Thiên 1 — Phẩm 1: Phẩm Tựa

 # Kinh Nhân Vương Bát-nhã Ba-la-mật do Phật nói (Nhân vương: các vị vua có lòng nhân; Bát-nhã Ba-la-mật: trí tuệ thấu suốt thực tướng của mọi sự vật, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác)

 Kinh Nhân Vương Bát-nhã Ba-la-mật do Phật nói

 Đời Hậu Tần (một triều đại ở phương bắc Trung Hoa, cuối thế kỷ IV – đầu thế kỷ V), ngài Cưu-ma-la-thập dịch

 Kinh Nhân Vương Bát-nhã Ba-la-mật do Phật nói, quyển thượng

 Đời Diêu Tần (tức Hậu Tần, do họ Diêu làm vua), ngài Tam tạng (danh hiệu bậc thầy thông suốt cả ba kho giáo điển: Kinh, Luật, Luận) Cưu-ma-la-thập dịch

 Phẩm thứ nhất: Phẩm Tựa (phần mở đầu, kể hoàn cảnh Phật nói kinh)

 Tôi nghe như thế này:

 Một thuở nọ, Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật (tức núi Linh Thứu, "núi Kên Kên") gần thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Cùng ở với Phật có chúng đại tỳ-kheo (các vị tăng xuất gia đã thọ giới đầy đủ), số đông tám trăm vạn ức người. Cả bậc hữu học (người đã thấy chân lý nhưng còn phải tu học tiếp) lẫn bậc vô học (người đã tu xong, không còn gì phải học) đều là A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử). Các vị đều thành tựu vô lượng công đức: công đức hữu vi (công đức thuộc các việc có tạo tác, còn sinh diệt) và công đức vô vi (công đức hợp với chân lý không sinh không diệt); mười trí của bậc vô học, tám trí và sáu trí của bậc hữu học (các loại trí hiểu biết chân lý theo từng bậc tu chứng); ba căn (ba năng lực trong sạch giúp chứng ngộ: căn "chưa biết mà muốn biết", căn "đã biết", căn "biết trọn vẹn") và mười sáu tâm hành (mười sáu khoảnh tâm lần lượt thấy rõ Bốn chân lý khi mới vào bậc thánh); phép quán hư thật về pháp giả, phép quán hư thật về thọ giả, phép quán hư thật về danh giả (ba phép quán thấy rằng: các yếu tố làm nên sự vật, các khối kết hợp từ những yếu tố ấy, và tên gọi đặt cho chúng, đều chỉ tạm có, không thật); ba cửa quán không (quán Không, Vô tướng, Vô nguyện: thấy mọi vật không có tự thể, không có hình tướng cố định, nên không còn gì để mong cầu); Tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) và Mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối nhau làm thành vòng sinh tử, từ vô minh đến già chết).

 Lại có tám trăm vạn ức bậc đại tiên Duyên giác (người tự mình quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ), thấy rõ lẽ chẳng phải đoạn diệt cũng chẳng phải thường còn, thành tựu đầy đủ Tứ đế và Mười hai nhân duyên.

 Lại có chín trăm vạn ức Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh), đều có đủ công đức thật trí (trí thấy đúng chân lý) và công đức phương tiện trí (trí biết dùng cách khéo léo để giáo hóa) của bậc A-la-hán, chỉ tu theo một Đại thừa (con đường lớn đưa mình và người cùng thành Phật). Các vị thành tựu hết thảy công đức: bốn mắt (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp), năm thần thông (thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hóa tự tại), ba trí thông suốt (biết đời trước, biết đời sau của chúng sinh, biết mình đã dứt sạch phiền não), mười lực (mười năng lực của trí tuệ hiểu biết trọn vẹn), bốn tâm vô lượng (lòng từ, bi, hỷ, xả trải khắp vô số chúng sinh), bốn biện tài (tài giảng nói thông suốt về pháp, về nghĩa, về ngôn ngữ, và nói không ngưng trệ), bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc có lợi cho người, cùng làm việc với người), và định kim cương diệt (thiền định vững chắc như kim cương, phá sạch những phiền não sau cùng).

 Lại có nghìn vạn ức bậc hiền giả giữ năm giới (năm điều răn của người tu tại gia: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), đều tu hạnh A-la-hán, hồi hướng (đem công đức hướng về) mười địa (mười bậc tu chứng của Bồ-tát), đầy đủ năm phần pháp thân (năm phẩm chất làm nên thân giác ngộ: giới, định, tuệ, giải thoát, và cái biết rõ mình đã giải thoát), thành tựu vô lượng công đức.

 Lại có một vạn người thanh tín nữ (nữ cư sĩ có lòng tin trong sạch) giữ năm giới, đều tu hạnh A-la-hán, thành tựu mười địa; thành tựu công đức thủy sinh, công đức trụ sinh, công đức chung sinh (ba giai đoạn đầu, giữa, cuối trong mỗi địa), tức đủ công đức của ba mươi sinh (mười địa, mỗi địa ba giai đoạn).

 Lại có mười ức cư sĩ thuộc bậc Thất hiền (bảy bậc hiền, giai đoạn chuẩn bị trước khi vào bậc thánh), đức hạnh đầy đủ: hai mươi hai phẩm (?) (các pháp tu giúp đi đến giác ngộ), mười nhất thiết nhập (mười phép quán đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức trùm khắp mọi nơi), tám trừ nhập (tám phép quán làm chủ cảnh giới, trừ bỏ tham đắm), tám giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi ràng buộc), ba tuệ (trí tuệ do nghe, do suy nghĩ, do tu tập), mười sáu đế (mười sáu cách quán xét Bốn chân lý), Tứ đế, các phẩm bốn, ba, hai, một (?), quán mà được chín mươi nhẫn (?) (nhẫn: sự an trú vững vàng nơi chân lý) — hết thảy công đức đều thành tựu.

 Lại có muôn vạn ức vị thuộc chín tầng trời Phạm (?) (các tầng trời của người tu thiền, thuộc cõi Sắc): ba tầng trời Tịnh, ba tầng trời Quang, ba tầng trời Phạm, năm tầng trời Hỷ lạc (?); các vị thành tựu công đức thiền định cõi trời, hưởng vị ngọt thiền định, niềm vui thường hằng và thần thông, đủ công đức của mười tám nơi sinh (mười tám tầng trời cõi Sắc).

 Lại có ức ức thiên tử ở sáu tầng trời cõi Dục (sáu tầng trời mà chúng sinh ở đó còn ham muốn dục lạc), thành tựu quả báo của mười điều thiện và công đức thần thông.

 Lại có mười sáu vị đại quốc vương, mỗi vị có một vạn, hai vạn cho đến mười vạn quyến thuộc (người thân và kẻ theo hầu), có công đức năm giới, mười điều thiện, ba quy y (nương tựa Phật, Pháp, Tăng), đầy đủ hạnh của người tín đồ trong sạch.

 Lại có hết thảy chúng sinh trong năm đường (năm cõi luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục).

 Lại có vô số đại chúng từ phương khác đến.

 Lại biến hiện tịnh độ (cõi thanh tịnh của chư Phật) khắp mười phương, hiện ra trăm ức tòa cao, hóa ra trăm ức hoa báu lớn như núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo); mỗi vị đều ngồi trên hoa trước tòa; lại có vô lượng hóa Phật (thân Phật do thần lực biến hiện). Có vô lượng Bồ-tát, tỳ-kheo, cùng đại chúng thuộc tám bộ (tám loài thần hộ pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già), mỗi vị đều ngồi trên hoa sen báu; trên mỗi hoa đều có vô lượng cõi nước; trong mỗi cõi nước, Phật và đại chúng giống hệt như hiện nay ở đây. Trong mỗi cõi nước, mỗi đức Phật cùng đại chúng đều đang nói Bát-nhã Ba-la-mật. Đại chúng phương khác, chúng do biến hóa, đại chúng trong ba cõi này (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc) — cả mười hai loại đại chúng — đều đến họp, ngồi trên tòa hoa sen chín kiếp (?). Hội ấy rộng vuông vức chín trăm năm mươi dặm, đại chúng đều cùng ngồi ngay ngắn.

 Bấy giờ, đức Phật Thích-ca Mâu-ni — bậc đủ mười hiệu (mười danh hiệu tôn xưng Phật, như Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Tri…), đủ ba minh (ba trí sáng suốt: biết đời trước, thấy đời sau, dứt sạch phiền não), đã chứng đại diệt đế (chân lý diệt khổ trọn vẹn, tức Niết-bàn), có trí kim cương (trí tuệ cứng chắc như kim cương, phá được mọi thứ) — vào ngày mồng tám tháng đầu năm, vừa ngồi lên tòa mười địa (?), nhập tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú một chỗ) "Đại tịch thất tư duyên" (?) (thiền định trong căn nhà tịch lặng lớn, suy xét các duyên), phóng ánh sáng lớn chiếu khắp ba cõi. Lại từ trên đỉnh đầu hiện ra nghìn hoa sen báu, hoa ấy vươn lên đến tận cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng (tầng trời cao nhất của cõi Vô sắc); ánh sáng cũng vậy, chiếu đến khắp các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng ở phương khác. Khi ấy, cõi Vô sắc (cõi của những vị chỉ có tâm thức, không có thân hình) mưa xuống vô lượng hoa thơm biến hóa lớn, hoa to như bánh xe, như núi chúa Tu-di, rơi xuống như mây; mười tám vị vua trời Phạm mưa xuống hoa trăm màu biến hóa khác lạ; chư thiên sáu tầng trời cõi Dục mưa xuống hoa vô lượng màu. Trước tòa của Phật tự nhiên mọc lên hoa chín trăm vạn ức kiếp (bản nước Đan chép là "cấp", tức tầng bậc) (?), cao lên đến cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng. Lúc ấy mặt đất của thế giới chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển, điềm báo việc lớn sắp xảy ra).

 Bấy giờ, đại chúng đều cùng sinh nghi, bảo nhau rằng: "Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính), bậc Đại giác — có bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp), mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có), năm mắt (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật), có pháp thân (thân chân lý của Phật) — trước đây trong hai mươi chín năm đã vì đại chúng chúng ta nói Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, Kim Cương Bát-nhã Ba-la-mật, Thiên Vương Vấn Bát-nhã Ba-la-mật, Quang Tán Bát-nhã Ba-la-mật (tên các bộ kinh Bát-nhã đã giảng). Hôm nay Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) phóng ánh sáng lớn, là để làm việc gì?"

 Khi ấy, trong mười sáu vị đại quốc vương có vua Ba-tư-nặc, chúa nước Xá-vệ (một vương quốc lớn ở miền bắc Ấn Độ xưa), tên là Nguyệt Quang, đức hạnh ngang bậc mười địa, đã tu sáu độ (sáu hạnh đưa sang bờ giác: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), ba mươi bảy phẩm trợ đạo (ba mươi bảy pháp tu giúp đi đến giác ngộ), bốn bất hoại tịnh (lòng tin trong sạch không gì phá nổi đối với Phật, Pháp, Tăng và giới luật), thực hành sự giáo hóa theo Ma-ha-diễn (Đại thừa). Vua lần lượt hỏi tám trăm vị như cư sĩ Bảo Cái, Tịnh Danh (tức Duy-ma-cật, vị cư sĩ nổi tiếng uyên bác)…; lại hỏi năm nghìn vị như Tu-bồ-đề, Xá-lợi-phất (các đại đệ tử của Phật)…; lại hỏi một vạn vị như Di-lặc, Sư Tử Hống (các vị đại Bồ-tát)…, nhưng không ai trả lời được.

 Khi ấy vua Ba-tư-nặc liền dùng thần lực tạo ra tám vạn thứ âm nhạc; mười tám tầng trời Phạm và chư thiên sáu tầng trời cõi Dục cũng tạo ra tám vạn thứ âm nhạc, tiếng vang động khắp tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thống gồm một tỷ thế giới nhỏ) cho đến các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng ở mười phương; nơi nào có duyên thì đều thấy hiện ra cảnh ấy. Trong các cõi Phật phương khác: Bồ-tát Pháp Tài ở phương nam cùng năm trăm vạn ức đại chúng đều đến vào đại hội này; Bồ-tát Bảo Trụ ở phương đông cùng chín trăm vạn ức đại chúng đều đến vào đại hội này; Bồ-tát Hư Không Tính ở phương bắc cùng trăm nghìn vạn ức đại chúng đều đến vào đại hội này; Bồ-tát Thiện Trụ ở phương tây cùng đại chúng nhiều bằng cát mười sông Hằng đều đến vào đại hội này. Sáu phương còn lại (bốn phương góc cùng phương trên, phương dưới) cũng đều như thế, cũng tấu nhạc như vậy, cùng nhau tấu lên vô lượng âm nhạc để đánh thức Như Lai (khiến Như Lai ra khỏi thiền định). Phật liền biết đã đến lúc, đã nắm được căn cơ (khả năng tiếp nhận giáo pháp) của chúng sinh, bèn ra khỏi định, ngồi ngay ngắn trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa giữa muôn loài) bằng hoa sen, vững như núi chúa kim cương. Đại chúng vui mừng, mỗi vị đều hiện vô lượng thần thông; đại chúng ở khắp mặt đất và giữa hư không.

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video