Thiên 27 — Phẩm 20 – Phạm hạnh (phần 5)

 Phẩm Phạm hạnh (hạnh thanh tịnh, tức lối tu trong sạch của bậc Bồ-tát), phần thứ năm.

 Bấy giờ đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức đức Phật) đang ở giữa hai cây sa-la. Ngài thấy vua A-xà-thế ngất lịm, ngã vật xuống đất, liền bảo đại chúng: "Nay ta vì vua ấy mà ở lại đời đến vô lượng kiếp (kiếp: một khoảng thời gian vô cùng dài), không vào Niết-bàn (cảnh giới dứt hết khổ đau và sinh tử; ở đây chỉ việc Phật lìa đời)."

 Bồ-tát Ca-diếp (Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi loài; Ca-diếp là tên vị Bồ-tát đang hỏi Phật trong kinh này) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, tức từ sự thật như nó vốn là) phải vì vô lượng chúng sinh (mọi loài có sự sống và tri giác) mà không vào Niết-bàn, cớ sao lại chỉ vì vua A-xà-thế?"

 Phật nói: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, lời Phật gọi người nghe), trong đại chúng này không có một người nào cho rằng ta nhất định sẽ vào Niết-bàn. Chỉ có vua A-xà-thế quả quyết rằng ta sẽ diệt hẳn vĩnh viễn, cho nên ngất lịm, tự ngã xuống đất. Này thiện nam tử, như ta nói 'vì A-xà-thế mà không vào Niết-bàn', ý nghĩa thầm kín ấy ông chưa hiểu được. Vì sao? Chữ 'vì' ta nói đó là chỉ tất cả phàm phu (người thường chưa giác ngộ). Còn 'A-xà-thế' là chỉ chung tất cả những người phạm tội ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hoại sự hòa hợp của Tăng đoàn)."

 "Lại nữa, chữ 'vì' là chỉ tất cả chúng sinh hữu vi (còn ở trong vòng các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt). Ta rốt cuộc không vì những chúng sinh vô vi (đã vượt khỏi sinh diệt, không còn bị nhân duyên tạo tác) mà ở lại đời. Vì sao? Vì cái vô vi thì không còn là chúng sinh nữa. 'A-xà-thế' là chỉ những người còn đầy đủ phiền não (những tâm trạng ô nhiễm như tham lam, giận dữ, mê muội làm khổ thân tâm)."

 "Lại nữa, 'vì' là chỉ những chúng sinh chưa thấy Phật tính (bản tính có thể thành Phật vốn sẵn trong mỗi chúng sinh). Nếu đã thấy Phật tính thì ta rốt cuộc không vì họ mà ở lâu nơi đời. Vì sao? Người đã thấy Phật tính thì không còn là chúng sinh. 'A-xà-thế' là chỉ tất cả những người chưa phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật)."

 "Lại nữa, 'vì' là chỉ hai nhóm đệ tử của A-nan và Ca-diếp (A-nan và Ca-diếp là hai vị đại đệ tử của Phật). 'A-xà-thế' là chỉ các phi hậu trong cung vua A-xà-thế và tất cả phụ nữ trong thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà)."

 "Lại nữa, 'vì' cũng gọi là Phật tính. 'A-xà' nghĩa là không sinh, 'thế' nghĩa là oán thù. Vì Phật tính không sinh ra nên kẻ oán thù phiền não sinh ra; vì kẻ oán thù phiền não sinh ra nên không thấy Phật tính. Vì phiền não không sinh ra nên thấy Phật tính; vì thấy Phật tính nên được an trú trong Đại Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, tối thượng). Đó gọi là 'không sinh'. Vì thế gọi là 'vì A-xà-thế'."

 "Này thiện nam tử, 'A-xà' nghĩa là không sinh, không sinh tức là Niết-bàn. 'Thế' là các pháp của thế gian. 'Vì' nghĩa là không bị nhiễm bẩn. Vì không bị tám pháp thế gian (tám thứ làm lay động lòng người: được và mất, chê và khen, tiếng xấu và tiếng tốt, khổ và vui) làm nhiễm bẩn, nên trong vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số nhiều đến không đếm được) không vào Niết-bàn. Vì thế ta nói: vì A-xà-thế mà vô lượng ức kiếp không vào Niết-bàn. Này thiện nam tử, lời nói thầm kín của Như Lai không thể nghĩ bàn. Phật, Pháp, Tăng (đức Phật, giáo pháp của Phật và đoàn thể người tu theo Phật) cũng không thể nghĩ bàn. Bồ-tát ma-ha-tát (vị Bồ-tát lớn, đã tu hành lâu đời, có công đức to lớn) cũng không thể nghĩ bàn. Kinh Đại Niết-bàn cũng không thể nghĩ bàn."

 Bấy giờ đức Thế Tôn, bậc thầy dẫn đường có lòng thương xót lớn, vì vua A-xà-thế mà nhập Nguyệt ái tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm tập trung sâu lắng, không tán loạn; Nguyệt ái nghĩa là "được yêu như ánh trăng", tên một loại tam-muội có ánh sáng mát dịu như trăng). Nhập tam-muội xong, Ngài phóng ra ánh sáng lớn. Ánh sáng ấy mát dịu, chiếu đến thân vua. Ghẻ lở trên thân vua lập tức lành, cơn nóng bức ngột ngạt tan biến.

 Vua thấy ghẻ lở đã lành, thân thể mát mẻ, liền nói với Kỳ-bà (vị lương y nổi tiếng, người khuyên vua đến gặp Phật): "Ta từng nghe người ta nói, khi kiếp sắp hết thì ba mặt trăng cùng hiện ra; lúc ấy mọi nỗi khổ bệnh của chúng sinh đều tiêu trừ. Nay thời ấy chưa đến, ánh sáng này từ đâu đến chiếu chạm thân ta, khiến ghẻ lở khổ sở đều lành, thân được yên vui?"

 Kỳ-bà đáp: "Đây không phải là ánh sáng ba mặt trăng cùng chiếu khi kiếp hết, cũng không phải ánh sáng của lửa, mặt trời, tinh tú, cỏ thuốc, ngọc quý hay ánh sáng cõi trời." Vua lại hỏi: "Ánh sáng này nếu không phải ba mặt trăng cùng chiếu, không phải ánh ngọc quý, thì là ánh sáng của ai?"

 "Đại vương nên biết, đó là ánh sáng do bậc Thiên trung thiên (Trời trong các vị trời, danh hiệu tôn xưng Phật) phóng ra. Ánh sáng ấy không có gốc, không có bờ mé; không nóng không lạnh; không thường còn mà cũng không diệt mất; không phải có hình sắc cũng không phải không hình sắc; không phải có tướng cũng không phải không tướng; không xanh, không vàng, không đỏ, không trắng. Vì muốn cứu độ chúng sinh, nên khiến cho có thể thấy được, có tướng để nói, có gốc, có bờ mé, có nóng có lạnh, có xanh vàng đỏ trắng. Đại vương, ánh sáng ấy tuy như vậy nhưng thật ra không thể nói, không thể nhìn thấy, cho đến không có xanh vàng đỏ trắng."

 Vua hỏi: "Kỳ-bà, bậc Thiên trung thiên ấy vì nhân duyên gì mà phóng ánh sáng này?" Kỳ-bà đáp: "Nay đó là điềm lành dành cho Đại vương. Vì trước đây Đại vương nói đời không có lương y nào chữa được bệnh thân và bệnh tâm, cho nên Ngài phóng ánh sáng này, trước chữa thân vua, sau đó đến tâm."

 Vua hỏi: "Kỳ-bà, Như Lai Thế Tôn cũng nghĩ đến ta sao?" Kỳ-bà đáp: "Ví như một người có bảy người con. Trong bảy người con có một người mắc bệnh. Lòng cha mẹ không phải là không đồng đều, nhưng đối với đứa con bệnh thì lòng thương nghiêng về nhiều hơn. Đại vương, Như Lai cũng vậy, đối với chúng sinh không phải là không đồng đều, nhưng đối với người có tội thì lòng thương nặng hơn. Đối với kẻ buông lung thì Phật thương nghĩ đến; đối với người không buông lung thì Ngài buông xả. Ai được gọi là người không buông lung? Đó là Bồ-tát ở bậc Lục trụ (bậc thứ sáu trong các tầng tu chứng của Bồ-tát, đã vững vàng không còn thối lui)."

 "Đại vương, chư Phật Thế Tôn đối với chúng sinh không xét dòng dõi, già trẻ hay trung niên, giàu nghèo, thời tiết, ngày tháng, tinh tú, nghề nghiệp, kẻ hèn hạ, tôi tớ hay đầy tớ gái, mà chỉ xét chúng sinh nào có tâm thiện. Nếu có tâm thiện thì liền thương nghĩ đến. Đại vương nên biết, điềm lành như vậy chính là ánh sáng do Như Lai nhập Nguyệt ái tam-muội phóng ra."

 Vua liền hỏi: "Thế nào gọi là Nguyệt ái tam-muội?" Kỳ-bà đáp: "Ví như ánh trăng làm cho mọi hoa ưu-bát-la (hoa sen xanh) nở tươi sáng, Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, làm cho tâm thiện của chúng sinh nở ra. Vì thế gọi là Nguyệt ái tam-muội. Đại vương, ví như ánh trăng làm cho mọi người đi đường lòng sinh vui mừng, Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, làm cho người tu tập con đường Niết-bàn lòng sinh vui mừng. Vì thế lại gọi là Nguyệt ái tam-muội."

 "Đại vương, ví như ánh trăng từ ngày mồng một đến ngày rằm, hình dáng và ánh sáng lớn dần lên, Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, làm cho các gốc lành của người mới phát tâm lớn dần lên, cho đến khi đầy đủ Đại Niết-bàn. Vì thế lại gọi là Nguyệt ái tam-muội. Đại vương, ví như ánh trăng từ ngày mười sáu đến ngày ba mươi, hình dáng và ánh sáng giảm dần, Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, ánh sáng chiếu đến đâu thì làm cho mọi phiền não ở đó giảm dần. Vì thế lại gọi là Nguyệt ái tam-muội."

 "Đại vương, ví như lúc nóng bức gay gắt, mọi chúng sinh thường mong ánh trăng; ánh trăng chiếu rồi thì cái nóng ngột ngạt liền tan. Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, làm cho chúng sinh dứt trừ cái nóng của tham lam và phiền não. Đại vương, ví như trăng tròn là vua giữa các vì sao, là vị cam lộ (thứ nước ngọt nhiệm mầu của cõi trời, ví cho điều quý báu đem lại sự sống an lành) được mọi chúng sinh yêu thích. Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, là vua của các điều thiện, là vị cam lộ được mọi chúng sinh yêu thích. Vì thế lại gọi là Nguyệt ái tam-muội." Vua nói:

 "Kỳ-bà, ta nghe nói Như Lai không cùng kẻ ác ở chung, ngồi đứng, nói năng, bàn luận; giống như biển lớn không chứa xác chết, như chim uyên ương không đậu nơi nhà xí, như Thích-đề-hoàn-nhân (vua trời Đế Thích, chúa cõi trời Ba Mươi Ba) không ở chung với quỷ, như chim cưu-sí-la (một loài chim có tiếng hót hay) không đậu trên cây khô. Như Lai cũng vậy. Ta làm sao mà đến gặp được? Giả như gặp được, thân ta chẳng phải sẽ bị sụt xuống đất sao? Ta xem Như Lai thà gần voi say, sư tử, cọp sói, lửa dữ ngọn hừng, chứ quyết không gần kẻ cực ác. Vì thế nay ta nghĩ đến điều ấy, còn có lòng dạ nào mà đến gặp Như Lai?"

 Kỳ-bà đáp: "Đại vương, ví như người khát vội tìm đến suối trong, người đói tìm thức ăn, người sợ hãi tìm chỗ cứu, người bệnh tìm lương y, người nóng tìm bóng mát, người lạnh tìm lửa. Nay vua tìm Phật cũng nên như thế. Đại vương, Như Lai còn vì hạng nhất-xiển-đề (kẻ đã dứt hết gốc lành, không tin nhân quả, rất khó được cứu độ) mà giảng nói những điều cốt yếu của giáo pháp, huống gì Đại vương không phải nhất-xiển-đề, lẽ nào lại không được lòng từ bi cứu giúp?"

 Vua nói: "Kỳ-bà, xưa ta từng nghe, kẻ nhất-xiển-đề thì không tin, không nghe, không biết quán xét, không hiểu được nghĩa lý. Cớ sao Như Lai lại vì họ mà nói pháp?"

 Kỳ-bà đáp: "Đại vương, ví như có người thân mắc bệnh nặng. Người ấy đêm nằm mộng thấy mình leo lên một tòa điện chỉ có một cột, uống váng sữa, dầu mỡ và bôi lên thân; nằm trên tro, ăn tro, trèo lên cây khô; hoặc cùng khỉ đi đứng ngồi nằm; chìm xuống nước, lún trong bùn; té từ lầu điện, núi cao, cây cối, voi, ngựa, trâu, dê xuống; mình mặc áo màu xanh, vàng, đỏ, đen; cười đùa ca múa; hoặc thấy loài quạ, kên kên, cáo; răng tóc rụng rơi; trần truồng gối đầu lên chó nằm giữa phân dơ; lại cùng người chết đi đứng ngồi nằm, nắm tay nhau ăn uống; rắn độc đầy đường mà đi qua giữa đó; hoặc mộng thấy cùng người đàn bà xõa tóc ôm nhau, lấy lá cây đa-la (một loại cây cọ lá lớn) làm áo, cưỡi xe lừa hư đi về phía chính nam."

 "Người ấy mộng xong, lòng sinh buồn rầu lo lắng; vì buồn rầu lo lắng nên bệnh càng nặng thêm. Vì bệnh nặng thêm nên bà con trong nhà sai người đi mời thầy thuốc. Người được sai đi thì thân hình khuyết tật, thấp lùn, các giác quan không đủ, đầu phủ bụi đất, mặc áo rách nát, đi chiếc xe cũ hỏng, nói với thầy thuốc: 'Mau lên xe đi.'"

 "Bấy giờ vị lương y tự nghĩ: 'Nay thấy người được sai đến có tướng mạo không lành, nên biết người bệnh khó mà chữa được.' Lại nghĩ: 'Người được sai đến tuy không lành, nhưng ta hãy xem ngày, có thể chữa được chăng.' Nếu là ngày mồng bốn, mồng sáu, mồng tám, mười hai, mười bốn, thì những ngày như vậy bệnh cũng khó chữa. Lại nghĩ: 'Ngày tuy không lành, nhưng ta hãy xem sao, có thể chữa được chăng.' Nếu là lúc sao Hỏa, sao Kim, sao Mão, sao Diêm-la vương, sao Thấp, sao Mãn (?) thì những lúc ấy bệnh cũng khó chữa. Lại nghĩ: 'Sao tuy không lành, nhưng ta hãy xem thời.' Nếu là mùa thu, mùa đông, lúc mặt trời lặn, lúc nửa đêm, lúc trăng lặn, thì nên biết bệnh này cũng khó chữa."

 "Lại nghĩ: 'Những tướng như vậy tuy không lành, nhưng có khi chắc có khi không chắc; ta hãy xem người bệnh. Nếu người ấy có phúc đức thì đều chữa được; nếu không có phúc đức thì dù điềm lành có ích gì.' Nghĩ như vậy rồi, liền cùng người được sai đi. Trên đường lại nghĩ: 'Nếu người bệnh kia có tướng sống lâu thì có thể chữa được; có tướng chết yểu thì không thể chữa.'"

 "Liền ở phía trước đường thấy hai đứa trẻ níu kéo nhau đánh lộn, nắm đầu giật tóc, lấy ngói đá dao gậy đánh nhau; thấy có người cầm lửa mà lửa tự nhiên tắt; hoặc thấy có người chặt đốn cây cối; hoặc lại thấy người tay kéo tấm da đi theo đường; hoặc thấy trên đường có đồ vật đánh rơi; hoặc thấy có người cầm đồ đựng trống không; hoặc thấy một vị sa-môn (người xuất gia tu hành) đi một mình không bạn; lại thấy cọp, sói, quạ, kên kên, cáo hoang. Thấy những việc ấy rồi, lại nghĩ: 'Người được sai đến cho đến các tướng thấy trên đường đều chẳng lành, nên biết người bệnh chắc chắn khó chữa.'"

 "Lại nghĩ: 'Nếu ta không đi thì không phải là thầy thuốc giỏi; nếu ta đi thì không thể cứu chữa.' Lại nghĩ nữa: 'Những tướng như vậy tuy chẳng lành, nhưng hãy tạm gác lại mà đến chỗ người bệnh.' Nghĩ như vậy rồi, ở phía trước đường lại nghe những tiếng như: mất, chết, tang, sụp, vỡ, hoại, gãy, lột, tuột, rơi, rớt, cháy, thiêu, không đến, không thể chữa, không thể cứu. Lại nghe tiếng chim bay ở phương nam, tức tiếng quạ, kên kên, chim xá-lợi (một loài chim, có lẽ là chim sáo), hoặc tiếng chó, chuột, cáo hoang, heo, thỏ. Nghe những tiếng ấy rồi lại nghĩ: 'Nên biết người bệnh khó mà chữa được.'"

 "Bấy giờ thầy thuốc vào nhà người bệnh, thấy người bệnh lúc lạnh lúc nóng liên miên, các khớp xương đau nhức, mắt đỏ chảy nước mắt, tai ù như nghe tiếng vọng ra bên ngoài (?), cổ họng sưng đau, lưỡi nứt nẻ, màu đen thẫm, đầu không tự giữ được, thân khô không ra mồ hôi, đại tiểu tiện bế tắc không thông, thân bỗng phù to, đỏ khác thường, tiếng nói không đều, khi to khi nhỏ, khắp thân lốm đốm màu xanh vàng lạ, bụng trướng đầy, nói năng không rõ."

 "Thầy thuốc thấy vậy liền hỏi người chăm bệnh: 'Từ hôm qua đến nay, ý chí người bệnh ra sao?' Đáp: 'Thưa đại sư, người này vốn kính tin Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) và các vị trời, nay đã thay đổi, lòng kính tin đã dứt. Vốn thích bố thí, nay lại keo kiệt. Bản tính vốn ăn ít, nay lại ăn quá nhiều. Bản tính vốn xấu ác, nay lại hiền hòa. Bản tính vốn hiếu thảo, cung kính cha mẹ, nay đối với cha mẹ không còn lòng cung kính.'"

 "Thầy thuốc nghe vậy liền đến gần ngửi, thấy có mùi hương hoa ưu-bát-la, hương trầm thủy, các thứ hương lẫn lộn, hương tất-ca-đa, hương đa-già-la, hương đa-ma-la-bạt (các loại hương thơm quý), hương uất kim (nghệ thơm), hương chiên-đàn (gỗ đàn hương); lại có mùi thịt nướng, mùi rượu nho, mùi gân xương cháy, mùi cá, mùi phân. Biết mùi thơm mùi hôi rồi, liền đến gần sờ thân, thấy thân mềm mại như lụa, như bông kiếp-bối (bông vải); hoặc cứng như đá (?); hoặc lạnh như băng; hoặc nóng như lửa; hoặc nhám như cát."

 "Bấy giờ vị lương y thấy các tướng như vậy rồi, biết chắc người bệnh ắt chết, không còn nghi ngờ. Nhưng ông không nói thẳng rằng người này sẽ chết, mà bảo người chăm bệnh: 'Nay ta có việc gấp, ngày mai sẽ trở lại. Người bệnh cần gì cứ cho tùy ý, đừng ngăn cấm.' Rồi liền về nhà. Hôm sau người được sai đến, ông lại bảo: 'Việc của ta chưa xong, lại chưa hòa thuốc.' Người có trí nên biết, người bệnh như vậy ắt chết không nghi ngờ."

 "Đại vương, Thế Tôn cũng vậy, đối với hạng nhất-xiển-đề, Ngài biết rõ căn tính của họ mà vẫn nói pháp cho họ. Vì sao? Nếu không nói cho họ, thì tất cả phàm phu sẽ bảo Như Lai không có lòng đại từ bi. Người có từ bi mới gọi là bậc Nhất thiết trí (bậc biết tất cả); nếu không có từ bi, sao gọi là người Nhất thiết trí? Vì thế Như Lai vì nhất-xiển-đề mà giảng nói pháp. Đại vương, Như Lai Thế Tôn thấy những người bệnh thì luôn ban thuốc pháp; người bệnh không uống thì không phải lỗi của Như Lai."

 "Đại vương, hạng nhất-xiển-đề phân ra có hai: một là có thể được thiện căn (gốc lành, tức những phẩm chất tốt làm nền tảng cho việc tu tập) ngay trong đời này; hai là được thiện căn ở đời sau. Như Lai biết rõ hạng nhất-xiển-đề nào có thể được thiện căn ngay trong đời này thì nói pháp cho họ; hạng sẽ được ở đời sau cũng nói pháp cho họ, nay tuy không có ích nhưng làm nhân cho đời sau. Vì thế Như Lai vì nhất-xiển-đề mà giảng nói những điều cốt yếu của giáo pháp. Nhất-xiển-đề lại có hai hạng: một là căn tính lanh lợi, hai là căn tính bậc trung. Người căn tính lanh lợi thì ngay trong đời hiện tại có thể được thiện căn; người căn tính bậc trung thì đời sau mới được. Chư Phật Thế Tôn không nói pháp suông."

 "Đại vương, ví như người sạch sẽ rơi xuống hố xí, có người bạn tốt thấy thì thương xót, liền đến nắm tóc kéo lên. Chư Phật Như Lai cũng vậy, thấy chúng sinh rơi vào ba đường ác (ba cảnh giới khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) thì dùng phương tiện (cách khéo léo phù hợp) cứu giúp, khiến họ thoát ra. Vì thế Như Lai vì nhất-xiển-đề mà giảng nói pháp."

 Vua nói với Kỳ-bà: "Nếu Như Lai quả thật như vậy, ngày mai ta sẽ chọn ngày tốt sao lành rồi mới đi." Kỳ-bà thưa với vua: "Đại vương, trong giáo pháp của Như Lai không có việc chọn ngày tốt sao lành. Đại vương, như người bệnh nặng còn không xem ngày giờ, thời tiết tốt xấu, chỉ cầu lương y. Nay vua bệnh nặng, cầu Phật là lương y, không nên chọn giờ tốt ngày lành. Đại vương, như lửa gỗ chiên-đàn và lửa gỗ y-lan (một loại cây có mùi hôi thối), cả hai đều có tướng cháy như nhau, không khác gì. Ngày lành ngày dữ cũng vậy, nếu đến chỗ Phật thì đều được diệt tội. Chỉ mong Đại vương hôm nay mau đi."

 Bấy giờ Đại vương liền gọi một vị đại thần tên là Cát Tường, bảo rằng: "Đại thần nên biết, nay ta muốn đến chỗ Phật Thế Tôn, hãy mau sắm sửa các thứ cần để cúng dường." Vị đại thần thưa: "Đại vương, lành thay lành thay! Các thứ cần để cúng dường đều có đủ cả."

 Vua A-xà-thế cùng phu nhân sửa soạn xe cộ trang nghiêm một vạn hai nghìn chiếc, voi lớn đẹp khỏe năm vạn con, trên mỗi con voi chở ba người, mang theo cờ phướn, lọng che, hoa hương, nhạc kỹ; các thứ đồ cúng dường không gì không đủ. Ngựa kỵ đi trước dẫn đường và theo sau có mười tám vạn. Dân chúng nước Ma-già-đà (nước của vua A-xà-thế ở miền trung Ấn Độ) theo vua có đến năm mươi tám vạn người.

 Bấy giờ đại chúng ở thành Câu-thi-na (nơi Phật nhập Niết-bàn), đầy khắp mười hai do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), đều từ xa trông thấy vua A-xà-thế cùng quyến thuộc theo đường mà đến.

 Bấy giờ Phật bảo đại chúng: "Đối với tất cả chúng sinh, trong các nhân duyên gần để đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không gì bằng bạn lành. Vì sao? Nếu vua A-xà-thế không nghe theo lời Kỳ-bà, thì ngày mồng bảy tháng sau ắt sẽ chết và rơi vào địa ngục A-tỳ (địa ngục nặng nhất, khổ không lúc nào ngừng). Vì thế nhân duyên gần không gì bằng bạn lành."

 Vua A-xà-thế ở trên đường lại nghe tin vua Tỳ-lưu-ly nước Xá-bà-đề (tức nước Xá-vệ) đi thuyền ra biển gặp lửa mà chết; tỳ-kheo Cù-già-ly (một vị sư phỉ báng bậc thánh) còn sống mà thân sụt xuống đất, vào địa ngục A-tỳ; còn Tu-na-sát-đa làm đủ điều ác, nhưng đến chỗ Phật thì mọi tội đều được diệt. Nghe những lời ấy rồi, vua nói với Kỳ-bà: "Nay ta tuy nghe hai lời như vậy nhưng vẫn chưa quyết chắc. Kỳ-bà lại đây, ta muốn cùng ông ngồi chung một con voi. Giả sử ta phải rơi vào địa ngục A-tỳ, mong ông nắm giữ, đừng để ta rơi. Vì sao? Xưa ta từng nghe người đắc đạo không vào địa ngục."

 Bấy giờ Phật bảo đại chúng: "Vua A-xà-thế vẫn còn lòng nghi. Nay ta sẽ vì vua mà làm cho có tâm quyết định." Lúc ấy trong hội có một vị Bồ-tát tên là Trì Nhất Thiết, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, như Phật trước đã nói, tất cả các pháp đều không có tướng cố định, tức là sắc (vật chất, hình tướng) không có tướng cố định, cho đến Niết-bàn cũng không có tướng cố định. Nay sao Như Lai lại nói vì vua A-xà-thế mà làm cho có tâm quyết định?"

 Phật nói: "Lành thay lành thay! Này thiện nam tử, nay ta nhất định vì vua A-xà-thế mà làm cho có tâm quyết định. Vì sao? Nếu lòng nghi của vua có thể phá được, thì nên biết các pháp không có tướng cố định. Vì thế ta vì vua A-xà-thế mà làm cho có tâm quyết định; nên biết tâm ấy là không cố định. Này thiện nam tử, nếu tâm của vua kia là cố định, thì tội nghịch của vua làm sao có thể phá được? Vì không có tướng cố định nên tội ấy có thể phá được. Vì thế ta vì vua A-xà-thế mà làm cho có tâm quyết định."

 Bấy giờ Đại vương đến giữa hai cây sa-la, tới chỗ Phật, ngước nhìn Như Lai có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những nét đặc biệt trang nghiêm trên thân Phật), giống như ngọn núi bằng vàng ròng vi diệu. Bấy giờ Thế Tôn phát ra tám thứ âm thanh (tám đức của tiếng Phật: hay, mềm mại, hòa nhã, tôn quý, không yếu ớt, không sai lầm, sâu xa, không cùng tận) mà gọi: "Đại vương." Lúc ấy vua A-xà-thế ngó quanh hai bên: "Trong đại chúng này ai là đại vương? Ta đã có tội nghịch lại không có phúc đức, Như Lai không nên gọi ta là đại vương."

 Bấy giờ Như Lai lại gọi: "Đại vương A-xà-thế." Vua nghe rồi, lòng rất vui mừng, liền nói: "Hôm nay Như Lai đoái hoài gọi đến tên ta, thật biết Như Lai đối với chúng sinh thương xót lớn lao, đồng đều không phân biệt." Vua bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay lòng nghi của con đã hết sạch, không còn sót chút nào; con biết chắc Như Lai thật là bậc thầy tối thượng của chúng sinh."

 Bấy giờ Bồ-tát Ca-diếp nói với Bồ-tát Trì Nhất Thiết: "Như Lai đã vì vua A-xà-thế mà làm cho có tâm quyết định rồi." Bấy giờ vua A-xà-thế bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, giả sử nay con được cùng Phạm vương (vị trời chúa cõi Sắc giới) và Thích-đề-hoàn-nhân (vua trời Đế Thích) ngồi đứng ăn uống, con còn không vui mừng; được gặp Như Lai đoái gọi một lời, con thật vô cùng vui sướng."

 Bấy giờ vua A-xà-thế liền đem cờ phướn, lọng che, hương hoa, nhạc kỹ mang theo ra cúng dường, đến trước lạy chân Phật, đi vòng quanh bên phải ba vòng; lễ kính xong, lui ngồi một bên.

 Bấy giờ Phật bảo vua A-xà-thế: "Đại vương, nay ta sẽ vì ông nói những điều cốt yếu của chính pháp. Ông hãy một lòng lắng nghe, lắng nghe. Phàm phu thường nên buộc tâm quán xét thân mình về hai mươi điều:

 Một là: trong thân ta trống rỗng, không có pháp vô lậu (pháp không còn rò rỉ phiền não, tức trí tuệ thanh tịnh). Hai là: không có các thiện căn. Ba là: sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, lặp lại không dứt) của ta chưa được điều phục. Bốn là: ta đã rơi xuống hố sâu, không chỗ nào là không đáng sợ. Năm là: dùng phương tiện gì để thấy được Phật tính. Sáu là: tu định (sự tập trung tâm ý) thế nào để thấy được Phật tính. Bảy là: sinh tử luôn là khổ, không có thường, lạc, ngã, tịnh (thường còn, an vui, tự tại chân thật, trong sạch). Tám là: tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật nghe pháp) là cái nạn khó mà tránh xa. Chín là: luôn bị kẻ oán thù (phiền não) đuổi theo. Mười là: không có một pháp nào ngăn được các cõi hữu (các cảnh giới tồn tại trong luân hồi)."

 "Mười một là: đối với ba đường ác chưa được giải thoát. Mười hai là: đầy đủ đủ thứ tà kiến (cái thấy sai lầm) xấu ác. Mười ba là: cũng chưa dựng được chiếc cầu để vượt qua bến ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hoại Tăng đoàn). Mười bốn là: sinh tử không bờ bến, chưa đến được bờ. Mười lăm là: không tạo nghiệp (hành động có tác dụng gây quả) thì không có quả báo. Mười sáu là: không có chuyện ta làm mà người khác chịu quả. Mười bảy là: không gieo nhân vui thì rốt cuộc không có quả vui. Mười tám là: nếu đã tạo nghiệp thì quả rốt cuộc không mất. Mười chín là: do vô minh (sự mê lầm, không thấy rõ sự thật) mà sinh, cũng do đó mà chết. Hai mươi là: quá khứ, vị lai, hiện tại thường buông lung."

 "Đại vương, người phàm phu thường phải đối với thân này làm hai mươi phép quán xét như vậy. Quán như vậy rồi thì không ưa sinh tử; không ưa sinh tử thì được chỉ quán (chỉ: dừng lặng tâm; quán: quan sát rõ bằng trí tuệ). Lúc ấy lần lượt quán tướng sinh, tướng trụ, tướng diệt của tâm; lần lượt quán tướng sinh, trụ, diệt của tâm. Đối với định, tuệ, tinh tấn, giới cũng như vậy. Quán sinh, trụ, diệt rồi, biết tướng của tâm cho đến tướng của giới, thì rốt cuộc không làm điều ác, không còn sợ chết, không còn sợ ba đường ác. Nếu không buộc tâm quán xét hai mươi điều như vậy, thì tâm buông lung, không điều ác nào không làm."

 Vua A-xà-thế nói: "Theo như con hiểu nghĩa Phật nói, thì từ xưa đến nay con chưa từng quán hai mươi điều này, cho nên đã tạo nhiều điều ác; vì tạo nhiều điều ác nên mới có nỗi sợ chết, sợ ba đường ác. Bạch Thế Tôn, chính con tự chuốc lấy tai họa, tạo tội nặng này: vua cha vô tội mà con ngang ngược hãm hại. Hai mươi điều này dù con có quán hay không quán, con nhất định sẽ rơi vào địa ngục A-tỳ."

 Phật bảo Đại vương: "Tính và tướng của tất cả các pháp đều vô thường (không thường còn), không có gì cố định. Sao vua lại nói nhất định sẽ rơi vào địa ngục A-tỳ?" Vua A-xà-thế bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu tất cả các pháp không có tướng cố định, thì tội giết của con cũng phải không cố định. Nếu việc giết là cố định thì tất cả các pháp không phải là không cố định."

 Phật nói: "Đại vương, lành thay lành thay! Chư Phật Thế Tôn nói tất cả các pháp đều không có tướng cố định. Vua lại biết được việc giết cũng không cố định. Vì thế nên biết việc giết không có tướng cố định. Đại vương, như ông nói 'vua cha vô tội mà con ngang ngược hãm hại', vậy cái gì là cha? Chỉ là đối với chúng sinh mang tên gọi giả tạm gồm năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí tạo tác, thức là sự hiểu biết phân biệt) mà sinh ra ý tưởng sai lầm cho đó là cha. Trong mười hai nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) và mười tám giới (sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức tương ứng), cái gì là cha?"

 "Nếu sắc là cha thì bốn ấm kia lẽ ra không phải. Nếu bốn ấm kia là cha thì sắc cũng lẽ ra không phải. Nếu sắc và phi sắc hợp lại làm cha thì không có lẽ ấy. Vì sao? Vì tính chất của sắc và phi sắc không thể hợp nhau. Đại vương, chúng sinh phàm phu đối với sắc ấm này sinh ý tưởng sai lầm cho là cha. Nhưng sắc ấm như vậy cũng không thể hại được. Vì sao? Sắc có mười loại (năm giác quan và năm đối tượng của chúng); trong mười loại ấy chỉ một loại là hình sắc có thể thấy, có thể cầm, có thể cân, có thể đo, có thể kéo, có thể trói. Tuy có thể thấy, có thể trói, nhưng tính chất của nó không dừng lại; vì không dừng lại nên không thể thấy được, không thể cầm nắm, không thể cân đo, không thể kéo trói. Tướng của sắc như vậy, làm sao có thể giết?"

 "Nếu sắc là cha, có thể giết, có thể hại, mắc tội báo, thì chín loại kia lẽ ra không phải; nếu chín loại kia không phải thì lẽ ra không có tội. Đại vương, sắc có ba loại: quá khứ, vị lai, hiện tại. Quá khứ và hiện tại thì không thể hại. Vì sao? Quá khứ thì đã qua rồi; hiện tại thì từng niệm từng niệm diệt mất. Vì ngăn chặn (sự tiếp nối ở) vị lai nên gọi đó là giết. Như vậy cùng một sắc, có khi có thể giết, có khi không thể giết. Có giết và không giết thì sắc là không cố định. Nếu sắc không cố định thì việc giết cũng không cố định. Vì giết không cố định nên quả báo cũng không cố định. Sao lại nói nhất định vào địa ngục?"

 "Đại vương, những tội nghiệp mà tất cả chúng sinh làm có hai loại: một là nhẹ, hai là nặng. Nếu chỉ do tâm và miệng làm thì gọi là nhẹ; do thân, miệng và tâm cùng làm thì gọi là nặng. Đại vương, tâm nghĩ, miệng nói mà thân không làm thì quả báo nhận được là nhẹ. Đại vương, ngày trước miệng vua không ra lệnh giết, mà chỉ nói chặt chân. Đại vương, nếu ra lệnh cho thị thần đứng mà chém đầu vua (cha), đến lúc ngồi mới chém thì còn không mắc tội (?), huống chi vua không ra lệnh, làm sao mắc tội?"

 "Nếu vua mắc tội thì chư Phật Thế Tôn cũng phải mắc tội. Vì sao? Cha ông là tiên vương Tần-bà-sa-la từng ở chỗ chư Phật gieo các thiện căn, cho nên ngày nay được ở ngôi vua. Nếu chư Phật không nhận sự cúng dường của ông ấy thì ông ấy đã không làm vua; nếu ông ấy không làm vua thì ông không thể vì ngôi nước mà sinh ra việc hãm hại. Nếu ông giết cha mà có tội, thì chư Phật chúng ta cũng phải có tội. Nếu chư Phật Thế Tôn không mắc tội, thì sao riêng ông lại mắc tội?"

 "Đại vương, ngày trước vua Tần-bà-sa-la có lòng ác. Ông đến núi Tỳ-phú-la đi săn hươu, đi khắp đồng hoang mà chẳng được gì, chỉ thấy một vị tiên (người tu khổ hạnh ở núi rừng) đầy đủ năm thần thông (năm năng lực siêu thường: thấy xa, nghe xa, biết lòng người, biết đời trước, biến hóa đi lại tự tại). Thấy rồi liền sinh lòng giận dữ độc ác: 'Nay ta đi săn mà không được gì chính là do người này, phải đuổi hắn đi.' Liền ra lệnh cho tả hữu giết người ấy. Người ấy khi sắp chết sinh lòng giận dữ độc ác, mất hết thần thông, và thề rằng: 'Ta thật vô tội. Ông dùng tâm và miệng ngang ngược giết hại ta. Đời sau ta cũng sẽ như vậy, lại dùng tâm và miệng mà hại ông.' Vua nghe xong liền sinh lòng hối hận, cúng dường thi thể."

 "Vua ấy như vậy mà còn chịu quả báo nhẹ, không rơi vào địa ngục, huống chi vua (A-xà-thế) không như vậy, lẽ nào lại phải chịu quả báo ở địa ngục? Tiên vương tự làm thì tự chịu, sao lại khiến vua mắc tội giết? Như vua nói vua cha vô tội, Đại vương sao lại nói là không có tội? Phàm có tội thì có tội báo; không có ác nghiệp thì không có tội báo. Cha ông là tiên vương nếu không có tội, làm sao có quả báo? Vua Tần-bà-sa-la ngay trong đời hiện tại cũng nhận cả quả lành lẫn quả dữ. Vì thế tiên vương cũng không cố định; vì không cố định nên việc giết cũng không cố định; giết không cố định thì sao lại nói nhất định vào địa ngục?"

 "Đại vương, sự điên cuồng mê loạn của chúng sinh có bốn loại: một là điên vì tham; hai là điên vì thuốc; ba là điên vì bùa chú; bốn là điên do nghiệp duyên đời trước. Đại vương, trong hàng đệ tử của ta có bốn loại điên này; dù họ làm nhiều điều ác, ta rốt cuộc không ghi nhận người ấy phạm giới. Việc người ấy làm không đưa đến ba đường ác. Nếu tỉnh lại cũng không nói là phạm. Vua vốn tham ngôi nước nên hãm hại vua cha; do tâm điên vì tham mà làm, sao lại mắc tội?"

 "Đại vương, như người say rượu mà hại mẹ mình, khi tỉnh lại lòng sinh ăn năn, nên biết nghiệp ấy cũng không chịu quả báo. Nay vua say vì tham, không phải do bản tâm làm; nếu không phải bản tâm thì sao mắc tội?"

 "Đại vương, ví như nhà ảo thuật ở đầu ngã tư đường làm ra đủ thứ huyễn hóa: trai gái, voi ngựa, chuỗi ngọc, quần áo. Người ngu cho là thật; người trí biết không phải thật có. Việc giết cũng vậy, phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật. Đại vương, ví như tiếng vang trong núi, người ngu cho là tiếng thật, người trí biết là không thật. Việc giết cũng vậy, phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật."

 "Đại vương, như người có kẻ thù giả vờ đến thân cận, người ngu cho là thân thật, người trí hiểu rõ mới biết là giả dối. Việc giết cũng vậy, phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật. Đại vương, như người cầm gương tự thấy hình mặt mình, người ngu cho là mặt thật, người trí hiểu rõ biết là không thật. Việc giết cũng vậy, phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật."

 "Đại vương, như hơi nóng bốc lên lúc trời nắng, người ngu cho là nước, người trí hiểu rõ biết không phải nước. Việc giết cũng vậy, phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật. Đại vương, như thành càn-thát-bà (ảo ảnh thành quách hiện trên không trung, tương truyền do thần nhạc càn-thát-bà biến ra, như ảo ảnh trên biển), người ngu cho là thật, người trí hiểu rõ biết là không thật. Việc giết cũng vậy, phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật. Đại vương, như người trong mộng hưởng thú vui ngũ dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, cảm xúc êm ái), người ngu cho là thật, người trí hiểu rõ biết là không thật. Việc giết cũng vậy, phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật."

 "Đại vương, pháp giết, nghiệp giết, người giết, quả của việc giết và sự giải thoát, ta đều hiểu rõ mà không có tội. Vua tuy biết giết, sao lại có tội? Đại vương, ví như có người coi giữ việc rượu, nếu không uống thì cũng không say; dù biết lửa cũng không bị lửa đốt. Vua cũng vậy, dù biết giết, sao lại có tội?"

 "Đại vương, có những chúng sinh lúc mặt trời mọc thì làm đủ thứ tội, lúc trăng mọc lại đi cướp trộm; mặt trời mặt trăng không mọc thì không làm tội. Tuy nhân mặt trời mặt trăng mà họ làm tội, nhưng mặt trời mặt trăng này thật không mắc tội. Việc giết cũng vậy, tuy do vua, nhưng vua thật không có tội."

 "Đại vương, như trong cung vua thường ra lệnh giết dê mà lòng chưa từng sợ hãi, sao riêng đối với cha lại sinh lòng sợ hãi? Tuy người và súc vật có sang hèn khác nhau, nhưng quý mạng sống và sợ chết thì cả hai không khác. Cớ sao đối với dê lòng xem nhẹ, không sợ hãi, mà đối với cha là tiên vương lại sinh lo khổ nặng nề?"

 "Đại vương, người thế gian là đầy tớ của ái dục (lòng tham đắm, yêu luyến), không được tự chủ, bị ái dục sai khiến mà làm việc giết hại. Giả như có quả báo thì đó là tội của ái dục. Vua không được tự chủ, có lỗi gì đâu?"

 "Đại vương, ví như Niết-bàn không phải có, không phải không, mà cũng là có. Việc giết cũng vậy, tuy không phải có, không phải không, mà cũng là có. Đối với người biết hổ thẹn thì là không phải có; đối với người không biết hổ thẹn thì là không phải không; người chịu quả báo thì gọi là có. Đối với người có không kiến (cái thấy cho rằng mọi thứ đều không có, không có nhân quả) thì là không phải có; đối với người có hữu kiến (cái thấy cho rằng mọi thứ đều thật có) thì là không phải không; người có cái thấy về hữu thì cũng gọi là có. Vì sao? Vì người có cái thấy về hữu thì có quả báo; người không có cái thấy về hữu thì không có quả báo."

 "Đối với người có thường kiến (cái thấy cho rằng mọi thứ thường còn mãi) thì là không phải không; đối với người có vô thường kiến (cái thấy cho rằng chết là hết) thì là không phải có. Người có cái thấy thường còn mãi mãi thì không thể là không. Vì sao? Vì người có cái thấy thường còn mãi mãi thì có quả của ác nghiệp. Vì thế người có cái thấy thường còn mãi mãi thì không thể là không. Vì nghĩa ấy, tuy không phải có, không phải không, mà cũng là có. Đại vương, cái gọi là chúng sinh chính là hơi thở ra vào; làm dứt hơi thở ra vào nên gọi là giết."

 "Chư Phật theo cách nói của thế gian cũng gọi đó là giết. Đại vương, sắc là vô thường, nhân duyên của sắc cũng vô thường; từ nhân vô thường sinh ra sắc thì sao lại thường còn được? Cho đến thức là vô thường, nhân duyên của thức cũng vô thường; từ nhân vô thường sinh ra thức thì sao lại thường còn được? Vì vô thường nên khổ; vì khổ nên không (trống rỗng, không có thực thể); vì không nên vô ngã (không có cái tôi chủ thể thường còn). Nếu đã là vô thường, khổ, không, vô ngã thì cái gì bị giết? Giết cái vô thường thì được Niết-bàn thường còn; giết cái khổ thì được vui; giết cái không thì được cái thật; giết cái vô ngã thì được chân ngã (cái ta chân thật). Đại vương, nếu giết cái vô thường, khổ, không, vô ngã thì cũng giống như ta. Ta cũng giết cái vô thường, khổ, không, vô ngã mà không vào địa ngục, sao ông lại vào?"

 Bấy giờ vua A-xà-thế theo lời Phật dạy quán sắc cho đến quán thức. Quán như vậy rồi, liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con mới biết sắc là vô thường, cho đến thức là vô thường. Nếu xưa kia con biết được như vậy thì đã không gây tội. Bạch Thế Tôn, xưa con từng nghe chư Phật Thế Tôn luôn làm cha mẹ cho chúng sinh; tuy nghe lời ấy nhưng vẫn chưa quyết chắc, nay thì biết chắc."

 "Bạch Thế Tôn, con cũng từng nghe núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) do bốn thứ báu tạo thành, là vàng, bạc, lưu ly (ngọc xanh biếc), pha lê; nếu có bầy chim đậu ở chỗ nào thì đồng màu với chỗ ấy. Tuy nghe lời ấy nhưng cũng chưa quyết chắc. Nay con đến núi Tu-di là Phật thì được đồng màu; được đồng màu tức là biết các pháp là vô thường, khổ, không, vô ngã."

 "Bạch Thế Tôn, con thấy ở thế gian từ hạt y-lan (cây có mùi hôi thối) mọc ra cây y-lan, chưa thấy y-lan mọc ra cây chiên-đàn (cây gỗ đàn hương thơm quý). Nay con mới thấy từ hạt y-lan mọc ra cây chiên-đàn. Hạt y-lan chính là thân con; cây chiên-đàn chính là lòng tin không gốc rễ trong tâm con. Không gốc rễ nghĩa là: ban đầu con không biết cung kính Như Lai, không tin Pháp và Tăng, đó gọi là không gốc rễ. Bạch Thế Tôn, nếu con không gặp Như Lai Thế Tôn, thì trong vô lượng a-tăng-kỳ kiếp con sẽ ở trong địa ngục lớn chịu vô lượng khổ. Nay con được thấy Phật; nhờ công đức có được từ việc thấy Phật này, con nguyện phá hoại tất cả phiền não và tâm ác của chúng sinh."

 Phật nói: "Đại vương, lành thay lành thay! Nay ta biết ông ắt có thể phá hoại tâm ác của chúng sinh." "Bạch Thế Tôn, nếu con quả thật có thể phá hoại các tâm ác của chúng sinh, thì dù con phải thường ở trong địa ngục A-tỳ, suốt vô lượng kiếp vì chúng sinh mà chịu khổ não lớn, con cũng không cho là khổ."

 Bấy giờ vô lượng nhân dân nước Ma-già-đà đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì vô lượng nhân dân như vậy phát tâm lớn, nên những tội nặng của vua A-xà-thế liền trở nên mỏng nhẹ. Vua cùng phu nhân và các cung nữ trong hậu cung đều cùng phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Bấy giờ vua A-xà-thế nói với Kỳ-bà: "Kỳ-bà, nay ta chưa chết mà đã được thân trời, bỏ mạng ngắn mà được mạng dài, bỏ thân vô thường mà được thân thường còn. Khiến chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đó chính là thân trời, mạng dài, thân thường còn; đó chính là làm đệ tử của chư Phật." Nói lời ấy xong, vua liền đem đủ thứ tràng báu, cờ phướn, lọng che, hương hoa, chuỗi ngọc, nhạc kỹ vi diệu cúng dường Phật, rồi lại dùng kệ (thơ tụng trong kinh Phật) khen ngợi rằng:

 Lời chân thật rất vi diệu, khéo léo trong câu chữ và ý nghĩa,

 Kho báu bí mật rất sâu xa, vì chúng sinh mà bày tỏ ra.

 Những lời rộng lớn bao la, vì chúng sinh mà nói gọn lại.

 Đầy đủ những lời như thế, khéo chữa lành bệnh cho chúng sinh.

 Nếu có những chúng sinh nào, được nghe những lời này,

 Dù tin hay không tin, đều biết chắc đó là lời Phật nói.

 Chư Phật thường nói lời êm dịu, vì chúng sinh mà nói lời thô nặng;

 Lời thô nặng và lời êm dịu, đều quy về đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao).

 Vì thế nay con, quy y (nương tựa trọn lòng) nơi Thế Tôn.

 Lời Như Lai chỉ một vị, giống như nước biển cả (chỉ một vị mặn),

 Đó gọi là chân lý bậc nhất, nên không có lời nào vô nghĩa.

 Những gì Như Lai nay nói ra, đủ thứ pháp vô lượng,

 Nam nữ lớn nhỏ được nghe, đều cùng đạt chân lý tối cao.

 Không nhân cũng không quả, không sinh và không diệt,

 Đó gọi là Đại Niết-bàn, người nghe phá tan mọi trói buộc (phiền não).

 Như Lai đối với tất cả, luôn làm cha mẹ hiền từ,

 Nên biết mọi chúng sinh, đều là con của Như Lai.

 Thế Tôn đại từ đại bi, vì chúng sinh mà tu khổ hạnh;

 (Chúng sinh) như người bị ma quỷ nhập, điên loạn làm nhiều điều càn.

 Nay con được thấy Phật, những điều lành có được nơi ba nghiệp (thân, miệng, ý),

 Nguyện đem công đức này, hồi hướng (hướng về, dâng trọn) về đạo vô thượng.

 Những gì nay con cúng dường, Phật, Pháp và chúng Tăng,

 Nguyện đem công đức này, cho Tam bảo mãi còn ở đời.

 Những gì nay con sẽ được, đủ thứ công đức,

 Nguyện đem phá hoại, bốn thứ ma (bốn thứ làm hại người tu: phiền não, năm ấm, cái chết và thiên ma) của chúng sinh.

 Con gặp bạn ác, tạo tội trong ba đời,

 Nay trước Phật sám hối, nguyện về sau không tạo nữa.

 Nguyện cho các chúng sinh, đều phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ),

 Buộc tâm luôn nhớ nghĩ, tất cả chư Phật mười phương.

 Lại nguyện cho chúng sinh, mãi phá hết phiền não,

 Thấy rõ ràng Phật tính, như Bồ-tát Diệu Đức (tức Bồ-tát Văn-thù, biểu tượng của trí tuệ) cùng các vị khác.

 Bấy giờ Thế Tôn khen vua A-xà-thế: "Lành thay lành thay! Nếu có người phát được tâm bồ-đề, nên biết người ấy là người làm trang nghiêm đại chúng của chư Phật. Đại vương, xưa kia ông đã ở chỗ Phật Tỳ-bà-thi (một vị Phật trong quá khứ xa xưa) lần đầu phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Từ đó đến lúc ta ra đời, trong khoảng thời gian ấy ông chưa từng rơi vào địa ngục chịu khổ. Đại vương nên biết, tâm bồ-đề có vô lượng quả báo như vậy. Đại vương, từ nay về sau hãy thường siêng tu tâm bồ-đề. Vì sao? Vì nhờ nhân duyên ấy mà sẽ tiêu diệt được vô lượng điều ác." Bấy giờ vua A-xà-thế cùng nhân dân cả nước Ma-già-đà từ chỗ ngồi đứng dậy, đi quanh Phật ba vòng, cáo từ trở về cung. Còn phẩm Thiên hạnh (hạnh tu theo lẽ tự nhiên, cao vượt) thì như kinh Tạp Hoa (tức kinh Hoa Nghiêm) đã nói.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video