lạc mất mà thôi.' Đệ tử nghĩ xuất gia tu hành cũng chỉ là dồn công vào việc tìm lại cái tâm đã buông lạc ấy. Việc tìm lại cái tâm này, nói khó thì khó, nói dễ cũng dễ, chẳng biết có phải thế không?"
Vô Cấu vốn không phải người có học rồi mới đi tu. Chỉ vì lần ấy thua trong tay Chu Trấn Nhạc, Chu Trấn Nhạc cứ đòi gặp mặt ông, mà ông là người lòng dạ hẹp hòi, nhất thời vừa xấu hổ vừa tức giận, nhảy qua cửa sổ bỏ đi. Về sau tuy tự hối là lỗ mãng, nhưng nghe tin Chu Trấn Nhạc đang ở trong núi thủ chế (ở nhà để tang cha mẹ theo lễ), tự thấy ngượng không tiện quay về núi, bèn từ đó xuất gia làm hòa thượng.
Vị sư thầy đã làm lễ thế độ cho ông là Viên Giác đại sư, đệ tử của hòa thượng Khai Đế, phương trượng chùa Phục Hổ trên núi Nga Mi ở Tứ Xuyên, cũng là một vị hòa thượng tốt, có đạo hạnh cao. Khổ nỗi Điền Nghĩa Chu (tức Vô Cấu lúc chưa đi tu) không phải người thông minh sáng dạ lắm, lại không phải tự mình nhìn thấu cõi đời mà xuất gia, chỉ vì bị dồn đến chỗ không nhà để về, mới đi tu, mượn chùa chiền làm chỗ nương thân. Vì thế ở bên Viên Giác đại sư, ông không lĩnh hội được bao nhiêu chân lý của việc tu hành.
Chỉ vì từ nhỏ ông sống trong môn phái hiệp nghĩa, ngày thường được hun đúc thấm nhuần, nên đã không dám làm điều gì trái nghĩa hại lẽ. Sau khi thụ giới (chính thức nhận giới luật, trở thành người tu), ông tự biết nghiêm giữ thanh quy (quy củ trong chùa). Phàm những công khóa (việc tụng niệm, tu tập hằng ngày) mà người xuất gia bình thường phải làm, ông đều làm theo đúng mà thôi. Còn như những lẽ huyền diệu sâu xa thì ông chẳng thu được bao nhiêu.
Hòa thượng ở chùa Hồng Liên phần lớn xuất thân là diêm kiêu (bọn buôn muối lậu có vũ trang, thường kéo bè đánh nhau với quan quân), người biết chữ nghĩa lại càng ít. Bấy giờ nghe Dương Tòng Hóa nói chuyện tìm lại cái tâm đã buông mất, Vô Cấu liền vui mừng khen ngợi, cho rằng các hòa thượng trong chùa không ai bằng. Hôm sau, ông làm lễ thế độ cho Dương Tòng Hóa, đặt pháp danh là "Tri Viên".
Tri Viên quả thật có thiên tư rất cao, việc gì cũng được hòa thượng Vô Cấu vừa lòng. Các hòa thượng trong chùa thấy Tri Viên tuy ít tuổi mà văn tài võ nghệ đều hơn người, lại là đồ đệ được phương trượng yêu quý, nên ai nấy đều tranh nhau lấy lòng (?). Chuyện Tri Viên làm hòa thượng ở chùa Hồng Liên lúc này tạm gác lại.
Lại nói Trương Văn Tường, từ khi nghe Dương Tòng Hóa thuật lại những lời Dương Huyễn (cha của Dương Tòng Hóa) khuyên mình, lúc đầu còn thấy hoàn cảnh của mình nhất thời muốn đổi đường thì có phần khó khăn. Trên đường về, nghĩ tới nghĩ lui, càng nghĩ càng thấy hoàn cảnh hiện tại nguy hiểm, vì thế ý định bỏ đường tà về đường chính bất giác đã quyết.
Về đến Tứ Xuyên, ông lại đem lời Dương Huyễn kể với Trịnh Thời và Thi Tinh Tiêu một lượt, rồi nói: "Những người cùng đi con đường này với chúng ta, ngoài mấy kẻ rửa tay gác kiếm sớm, gói ghém đồ đạc đi biệt xứ, không biết tung tích, thì gần như chưa nghe nói có ai được yên lành đến cuối đời. Chưa chắc sức họ đều kém chúng ta, đủ thấy con đường này không thể đi lâu. Theo ý tôi, quả là nên sớm tìm cách rút thân thì hơn."
Thi Tinh Tiêu xưa nay là người chẳng có chủ ý gì, nghe xong không nói, chỉ nhìn Trịnh Thời. Trịnh Thời cười, nói với Trương và Thi: "Đám anh em kia ra sao, ta không quản, ta chỉ hỏi hai lão đệ: bây giờ có thể xuất gia làm hòa thượng không?"
Trương Văn Tường nói: "Tôi nói phải tìm cách rút thân, chính vì bây giờ không thể đi làm hòa thượng, nên mới nói phải tìm cách. Nếu muốn làm hòa thượng ngay thì có sẵn chùa Hồng Liên đó, cứ đến cạo tóc là xong."
Trịnh Thời nói: "Phải đấy. Đã không thể xuất gia, các chú có biết rút thân rất không dễ không? Những người cùng nghề với chúng ta, tuy có kẻ gói ghém đi biệt xứ không biết tung tích, nhưng chúng ta không thể theo cách của họ. Họ phần nhiều lén lút không dám gây chuyện, chưa gây ra tiếng tăm gì, chỉ cần rời khỏi Tứ Xuyên thì dù đi đâu vẫn giữ nguyên tên họ cũng chẳng ai biết lai lịch. Còn thanh thế của anh em ta lúc này lớn đến thế nào, đến xuất gia còn sợ có người soi mói, huống chi không xuất gia?"
Trương Văn Tường nói: "Theo đại ca nói vậy, chẳng phải là hoàn toàn không có cách rút lui êm thấm sao?"
Trịnh Thời nói: "Hãy xem thời cơ thế nào, tạm thời chưa có cách gì ổn thỏa. Chúng ta đã mang cái lòng 'được thôi lúc nào nên thôi thì thôi', chắc chẳng bao lâu ắt có dịp. Có điều tuyệt đối không được vì nảy ra ý ấy mà tự nhụt chí khí, gặp việc thì rụt rè không tiến, như thế thì chuyện không nhỏ đâu; càng không được hở một chút tin tức nào cho anh em biết. Nếu mọi người chưa rút lui được mà đã tự nhụt nhuệ khí trước, thì vĩnh viễn chẳng còn dịp nào cho chúng ta rút lui êm thấm nữa."
Trương Văn Tường gật đầu: "Đó là lẽ chí phải không thể đổi. Tôi với tam đệ, dù thế nào cũng cứ nghe theo chủ ý của đại ca." Ba người bàn xong, hành động vẫn không thay đổi, ai nấy vẫn đốc thúc anh em dưới tay buôn bán muối lậu.
Lại qua một thời gian, một lần đánh nhau với quan quân, quan quân thua chạy, bọn buôn muối lậu theo lệ thường đánh chiếm thành trì. Lần này họ phá được một tòa phủ thành (thành lỵ của một phủ, đơn vị hành chính dưới tỉnh), bắt được cả nhà quan tri phủ (quan đứng đầu một phủ). Vị tri phủ bị bắt khi mất thành này chính là Mã Tâm Nghi.
Về dung mạo và tài tình, khắp quan trường tỉnh Tứ Xuyên lúc bấy giờ không ai bằng Mã Tâm Nghi; ở Tứ Xuyên ông đã sớm có tiếng là viên quan giỏi. Lần này vì quân lực không đủ, lại sơ hở phòng bị một chút, để bọn Trương Văn Tường đánh vào thành, nhất thời không kịp chạy, cả nhà bị bắt. Mã Tâm Nghi vốn biết bọn buôn muối lậu như Trương Văn Tường đặc biệt hung hãn, quan lại rơi vào tay chúng xưa nay chưa từng được thả ra tử tế. Lần này mình bị bắt, cũng đành chuẩn bị một cái chết, không mong may mà thoát.
Thường ngày bọn buôn muối lậu bắt được quan lại cũng giống như quan lại bắt được kẻ cướp, do đầu lĩnh ngồi chễm chệ trên công đường, giải quan ra xét hỏi, chứ không bắt được là giết ngay. Đám buôn muối lậu của bọn Trương Văn Tường ở Tứ Xuyên, những quan phủ (?) bị họ giết đều là kẻ ngày thường có tiếng xấu trong việc làm quan. Nếu là quan tốt thương dân, chăm lo việc chính, được dân địa phương ca ngợi, thì họ chẳng những không bắt giết, mà còn không đánh vào thành do quan tốt trấn giữ.
Mã Tâm Nghi tuy có tiếng là quan giỏi, nhưng đối với dân chúng địa phương thì không có ơn đức gì để họ cảm kích, cũng không có điểm nào khiến bọn Trương Văn Tường kính phục. Cho nên khi thành mất, theo lệ họ bắt cả nhà ông. Xưa nay họ bắt được quan lại thì theo lệ do Trịnh Thời ngồi công đường xét hỏi.
Hôm ấy, Trịnh Thời xét hỏi Mã Tâm Nghi xong, lui khỏi công đường, gọi Trương Văn Tường và Thi Tinh Tiêu đến họp kín. Trịnh Thời mở lời trước: "Lần trước nhị đệ ở chùa Hồng Liên về, vì nghe lời khuyên răn của Dương Huyễn mà nảy ý bỏ tà về chính, bấy lâu nay ta để tâm tìm dịp cho mọi người rút lui êm thấm, nhưng khổ nỗi chưa thấy. Vừa rồi ta xét hỏi viên tri phủ Mã Tâm Nghi này, xem lời ăn tiếng nói và tướng mạo của hắn rất không tầm thường. Ta đoán sau này hắn phát đạt không biết đâu mà lường. Bọn ta muốn rút lui, cơ hội này chớ nên bỏ lỡ, chỉ không biết ý hai lão đệ thế nào?"
Trương Văn Tường hỏi: "Viên tri phủ này ăn nói tướng mạo tốt, sao lại là cơ hội để chúng ta rút lui? Tôi không hiểu lẽ trong đó."
Trịnh Thời nói: "Ta cũng biết lão đệ không hiểu, nên chỉ hỏi lão đệ có muốn nhân dịp này rút lui không. Muốn thì ta sẽ nói lẽ trong đó."
Trương Văn Tường nói: "Đã là dịp tốt để rút lui, lẽ nào lại không muốn."
Trịnh Thời gật đầu: "Ta xem Mã Tâm Nghi dáng mạo phi thường, đoán trước sau này ắt thành người làm việc lớn. Ta định tiếp đãi hắn tử tế, kết giao với hắn, nhờ hắn sau này tìm cách chiêu an (triều đình chiêu dụ cho quy hàng, tha tội và thu nhận) chúng ta. Như thế có lợi cho chúng ta, cũng có lợi cho chính hắn. Ta đoán hắn là người giỏi giang tháo vát, sau này ắt làm được như lòng chúng ta mong."
Trương Văn Tường nói: "Nếu hắn tự cho mình là đại quan của triều đình, khinh bọn buôn muối lậu chúng ta, không muốn kết giao, thì chẳng phải công phu suy tính của đại ca uổng phí sao?"
Trịnh Thời lắc đầu: "Điều ấy thì không phải lo. Vì ngày thường chúng ta bắt được quan đều đẩy vào chỗ chết, nay chúng ta không giết hắn, lại ân cần tiếp đãi, kết giao với hắn; người ai chẳng sợ chết, lẽ nào lại không bằng lòng?"
Trương Văn Tường nói: "Người đời giữ được miệng với lòng như một thì hiếm lắm. Ta ân cần với hắn, lúc này hắn vì muốn giữ mạng, miệng nói hay lắm, cứ việc thề với trời, kết giao với chúng ta, sau này hết sức tìm cách chiêu an chúng ta. Nhưng vừa rời khỏi chúng ta là lập tức trở mặt, thậm chí còn nhớ mối thù bị bắt mà ra sức báo thù. Thế chẳng phải tấm lòng suy tính này vẫn uổng phí sao?"
Trịnh Thời cười: "Ta cũng đã nghĩ tới điều đó. Nhưng ta đoán hắn quyết không làm thế. Ta biết Mã Tâm Nghi làm quan rất hăm hở mong thăng tiến. Ta có cách giúp hắn thăng chức nhanh, không lo hắn không mắc vào vòng của ta. Ta đã có sức giúp hắn thăng chức thì cũng có sức hãm hại khiến hắn không yên chỗ ngồi. Trong lòng hắn dẫu không thích kết giao với chúng ta, nhưng một khi đã mắc vào vòng của ta thì không do hắn làm chủ được nữa. Cái hay chính là ở chỗ chúng ta là bọn buôn muối lậu: hắn vì địa vị và tiếng tăm làm quan của mình, nhất định không dám đắc tội với chúng ta."
Trương Văn Tường nói: "Đại ca vốn là người giỏi mưu tính, chỉ cần đại ca thấy làm thế là ổn thì cứ thế mà làm. Tục ngữ có câu: 'Cầu chức quan không được thì vẫn còn cái tú tài' (ý nói có thử cũng chẳng mất gì của sẵn có). Chúng ta kết giao với hắn, hắn làm được như lòng ta mong thì quá tốt; mà dù hắn trở mặt không nhận người quen, chúng ta cũng chẳng thiệt gì."
Trịnh Thời thấy Trương và Thi không có ý kiến khác, bèn một mình đến chỗ giam Mã Tâm Nghi, tự tay cởi dây trói cho ông, dẫn đến gặp Trương và Thi.
Mã Tâm Nghi không biết Trịnh Thời có ý gì, hằm hằm nói: "Lũ giặc phản nghịch các ngươi định xử trí bản phủ (tiếng quan tri phủ tự xưng) thế nào? Muốn giết thì cứ giết, đừng lải nhải."
Trương Văn Tường nghe mấy câu ấy, lại thấy cái vẻ kiêu ngạo kia, đã không nhịn được, chực rút đao. Trịnh Thời vội đưa mắt ra hiệu cho Trương Văn Tường, mời Mã Tâm Nghi ngồi ghế trên, rồi mới thong thả nói:
"Bọn ta nếu có lòng hại ông thì cũng chẳng cần lải nhải thế này. Tiếng làm quan giỏi của ông ở Tứ Xuyên, bọn ta đã nghe từ lâu. Uy danh của bọn ta ở Tứ Xuyên chắc ông cũng có nghe. Ba chúng ta tuy là anh em khác họ, nhưng tình nghĩa hơn ruột thịt. Ba người cùng một tính, cả đời căm ghét bọn quan tham lại nhũng, bọn ác bá cường hào ở làng. Cho nên quan tham lại nhũng rơi vào tay chúng ta thì chẳng khác gì kẻ có thù sâu hận nặng, không chậm trễ một khắc mà xử tử ngay.
Ông ở Tứ Xuyên không có tiếng tham nhũng, anh em ta không có lòng đối địch với ông. Khổ nỗi ông không chịu buông tha chúng ta, mấy lần sai quân truy đuổi đánh dẹp ráo riết, dồn chúng ta đến chỗ hết cách, đành phải ra sức đánh vào thành, nói cho rõ ràng với ông trước mặt. Sở dĩ bọn ta cam phạm phép nước, liều chết làm cái nghề buôn muối lậu này, hoàn toàn là vì bị miếng ăn bức bách, không thể ngồi chờ chết đói, đành phải liều mình làm chuyện nguy hiểm. Nếu có vị quan sáng suốt thương bọn ta là bất đắc dĩ, tìm cách thu xếp chỗ đứng cho, thì bọn ta tình nguyện liều chết đền ơn."
Mã Tâm Nghi thấy Trịnh Thời không có ý giết mình, lại biết Trịnh Thời là bậc hào kiệt, bèn đổi sang vẻ mặt rất hòa nhã, nói: "Ngươi đã nói nếu có quan sáng suốt tìm cách thu xếp thì các ngươi tình nguyện liều chết đền ơn, vậy sao mấy lần quan phủ phái người vào núi chiêu an, các ngươi lại giết người được phái đi?"
Trịnh Thời nói: "Mấy lần chiêu an ấy, có lần nào là thật lòng đâu, chẳng qua muốn mượn cái danh chiêu an để lừa bọn ta vào lồng mà thôi. Tai mắt của ta rất nhiều, nhất cử nhất động của quan phủ đều không qua được tai mắt ta. Hơn nữa, mấy viên quan muốn lừa bọn ta vào lồng ấy chính là bọn quan tham lại nhũng mà anh em ta căm ghét tận xương, đang hận không được ăn thịt hắn, lột da hắn làm chiếu nằm, lẽ nào chịu để hắn chiêu an?
Ta biết qua chút ít thuật xem tướng, xem tướng ông thì sau này ắt lên đến chức cao nhất mà một bề tôi có thể đạt. Vì thế ta không định hại ông, lại còn muốn đem hết sức giúp ông, cho đường làm quan của ông bằng phẳng, thăng tiến một mạch. Có điều ông phải nhận lời ta một câu."
Mã Tâm Nghi hỏi: "Nhận lời ngươi câu gì? Hãy nói ra, xem có nhận được không."
Trịnh Thời nói: "Điều ông không nhận được thì ta cũng không đến nỗi nói với ông. Chẳng qua là ta giúp ông thăng chức trước, ông thăng chức rồi thì hết sức kéo bọn ta lên. Bọn ta không phải hạng không biết tự trọng, đến lúc ấy quyết không làm điều gì khiến ông khó xử hay liên lụy đến ông."
Mã Tâm Nghi hỏi: "Ngươi có sức gì mà làm cho đường làm quan của ta bằng phẳng, thăng tiến một mạch?"
Trịnh Thời cười: "Việc ấy dễ như trở bàn tay. Ông nhận lời ta, tự nhiên ta sẽ làm cho ông xem. Nếu sau này lời ta không ứng nghiệm, ông cứ việc xóa bỏ lời đã hứa với ta."
Mã Tâm Nghi thầm nghĩ: lời này cũng sòng phẳng; hắn giúp ta thăng chức trước, ta thăng chức rồi mới kéo hắn lên, việc có lợi không có hại cho ta, sao lại không nhận lời được. Bèn đáp: "Nếu ta thật sự đường quan bằng phẳng, thăng tiến một mạch, thì sau này nhất định hết sức kéo các ngươi lên cho nên người, quyết không nuốt lời."
Trịnh Thời nói: "Nhận lời như thế, bậc đại trượng phu một lời đã nói ra thì xe bốn ngựa cũng không đuổi kịp (lời đã nói thì không rút lại được), vốn cũng chẳng phải không được. Có điều ta với ông địa vị cách biệt quá xa, dường như phải qua một nghi thức nào đó mới đủ tỏ sự trịnh trọng. Thường nói: người sang hay quên. Đến lúc ông sang trọng tột bậc, cách biệt với bọn ta như mây với bùn, nếu có lòng chê bọn ta hèn hạ, bọn ta cũng đành chịu.
Ông đã thật lòng định sau này kéo bọn ta lên, thì ngay bây giờ nên bỏ ý nghĩ sang hèn cao thấp, kết nghĩa anh em với ba anh em chúng ta. Người trong giới lục lâm (giới giang hồ, trộm cướp) chúng ta coi trọng việc kết nghĩa nhất, một khi đã kết nghĩa thì có thể cùng sống cùng chết, mãi mãi không đổi lòng. Ông chịu kết nghĩa với bọn ta mới tỏ được lòng thật của ông."
Mã Tâm Nghi là người làm tri phủ, đâu có thật lòng kết nghĩa anh em với bọn buôn muối lậu? Chỉ là lúc mới bị bắt, tưởng tuyệt không còn đường sống, đã liều một cái chết nên lời lẽ mới cứng cỏi. Lúc này thấy có một con đường sống, thì chỉ mong thoát thân, không chịu bước vào con đường liều chết nữa. Biết rõ nếu không nhận lời Trịnh Thời, để anh em hắn thẹn quá hóa giận, trở mặt thì khó nói chuyện, nên ông chẳng ngần ngừ mà đáp:
"Ta cũng biết các ngươi đều là bậc hào kiệt, sau này ắt lập được công nghiệp cho nhà nước, chẳng phải người khốn đốn mãi chốn bụi đời. Kết nghĩa anh em, ta rất bằng lòng. Có điều lúc này vì địa vị chúng ta khác nhau, việc kết nghĩa ngoài chúng ta ra, bất kể là ai cũng không được cho biết. Tiếng tăm lọt ra ngoài thì ta quả là bất lợi, mà các ngươi cũng chẳng được lợi gì. Đã không được lợi gì thì hà tất làm thừa một việc?"
Trịnh Thời nói: "Xin kính vâng lời dạy. Sở dĩ ta tự đến cởi trói, không cho một người theo hầu nào ở đây, cũng chính vì việc này không nên để người ngoài biết."
Bấy giờ hai bên bàn thỏa, bèn thắp nến đốt hương, bốn người hướng lên trời kết nghĩa anh em, và theo lệ kết nghĩa thông thường, đều thề với trời: "Có phúc cùng hưởng, có họa cùng chịu."
Xét tuổi tác thì Mã Tâm Nghi lớn nhất, kế đến Trịnh Thời, Trương Văn Tường, Thi Tinh Tiêu nhỏ nhất. Trịnh Thời vốn làm anh cả, từ nay ngôi anh cả phải nhường cho Mã Tâm Nghi. Cách xưng hô của mỗi người đều lùi xuống một bậc.
Bốn người kết nghĩa xong, Trịnh Thời đã sắp sẵn một tiệc rượu thịnh soạn, coi như mừng việc thành công. Mã Tâm Nghi trong tiệc tuy gượng cười nói, nhưng chốc chốc lại lộ vẻ cau mày rầu rĩ.
Trịnh Thời thấy vậy không vui, nói: "Chẳng lẽ trong lòng đại ca có điều không cam tâm mà khó nói ra? Việc này tuy do bọn em ép làm, nhưng em dám chắc là có lợi không có hại cho đại ca. Đại ca là người có độ lượng có khí phách, chắc không vì bọn em xuất thân hèn kém mà sinh lòng khinh rẻ. Sao lúc mọi người đang thoải mái uống rượu, đại ca lại chốc chốc lộ vẻ sầu khổ?"
Mã Tâm Nghi nói: "Nhị đệ nói sẽ dốc sức giúp ta, ắt làm cho đường quan của ta bằng phẳng, thăng tiến một mạch, lời ấy ta cũng tin. Vì xưa nay ta nghe tiếng nhị đệ, biết là người lắm mưu nhiều kế. Nhưng đó là chuyện về sau, điều ta lo chính là cục diện trước mắt này, khiến ta khó xoay xở. Ta là quan có trách nhiệm giữ thành, nay thành bị phá, cả nhà bị bắt. Nếu ta chết theo thành thì sau khi chết còn được chút ân điển vinh hiển. Ngoài việc chết theo thành ra, tội thua trận mất đất thế nào cũng không tránh khỏi bị xử phạt, bảo ta sao không sầu khổ được?"
Trịnh Thời cười lớn: "Cái đó có đáng gì. Nếu em không có cách đối phó thì cũng không dám nói câu giúp đại ca. Đại ca trước mắt có việc khó mà em không giúp được, thì lời giúp đỡ về sau còn tin được sao? Đại ca cứ thoải mái uống rượu. Hôm nay chúng ta tuy đã kết nghĩa thành anh em khác họ, nhưng vì địa vị khác nhau, từ nay chẳng biết đến bao giờ mới lại được ngồi chung mâm ăn uống với đại ca thế này. Có lẽ lần thứ hai được cùng uống với đại ca, chính là lúc ba đứa em chúng tôi được nên người."
Mã Tâm Nghi lập tức tươi cười, hỏi: "Nhị đệ có cách gì, hãy nói ra để ta cùng suy xét. Nếu được trọn vẹn, ta thế nào cũng biết ơn."
Trịnh Thời nói: "Nói chuyện biết ơn thì xa cách quá. Xin đại ca sau này chẳng những đừng nói thế nữa, mà cũng đừng nghĩ trong lòng như thế, chỉ cần sau này đừng quên chúng em. Ba anh em chúng em khốn đốn chốn bùn lầy đã lâu, thế là được ơn nhiều lắm rồi. Việc lần này rất dễ đối phó. Mấy tháng trước, chẳng phải đại ca đã ra yết thị (bản thông báo dán công khai) cho bốn làng quanh thành chiêu mộ đoàn luyện (dân binh do địa phương tự tổ chức, luyện tập để giữ làng, đánh giặc) đó sao?"
Mã Tâm Nghi cười: "Chính vì các ngươi quấy quá dữ nên mới phải làm thế."
Trịnh Thời nói: "Có tờ yết thị ấy thì dễ làm. Đại ca bây giờ gấp rút làm một tờ công văn báo nguy xin cứu viện, ghi lùi ngày giờ vào lúc rạng sáng hôm nay khi thành chưa bị phá, gửi gấp về tỉnh thành."
Mã Tâm Nghi nói: "Cái đó không cần làm lúc này nữa, lúc rạng sáng đã có công văn báo nguy xin cứu viện gửi đi rồi."
Trịnh Thời nói: "Vậy càng gọn. Đại ca chỉ cần mang theo ấn tín (con dấu của quan, làm bằng chứng cho quyền hành), một mình lẻn ra khỏi thành, đem đoàn luyện đã chiêu mộ ở bốn làng, bất kể già trẻ mạnh yếu, càng đông càng tốt, do đại ca tự dẫn, sáng sớm mai kéo đến dưới thành, làm ra vẻ thanh thế lớn mà vây thành, chỉ chừa cửa nam không vây.
Em cũng dẫn anh em lên thành chống cự một trận, hai bên cứ đánh cho rầm rộ, bọn em làm ra vẻ chống không nổi, không dám đánh lâu, dẫn anh em bắt theo quan quyến (vợ con, gia quyến của quan) của đại ca, từ cửa nam thua chạy. Đại ca một mặt vào thành vỗ về dân chúng, một mặt vẫn thống lĩnh đoàn luyện đuổi theo, trên đường lại đánh giả một trận nữa, rồi mới cướp lại gia quyến. Làm một màn như thế, theo tình hình mà phóng đại lên một chút rồi tâu trình lên trên, đại ca còn bị xử phạt sao được?"
Mã Tâm Nghi mừng quá đứng dậy cười: "Nhị đệ thật không hổ với bốn chữ lắm mưu nhiều kế. Làm được như thế thì chắc không đến nỗi bị phạt nữa, chỉ là để ba lão đệ chịu thiệt."
Trịnh Thời nói: "Ai cũng có chỗ được lợi trong đó, chẳng nói đến chuyện chịu thiệt."
Mã Tâm Nghi bèn chắp tay vái ba người: "Việc không nên chậm, ta không nán lại nữa."
Trịnh Thời gật đầu, nói với Thi Tinh Tiêu: "Người giữ thành không biết đầu đuôi, chưa chắc chịu để đại ca lẻn ra. Đại ca mau đổi trang phục, tứ đệ đích thân đưa ra ngoài thành rồi hãy về."
Mã Tâm Nghi vội cải trang làm một gã thô kệch, mang theo ấn tín tri phủ, được Thi Tinh Tiêu hộ tống ra khỏi thành.
Đoàn luyện ở bốn làng vốn đã chiêu mộ sẵn. Có một vị tri phủ đích thân đi triệu tập, còn sợ khó gom thành quân sao? Chẳng tốn sức gì đã tụ được hơn một nghìn dân binh, cao thấp không đều, già trẻ lẫn lộn. Mã Tâm Nghi làm lễ thề quân xuất phát. Cách phủ thành vốn chỉ vài chục dặm, nửa đêm lên đường, chưa sáng đã đến dưới thành, vây thành ba mặt, súng khiêng, súng điểu thương (súng hỏa mai) đồng loạt bắn lên thành; trên thành cũng đì đùng bắn trả. Dân chúng cả thành sợ hãi, ai nấy giật mình tỉnh giấc, trẻ con khóc ré, chồng gọi vợ kêu.
Bọn Trịnh Thời theo kế hoạch đã định, bắt theo gia quyến của Mã Tâm Nghi, dẫn quân bỏ thành chạy ra cửa nam. Mã Tâm Nghi vào thành, chia một nửa đoàn luyện ở lại trong thành giả vờ lùng bắt giặc còn sót. Thật ra đâu còn giặc nào sót lại trong thành để dân binh lùng bắt, chẳng qua không thể không làm màn như thế để che mắt người. Ông tự dẫn một nửa đoàn luyện đuổi ra khỏi thành. Đuổi chưa được mấy dặm đã cướp lại được gia quyến an toàn. Thật là cùng nổi trống thắng trận, cao giọng hát khúc khải hoàn trở về.
Dân cả phủ thành ai cũng khen quan tri phủ họ Mã thần dũng, chẳng một ai biết chuyện bên trong. Quan trường theo lệ vốn giỏi tô vẽ chiến công nhất; tòa thành đã bị bọn buôn muối lậu chiếm, thế mà trong vòng một ngày một đêm đã khôi phục được, ngoài mặt lại còn đánh cho bọn buôn muối lậu thua tơi bời, chạy trốn thảm hại. Người không biết nội tình, tự nhiên không thể không tâng bốc Mã Tâm Nghi có gan có mưu. Mã Tâm Nghi có công trạng như thế, càng được cấp trên tin dùng, vận làm quan quả nhiên càng hanh thông.
Được thăng chức nhiều lần, chưa đầy một năm đã lên đến chức phiên đài (tức Bố chính sứ, quan lớn cấp tỉnh trông coi tài chính và việc dân) tỉnh Sơn Đông. Người hết sức nâng đỡ ông chính là Tăng Quốc Phiên, danh nhân trong thời kỳ nhà Thanh phục hưng. Tăng Quốc Phiên vốn biết bọn buôn muối lậu Tứ Xuyên lợi hại, mà bản thân ông cũng là người nhờ sức đoàn luyện mà thành công. Thấy Mã Tâm Nghi thống lĩnh được đoàn luyện khôi phục đất đã mất, đánh bại bọn buôn muối lậu nổi tiếng hung hãn thiện chiến nhất Tứ Xuyên, nên rất coi trọng Mã Tâm Nghi là người có tài dùng được, có ý nâng đỡ lên để làm một cánh tay giúp mình.
Bấy giờ quyền thế của Tăng Quốc Phiên làm rung động cả triều đình lẫn dân gian. Phàm người được ông để mắt đều thành đạt công danh; ông có thể xem là người đầu tiên của cả triều Thanh hết lòng vun đắp nhân tài, khuyến khích nâng đỡ lớp sau. Mã Tâm Nghi tài cán vốn không kém, lại có dịp tốt chuyển họa thành phúc như thế đưa đến cho mình tận dụng, thêm một người có thế lực lớn có lòng nâng đỡ, hết sức tiến cử; có lúc gặp việc khó liên quan đến bọn buôn muối lậu, lại có Trịnh Thời ngầm bày mưu tính kế cho, nên đi đâu cũng thuận lợi, một tháng thăng chức ba lần cũng là lẽ đương nhiên.
Có điều Mã Tâm Nghi từ khi khôi phục đất đã mất, chưa đầy một năm đã lên phiên đài Sơn Đông; còn bọn buôn muối lậu Trịnh Thời, từ khi thua giả, lại gặp vận rủi. Ngay hôm thua giả ra khỏi thành, đợi Mã Tâm Nghi đuổi tới, trả lại gia quyến xong, họ dẫn đội ngũ tan tác định về núi nghỉ ngơi. Không ngờ đi được hơn hai mươi dặm, bỗng phía trước xông ra một toán quân, gặp mặt là đánh ngay.
Trịnh Thời tưởng mình lại mắc mưu gian của Mã Tâm Nghi, tức đến giậm chân, than: "Lòng người thật khó lường! Ta giúp hắn thành công như thế, hắn lại có lòng mưu hại ta, mai phục sẵn một toán quân ở đây đợi bọn ta."
Trương Văn Tường cũng tức đến nghiến răng trợn mắt, hăng hái xông lên trước đánh với quan quân. Ngày trước anh em dưới tay Trương Văn Tường đối trận với quan quân, ai cũng một chọi mười, đánh đâu thắng đó. Lần này tuy là thua giả, không hao tổn quân lính khí giới, anh em cũng không mệt mỏi đến mức không đánh nổi, khổ nỗi đội ngũ rối loạn, chẳng hề chuẩn bị nghênh chiến, lúc gấp vài người không thể vực cả đám dậy được.
Trương Văn Tường một mình dẫn số anh em thân tín xông lên đánh một trận, ngoảnh lại thì bốn phía toàn cờ quan quân, mình chỉ có một hai trăm người bị vây ở giữa. Trịnh Thời, Thi Tinh Tiêu đều không biết bị đánh dạt đi đâu. Trong lòng ông hốt hoảng sợ hai người bị quan quân bắt, biết đánh lâu khó thoát, đành dẫn một hai trăm anh em này lại hăng hái phá vòng vây. Thấy phía trước cũng có một đám quân lớn, hình như đang vây anh em phe mình ở trong.
Trương Văn Tường lớn tiếng nói với một hai trăm anh em dưới tay: "Đại ca và tam đệ của ta hẳn bị vây trong đám quân kia. Các ngươi ai tình nguyện giúp ta đi cứu thì theo ta, hôm nay ta không cần mạng nữa!"
Anh em nghe vậy, đồng thanh đáp như sấm: "Bọn tôi cũng không cần mạng nữa!"
Nhờ một hồi hăng hái ấy, như thả ra một hai trăm con hổ dữ, cùng gầm một tiếng, mặt đất rung chuyển. Trương Văn Tường tay trái khoác khiên mây, tay phải cầm đơn đao, chỉ thấy lăn một vòng trên đất, như một đám khói đen, ngựa đụng phải là ngựa ngã, người đụng phải là người lật. Anh em theo sát phía sau, chớp mắt đã đánh vào trong vòng vây. Trịnh Thời đang bị vây đến hết cách, Trương Văn Tường mà đến chậm thêm một khắc nữa thì ông và Thi Tinh Tiêu nếu không rơi vào tay quan quân thì cũng đã tự đâm cổ mà chết.
Quan quân thấy toán của Trương Văn Tường dũng mãnh như thế, không khỏi khiếp vía. Trương Văn Tường đánh tới đâu, quân lính lũ lượt lùi lại đến đó, nhường ra một con đường cho mọi người chạy thoát, cũng không dám đuổi theo.
Sau đó bọn Trương Văn Tường dò hỏi mới biết toán quân này không phải do Mã Tâm Nghi mai phục sẵn. Thì ra tỉnh thành nhận được công văn báo nguy xin cứu viện của Mã Tâm Nghi, ngay trong đêm phái quân đến cứu. Cờ hiệu và trang phục của bọn buôn muối lậu đều khác quan quân, nhìn xa đã nhận ra. Bọn Trịnh Thời không phòng bị có quan quân tới, còn quan quân đến cứu viện thì đã đoán gần thành ắt có bọn buôn muối lậu, nên gặp mặt là ra tay đánh ngay, trông như thể đã mai phục sẵn vậy.
Lần này ba anh em Trịnh Thời tuy không bị thương, nhưng anh em dưới tay chết và bị thương không ít. Từ khi làm nghề buôn muối lậu, họ chưa từng thua lớn như thế. Hành quân đánh trận hoàn toàn dựa vào một luồng nhuệ khí; nhuệ khí đã bị bẻ gãy thì dù có chủ tướng giỏi đánh trận cũng không thể dẫn đám quân mất nhuệ khí ra nghênh chiến.
Trước kia, đối với các toán buôn muối lậu khác, chỗ nào giúp được thì Trịnh Thời thường liệu sức mà giúp; nay vì ngầm giúp Mã Tâm Nghi, đã có quan hệ với Mã Tâm Nghi thì không tiện giúp bọn buôn muối lậu nữa. Vì thế các toán buôn muối lậu khác phần nhiều oán trách bọn Trịnh Thời, cũng chẳng ai chịu bỏ sức ra giúp.
Xưa nay quan quân dẹp giặc, thua thì im hơi lặng tiếng, hơi thắng một chút là làm rầm rộ, muốn giết sạch không chừa. Quan quân từ tỉnh thành phái đến cứu viện vô tình thắng một trận lớn; quan quân đánh với toán buôn muối lậu của Trịnh Thời, phải kể đây là lần đầu tiên thắng, nên đâu chịu dễ dàng buông tha. Liền đó lại phái thêm một tiêu (đơn vị quân đội thời Thanh, khoảng vài nghìn người) quân, bám theo dấu vết truy đánh.
Mặc cho Trịnh Thời lắm mưu nhiều kế, Trương Văn Tường dũng mãnh thiện chiến, bọn buôn muối lậu đều là đám quân ô hợp, xưa nay thắng thì hăng hái tranh lên trước, thua thì tan tác như chim muông, hai chữ kỷ luật thì không có. Mỗi người trong ba anh em chỉ còn giữ lại được hai ba chục người dưới tay, thế mà vẫn bị quan quân đuổi đến không có chỗ đặt chân.
Trịnh Thời đành dẫn số anh em tàn quân chạy vào một vùng núi sâu, đề nghị với Trương và Thi: "Ta không ngờ thua giả lại thành thua thật, đến nỗi cơ nghiệp đang hừng hực, chưa được một năm đã suy sụp đến mức này. Việc này tuy do mưu kế của ta không thỏa đáng, nhưng cũng có ý trời. Bây giờ chúng ta muốn khôi phục cơ nghiệp như trước để chờ Mã đại ca chiêu an là việc không làm nổi nữa. Ta nghĩ Mã đại ca nay ở Sơn Đông, danh vị đã không nhỏ, nếu có lòng chiếu cố chúng ta thì chẳng phải việc khó. Ta định để Thi tứ đệ đến Sơn Đông tìm Mã đại ca trước, ta sẽ viết một bức thư kỹ càng gửi cho ông ấy. Xem ông ấy đối đãi với Thi tứ đệ thế nào, hai ta sẽ tính tiếp. Chẳng biết ý hai lão đệ ra sao?"
Không biết hai người trả lời thế nào? Hãy đợi hồi sau sẽ rõ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video