Binh lệnh hạ (Mệnh lệnh và luật lệ trong quân, phần dưới), thiên thứ hai mươi bốn
Những toán quân tách khỏi đại quân để làm lực lượng phòng ngự phía trước, thì ở các huyện biên giới phải đặt hàng loạt trạm canh (đồn nhỏ để quan sát, dò xét tình hình địch), mỗi trạm cách nhau ba đến năm dặm. Khi nghe tin đại quân đã bày lực lượng phòng ngự phía trước để chuẩn bị đánh, thì mọi người đều bị cấm đi lại, nhằm giữ yên trong nước.
Lính trong nước đi đồn thú (ra biên giới đóng đồn canh giữ), thì ra lệnh cho tướng lại (các viên tướng và quan chỉ huy cấp dưới trong quân) phát cờ, trống, giáo mác và áo giáp. Đến ngày lên đường, lính nào tụt lại sau tướng lại, cho tới khi đã ra khỏi ranh giới huyện mà vẫn chưa theo kịp (?), thì xử theo luật về tội đi đồn thú chậm trễ. Lính đồn thú ở biên giới đủ một năm mà bỏ trốn, không chờ người đến thay, thì luật xử ngang với tội đào ngũ. Cha mẹ, vợ con biết chuyện thì cùng chịu tội như người đó. Nếu không biết thì được tha.
Lính đến chỗ đại tướng chậm hơn tướng lại một ngày, thì cha mẹ, vợ con đều cùng chịu tội. Lính trốn về đến nhà được một ngày mà cha mẹ, vợ con không bắt giữ và không báo quan, thì cũng cùng chịu tội.
Ai ra trận mà để mất viên tướng lại chỉ huy mình, cùng với tướng lại nào bỏ lính mà một mình chạy trốn, đều bị chém hết. Viên chỉ huy phía trước bỏ lính của mình mà chạy, viên chỉ huy phía sau chém được hắn và thu lấy số lính ấy về mình thì được thưởng. Quân đánh trận mà không lập được công thì phải đi đồn thú ba năm.
Khi tam quân (toàn bộ quân đội, gồm ba đạo quân trung, tả, hữu hoặc thượng, trung, hạ) giao chiến lớn, nếu đại tướng tử trận, mà các quan theo hầu đại tướng chỉ huy từ năm trăm người trở lên không liều chết đánh địch, thì bị chém. Những lính hầu cận bên đại tướng có mặt trong trận đều bị chém. Số binh lính còn lại, ai có quân công thì bị tước một bậc; ai không có quân công thì phải đi đồn thú ba năm.
Trong trận mà để mất người cùng ngũ (tổ năm người, đơn vị nhỏ nhất trong quân), hoặc người cùng ngũ chết trận mà không lấy lại được xác, thì cả ngũ bị tước hết công. Nếu lấy lại được xác thì mọi tội đều được tha.
Lợi hay hại của quân đội là ở chỗ danh và thực của nhà nước có khớp nhau hay không. Nay tên lính thì ghi trong sổ của nhà nước, mà người thật thì lại ở nhà; nhà nước không có được người thật, còn gia đình thì không mang được cái tên ấy. Gom lính lập thành quân mà chỉ có tên suông, không có người thật, thì ra ngoài không đủ sức chống địch, ở trong không đủ sức giữ nước. Đó là lý do quân đội thiếu hụt, và tướng bị mất uy.
Thần cho rằng, với lính bỏ trốn về nhà, thì những người cùng trại, cùng ngũ và viên chỉ huy của hắn đều phải bị phạt nộp thêm lương thực để bù vào (?). Trên danh nghĩa thì đó là lực lượng thật của quân đội, vậy là chỉ có cái tên của một đạo quân mà lại phải tốn kém cho hai phần thực (?). Trong nước trống rỗng, tự mình vắt kiệt mùa màng của dân, thì làm sao tránh khỏi họa thua chạy?
Nay dùng pháp luật để ngăn lính trốn về, cấm việc đào ngũ, đó là cái thắng thứ nhất của việc dùng binh. Thập ngũ (tổ mười người và tổ năm người, các đơn vị nhỏ trong quân) liên kết chặt với nhau, đến lúc chiến đấu thì lính và chỉ huy cứu giúp nhau, đó là cái thắng thứ hai. Tướng biết dựng uy, lính biết giữ kỷ luật, hiệu lệnh rõ ràng và đáng tin, đánh hay giữ đều đúng cách, đó là cái thắng thứ ba.
Thần nghe rằng người giỏi dùng binh thời xưa dám giết đến một nửa số binh lính của mình (tức là thẳng tay xử tội theo quân pháp để giữ kỷ luật), bậc kém hơn thì giết ba phần mười, bậc kém nữa thì giết một phần mười. Người dám giết một nửa thì uy lan khắp thiên hạ; người giết ba phần mười thì sức mạnh trùm lên các nước chư hầu (các nước nhỏ thần phục thiên tử nhưng tự cai trị lãnh thổ của mình); người giết một phần mười thì lệnh được thi hành trong binh lính. Cho nên nói: một trăm vạn quân không chịu tuân lệnh chẳng bằng một vạn người cùng chiến đấu; một vạn người cùng chiến đấu chẳng bằng một trăm người hăng hái quên mình.
"Thưởng mà như mặt trời, mặt trăng (sáng tỏ, ai cũng thấy), giữ lời mà như bốn mùa (đều đặn, không bao giờ sai), ra lệnh mà như búa rìu (nghiêm khắc như đồ dùng để chém người có tội), phép tắc mà như kiếm Can Tương (thanh kiếm báu nổi tiếng sắc bén, tương truyền do thợ rèn Can Tương nước Ngô thời Xuân Thu đúc ra), thì chuyện binh lính không chịu tuân lệnh là điều chưa từng nghe thấy."
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video