Quân lệnh, phần trên, thiên thứ hai mươi ba
Binh khí là đồ hung dữ; tranh giành là việc trái với đạo đức. Việc gì cũng phải có gốc, cho nên bậc vương giả (người làm vua theo đạo đức, được thiên hạ quy phục) đem quân đánh kẻ tàn bạo gây loạn thì lấy nhân nghĩa làm gốc. Còn các nước đang đánh nhau thì dùng quân để dựng uy thế, chống kẻ địch, mưu tính lấn át lẫn nhau, nên không thể bỏ việc binh được.
Việc binh lấy võ làm thân cây, lấy văn làm hạt giống. Võ là bề ngoài, văn là bên trong. Ai xét kỹ được hai điều này thì biết trước được thắng bại. Văn dùng để thấy rõ lợi hại, phân biệt an toàn hay nguy hiểm; võ dùng để xông vào quân địch mạnh, dốc sức mà đánh và giữ.
Đồng lòng một mối thì thắng, chia lìa tan tác thì thua. Thế trận bày dày đặc thì vững chắc; mũi tiên phong (toán quân đi đầu, xông vào địch trước) bày thưa thì tiến được thông suốt. Lính sợ tướng mình hơn sợ quân địch thì thắng; lính sợ quân địch hơn sợ tướng mình thì thua. Sở dĩ biết được thắng bại là nhờ đem tướng mình ra cân so với quân địch; địch và tướng giống như quả cân với cán cân vậy. Yên lặng điềm tĩnh thì quân có trật tự; hung hăng hấp tấp thì quân rối loạn.
Việc xuất quân, bày trận có lệnh cố định; hàng ngũ thưa hay dày có phép tắc cố định; thứ tự trước sau có cách sắp xếp thích hợp. Lệnh cố định ấy không phải dùng vào lúc đuổi theo quân thua chạy hay đánh úp thành ấp. Trước sau không theo thứ tự thì hỏng việc. Kẻ nào làm rối thứ tự trước sau thì chém.
Các thế trận thường đều hướng về phía địch: có trận quay mặt vào trong, có trận quay mặt ra ngoài, có trận đứng, có trận ngồi. Trận quay mặt vào trong là để che giữ phần giữa; trận quay mặt ra ngoài là để phòng bị bên ngoài; trận đứng là để tiến lên; trận ngồi là để dừng lại giữ chỗ. Trận đứng và trận ngồi xen kẽ nhau mà tiến hay dừng, tướng ở giữa. Quân ngồi thì cầm kiếm, rìu; quân đứng thì cầm kích (giáo dài có lưỡi ngang để móc, chém), nỏ; tướng cũng ở giữa.
Người giỏi chống địch thì cho chính binh (cánh quân chủ lực, giao chiến trực diện theo lối đánh thường) xáp trận trước, rồi sau mới tung quân đánh mạnh thêm vào — đó là cách ắt thắng. Bày rìu phủ việt (rìu lớn tượng trưng quyền chém giết của tướng, dùng để xử tội), trang điểm bằng cờ hiệu; có công ắt thưởng, phạm lệnh ắt chết; sống còn hay chết mất đều nằm ở đầu dùi trống (tức hiệu lệnh của tướng). Làm được như vậy thì dù trong thiên hạ có người giỏi dùng binh cũng không ai chống nổi.
Khi tên bắn chưa qua lại, giáo dài chưa chạm nhau, quân hò reo ở phía trước gọi là hư (thế giả, phô trương bên ngoài mà bên trong yếu), quân hò reo ở phía sau gọi là thực (thế thật, có sức mạnh thật sự), quân không hò reo gọi là bí (thế giữ kín, không để địch đoán được). Hư và thực là bản chất của việc dùng binh.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video