Thiên 1 — Phẩm 1 – Tựa

 # Kinh Đại Bát Niết Bàn (Niết Bàn: trạng thái dứt hẳn mọi phiền não và vòng sống chết; cũng chỉ việc Phật nhập diệt, tức qua đời; "Đại Bát Niết Bàn" nghĩa là sự nhập diệt lớn, trọn vẹn) – đời Tống – Tuệ Nghiêm

 Kinh Đại Bát Niết Bàn

 Đời Tống, Tuệ Nghiêm cùng những người khác dựa theo kinh Nê Hoàn (một bản dịch cũ hơn của kinh này; "Nê Hoàn" là cách phiên âm cũ của chữ Niết Bàn) mà bổ sung thêm.

 Kinh Đại Bát Niết Bàn, quyển thứ nhất

 Sa môn (người xuất gia tu hành) đời Tống là Tuệ Nghiêm cùng những người khác dựa theo kinh Nê Hoàn mà bổ sung thêm.

 Phẩm Tựa (phẩm: chương), thứ nhất

 Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật ở thành Câu Thi (tức Câu Thi Na, một thành ở Ấn Độ xưa), tại vùng đất quê của tộc Lực Sĩ (một bộ tộc sống ở vùng ấy), bên bờ sông A Di La Bạt Đề, giữa hàng cây sa la song thọ (những cây sa la mọc thành từng cặp). Lúc ấy, Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) cùng với tám mươi ức trăm nghìn vị đại tỳ kheo (tỳ kheo: tăng sĩ nam đã nhận đủ giới luật; ức: một đơn vị số rất lớn) vây quanh trước sau.

 Ngày rằm tháng hai, lúc sắp vào Niết Bàn, nhờ thần lực của Phật phát ra một tiếng lớn, tiếng ấy vang khắp nơi, lên đến tận cõi Hữu Đỉnh (tầng trời cao nhất trong các cõi luân hồi). Theo tiếng nói của từng loài, tiếng ấy bảo khắp chúng sinh: "Hôm nay Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri (các danh hiệu của Phật: Như Lai – bậc từ cõi chân thật mà đến; Ứng Cúng – bậc xứng đáng nhận sự cúng dường; Chánh Biến Tri – bậc hiểu biết chân chính và trọn khắp), bậc thương xót chúng sinh, che chở chúng sinh, nhìn chúng sinh bình đẳng như nhìn La Hầu La (con trai của Phật), làm chỗ nương tựa và làm mái nhà che chở cho thế gian – bậc Đại Giác Thế Tôn (bậc giác ngộ lớn) – sắp vào Niết Bàn. Hết thảy chúng sinh nếu có điều gì nghi ngờ thì nay đều có thể hỏi, đây là lần hỏi cuối cùng."

 Lúc ấy, vào buổi sáng sớm, Thế Tôn từ nơi mặt phóng ra nhiều thứ ánh sáng, ánh sáng nhiều màu: xanh, vàng, đỏ, trắng, màu pha lê, màu mã não. Ánh sáng chiếu khắp thế giới tam thiên đại thiên này của Phật (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn lần nghìn lần nghìn thế giới nhỏ, do một vị Phật giáo hóa), cho đến mười phương cũng đều như thế. Chúng sinh trong sáu đường (sáu cõi luân hồi: trời, người, a tu la, súc sinh, quỷ đói, địa ngục) gặp ánh sáng ấy thì mọi tội lỗi, nhơ bẩn và phiền não (những tâm trạng xấu làm khổ và trói buộc con người như tham lam, giận dữ, si mê) đều tiêu trừ.

 Các chúng sinh ấy thấy và nghe như vậy rồi, trong lòng vô cùng buồn khổ, cùng lúc cất tiếng kêu gào khóc lóc: "Ôi cha lành! Đau đớn thay, khổ thay!" Họ giơ tay vỗ đầu, đấm ngực kêu lớn. Trong đó có người thân thể run rẩy, khóc nấc nghẹn ngào. Lúc ấy mặt đất, các núi và biển lớn đều rung chuyển.

 Bấy giờ các chúng sinh bảo nhau: "Mỗi người hãy tạm kìm nén, đừng quá buồn khổ. Chúng ta nên cùng mau đến thành Câu Thi, quê của tộc Lực Sĩ, tới chỗ Như Lai cúi đầu sát đất lễ kính, khuyên thỉnh Như Lai đừng vào Niết Bàn, hãy ở lại đời một kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) hoặc gần một kiếp." Họ nắm tay nhau, lại nói: "Thế gian trống rỗng rồi, phúc của chúng sinh đã hết, các nghiệp bất thiện (nghiệp: những việc làm bằng thân, lời nói, ý nghĩ sẽ đưa đến quả báo về sau) sẽ tăng lên tràn ra khắp đời. Các bạn hãy mau đi, mau đi! Như Lai chẳng bao lâu nữa ắt sẽ vào Niết Bàn." Lại nói: "Thế gian trống rỗng, thế gian trống rỗng! Chúng ta từ nay không còn ai cứu giúp che chở, không còn ai để tôn kính nương theo, nghèo khó côi cút. Một khi xa lìa đức Thế Tôn vô thượng (cao tột, không ai hơn), nếu có điều nghi ngờ thì biết hỏi ai đây?"

 Lúc ấy có vô số vị đại đệ tử: tôn giả (tiếng tôn xưng bậc tu hành có đức cao) Ma Ha Ca Chiên Diên, tôn giả Bạc Câu La, tôn giả Ưu Ba Nan Đà… Các vị đại tỳ kheo như thế gặp ánh sáng của Phật thì thân thể run rẩy, thậm chí rung động mạnh đến không tự giữ được mình, tâm rối loạn mê mờ, cất tiếng kêu lớn, sinh ra đủ thứ khổ não như vậy.

 Lúc ấy lại có tám mươi trăm nghìn vị tỳ kheo, đều là A La Hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn phải tái sinh), tâm được tự tại, việc cần làm đã làm xong, lìa mọi phiền não, chế ngự được các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), như vua rồng lớn có oai đức lớn, thành tựu trí tuệ về tánh Không (thấy rõ mọi sự vật đều do nhân duyên hợp lại, không có tự thể cố định), đã đạt được lợi ích cho chính mình. Các vị ấy như rừng chiên đàn (một loại gỗ thơm quý) được chiên đàn vây quanh, như sư tử chúa được sư tử vây quanh. Các vị thành tựu vô số công đức như thế, tất cả đều là con thật của Phật.

 Mỗi vị vào sáng sớm lúc mặt trời mới mọc, rời chỗ ở thường ngày, vừa dùng cành dương (cành cây nhỏ dùng để chải răng) thì gặp ánh sáng của Phật, liền bảo nhau: "Các bạn nên mau súc miệng rửa ráy cho sạch sẽ." Nói xong, toàn thân lông dựng đứng, khắp mình hiện màu máu đỏ như hoa ba la xa (một loài hoa màu đỏ thẫm), nước mắt đầy tròng, sinh khổ não lớn. Vì muốn đem lợi ích và an vui cho chúng sinh, thành tựu hạnh Không bậc nhất của Đại Thừa (Đại Thừa: "cỗ xe lớn", dòng giáo pháp chủ trương tu hành để cứu độ tất cả chúng sinh chứ không chỉ riêng mình), làm sáng tỏ giáo pháp bí mật mang tính phương tiện (cách dạy khéo léo tùy theo căn cơ người nghe) của Như Lai, để các cách thuyết pháp không bị dứt đoạn, và vì nhân duyên điều phục chúng sinh, các vị mau đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, chắp tay cung kính rồi lui ngồi một bên.

 Lúc ấy lại có Câu Đà La nữ, tỳ kheo ni (nữ tu sĩ đã nhận đủ giới luật) Thiện Hiền, tỳ kheo ni Ưu Ba Nan Đà, tỳ kheo ni Hải Ý, cùng với sáu mươi ức tỳ kheo ni, tất cả cũng đều là đại A La Hán, các lậu đã hết (lậu: phiền não, ví như nước rỉ chảy khiến con người trôi lăn trong sống chết), tâm được tự tại, việc cần làm đã làm xong, lìa mọi phiền não, chế ngự các căn như rồng lớn, có oai đức lớn, thành tựu trí tuệ về tánh Không. Các vị cũng vào sáng sớm lúc mặt trời mới mọc, toàn thân lông dựng đứng, khắp mình hiện màu máu như hoa ba la xa, nước mắt đầy tròng, sinh khổ não lớn. Cũng vì muốn đem lợi ích và an vui cho chúng sinh, thành tựu hạnh Không bậc nhất của Đại Thừa, làm sáng tỏ giáo pháp bí mật mang tính phương tiện của Như Lai, để các cách thuyết pháp không bị dứt đoạn, và vì nhân duyên điều phục chúng sinh, các vị mau đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, chắp tay cung kính rồi lui ngồi một bên.

 Trong chúng tỳ kheo ni lại có những vị tỳ kheo ni đều là bồ tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh), là bậc kiệt xuất như rồng trong loài người, địa vị đã lên đến Thập Địa (mười bậc tu chứng cao của bồ tát), an trụ vững vàng không lay động. Vì giáo hóa chúng sinh mà hiện thân nữ, nhưng thường tu tập bốn tâm vô lượng (bốn tấm lòng trải rộng đến vô số chúng sinh: thương yêu, xót thương, vui theo niềm vui của người, buông xả không thiên vị), được sức tự tại, có thể hóa làm thân Phật.

 Lúc ấy lại có số bồ tát ma ha tát (bồ tát lớn) nhiều như cát một sông Hằng (ý nói nhiều không đếm xuể), là bậc kiệt xuất như rồng trong loài người, địa vị đã lên đến Thập Địa, an trụ vững vàng không lay động, dùng phương tiện mà hiện thân. Các vị bồ tát ma ha tát như bồ tát Hải Đức, bồ tát Vô Tận Ý… đứng đầu. Tâm các vị đều kính trọng Đại Thừa, an trụ nơi Đại Thừa, hiểu sâu Đại Thừa, yêu thích Đại Thừa, giữ gìn Đại Thừa, khéo thuận theo tất cả thế gian, và phát lời thề: "Những ai chưa được độ (cứu vớt qua khỏi biển khổ) thì sẽ khiến cho được độ."

 Các vị đã từ vô số kiếp trong quá khứ tu giữ giới luật trong sạch, khéo gìn giữ những điều đã thực hành, giúp người chưa hiểu được hiểu, nối tiếp giống Tam Bảo (ba ngôi báu: Phật; Pháp – giáo lý của Phật; Tăng – đoàn thể người tu hành) không để dứt đoạn; trong đời sau sẽ chuyển bánh xe Pháp (tức thuyết giảng giáo pháp để giáo hóa chúng sinh), lấy sự trang nghiêm lớn (công đức và trí tuệ) mà tự trang nghiêm mình. Các vị thành tựu vô số công đức như thế, nhìn chúng sinh bình đẳng như nhìn đứa con một.

 Các vị cũng vào sáng sớm lúc mặt trời mới mọc, gặp ánh sáng của Phật thì toàn thân lông dựng đứng, khắp mình hiện màu máu như hoa ba la xa, nước mắt đầy tròng, sinh khổ não lớn. Cũng vì đem lợi ích và an vui cho chúng sinh, thành tựu hạnh Không bậc nhất của Đại Thừa, làm sáng tỏ giáo pháp bí mật mang tính phương tiện của Như Lai, để các cách thuyết pháp không bị dứt đoạn, và vì nhân duyên điều phục chúng sinh, các vị mau đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, chắp tay cung kính rồi lui ngồi một bên.

 Lúc ấy lại có số ưu bà tắc (nam cư sĩ tại gia đã quy y Phật) nhiều như cát hai sông Hằng, giữ năm giới (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), oai nghi (cử chỉ, dáng điệu đúng phép tắc) đầy đủ. Các ưu bà tắc như Uy Đức Vô Cấu Xưng Vương, Thiện Đức… đứng đầu. Họ rất thích quán xét các pháp môn đối trị (cách dùng từng cặp đối lập để xét kỹ và chữa trị những chấp lầm của tâm), tức là: khổ và vui, thường còn và vô thường (không bền, luôn biến đổi), sạch và không sạch, có ngã và vô ngã (có hay không có một cái "tôi" thường còn), thật và không thật, chỗ nương tựa và không phải chỗ nương tựa, chúng sinh và không phải chúng sinh, hằng còn và không hằng còn, yên và không yên, hữu vi và vô vi (do nhân duyên tạo tác mà có, và không do tạo tác), đoạn diệt và không đoạn diệt, Niết Bàn và không phải Niết Bàn, vượt trội và không vượt trội. Họ thường thích quán xét các pháp môn đối trị như thế.

 Họ cũng ưa nghe Đại Thừa vô thượng, nghe rồi có thể giảng lại cho người khác; khéo giữ giới luật trong sạch, khát khao ngưỡng mộ Đại Thừa, đã tự làm cho mình đầy đủ lại còn làm cho những người khát khao khác được đầy đủ; khéo thu nhận trí tuệ vô thượng, yêu thích Đại Thừa, giữ gìn Đại Thừa, khéo thuận theo tất cả thế gian; độ những ai chưa được độ, giúp những ai chưa hiểu được hiểu, nối tiếp giống Tam Bảo không để dứt đoạn; trong đời sau sẽ chuyển bánh xe Pháp, lấy sự trang nghiêm lớn mà tự trang nghiêm; tâm thường thấm sâu vào giới hạnh trong sạch. Họ đều thành tựu được những công đức như thế, đối với chúng sinh sinh lòng đại bi (lòng thương xót lớn), bình đẳng không hai, như nhìn đứa con một.

 Họ cũng vào sáng sớm lúc mặt trời mới mọc, vì muốn trà tỳ (hỏa táng) thân Như Lai, mỗi người lấy một vạn bó gỗ thơm: chiên đàn, trầm thủy (gỗ trầm hương), chiên đàn đầu trâu (loại chiên đàn quý nhất), gỗ thơm cõi trời… Mỗi khúc gỗ ấy, cả vân thớ lẫn phần bám kèm, đều có ánh sáng vi diệu của bảy báu (bảy thứ quý như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não), ví như được vẽ trang trí bằng đủ thứ màu sắc. Nhờ sức của Phật mà có các màu đẹp xanh, vàng, đỏ, trắng, khiến chúng sinh ai cũng thích ngắm. Các khúc gỗ đều được xoa các thứ hương: uất kim (nghệ thơm), trầm thủy, hương nhựa cây…, lại rải các thứ hoa để trang hoàng: hoa ưu bát la (sen xanh), hoa câu vật đầu (sen vàng), hoa ba đầu ma (sen hồng), hoa phân đà lợi (sen trắng). Trên các gỗ thơm treo phướn năm màu, mềm mại vi diệu như áo cõi trời, như áo lụa tơ tằm quý, như vải lanh mịn và lụa màu.

 Các gỗ thơm ấy được chở bằng xe báu. Các xe báu tỏa ra nhiều thứ ánh sáng xanh, vàng, đỏ, trắng; càng xe và nan bánh xe đều nạm xen bảy báu. Mỗi xe do bốn con ngựa kéo, mỗi con ngựa phi nhanh như gió. Trước mỗi xe dựng năm mươi cây tràng (một loại cờ hình ống tròn) đẹp bằng bảy báu, lưới vàng ròng phủ trùm lên trên. Mỗi xe báu lại có năm mươi chiếc lọng báu vi diệu. Trên mỗi xe rủ các tràng hoa: hoa ưu bát la, hoa câu vật đầu, hoa ba đầu ma, hoa phân đà lợi; các hoa ấy toàn lấy vàng ròng làm cánh, kim cương làm đài. Trong đài hoa có nhiều ong đen bay đến tụ họp, vui đùa hưởng thú vui, lại phát ra tiếng hay, đó là tiếng: vô thường, khổ, không, vô ngã (mọi sự không bền, đều đem lại khổ, trống rỗng không thật, không có cái "tôi" thường còn). Trong tiếng ấy lại kể về con đường tu hành mà bồ tát đã đi thuở trước. Lại có đủ thứ ca múa nhạc kỹ: đàn tranh, sáo, đàn không hầu (một loại đàn hạc), ống tiêu, đàn sắt, trống, kèn. Trong tiếng nhạc lại phát ra lời: "Khổ thay, khổ thay! Thế gian trống rỗng!"

 Trước mỗi xe có một ưu bà tắc nâng chiếc khay làm bằng bốn thứ báu. Trên các khay có đủ thứ hoa: hoa ưu bát la, hoa câu vật đầu, hoa ba đầu ma, hoa phân đà lợi, cùng hương uất kim và các hương xông khác, vi diệu bậc nhất. Các ưu bà tắc vì Phật và chúng Tăng mà sửa soạn đủ các thức ăn, mọi thứ đều đầy đủ, đều được nấu bằng củi chiên đàn, trầm hương và nước tám công đức (nước có tám tính chất tốt như trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm dịu, uống không hại, trừ được bệnh). Thức ăn ngon ngọt, có sáu vị: một đắng, hai chua, ba ngọt, bốn cay, năm mặn, sáu nhạt. Lại có ba đức tính: một là nhẹ mềm, hai là sạch sẽ, ba là đúng phép.

 Họ làm đủ thứ trang hoàng như thế rồi đến giữa hàng cây sa la song thọ ở quê tộc Lực Sĩ. Lại lấy cát vàng trải khắp mặt đất, dùng vải ca lăng già (một loại vải mịn quý), vải khâm bà la (một loại vải len) và vải lụa màu phủ lên trên cát, khắp chung quanh đầy mười hai do tuần (do tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số). Vì Phật và chúng Tăng, họ bày tòa sư tử (tòa ngồi của Phật) bằng bảy báu, tòa cao lớn như núi Tu Di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo). Trên các tòa đều có màn báu, rủ các chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc trang sức). Các cây sa la đều treo đủ thứ phướn lọng vi diệu, dùng đủ loại hương tốt xoa lên cây, rải đủ loại hoa quý vào giữa các cây.

 Các ưu bà tắc mỗi người đều nghĩ: "Hết thảy chúng sinh nếu thiếu thốn thứ gì – đồ ăn uống, áo quần, cho đến đầu, mắt, tay chân – thì tùy theo nhu cầu, ta đều cho cả." Khi bố thí như thế, họ lìa bỏ tham dục, giận dữ và tâm độc nhơ đục, không mong cầu phúc lạc thế gian nào khác, chỉ một lòng hướng đến bồ đề (sự giác ngộ) thanh tịnh vô thượng. Các ưu bà tắc ấy đều đã vững vàng trên con đường bồ tát.

 Họ lại nghĩ: "Như Lai nay nhận thức ăn của ta xong sẽ vào Niết Bàn." Nghĩ vậy rồi, toàn thân lông dựng đứng, khắp mình hiện màu máu như hoa ba la xa, nước mắt đầy tròng, sinh khổ não lớn. Mỗi người mang theo đồ cúng dường chở trên xe báu: gỗ thơm, tràng, phướn, lọng báu, đồ ăn uống, mau đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, muốn dùng các đồ cúng dường mang theo để cúng dường Như Lai. Họ đi vòng quanh trăm nghìn vòng, cất tiếng gào khóc, thương cảm làm động cả trời đất, đấm ngực kêu lớn, nước mắt rơi như mưa. Lại bảo nhau: "Khổ thay các bạn! Thế gian trống rỗng, thế gian trống rỗng!" Rồi tự gieo mình trước mặt Như Lai mà thưa với Phật: "Cúi xin Như Lai thương xót nhận lấy sự cúng dường cuối cùng của chúng con."

 Thế Tôn biết thời điểm nên im lặng không nhận. Họ thỉnh ba lần như thế, Phật đều không chấp thuận. Các ưu bà tắc không được toại nguyện, lòng đầy buồn đau, lặng lẽ đứng đó, giống như người cha hiền chỉ có một đứa con, đứa con bỗng mắc bệnh mà chết, đưa tang xong trở về, buồn đau tột độ; các ưu bà tắc khóc thương sầu não cũng như thế. Họ đặt các đồ cúng vào một chỗ, rồi lui về một bên, lặng lẽ ngồi.

 Lúc ấy lại có số ưu bà di (nữ cư sĩ tại gia đã quy y Phật) nhiều như cát ba sông Hằng, giữ năm giới, oai nghi đầy đủ. Tám vạn bốn nghìn vị như ưu bà di Thọ Đức, ưu bà di Đức Man, ưu bà di Tỳ Xá Khư… đứng đầu. Các bà đều đủ sức gánh vác việc hộ trì chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật). Vì muốn độ vô số trăm nghìn chúng sinh nên hiện thân nữ, chê trách nếp sống gia đình.

 Họ tự quán xét thân mình như bốn con rắn độc (ví với bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành thân, luôn xung khắc gây hại). Thân này thường bị vô số loài trùng rúc ăn. Thân này hôi hám nhơ bẩn, là nhà ngục trói buộc của tham dục. Thân này đáng ghê tởm như xác chó chết. Thân này không sạch, chín lỗ (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng và hai đường đại tiểu tiện) luôn chảy ra đồ dơ. Thân này như một tòa thành: máu, thịt, gân, xương, có da bọc bên ngoài; tay chân là lầu chòi chống giặc, mắt là lỗ châu mai, đầu là cung điện, tâm làm vua ở giữa. Tòa thành thân như thế là thứ mà các đức Phật Thế Tôn đã vứt bỏ, còn kẻ phàm phu ngu dại thì luôn đắm say; các quỷ la sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) là tham dâm, giận dữ, ngu si trú ngụ ở trong đó.

 Thân này không bền chắc, như cây lau sậy, cây y lan (một loài cây có mùi hôi), bọt nước, cây chuối. Thân này vô thường, từng niệm (từng khoảnh khắc cực ngắn) không dừng lại, như ánh chớp, như nước lũ, như ảo ảnh sóng nắng; cũng như vẽ trên mặt nước, vừa vẽ đã liền lại. Thân này dễ hư hoại, như cây lớn mọc trên bờ sông sát vực sâu. Thân này chẳng bao lâu sẽ bị cáo, sói, cú vọ, diều hâu, kên kên, quạ, chim khách, chó đói ăn thịt. Người có trí nào lại ưa thích thân này? Thà lấy vết chân trâu mà chứa nước biển lớn, chứ không thể nói hết sự vô thường, không sạch, hôi nhơ của thân này. Thà vo đất lớn thành viên bằng quả táo, rồi dần dần nhỏ lại bằng hạt đình lịch (một loại hạt cỏ rất nhỏ), cho đến bằng hạt bụi, chứ không thể nói hết những tai hại của thân này. Vì vậy nên bỏ thân ấy như bỏ nước mũi nước bọt.

 Vì nhân duyên đó, các ưu bà di thường tu tập tâm mình bằng pháp Không, Vô tướng, Vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi sự là trống rỗng, không chấp vào hình tướng, không mong cầu tạo tác), rất thích thưa hỏi và tiếp nhận kinh điển Đại Thừa, nghe xong cũng có thể giảng nói cho người khác; giữ gìn bản nguyện (lời nguyện ban đầu), chê bai thân nữ là rất đáng lo chán, bản chất không bền chắc. Tâm họ thường tu tập sự quán xét đúng đắn như thế, phá tan vòng xoay sống chết không bờ bến. Họ khát khao ngưỡng mộ Đại Thừa, đã tự làm cho mình đầy đủ lại còn làm cho những người khát khao khác được đầy đủ; rất ưa thích Đại Thừa, giữ gìn Đại Thừa. Tuy hiện thân nữ nhưng thật ra là bồ tát, khéo thuận theo tất cả thế gian; độ những ai chưa được độ, giúp những ai chưa hiểu được hiểu, nối tiếp giống Tam Bảo không để dứt đoạn; trong đời sau sẽ chuyển bánh xe Pháp, lấy sự trang nghiêm lớn mà tự trang nghiêm; giữ vững giới cấm. Họ đều thành tựu những công đức như thế, đối với chúng sinh sinh lòng đại bi, bình đẳng không hai, như nhìn đứa con một.

 Họ cũng vào sáng sớm lúc mặt trời mới mọc, bảo nhau: "Hôm nay nên đến giữa hàng cây sa la song thọ." Đồ cúng mà các ưu bà di sắm sửa gấp bội so với trước. Họ mang đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, rồi thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con nay vì Phật và chúng Tăng mà sắm sửa các đồ cúng, cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường của chúng con." Như Lai im lặng không chấp thuận. Các ưu bà di không được toại nguyện, lòng buồn bã, lui ngồi một bên.

 Lúc ấy lại có những người Ly Xa (dòng quý tộc ở thành Tỳ Xá Ly) của thành Tỳ Xá Ly (một thành lớn ở Ấn Độ xưa), nhiều như cát bốn sông Hằng, gồm nam nữ lớn nhỏ, vợ con, quyến thuộc, cùng quyến thuộc của các vua trong cõi Diêm Phù Đề (châu lục phía nam theo quan niệm Phật giáo, tức thế giới loài người chúng ta). Vì cầu pháp mà họ khéo tu giới hạnh, oai nghi đầy đủ, dẹp tan những kẻ theo học thuyết khác phá hoại chánh pháp.

 Họ thường bảo nhau: "Chúng ta nên dùng kho vàng bạc của mình để kho tàng sâu xa của chánh pháp – thứ cam lộ (nước ngọt của cõi trời khiến người ta không chết, ví với giáo pháp) không bao giờ cạn – được tồn tại lâu dài ở đời, và nguyện cho chúng ta luôn được tu học. Nếu có kẻ phỉ báng chánh pháp của Phật, ta sẽ cắt lưỡi kẻ ấy." Lại phát nguyện: "Nếu có người xuất gia phá giới cấm, ta sẽ bắt phải hoàn tục và sai làm việc. Ai thật lòng ưa thích hộ trì chánh pháp, ta sẽ kính trọng như thờ cha mẹ. Nếu chúng Tăng nào biết tu chánh pháp, ta sẽ tùy hỷ (vui theo việc lành của người) và giúp cho có thế lực." Họ thường thích nghe kinh điển Đại Thừa, nghe rồi cũng có thể giảng rộng cho người khác. Họ đều thành tựu những công đức như thế.

 Những người như Ly Xa tử Tịnh Vô Cấu Tạng, Ly Xa tử Tịnh Bất Phóng Dật, Ly Xa tử Hằng Thủy Vô Cấu Tịnh Đức… bảo nhau: "Các bạn nay hãy mau đến chỗ Phật." Đồ cúng dường họ sắm sửa đủ mọi thứ. Mỗi người Ly Xa trang hoàng tám vạn bốn nghìn con voi lớn, tám vạn bốn nghìn cỗ xe báu bốn ngựa kéo, tám vạn bốn nghìn viên ngọc minh nguyệt (ngọc sáng như trăng), các bó củi gỗ thơm cõi trời, chiên đàn, trầm thủy, mỗi thứ đều có tám vạn bốn nghìn. Trước mỗi con voi có tràng, phướn, lọng báu; lọng nhỏ nhất, chu vi chiều dọc chiều ngang rộng đầy một do tuần; phướn ngắn nhất dài ba mươi ba do tuần; tràng báu thấp nhất cao một trăm do tuần.

 Họ mang những đồ cúng dường như thế đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, rồi thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con nay vì Phật và chúng Tăng mà sắm sửa các đồ cúng, cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường của chúng con." Như Lai im lặng không chấp thuận. Những người Ly Xa không được toại nguyện, lòng buồn rầu, nhờ thần lực của Phật mà bay lên cách mặt đất bằng chiều cao bảy cây đa la (một loài cây thốt nốt rất cao, dùng làm đơn vị đo độ cao), lặng lẽ đứng giữa hư không.

 Lúc ấy lại có các đại thần và trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) nhiều như cát năm sông Hằng, kính trọng Đại Thừa. Nếu có kẻ theo học thuyết khác phỉ báng chánh pháp, những người này có sức dẹp tan, như mưa đá quật gãy cỏ cây. Các vị như trưởng giả Nhật Quang, trưởng giả Hộ Thế, trưởng giả Hộ Pháp… đứng đầu. Đồ cúng họ sắm sửa gấp năm lần trước, cùng mang đến giữa hàng cây sa la song thọ, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, rồi thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con nay vì Phật và chúng Tăng mà sắm sửa các đồ cúng, cúi xin Ngài thương xót nhận sự cúng dường của chúng con." Như Lai im lặng không nhận. Các trưởng giả không được toại nguyện, lòng buồn rầu, nhờ thần lực của Phật mà bay lên cách mặt đất bằng chiều cao bảy cây đa la, lặng lẽ đứng giữa hư không.

 Lúc ấy lại có vua Tỳ Xá Ly cùng phu nhân và quyến thuộc trong hậu cung, các vua trong cõi Diêm Phù Đề – trừ vua A Xà Thế – cùng nhân dân ở các thành ấp làng xóm. Các vị như vua Nguyệt Vô Cấu…, mỗi vị chỉnh đốn bốn đạo binh (quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ) muốn đến chỗ Phật. Mỗi vua có một trăm tám mươi vạn ức nhân dân và quyến thuộc. Các đạo binh xe được voi ngựa kéo, voi có sáu ngà, ngựa nhanh như gió. Đồ trang hoàng và cúng dường gấp sáu lần trước. Trong các lọng báu, chiếc nhỏ nhất chu vi chiều dọc chiều ngang rộng đầy tám do tuần; phướn ngắn nhất dài mười sáu do tuần; tràng báu thấp nhất cao ba mươi sáu do tuần.

 Các vua ấy an trụ nơi chánh pháp, ghét bỏ tà pháp, kính trọng Đại Thừa, rất ưa thích Đại Thừa, thương xót chúng sinh như con một. Hương thơm của các thức ăn uống họ mang theo lan tỏa khắp bốn do tuần. Họ cũng vào sáng sớm lúc mặt trời mới mọc, mang các món ăn ngon thượng hạng ấy đến giữa hàng cây sa la song thọ, tới chỗ Như Lai, rồi thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con vì Phật và chúng tỳ kheo mà sắm sửa các đồ cúng này, cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên cũng không chấp thuận. Các vua không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên.

 Lúc ấy lại có các phu nhân của các vua, nhiều như cát bảy sông Hằng – chỉ trừ phu nhân của vua A Xà Thế. Vì độ chúng sinh nên các bà hiện thân nữ, thường quán xét việc làm của thân, dùng pháp Không, Vô tướng, Vô nguyện mà un đúc tu tập tâm mình. Các phu nhân như phu nhân Tam Giới Diệu, phu nhân Ái Đức… đều an trụ trong chánh pháp, tu hành giới cấm, oai nghi đầy đủ, thương xót chúng sinh như con một. Họ bảo nhau: "Nay nên mau đến chỗ Thế Tôn."

 Đồ cúng dường các phu nhân sắm sửa gấp bảy lần trước: hương, hoa, tràng báu, phướn lụa màu, lọng, các món ăn uống ngon thượng hạng. Lọng báu nhỏ nhất chu vi chiều dọc chiều ngang mười sáu do tuần; phướn ngắn nhất dài ba mươi sáu do tuần; tràng báu thấp nhất cao sáu mươi tám do tuần. Hương thơm của các thức ăn uống lan tỏa khắp tám do tuần. Họ mang những đồ cúng dường như thế đến chỗ Như Lai, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, rồi thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con vì Phật và chúng tỳ kheo mà sắm sửa các đồ cúng này, cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên im lặng không nhận. Các phu nhân không được toại nguyện, lòng buồn rầu, tự bứt tóc, đấm ngực khóc lớn, như người mẹ hiền vừa mất đứa con yêu, rồi lui về một bên, lặng lẽ ngồi.

 Lúc ấy lại có các thiên nữ (con gái cõi trời) nhiều như cát tám sông Hằng, đứng đầu là thiên nữ Quảng Mục. Thiên nữ ấy nói: "Này các chị em, hãy xem kỹ, xem kỹ những đồ cúng dường thượng hạng đủ loại mà mọi người sắm sửa để muốn cúng dường Như Lai và chúng tỳ kheo. Chúng ta cũng nên sắm sửa đồ cúng dường vi diệu như thế để cúng dường Như Lai. Như Lai nhận xong sẽ vào Niết Bàn. Này các chị em, chư Phật Như Lai ra đời rất khó gặp, được cúng dường lần cuối lại càng khó gấp bội. Nếu Phật vào Niết Bàn thì thế gian trống rỗng."

 Các thiên nữ ấy yêu thích Đại Thừa, muốn nghe Đại Thừa, nghe rồi cũng có thể giảng rộng cho người khác; khát khao ngưỡng mộ Đại Thừa, đã tự làm cho mình đầy đủ lại còn làm cho những người khát khao khác được đầy đủ; giữ gìn Đại Thừa. Nếu có kẻ theo học thuyết khác ghét ghen Đại Thừa thì họ có sức dẹp tan như mưa đá quật cỏ. Họ giữ gìn giới hạnh, oai nghi đầy đủ, khéo thuận theo tất cả thế gian; độ những ai chưa được độ, giải thoát cho những ai chưa được giải thoát; trong đời sau sẽ chuyển bánh xe Pháp, nối tiếp giống Tam Bảo không để dứt đoạn; tu học Đại Thừa, lấy sự trang nghiêm lớn mà tự trang nghiêm. Họ thành tựu vô số công đức như thế, thương yêu chúng sinh bình đẳng như nhìn đứa con một.

 Họ cũng vào sáng sớm lúc mặt trời mới mọc, mỗi người lấy đủ thứ gỗ thơm cõi trời, gấp bội các gỗ thơm ở cõi người; hương thơm của gỗ ấy có thể làm tiêu tan mọi mùi hôi nhơ ở cõi người. Xe trắng, lọng trắng, bốn ngựa trắng kéo; trên mỗi xe đều căng màn trắng, bốn bên màn treo các chuông vàng. Có đủ thứ hương, hoa, tràng báu, phướn, lọng, các món ăn ngon thượng hạng và đủ thứ nhạc kỹ. Họ trải tòa sư tử, bốn chân tòa toàn bằng lưu ly (một loại ngọc quý) màu xanh thẫm. Sau mỗi tòa đều có ghế tựa bằng bảy báu, trước mỗi tòa lại có chiếc kỷ bằng vàng. Lại lấy bảy báu làm cây đèn, dùng các viên ngọc quý làm đèn sáng. Hoa trời vi diệu trải khắp mặt đất.

 Các thiên nữ sắm sửa đồ cúng như thế xong, lòng thương cảm, nước mắt tuôn rơi, sinh khổ não lớn. Cũng vì đem lợi ích và an vui cho chúng sinh, thành tựu hạnh Không bậc nhất của Đại Thừa, làm sáng tỏ giáo pháp bí mật mang tính phương tiện của Như Lai, và để các cách thuyết pháp không bị dứt đoạn, họ đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, rồi thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên im lặng không nhận. Các thiên nữ không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui về một bên, lặng lẽ ngồi.

 Lúc ấy lại có các long vương (vua loài rồng) nhiều như cát chín sông Hằng, ở khắp bốn phương; đứng đầu là long vương Hòa Tu Cát, long vương Nan Đà, long vương Bà Nan Đà. Các long vương cũng vào sáng sớm lúc mặt trời mới mọc, sắm sửa các đồ cúng gấp bội so với của người và trời, mang đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, rồi thưa với Phật: "Cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên im lặng không nhận. Các long vương không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui ngồi một bên.

 Lúc ấy lại có các vua quỷ thần nhiều như cát mười sông Hằng, đứng đầu là vua Tỳ Sa Môn (vị vua trời trấn giữ phương bắc, cai quản các loài quỷ thần). Họ bảo nhau: "Các bạn nay hãy mau đến chỗ Phật." Đồ cúng họ sắm sửa gấp bội so với các loài rồng, mang đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh trăm nghìn vòng, rồi thưa với Phật: "Cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên im lặng không chấp thuận. Các vua quỷ không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui ngồi một bên.

 Lúc ấy lại có các vua kim sí điểu (chim cánh vàng, loài chim thần to lớn chuyên bắt rồng làm mồi) nhiều như cát hai mươi sông Hằng, đứng đầu là vua chim Hàng Oán. Lại có các vua càn thát bà (loài thần âm nhạc của cõi trời) nhiều như cát ba mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Na La Đạt. Lại có các vua khẩn na la (loài thần ca múa của cõi trời, đầu có sừng) nhiều như cát bốn mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Thiện Kiến. Lại có các vua ma hầu la già (loài thần rắn lớn) nhiều như cát năm mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Đại Thiện Kiến. Lại có các vua a tu la (loài thần có sức mạnh nhưng tính hay ganh ghét, thường gây chiến với chư thiên) nhiều như cát sáu mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Thiểm Bà Lợi. Lại có các vua đà na bà (một loài thần cùng dòng với a tu la) nhiều như cát bảy mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Vô Cấu Hà Thủy, vua Bạt Đề Đạt Đa…

 Lại có các vua la sát nhiều như cát tám mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Khả Úy. Họ bỏ tâm ác, không còn ăn thịt người, đối với kẻ oán ghét cũng sinh lòng từ bi. Hình dạng họ vốn xấu xí, nhờ thần lực của Phật đều trở nên đoan chính. Lại có các vua thần rừng cây nhiều như cát chín mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Lạc Hương. Lại có các vua trì chú (những vị nắm giữ thần chú) nhiều như cát một nghìn sông Hằng, đứng đầu là vua trì chú Đại Huyễn. Lại có các loài quỷ mị tham sắc nhiều như cát một ức sông Hằng, đứng đầu là vua Thiện Kiến. Lại có các thể nữ (cung nữ) cõi trời nhiều như cát trăm ức sông Hằng, đứng đầu là thể nữ Lam Bà, Uất Bà Thi, Đế Lộ Triêm, Tỳ Xá Khư. Lại có các vua quỷ nhiều như cát nghìn ức sông Hằng, đứng đầu là vua Bạch Thấp. Lại có các thiên tử (con trai cõi trời), các thiên vương cùng Tứ thiên vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương) nhiều như cát mười vạn ức sông Hằng.

 Lại có các thần gió bốn phương nhiều như cát mười vạn ức sông Hằng, thổi các hoa nở đúng mùa và trái mùa trên cây, rải xuống giữa hàng cây sa la song thọ. Lại có các thần cai quản mây mưa nhiều như cát mười vạn ức sông Hằng, đều nghĩ: "Khi Như Lai vào Niết Bàn, lúc thiêu thân, ta sẽ đổ mưa cho lửa kịp tắt, và làm cho mát mẻ những ai trong đại chúng đang nóng bức ngột ngạt."

 Lại có các vua voi thơm lớn nhiều như cát hai mươi sông Hằng, đứng đầu là vua voi La Hầu, vua voi Kim Sắc, vua voi Cam Vị, vua voi Cám Hầu, vua voi Dục Hương…, kính trọng Đại Thừa, yêu thích Đại Thừa, biết Phật chẳng bao lâu sẽ vào Niết Bàn, mỗi con nhổ lấy vô lượng vô biên hoa sen đẹp, đến chỗ Phật, cúi đầu sát đất lạy Phật, rồi lui đứng một bên. Lại có các vua loài thú sư tử nhiều như cát hai mươi sông Hằng, đứng đầu là vua Sư Tử Hống, ban cho hết thảy chúng sinh sự không sợ hãi, mang các thứ hoa quả đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, rồi lui đứng một bên.

 Lại có các vua loài chim bay nhiều như cát hai mươi sông Hằng: le, nhạn, uyên ương, công, các loài chim, chim càn thát bà, chim ca lan đà, sáo, vẹt, chim câu sí la (một loài chim có tiếng hót hay), chim bà hy già, chim ca lăng tần già (loài chim có tiếng hót tuyệt diệu), chim kỳ bà kỳ bà (loài chim hai đầu chung một thân)… Các loài chim như thế mang các thứ hoa quả đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, rồi lui đứng một bên. Lại có trâu nước, bò, dê nhiều như cát hai mươi sông Hằng, đến chỗ Phật, tiết ra sữa thơm ngon; sữa chảy đầy thành Câu Thi Na, mọi mương rãnh hố trũng đều đầy đủ màu đẹp, hương thơm, vị ngon. Làm xong việc ấy, chúng lui đứng một bên.

 Lại có các vị thần tiên trong bốn thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu Di theo quan niệm Phật giáo) nhiều như cát hai mươi sông Hằng, đứng đầu là tiên Nhẫn Nhục…, mang các thứ hương hoa và trái ngọt đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi quanh Phật ba vòng, rồi thưa với Phật: "Cúi xin Thế Tôn thương xót nhận sự cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên im lặng không chấp thuận. Các vị tiên không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên. Tất cả ong chúa trong cõi Diêm Phù Đề, đứng đầu là ong chúa Diệu Âm, mang đủ thứ hoa đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi quanh Phật một vòng, rồi lui đứng một bên.

 Lúc ấy, tất cả tỳ kheo và tỳ kheo ni trong cõi Diêm Phù Đề đều tụ họp đủ, chỉ trừ hai chúng của tôn giả Ma Ha Ca Diếp và tôn giả A Nan. Lại có các núi ở khoảng giữa các thế giới nhiều như cát vô lượng a tăng kỳ (con số nhiều đến không thể tính đếm) sông Hằng và các núi trong cõi Diêm Phù Đề, đứng đầu là núi chúa Tu Di. Các núi ấy được trang hoàng, rừng cây rậm rạp um tùm, cành lá sum suê che khuất ánh mặt trời, đủ thứ hoa đẹp phủ khắp tô điểm; suối rồng nước chảy trong sạch thơm tho. Các vị trời, rồng, thần, càn thát bà, a tu la, ca lâu la (chim cánh vàng), khẩn na la, ma hầu la già, thần tiên, những người làm chú thuật, đang trổ nhạc hát xướng; các chúng như thế đầy khắp trong núi. Các thần núi ấy cũng đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, rồi lui đứng một bên.

 Lại có các thần bốn biển lớn và các thần sông nhiều như cát a tăng kỳ sông Hằng, có oai đức lớn, đủ thần túc lớn (năng lực thần thông đi lại tự tại), đồ cúng dường sắm sửa gấp bội so với trước. Ánh sáng thân của các vị thần, cùng nhạc kỹ và đèn sáng, che lấp cả mặt trời mặt trăng khiến không còn thấy nữa. Họ lấy hoa chiêm bà (một loài hoa màu vàng rất thơm) rải xuống sông Hy Liên (con sông chảy gần thành Câu Thi Na), đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, rồi lui đứng một bên.

 Lúc ấy, rừng sa la ở thành Câu Thi Na biến thành màu trắng như chim hạc trắng. Giữa hư không tự nhiên xuất hiện những lầu gác bằng bảy báu, chạm trổ hoa văn, trang trí rõ nét; lan can chung quanh xen đủ thứ báu. Dưới lầu có nhiều suối chảy và ao tắm, hoa sen đẹp thượng hạng mọc đầy trong đó, giống như xứ Uất Đơn Việt ở phương bắc (châu lục phía bắc, nơi người ta sống sung sướng), cũng như vườn Hoan Hỷ ở cõi trời Đao Lợi (tầng trời thứ hai thuộc cõi Dục, do Đế Thích cai quản). Lúc ấy, khoảng giữa rừng sa la được trang hoàng đủ thứ, rất đáng yêu thích, cũng như vậy. Các trời, người, a tu la… đều thấy tướng sắp vào Niết Bàn của Như Lai, ai nấy đều thương cảm, buồn rầu không vui.

 Lúc ấy, Tứ thiên vương và Thích Đề Hoàn Nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi) bảo nhau: "Các vị hãy xem các trời, người đời và a tu la đều sắm sửa đồ cúng dường lớn, muốn cúng dường Như Lai lần cuối. Chúng ta cũng nên cúng dường như thế. Nếu chúng ta được cúng dường lần cuối thì đàn ba la mật (hạnh bố thí trọn vẹn, đưa người tu đến bờ giác ngộ) sẽ được thành tựu đầy đủ không khó."

 Lúc ấy, đồ cúng dường của Tứ thiên vương sắm sửa gấp bội so với trước. Họ mang hoa mạn đà la (một loài hoa cõi trời, nghĩa là "vừa ý"), hoa ma ha mạn đà la (mạn đà la lớn), hoa ca chỉ lâu già, hoa ma ha ca chỉ lâu già, hoa mạn thù sa (một loài hoa cõi trời màu đỏ, nghĩa là "mềm mại"), hoa ma ha mạn thù sa, hoa tán đa ni ca, hoa ma ha tán đa ni ca, hoa Ưa Thích, hoa Ưa Thích Lớn, hoa Phổ Hiền, hoa Phổ Hiền Lớn, hoa Hợp Mùa, hoa Hợp Mùa Lớn, hoa Thành Hương, hoa Thành Hương Lớn, hoa Vui Mừng, hoa Vui Mừng Lớn, hoa Khơi Ham Muốn, hoa Khơi Ham Muốn Lớn, hoa Hương Say, hoa Hương Say Lớn, hoa Hương Khắp, hoa Hương Khắp Lớn, hoa lá vàng cõi trời, hoa Long Hoa, hoa cây ba lợi chất đa (một loài cây quý ở cõi trời Đao Lợi), hoa cây câu tỳ la; lại mang đủ thứ món ăn ngon thượng hạng, đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật. Ánh sáng của các vị trời ấy che lấp cả mặt trời mặt trăng khiến không còn thấy nữa. Họ muốn dùng các đồ cúng ấy cúng dường Phật. Như Lai biết thời điểm nên im lặng không nhận. Lúc ấy các vị trời không được toại nguyện, buồn rầu khổ não, lui đứng một bên.

 Lúc ấy, Thích Đề Hoàn Nhân và các vị trời ở cõi trời Ba Mươi Ba (tức cõi trời Đao Lợi, gồm ba mươi ba cung trời) sắm sửa các đồ cúng cũng gấp bội so với trước, hoa mang theo cũng như vậy, hương thơm vi diệu, rất đáng yêu thích. Họ mang theo nhà Đắc Thắng (tên cung điện của Đế Thích) cùng các nhà nhỏ, đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, rồi thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con rất yêu thích và giữ gìn Đại Thừa. Cúi xin Như Lai thương xót nhận thức ăn của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên im lặng không nhận. Lúc ấy Đế Thích và các vị trời không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên.

 Cho đến các cõi trời lên tới tầng trời thứ sáu (tầng cao nhất của cõi Dục), đồ cúng dường sắm sửa tầng sau hơn tầng trước. Tràng báu, phướn, lọng: lọng báu nhỏ nhất che phủ cả bốn thiên hạ; phướn ngắn nhất bao quanh cả bốn biển; tràng thấp nhất cao tới cõi trời Tự Tại. Gió nhẹ thổi vào tràng phát ra âm thanh vi diệu. Họ mang các món ăn ngon thượng hạng đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên im lặng không nhận. Các vị trời ấy không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên.

 Lên đến tận cõi Hữu Đỉnh, các chúng Phạm thiên (các vị trời ở cõi Sắc, cõi trời thanh tịnh vượt trên ham muốn) khác đều đến tụ họp. Lúc ấy, Đại Phạm thiên vương (vua của các Phạm thiên) và các chúng Phạm thiên khác phóng ánh sáng từ thân chiếu khắp bốn thiên hạ, khiến ánh sáng của người, trời, mặt trời, mặt trăng ở cõi Dục (cõi còn ham muốn, gồm loài người và các tầng trời thấp) đều không còn hiện ra. Họ mang các tràng báu, phướn lụa màu, lọng; phướn ngắn nhất treo từ cung Phạm thiên rủ xuống tới giữa hàng cây sa la. Họ đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên im lặng không nhận. Lúc ấy các Phạm thiên không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên.

 Lúc ấy, vua a tu la Tỳ Ma Chất Đa cùng vô số quyến thuộc a tu la đông đảo, ánh sáng thân hơn cả Phạm thiên, mang các tràng báu, phướn lụa màu, lọng – chiếc lọng nhỏ nhất che phủ cả nghìn thế giới – cùng các món ăn ngon thượng hạng, đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, thưa với Phật: "Cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường cuối cùng của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên im lặng không nhận. Các a tu la không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên.

 Lúc ấy, ma vương Ba Tuần ở cõi Dục (vua của loài ma, chuyên ngăn trở người tu hành) cùng quyến thuộc, các thể nữ cõi trời, đông vô lượng vô biên a tăng kỳ, mở cửa địa ngục, ban nước trong mát, nhân đó bảo: "Các ngươi nay không làm được gì cả, chỉ nên chuyên tâm nhớ niệm Như Lai Ứng Chánh Biến Tri, dâng sự cúng dường tùy hỷ cuối cùng, thì sẽ khiến các ngươi suốt đêm dài (ví với thời gian dài đằng đẵng trong vòng sống chết) được yên ổn." Lúc ấy ma Ba Tuần ở trong địa ngục dẹp bỏ hết dao kiếm và vô số khổ độc, những đám lửa cháy hừng hực thì đổ mưa dập tắt.

 Nhờ thần lực của Phật, hắn lại phát tâm này: khiến các quyến thuộc đều bỏ dao kiếm, cung nỏ, áo giáp, binh khí, giáo mác, móc dài, chùy vàng, búa rìu, bánh xe chiến, dây thòng lọng. Đồ cúng dường họ mang theo hơn gấp bội tất cả đồ cúng mà trời người đã sắm; chiếc lọng nhỏ nhất che phủ cả một trung thiên thế giới (một nghìn tiểu thiên thế giới gộp lại). Họ đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, thưa với Phật: "Chúng con nay yêu thích Đại Thừa, giữ gìn Đại Thừa. Bạch Thế Tôn, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành) vì được cúng dường, vì sợ hãi, vì lừa dối người khác, vì tiền của lợi lộc, vì theo người khác mà tiếp nhận Đại Thừa này, dù thật lòng hay giả dối, thì lúc ấy chúng con sẽ vì người ấy mà trừ diệt sợ hãi, nói thần chú như sau:

 Sá chỉ, tra tra la sá chỉ, lô ha lệ, ma ha lô ha lệ, a la, già la, đa la, sa ha.

 Chú này có thể giúp những người mất trí, những người sợ hãi, những người thuyết pháp, những người không làm đứt đoạn chánh pháp; vì hàng phục ngoại đạo (những người theo các đạo khác ngoài Phật giáo), vì bảo vệ thân mình, vì giữ gìn chánh pháp, vì giữ gìn Đại Thừa mà nói thần chú này. Nếu ai giữ được thần chú này thì không sợ voi dữ; nếu đến đồng hoang, đầm vắng, chỗ hiểm trở thì không sinh sợ hãi; cũng không gặp nạn nước, lửa, sư tử, cọp, sói, giặc cướp, hay tai họa từ vua quan. Bạch Thế Tôn, nếu ai giữ được thần chú này thì đều trừ diệt được những nỗi sợ như thế. Bạch Thế Tôn, người giữ thần chú này, con sẽ che chở họ như con rùa giấu kín sáu bộ phận (đầu, đuôi và bốn chân rụt vào trong mai, ý nói bảo vệ chu toàn). Bạch Thế Tôn, chúng con nay không phải vì nịnh hót mà nói việc này. Người giữ thần chú này, con sẽ hết lòng thành thật tăng thêm sức mạnh cho họ. Cúi xin Như Lai thương xót nhận sự cúng dường cuối cùng của chúng con."

 Lúc ấy Phật bảo ma Ba Tuần: "Ta không nhận sự cúng dường đồ ăn uống của ngươi. Ta đã nhận thần chú ngươi nói, vì muốn đem an vui cho hết thảy chúng sinh và bốn chúng (tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di)." Phật nói xong thì im lặng không nhận. Thỉnh ba lần như thế, Phật đều không nhận. Lúc ấy ma Ba Tuần không được toại nguyện, lòng buồn rầu, lui đứng một bên.

 Lúc ấy, vua trời Đại Tự Tại (vị vua trời ở tầng cao của cõi Sắc) cùng vô lượng vô biên quyến thuộc và các chúng trời, đồ cúng sắm sửa che lấp hết đồ cúng của Phạm thiên, Đế Thích, Tứ thiên vương hộ thế, của người, trời, tám bộ (tám loài thần hộ trì Phật pháp: trời, rồng, dạ xoa, càn thát bà, a tu la, ca lâu la, khẩn na la, ma hầu la già) và các loài phi nhân (những loài không phải người như quỷ thần). Đồ cúng của Phạm thiên và Đế Thích đặt bên cạnh giống như đống mực để cạnh vỏ ốc trắng, đều không còn hiện ra. Chiếc lọng báu nhỏ nhất có thể che phủ cả thế giới tam thiên đại thiên.

 Họ mang những đồ cúng dường như thế đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi quanh vô số vòng, rồi thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, đồ cúng nhỏ mọn chúng con dâng lên, cũng chẳng khác gì loài muỗi nhỏ đem cúng dường cho chúng con; cũng như có người lấy một vốc nước đổ vào biển lớn, thắp một ngọn đèn nhỏ để giúp trăm nghìn mặt trời; như vào tháng xuân tháng hạ, các loài hoa đang tươi tốt, mà có người cầm một bông hoa thêm vào; như lấy hạt đình lịch thêm vào núi Tu Di – há có ích gì cho biển lớn, cho ánh mặt trời, cho các loài hoa, cho núi Tu Di? Bạch Thế Tôn, đồ cúng nhỏ mọn chúng con dâng nay cũng như vậy. Dù lấy hương hoa, nhạc kỹ, phướn lọng chất đầy thế giới tam thiên đại thiên để cúng dường Như Lai cũng còn chưa đáng kể. Vì sao? Vì Như Lai, vì các chúng sinh, đã thường ở trong địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh và các đường ác mà chịu đủ khổ não. Vì thế, bạch Thế Tôn, xin Ngài thương xót nhận sự cúng dường của chúng con."

 Lúc ấy, ở phương đông, cách đây số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của vô lượng vô số a tăng kỳ sông Hằng, có một cõi Phật tên là Ý Lạc Mỹ Âm, Phật hiệu là Hư Không Đẳng Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn (mười danh hiệu của một vị Phật; ngoài các danh hiệu đã nói ở trên: Minh Hạnh Túc – trí tuệ và đức hạnh đều đầy đủ; Thiện Thệ – bậc khéo đi đến cõi giải thoát; Thế Gian Giải – bậc hiểu rõ mọi lẽ của thế gian; Vô Thượng Sĩ – bậc cao tột không ai hơn; Điều Ngự Trượng Phu – bậc khéo điều phục, dẫn dắt con người; Thiên Nhân Sư – thầy của trời và người; Phật – bậc đã giác ngộ).

 Lúc ấy, vị Phật kia liền bảo vị đại đệ tử bậc nhất: "Thiện nam tử, ngươi nay nên đến thế giới Ta Bà (thế giới của chúng ta; "Ta Bà" nghĩa là cõi phải nhẫn chịu khổ) ở phương tây. Cõi ấy có Phật hiệu là Thích Ca Mâu Ni Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Đức Phật ấy chẳng bao lâu nữa sẽ vào Niết Bàn. Thiện nam tử, ngươi hãy mang cơm thơm của thế giới này – thứ cơm thơm ngon, ăn vào thì yên ổn – dâng lên đức Phật Thế Tôn ấy. Thế Tôn ăn xong sẽ vào Niết Bàn. Thiện nam tử, ngươi cũng nên lễ kính và thưa hỏi để giải quyết những điều nghi ngờ."

 Lúc ấy, bồ tát ma ha tát Vô Biên Thân liền vâng lời Phật dạy, đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi vòng quanh bên phải ba vòng, rồi cùng với vô lượng a tăng kỳ chúng đại bồ tát, từ cõi nước ấy lên đường đến thế giới Ta Bà này. Đúng lúc đó, mặt đất của thế giới tam thiên đại thiên ở đây chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển: lay, nổi lên, vọt lên, vang, gầm, đập). Bấy giờ trong đại chúng, Phạm thiên, Đế Thích, Tứ thiên vương, ma vương Ba Tuần, Ma Hê Thủ La (tức vua trời Đại Tự Tại) – đại chúng như thế thấy đất rung chuyển thì toàn thân lông dựng đứng, cổ họng và lưỡi khô cháy, kinh hoàng run rẩy, ai nấy muốn chạy tán loạn bốn phía. Họ tự thấy thân mình không còn ánh sáng, mọi oai đức đều tiêu mất không còn gì.

 Lúc ấy, pháp vương tử Văn Thù Sư Lợi (vị bồ tát tiêu biểu cho trí tuệ; "pháp vương tử" là con của vua Pháp, tức bậc sẽ nối ngôi Phật) liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, bảo đại chúng: "Các thiện nam tử, các vị đừng sợ, các vị đừng sợ! Vì sao vậy? Ở phương đông, cách đây số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của vô lượng vô số a tăng kỳ sông Hằng, có một thế giới tên là Ý Lạc Mỹ Âm, Phật hiệu là Hư Không Đẳng Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, đủ cả mười danh hiệu. Ở đó có một vị bồ tát tên là Vô Biên Thân, cùng vô lượng bồ tát muốn đến đây cúng dường Như Lai. Do sức oai đức của vị bồ tát ấy mà ánh sáng thân các vị đều không còn hiện ra. Vì thế các vị nên vui mừng, chớ có sợ hãi."

 Lúc ấy, đại chúng đều từ xa thấy được đại chúng của đức Phật kia, như soi mình trong gương sáng. Khi ấy Văn Thù Sư Lợi lại bảo đại chúng: "Các vị nay thấy đại chúng của đức Phật kia cũng như thấy đức Phật này. Nhờ thần lực của Phật, các vị lại cũng sẽ thấy được như thế vô lượng chư Phật ở chín phương kia." Lúc ấy, đại chúng bảo nhau: "Khổ thay, khổ thay! Thế gian trống rỗng! Như Lai chẳng bao lâu nữa sẽ vào Niết Bàn."

 Bấy giờ, cả đại chúng đều thấy bồ tát Vô Biên Thân cùng quyến thuộc. Từ mỗi lỗ chân lông trên thân vị bồ tát ấy đều mọc ra một hoa sen lớn. Mỗi hoa sen có bảy vạn tám nghìn thành ấp, chiều dọc chiều ngang đều bằng nhau như thành Tỳ Xá Ly. Tường vách và hào xen lẫn bảy báu; cây báu đa la đứng thành bảy hàng. Nhân dân đông đúc, yên ổn, sung túc vui vẻ. Vàng diêm phù đàn (loại vàng quý nhất, màu đỏ tía) dùng làm tường chắn chống giặc; trên mỗi tường chắn đều có đủ thứ rừng cây bảy báu, hoa quả sum suê; gió nhẹ thổi lay phát ra âm thanh vi diệu, tiếng hòa nhã như nhạc cõi trời. Nhân dân trong thành nghe tiếng ấy liền được hưởng niềm vui tuyệt diệu.

 Trong các hào ấy, nước đẹp tràn đầy, trong sạch thơm tho như lưu ly thật. Trong nước có thuyền bảy báu, mọi người ngồi thuyền dạo chơi tắm gội, cùng vui đùa với nhau, sung sướng vô cùng. Lại có vô số hoa sen nhiều màu: hoa ưu bát la, hoa câu vật đầu, hoa ba đầu ma, hoa phân đà lợi, mỗi hoa to như bánh xe. Trên bờ hào có nhiều vườn rừng, mỗi vườn có năm ao suối. Trong các ao lại có các hoa: hoa ưu bát la, hoa câu vật đầu, hoa ba đầu ma, hoa phân đà lợi, mỗi hoa cũng to như bánh xe, hương thơm ngào ngạt, rất đáng yêu thích. Nước ở đó trong sạch, mềm mại bậc nhất; le, nhạn, uyên ương bơi lội vui đùa trong đó.

 Mỗi vườn đều có cung điện nhà cửa bằng các thứ báu; mỗi cung điện, chiều dọc chiều ngang đều bằng nhau, đầy bốn do tuần. Tường vách đều làm bằng bốn thứ báu, tức là vàng, bạc, lưu ly, pha lê. Cửa sổ bằng vàng ròng, chung quanh có lan can; nền lát ngọc mai khôi (một loại đá quý màu đỏ), trên rải cát vàng. Trong các cung điện có nhiều suối chảy, ao tắm bằng bảy báu; bên mỗi ao có mười tám bậc thang bằng vàng; vàng diêm phù đàn làm thành cây chuối, giống như vườn Hoan Hỷ ở cõi trời Đao Lợi. Mỗi thành có tám vạn bốn nghìn vị vua người; mỗi vua có vô số phu nhân và thể nữ, cùng nhau vui đùa, hân hoan hưởng lạc. Những người dân khác cũng như vậy, mỗi người ở chỗ mình cùng nhau vui đùa. Chúng sinh ở đó không nghe danh từ nào khác, chỉ thuần nghe tiếng Đại Thừa vô thượng.

 Trong mỗi hoa sen đều có một tòa sư tử, bốn chân tòa đều bằng lưu ly xanh thẫm; vải trắng mềm mại trải trên tòa, thứ vải vi diệu vượt hơn mọi thứ trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc – toàn bộ các cõi luân hồi). Trên mỗi tòa có một vị vua ngồi, dùng pháp Đại Thừa giáo hóa chúng sinh. Có chúng sinh viết chép, thọ trì (tiếp nhận và ghi nhớ giữ gìn), đọc tụng, làm đúng như lời dạy; kinh điển Đại Thừa được lưu truyền như thế.

 Lúc ấy, bồ tát Vô Biên Thân đã đặt vô số chúng sinh như thế an trụ trên thân mình rồi, khiến họ bỏ niềm vui thế gian, ai nấy đều nói: "Khổ thay, khổ thay! Thế gian trống rỗng! Như Lai chẳng bao lâu nữa sẽ vào Niết Bàn." Lúc ấy, bồ tát Vô Biên Thân được vô số bồ tát vây quanh, hiện thần thông như thế rồi, mang đủ thứ đồ cúng vô lượng cùng các món ăn uống thơm ngon thượng hạng; nếu ai được ngửi hương thơm của thức ăn ấy thì mọi nhơ bẩn phiền não đều tiêu diệt. Nhờ sức thần thông của vị bồ tát ấy, cả đại chúng đều thấy được sự biến hóa như thế: thân bồ tát Vô Biên Thân lớn vô biên vô lượng, bằng cả hư không. Trừ chư Phật ra, không ai thấy được giới hạn kích thước thân của vị bồ tát ấy.

 Lúc ấy, bồ tát Vô Biên Thân cùng quyến thuộc, đồ cúng dường sắm sửa gấp bội so với trước, đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân Phật, chắp tay cung kính thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, cúi xin Ngài thương xót nhận thức ăn của chúng con." Như Lai biết thời điểm nên im lặng không nhận. Thỉnh ba lần như thế, Phật đều không nhận. Lúc ấy, bồ tát Vô Biên Thân cùng quyến thuộc lui đứng một bên. Ở các thế giới chư Phật phương nam, phương tây, phương bắc cũng có vô số bồ tát Vô Biên Thân, mang đồ cúng dường gấp bội so với trước, đến chỗ Phật… cho đến lui đứng một bên, đều cũng như vậy.

 Lúc ấy, vùng đất phúc lành tốt đẹp nơi hàng cây sa la song thọ, chiều dọc chiều ngang ba mươi hai do tuần, đại chúng đứng chật kín không còn chỗ trống. Lúc ấy, chỗ ngồi của các bồ tát Vô Biên Thân bốn phương cùng quyến thuộc, có chỗ chỉ nhỏ như đầu dùi, mũi kim, hạt bụi. Các đại bồ tát ở các thế giới chư Phật nhiều như số hạt bụi trong mười phương đều đến hội họp, và hết thảy đại chúng trong cõi Diêm Phù Đề cũng đều đến tụ họp. Chỉ trừ hai chúng của tôn giả Ma Ha Ca Diếp và tôn giả A Nan, vua A Xà Thế cùng quyến thuộc, cho đến loài rắn độc chỉ nhìn cũng giết được người, bọ hung, rắn lục, bò cạp, và mười sáu hạng người làm nghề ác (những nghề sát hại sinh vật như mổ trâu, nuôi lợn để giết, bắt cá, săn bắn…); ngoài ra tất cả đều đến tụ họp.

 Các thần đà na bà, a tu la… đều bỏ ý nghĩ ác, sinh lòng thương yêu, như cha, như mẹ, như chị, như em. Chúng sinh trong thế giới tam thiên đại thiên đối với nhau bằng lòng thương yêu cũng như vậy, chỉ trừ hạng nhất xiển đề (những người đã dứt hết gốc lành, không tin nhân quả, chê bai chánh pháp). Lúc ấy, nhờ thần lực của Phật, mặt đất của thế giới tam thiên đại thiên đều trở nên mềm mại, không có gò đống, đất cát, sỏi đá, gai góc, cỏ độc; được trang hoàng bằng các thứ báu, như thế giới Cực Lạc của Phật Vô Lượng Thọ (tức Phật A Di Đà) ở phương tây.

 Lúc ấy, đại chúng đều thấy các thế giới chư Phật nhiều như số hạt bụi trong mười phương, như soi mình trong gương sáng; thấy các cõi Phật cũng như vậy. Lúc ấy, ánh sáng năm màu phát ra từ mặt Như Lai rực rỡ che phủ cả đại hội, khiến ánh sáng thân của những vị kia đều không còn hiện ra. Việc cần làm đã làm xong, ánh sáng lại từ miệng trở vào.

 Khi ấy, các trời, người, cùng mọi người trong hội, a tu la…, thấy ánh sáng của Phật lại từ miệng trở vào, đều vô cùng sợ hãi, lông trên thân dựng đứng, lại nói: "Ánh sáng của Như Lai phát ra rồi trở vào, không phải là không có nhân duyên. Ắt hẳn ở mười phương việc cần làm đã làm xong, đây sắp là tướng Niết Bàn cuối cùng. Khổ biết bao! Khổ biết bao! Sao Thế Tôn lại một lúc bỏ rời bốn tâm vô lượng, không nhận sự cúng dường mà trời người dâng lên? Ánh mặt trời trí tuệ thánh thiện từ nay tắt hẳn, con thuyền Pháp vô thượng chìm mất ở đây. Ôi, đau đớn thay! Thế gian khổ lớn!" Họ giơ tay đấm ngực, gào khóc thảm thiết, tay chân run rẩy không tự giữ được, máu từ các lỗ chân lông trên thân chảy ra rưới xuống mặt đất.

 Kinh Đại Bát Niết Bàn, quyển thứ nhất

 Kinh Đại Bát Niết Bàn, quyển thứ hai

 Sa môn đời Tống là Tuệ Nghiêm cùng những người khác dựa theo kinh Nê Hoàn mà bổ sung thêm.

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video