Thiên 29 — Phẩm 22 – Bồ-tát Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương (phần 1)

 Phẩm Bồ-tát Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương, thứ hai mươi hai, phần một

 Lúc ấy, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật) bảo Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát; Bồ-tát là người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương rằng: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe)! Nếu có Bồ-tát ma-ha-tát tu hành theo kinh Đại Niết-bàn (Niết-bàn là cảnh giới giải thoát hoàn toàn, dứt hết phiền não và sống chết; Đại Niết-bàn là Niết-bàn rốt ráo của Phật) như thế, sẽ được mười điều công đức (phần lành, sức lành có được nhờ tu tập). Mười điều ấy không chung với hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát) và Bích-chi-phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy chỉ dạy, cũng gọi là Duyên giác), không thể nghĩ bàn, người nghe phải kinh ngạc lạ lùng. Chúng chẳng phải ở trong cũng chẳng phải ở ngoài, chẳng phải khó cũng chẳng phải dễ, chẳng phải tướng (hình dạng, dấu hiệu có thể nhận biết) cũng chẳng phải không có tướng, chẳng phải là pháp của thế gian, không có hình dáng, là điều thế gian không có.

 Mười điều ấy là gì? Điều thứ nhất gồm năm việc. Năm việc ấy là gì? Một là điều chưa từng nghe thì được nghe. Hai là nghe rồi thì đem lại lợi ích. Ba là dứt được lòng ngờ vực. Bốn là trí tuệ và tâm ngay thẳng, không cong vạy. Năm là biết được tạng bí mật của Như Lai (Như Lai là một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến; tạng bí mật là kho giáo pháp sâu kín). Đó là năm việc.

 Thế nào là chưa từng nghe mà được nghe? Đó là kho giáo pháp rất sâu, rất vi diệu, kín đáo: tất cả chúng sinh đều có Phật tánh (bản tánh có thể thành Phật vốn sẵn có trong mỗi chúng sinh); Phật, Pháp và chúng Tăng không có sai khác; tánh và tướng của Tam bảo (ba ngôi quý báu: Phật, Pháp là giáo lý, Tăng là đoàn thể người tu) là thường, lạc, ngã, tịnh (bốn đức của Niết-bàn: thường là còn mãi không đổi, lạc là an vui chân thật, ngã là cái ta chân thật tự tại, tịnh là trong sạch); tất cả chư Phật không có vị nào rốt cuộc vào Niết-bàn mà mất hẳn, mà luôn thường còn không biến đổi.

 Niết-bàn của Như Lai chẳng phải có chẳng phải không; chẳng phải hữu vi (pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) chẳng phải vô vi (pháp không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt); chẳng phải hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn trong vòng sống chết) chẳng phải vô lậu (không còn phiền não); chẳng phải sắc (vật chất, hình tướng) chẳng phải không phải sắc; chẳng phải danh (tên gọi, phần tinh thần) chẳng phải không phải danh; chẳng phải tướng chẳng phải không phải tướng; chẳng phải có chẳng phải không có; chẳng phải vật chẳng phải không phải vật; chẳng phải nhân chẳng phải quả; chẳng phải nương vào cái khác chẳng phải không nương; chẳng phải sáng chẳng phải tối; chẳng phải ra chẳng phải không ra; chẳng phải thường chẳng phải không thường; chẳng phải đoạn dứt chẳng phải không đoạn dứt; chẳng phải đầu chẳng phải cuối; chẳng phải quá khứ chẳng phải vị lai, chẳng phải hiện tại; chẳng phải ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) chẳng phải không phải ấm; chẳng phải nhập (mười hai chỗ tiếp xúc giữa sáu giác quan và sáu đối tượng) chẳng phải không phải nhập; chẳng phải giới (mười tám cõi phân loại gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) chẳng phải không phải giới; chẳng phải mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nối nhau tạo ra vòng sống chết) chẳng phải không phải mười hai nhân duyên. Những pháp rất sâu, vi diệu, kín đáo như thế, xưa nay chưa từng nghe, nay được nghe.

 Lại có điều chưa từng nghe, đó là tất cả kinh sách của ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo): bốn bộ Vi-đà (bốn bộ kinh thánh của đạo Bà-la-môn), luận Tỳ-già-la (sách về văn phạm, ngôn ngữ), luận Vệ-thế-sư (sách của phái Thắng luận, bàn về các phạm trù của vạn vật), luận Ca-tỳ-la (sách của phái Số luận do tiên nhân Ca-tỳ-la lập ra), tất cả các phép thần chú, phương thuốc chữa bệnh, nghề khéo, các chuyện nhật thực nguyệt thực, sự vận hành biến đổi của sao trời, sách đồ hình và sấm ký (lời đoán trước việc tương lai). Những kinh sách như thế, nghĩa bí mật của chúng trước kia chưa từng được nghe, nay nhờ kinh này mà biết được. Lại nữa, mười một bộ kinh, trừ bộ Tỳ-phật-lược (phần kinh Phương quảng, giảng giáo lý rộng lớn; trong mười hai thể loại kinh Phật), cũng không có nghĩa sâu kín như thế, nay nhờ kinh này mà biết được. Này thiện nam tử! Đó gọi là chưa từng nghe mà được nghe.

 Nghe rồi mà có lợi ích là thế nào? Nếu ai nghe và nhận lấy kinh Đại Niết-bàn này, thì biết được đầy đủ ý vị sâu xa của tất cả kinh điển Phương đẳng Đại thừa (Đại thừa là cỗ xe lớn, giáo pháp cứu độ khắp mọi người; Phương đẳng là các kinh Đại thừa nói rộng và bình đẳng). Ví như người nam người nữ soi vào tấm gương sáng sạch, thấy hình sắc của mình rõ ràng phân minh. Tấm gương Đại Niết-bàn cũng như thế: Bồ-tát cầm lấy thì thấy rõ được nghĩa sâu của kinh điển Đại thừa. Cũng như người ở trong nhà tối, cầm bó đuốc lớn thì thấy hết mọi vật; ngọn đuốc Đại Niết-bàn cũng như thế: Bồ-tát cầm lấy thì thấy được nghĩa sâu kín của Đại thừa. Cũng như mặt trời mọc lên có nghìn tia sáng, soi tỏ hết những chỗ tối tăm nơi các núi, khiến mọi người nhìn thấy vật ở xa; mặt trời trí tuệ trong sạch Đại Niết-bàn này cũng như thế, soi tỏ chỗ sâu thẳm của Đại thừa, khiến người Nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn và Duyên giác) nhìn xa thấy được con đường thành Phật. Vì sao vậy? Vì nghe và nhận lấy được kinh vi diệu Đại Niết-bàn này.

 Này thiện nam tử! Nếu có Bồ-tát ma-ha-tát nghe và nhận lấy kinh Đại Niết-bàn như thế, thì biết được tên gọi của tất cả các pháp. Nếu lại chép viết, đọc tụng thông thuộc, giảng rộng cho người khác, suy ngẫm nghĩa lý, thì biết được nghĩa lý của tất cả các pháp. Này thiện nam tử! Người chỉ nghe thì chỉ biết tên gọi mà không biết nghĩa; nếu chép viết, giữ gìn, đọc tụng, giảng rộng cho người, suy ngẫm nghĩa lý thì biết được nghĩa.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Người nghe kinh này, nghe nói có Phật tánh mà chưa thấy được; chép viết, đọc tụng, giảng rộng cho người, suy ngẫm nghĩa lý thì thấy được. Người nghe kinh này nghe có tên gọi "đàn" (bố thí) mà chưa thấy được đàn ba-la-mật (bố thí đến chỗ viên mãn, đưa người sang bờ giải thoát; ba-la-mật nghĩa là đến bờ bên kia); chép viết, đọc tụng, giảng rộng cho người, suy ngẫm nghĩa lý thì thấy được đàn ba-la-mật. Cho đến bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ viên mãn thấu suốt thật tướng các pháp) cũng như thế.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát nếu nghe được kinh Đại Niết-bàn này thì biết pháp, biết nghĩa, đủ hai thứ vô ngại (hiểu biết và diễn nói không bị trở ngại: thông suốt về pháp và thông suốt về nghĩa). Ở giữa các sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế của Ấn Độ), hoặc trời, ma, Phạm thiên (vị trời cai quản cõi Phạm), trong tất cả thế gian, đều không sợ hãi, chỉ bày phân biệt mười hai bộ kinh (mười hai thể loại kinh Phật), giảng nói nghĩa lý không sai lệch. Không cần nghe từ người khác mà tự biết, gần với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (quả giác ngộ vô thượng, chánh đẳng chánh giác, tức thành Phật). Này thiện nam tử! Đó gọi là nghe rồi mà có lợi ích.

 Dứt lòng ngờ vực là thế nào? Ngờ vực có hai loại: một là ngờ về tên gọi, hai là ngờ về nghĩa. Người nghe kinh này dứt được lòng ngờ về tên gọi; người suy ngẫm nghĩa lý dứt được lòng ngờ về nghĩa. Lại nữa, này thiện nam tử! Ngờ vực có năm loại: một là ngờ Phật có chắc chắn vào Niết-bàn hay không; hai là ngờ Phật có thường còn hay không; ba là ngờ Phật có thật an vui hay không; bốn là ngờ Phật có thật trong sạch hay không; năm là ngờ Phật có thật là cái ta chân thật hay không. Người nghe kinh này thì mối ngờ về Phật nhập Niết-bàn dứt hẳn; chép viết, đọc tụng, giảng rộng cho người, suy ngẫm nghĩa lý thì bốn mối ngờ kia dứt hẳn. Lại nữa, này thiện nam tử! Ngờ vực có ba loại: một là ngờ Thanh văn là có hay không; hai là ngờ Duyên giác là có hay không; ba là ngờ Phật thừa (cỗ xe đưa đến thành Phật) là có hay không. Người nghe kinh này thì ba mối ngờ ấy diệt hẳn không còn sót; chép viết, đọc tụng, giảng rộng cho người, suy ngẫm nghĩa lý thì biết rõ tất cả chúng sinh đều có Phật tánh.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Nếu có chúng sinh không được nghe kinh Đại Niết-bàn này thì lòng ngờ rất nhiều, như: thường hay vô thường, vui hay không vui, sạch hay không sạch, có ta hay không ta, có sinh mạng hay không phải sinh mạng, là chúng sinh hay không phải chúng sinh, rốt ráo hay không rốt ráo, đời sau hay đời trước, có hay không, khổ hay không khổ, tập hay không phải tập, đạo hay không phải đạo, diệt hay không phải diệt (khổ, tập, diệt, đạo là bốn chân lý: khổ là nỗi khổ, tập là nguyên nhân của khổ, diệt là sự dứt khổ, đạo là con đường dứt khổ), pháp hay không phải pháp, thiện hay không thiện, không hay chẳng phải không. Người nghe kinh này thì những mối ngờ ấy đều dứt hẳn.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Nếu ai không được nghe kinh này, lại còn nhiều thứ ngờ vực khác, như: sắc là ta chăng? Thọ (cảm nhận), tưởng (nhận biết hình tướng), hành (ý chí, tâm hành tạo tác), thức (sự phân biệt nhận biết) là ta chăng? Mắt thấy hay ta thấy? Cho đến thức biết hay ta biết? Sắc chịu quả báo hay ta chịu quả báo? Cho đến thức chịu quả báo hay ta chịu quả báo? Sắc đi đến đời sau hay ta đi đến đời sau? Cho đến thức cũng như vậy. Pháp sống chết có đầu có cuối, hay không đầu không cuối? Người nghe kinh này thì những mối ngờ như vậy cũng dứt hẳn.

 Lại có người ngờ rằng: kẻ nhất-xiển-đề (kẻ đã dứt hết căn lành, không tin nhân quả), người phạm bốn trọng cấm (bốn giới nặng nhất của người xuất gia: giết người, trộm cắp, dâm dục, nói dối là mình đã chứng đạo), người gây năm tội nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp Tăng), người phỉ báng kinh Phương đẳng — những hạng ấy có Phật tánh hay không có Phật tánh? Người nghe kinh này thì những mối ngờ như vậy đều dứt hẳn. Lại có người ngờ: thế gian có giới hạn hay không có giới hạn? Có thế giới khắp mười phương (đông, tây, nam, bắc, bốn phương góc, trên và dưới) hay không có thế giới mười phương? Người nghe kinh này thì những mối ngờ như vậy cũng dứt hẳn. Đó gọi là dứt được lòng ngờ vực.

 Trí tuệ và tâm ngay thẳng, không tà vạy là thế nào? Tâm nếu còn ngờ thì cái thấy không chân chánh. Tất cả phàm phu (người thường chưa chứng đạo) nếu không được nghe kinh điển vi diệu Đại Niết-bàn này thì cái thấy tà vạy; cho đến hàng Thanh văn và Bích-chi-phật thì cái thấy cũng cong vạy. Thế nào gọi là cái thấy tà vạy của tất cả phàm phu? Ở nơi pháp hữu lậu thì thấy là thường, vui, ta, sạch; ở nơi Như Lai thì thấy là vô thường, khổ, không sạch, không ta. Thấy có chúng sinh, có thọ mạng, có kẻ biết kẻ thấy; cho cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ (cõi trời cao nhất trong ba cõi, nơi tâm tưởng cực kỳ vi tế, chẳng phải có tưởng chẳng phải không tưởng) là Niết-bàn; thấy trời Tự Tại (vị thần Đại Tự Tại mà ngoại đạo tôn thờ là đấng tạo hóa) có Bát thánh đạo (tám con đường chân chánh dẫn đến giải thoát); có kiến chấp "có" (cho rằng mọi vật thường còn), kiến chấp "đoạn" (cho rằng chết là mất hẳn). Những cái thấy như thế gọi là tà vạy. Bồ-tát ma-ha-tát nếu được nghe kinh Đại Niết-bàn này, tu hành thánh hạnh (hạnh tu của bậc thánh, như giữ giới, thiền định, trí tuệ) thì dứt bỏ được những cái thấy tà vạy như thế.

 Thế nào gọi là cái thấy tà vạy của hàng Thanh văn, Duyên giác? Họ thấy rằng Bồ-tát từ cõi trời Đâu-suất (cõi trời nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ) giáng xuống, cỡi voi trắng gửi thần thức vào thai mẹ; cha tên Tịnh Phạn, mẹ tên Ma-da; ở thành Ca-tỳ-la (kinh đô nước của dòng họ Thích), nằm trong thai đủ mười tháng rồi sinh ra; sinh ra chưa chạm đất thì trời Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) đưa tay đón đỡ; long vương Nan-đà và Bà-nan-đà phun nước tắm cho; đại quỷ thần vương Ma-ni-bạt-đà cầm lọng báu đứng hầu phía sau; thần đất hóa ra hoa đỡ dưới chân; đi về bốn phương, mỗi phương đủ bảy bước; đến đền thờ trời thì các tượng trời đều đứng dậy đón rước; tiên nhân A-tư-đà bế lên xem tướng, xem tướng xong thì đau buồn khổ sở, tự thương mình sắp chết, không được thấy Phật ra đời; đến chỗ thầy học chữ, học toán, bắn cung, cỡi ngựa đánh xe, đồ hình sấm ký và các nghề khéo; sống trong cung sâu với sáu vạn thể nữ (cung nữ) vui chơi hưởng lạc; ra khỏi thành dạo xem, đến vườn Ca-tỳ-la, dọc đường gặp người già, cho đến gặp vị sa-môn mặc pháp phục đi qua; trở về trong cung, nhìn hình dạng các thể nữ giống như bộ xương khô, mọi cung điện chẳng khác gì mồ mả; chán ghét mà xuất gia, nửa đêm vượt thành ra đi; đến chỗ các đại tiên nhân Uất-đà-già, A-la-la, nghe giảng về Thức xứ (cõi trời Vô biên thức xứ, nơi tâm chỉ quán thức vô biên) và Phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ; nghe xong quán xét kỹ thấy những cõi ấy là vô thường, khổ, không sạch, không ta; bỏ đi đến dưới gốc cây tu đủ các khổ hạnh suốt sáu năm; biết khổ hạnh ấy không thể thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; lúc đó lại đến sông A-di-la-bạt-đề tắm gội, nhận bát cháo sữa do cô gái chăn bò dâng lên; nhận xong đi đến dưới cây Bồ-đề, phá quân ma Ba-tuần (ma vương cõi Dục, chuyên ngăn cản người tu đạo), thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; ở thành Ba-la-nại, vì năm vị tỳ-kheo (người xuất gia nam) lần đầu chuyển pháp luân (giảng pháp, ví giáo pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não); cho đến ở thành Câu-thi-na này vào Bát Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, tức Phật qua đời). Những cái thấy như thế gọi là cái thấy cong vạy của Thanh văn, Duyên giác.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát nghe và nhận lấy kinh Đại Niết-bàn này thì dứt bỏ được tất cả những cái thấy như thế. Nếu chép viết, đọc tụng thông thuộc, giảng nói cho người, suy ngẫm nghĩa lý thì được cái thấy ngay thẳng, không tà vạy. Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát tu hành kinh Đại Niết-bàn này, biết rõ rằng Bồ-tát từ vô lượng kiếp (kiếp là khoảng thời gian cực kỳ lâu dài) đến nay không hề từ cõi Đâu-suất gửi thần thức vào thai mẹ, cho đến ở thành Câu-thi-na vào Bát Niết-bàn. Đó gọi là cái thấy ngay thẳng của Bồ-tát ma-ha-tát.

 Biết được nghĩa sâu kín của Như Lai là thế nào? Đó chính là Đại Bát Niết-bàn: tất cả chúng sinh đều có Phật tánh; người phạm bốn trọng cấm sám hối, trừ bỏ lòng phỉ báng chánh pháp, dứt sạch năm tội nghịch, diệt bỏ tính nhất-xiển-đề, rồi sau đó thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đó gọi là nghĩa rất sâu bí mật.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Thế nào nữa gọi là nghĩa rất sâu? Tuy biết chúng sinh thật không có cái ta, nhưng ở đời vị lai vẫn không mất nghiệp quả (kết quả do hành động thiện ác gây ra). Tuy biết năm ấm diệt hết ở đây, nhưng nghiệp thiện ác trọn không hư mất. Tuy có các nghiệp mà không tìm được kẻ làm ra nghiệp. Tuy có chỗ đến mà không có kẻ đi đến. Tuy có trói buộc mà không có kẻ bị trói. Tuy có Niết-bàn mà cũng không có kẻ diệt. Đó gọi là nghĩa rất sâu bí mật."

 Lúc ấy, Bồ-tát ma-ha-tát Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Theo chỗ con hiểu nghĩa 'nghe điều chưa nghe' mà Phật nói, thì nghĩa ấy không đúng. Vì sao? Pháp nếu là có thì phải chắc chắn có; pháp nếu là không thì phải chắc chắn không. Cái không thì không nên sinh ra, cái có thì không nên diệt mất. Nếu đã nghe thì đó là nghe; nếu không nghe thì đó là không nghe. Sao lại nói nghe điều chưa nghe? Bạch Thế Tôn! Nếu không thể nghe thì đó là không nghe; nếu đã nghe rồi thì không nghe lại nữa. Vì sao? Vì đã được nghe rồi. Sao lại nói nghe điều chưa nghe?

 Ví như người đi: đã đến thì không còn đi, đang đi thì chưa đến. Cũng như đã sinh thì không sinh nữa, chưa sinh thì không sinh; đã được thì không được nữa, chưa được thì không được; đã nghe thì không nghe nữa, chưa nghe thì không nghe, cũng như thế. Bạch Thế Tôn! Nếu chưa nghe mà được nghe, thì tất cả chúng sinh chưa có Bồ-đề (giác ngộ) lẽ ra phải có, chưa được Niết-bàn lẽ ra phải được, chưa thấy Phật tánh lẽ ra phải thấy Phật tánh. Sao lại nói Bồ-tát Thập trụ (Bồ-tát đã lên đến bậc thứ mười, bậc cao nhất trước quả Phật) tuy thấy Phật tánh nhưng chưa thấy rõ ràng?

 Bạch Thế Tôn! Nếu chưa nghe mà được nghe, thì Như Lai ngày xưa được nghe từ ai? Nếu nói là được nghe, thì sao trong kinh A-hàm (bộ kinh cổ ghi lời Phật dạy) Như Lai lại nói mình không có thầy? Nếu chưa nghe thì không nghe mà Như Lai vẫn thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì tất cả chúng sinh không nghe cũng không nghe, lẽ ra cũng thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nếu Như Lai không nghe kinh Đại Niết-bàn này mà thấy được Phật tánh, thì tất cả chúng sinh không nghe kinh này lẽ ra cũng thấy được.

 Bạch Thế Tôn! Phàm là sắc thì có cái thấy được, có cái không thấy được; tiếng cũng như thế, có cái nghe được, có cái không nghe được. Đại Niết-bàn này chẳng phải sắc chẳng phải tiếng, sao lại nói có thể thấy, nghe được? Bạch Thế Tôn! Quá khứ đã diệt thì không thể nghe; vị lai chưa đến cũng không thể nghe; hiện tại lúc đang nghe thì chưa gọi là nghe; nghe xong thì tiếng đã mất, không thể nghe nữa. Đại Niết-bàn này cũng chẳng phải quá khứ, vị lai, hiện tại. Nếu chẳng thuộc ba đời thì không thể nói; nếu không thể nói thì không thể nghe. Sao lại nói Bồ-tát tu kinh Đại Niết-bàn này thì nghe điều chưa nghe?"

 Lúc ấy, Thế Tôn khen Bồ-tát ma-ha-tát Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương rằng: "Hay thay, hay thay! Này thiện nam tử! Ông nay khéo biết tất cả các pháp như huyễn hóa, như ánh nắng dợn (ảo ảnh hơi nóng giữa trời nắng), như thành Càn-thát-bà (thành ảo hiện giữa không trung, tương truyền do thần nhạc Càn-thát-bà hóa ra), như vết vẽ trên mặt nước, cũng như bọt nước, như thân cây chuối rỗng không chẳng có lõi thật; chẳng phải sinh mạng, chẳng phải cái ta, không có khổ vui; đúng như điều mà Bồ-tát Thập trụ (Bồ-tát ở bậc thứ mười) biết và thấy."

 Khi ấy, trong đại chúng bỗng nhiên trong khoảnh khắc có ánh sáng lớn: chẳng phải màu xanh mà thấy xanh, chẳng phải màu vàng mà thấy vàng, chẳng phải màu đỏ mà thấy đỏ, chẳng phải màu trắng mà thấy trắng, chẳng phải sắc mà thấy sắc, chẳng phải sáng mà thấy sáng, chẳng phải thấy mà thấy. Lúc ấy đại chúng gặp ánh sáng này, thân tâm khoan khoái vui sướng, ví như vị tỳ-kheo vào định Sư tử vương (một loại thiền định cao, uy dũng như sư tử chúa).

 Lúc ấy, Bồ-tát ma-ha-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Ánh sáng này nay do ai phóng ra?" Lúc ấy Như Lai im lặng không nói. Bồ-tát Ca-diếp lại hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Vì nhân duyên gì mà có ánh sáng này chiếu đến đại chúng?" Văn-thù-sư-lợi im lặng không đáp. Lúc ấy Bồ-tát Vô Biên Thân lại hỏi Bồ-tát Ca-diếp: "Ánh sáng này nay là của ai?" Bồ-tát Ca-diếp im lặng không nói. Bồ-tát Tịnh Trụ Vương Tử lại hỏi Bồ-tát Vô Biên Thân: "Vì nhân duyên gì mà trong đại chúng này có ánh sáng ấy?" Bồ-tát Vô Biên Thân im lặng không nói. Năm trăm vị Bồ-tát đều như thế, tuy hỏi nhau nhưng không ai trả lời.

 Lúc ấy, Thế Tôn hỏi Văn-thù-sư-lợi rằng: "Văn-thù-sư-lợi! Vì nhân duyên gì mà trong đại chúng này có ánh sáng ấy?" Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn! Ánh sáng ấy gọi là trí tuệ. Trí tuệ tức là thường còn. Pháp thường còn thì không có nhân duyên. Sao Phật lại hỏi vì nhân duyên gì có ánh sáng này? Ánh sáng này gọi là Đại Niết-bàn. Đại Niết-bàn thì gọi là thường còn. Pháp thường còn không do nhân duyên. Sao Phật lại hỏi vì nhân duyên gì có ánh sáng này? Ánh sáng này chính là Như Lai. Như Lai chính là thường còn. Pháp thường còn không do nhân duyên. Sao Như Lai lại hỏi về nhân duyên? Ánh sáng gọi là đại từ đại bi (lòng thương yêu lớn, ban vui cho chúng sinh, và lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh). Đại từ đại bi gọi là thường còn. Pháp thường còn không do nhân duyên. Sao Như Lai lại hỏi về nhân duyên? Ánh sáng chính là niệm Phật (luôn nhớ nghĩ đến Phật). Niệm Phật gọi là thường còn. Pháp thường còn không do nhân duyên. Sao Như Lai lại hỏi về nhân duyên? Ánh sáng chính là con đường không chung với tất cả Thanh văn, Duyên giác. Con đường không chung với Thanh văn, Duyên giác tức gọi là thường còn. Pháp thường còn không do nhân duyên. Sao Như Lai lại hỏi về nhân duyên? Bạch Thế Tôn! Nhưng cũng có nhân duyên: nhờ diệt vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) mà thắp sáng được ngọn đèn A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi! Nay ông chớ đi vào đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối cao, tuyệt đối) rất sâu của các pháp, mà nên dùng thế đế (chân lý theo cách hiểu thông thường của thế gian) để giải nói."

 Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn! Từ đây về phương Đông, qua khỏi số thế giới nhiều như cát của hai mươi con sông Hằng, có một cõi Phật tên là Bất Động. Chỗ vị Phật ấy ở, chiều dọc chiều ngang bằng nhau, đủ một vạn hai nghìn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng vài chục dặm). Đất ở đó bằng bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não), không có đất đá, bằng phẳng mềm mại, không có hào rãnh hầm hố. Cây cối ở đó làm bằng bốn thứ báu: vàng, bạc, lưu ly (một loại ngọc màu xanh biếc) và pha lê; hoa quả sum suê, lúc nào cũng có. Nếu có chúng sinh ngửi hương hoa ấy thì thân tâm an vui, ví như vị tỳ-kheo vào thiền thứ ba (bậc thiền định thứ ba trong bốn bậc thiền, có niềm vui sâu lắng). Chung quanh lại có ba nghìn con sông lớn, nước rất vi diệu, đủ tám vị. Nếu có chúng sinh tắm trong ấy thì được hoan hỷ vui sướng, ví như vị tỳ-kheo vào thiền thứ hai (bậc thiền định thứ hai, tâm hoan hỷ vui thích).

 Sông ấy có nhiều thứ hoa: hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa ba-đầu-ma (sen đỏ), hoa câu-vật-đầu (sen vàng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoa thơm, hoa rất thơm, hoa thơm vi diệu, hoa nở mãi, hoa mà tất cả chúng sinh hái không bị ngăn cấm. Hai bên bờ sông cũng có nhiều hoa, như: hoa a-đề-mục-đa-già, hoa chiêm-bà, hoa ba-tra-la, hoa bà-sư-la, hoa ma-lợi-ca, hoa đại ma-lợi-ca, hoa tân ma-lợi-ca, hoa tu-ma-na, hoa do-đề-ca, hoa đàn-xu-ca-lợi (?), hoa nở mãi, hoa mà tất cả chúng sinh hái không bị ngăn cấm. Đáy sông trải cát vàng, có bốn bậc thềm bằng vàng, bạc, lưu ly và pha lê nhiều màu. Có nhiều loài chim bay đến tụ tập trong đó. Lại có vô số cọp, sói, sư tử và các loài chim thú dữ, nhưng chúng nhìn nhau với lòng thương như nhìn con đỏ.

 Trong thế giới ấy hoàn toàn không có người phạm giới nặng, phỉ báng chánh pháp, cũng không có kẻ nhất-xiển-đề (kẻ dứt hết căn lành), không có người phạm năm tội nghịch. Đất ấy khí hậu điều hòa, không có những khổ não lạnh, nóng, đói, khát; không có tham dục, giận dữ, buông lung, ganh ghét; không có mặt trời mặt trăng, ngày đêm, mùa tiết, giống như cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai thuộc cõi Dục, do Đế Thích cai quản) thứ hai. Nhân dân nơi ấy đều có thân sáng chói, ai nấy đều không có lòng kiêu mạn; tất cả đều là Bồ-tát đại sĩ (bậc có chí lớn, tức Bồ-tát), đều được thần thông (năng lực siêu phàm), đầy đủ công đức lớn. Tâm họ đều tôn trọng chánh pháp, đi theo Đại thừa, yêu mến Đại thừa, ham thích Đại thừa, giữ gìn quý tiếc Đại thừa; thành tựu trí tuệ lớn, được đại tổng trì (năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp), tâm luôn thương xót tất cả chúng sinh.

 Đức Phật ở đó hiệu là Mãn Nguyệt Quang Minh Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (mười danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến; bậc đáng được cúng dường; bậc hiểu biết chân chánh khắp cả; bậc đủ trí tuệ và đức hạnh; bậc đã khéo đi đến giải thoát; bậc hiểu rõ thế gian; bậc cao nhất không ai hơn; bậc khéo điều phục con người; bậc thầy của trời và người; bậc giác ngộ được thế gian tôn kính). Ở chỗ ngài ở, hễ ngài giảng nói điều gì, chúng sinh cõi ấy không ai là không được nghe. Ngài đang vì Bồ-tát ma-ha-tát Lưu Ly Quang giảng nói kinh Đại Niết-bàn như thế này."

 Phật nói: "Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát nếu tu hành kinh Đại Niết-bàn thì điều chưa từng nghe đều được nghe."

 [Văn-thù-sư-lợi thưa tiếp:] "Bồ-tát ma-ha-tát Lưu Ly Quang kia hỏi Phật Mãn Nguyệt Quang Minh, cũng giống y như điều Bồ-tát ma-ha-tát Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương ở đây đã hỏi, không khác gì. Phật Mãn Nguyệt Quang Minh liền bảo Bồ-tát Lưu Ly Quang rằng: 'Này thiện nam tử! Về phương Tây, cách đây số cõi Phật nhiều như cát của hai mươi con sông Hằng, có một thế giới tên là Ta-bà (cõi thế giới chúng ta đang ở, nghĩa là cõi phải chịu đựng khổ đau). Đất ấy nhiều núi đồi, gò đống, đất cát, sỏi đá, gai góc, gai độc mọc khắp nơi; thường có khổ não đói khát, nóng nực. Nhân dân nơi ấy không biết cung kính sa-môn, bà-la-môn, cha mẹ, thầy dạy và bậc bề trên; tham đắm điều trái phép, ham muốn điều trái phép, tu theo tà pháp, không tin chánh pháp; tuổi thọ ngắn ngủi, có kẻ làm việc gian dối, vua phải trị tội. Vua tuy có nước mà không biết đủ, đối với của cải người khác thì sinh lòng tham lợi, dấy binh đánh nhau, người chết oan rất nhiều. Vì vua làm những việc trái phép như thế, nên các thiện thần của bốn vị Thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương) không vui lòng, vì vậy giáng xuống tai họa hạn hán, lúa gạo mất mùa, nhân dân nhiều bệnh tật, khổ não không kể xiết.

 Ở đó có Đức Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Ngài lòng đại bi thuần hậu, vì thương xót chúng sinh nên ở thành Câu-thi-na, giữa hai cây sa-la (sa-la song thọ: hai cặp cây sa-la, nơi Phật nhập Niết-bàn), vì đại chúng mà giảng rộng kinh Đại Niết-bàn như thế này. Ở đó có vị Bồ-tát tên là Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương đã hỏi việc này giống y như ông. Đức Phật ấy nay đang trả lời, ông hãy mau đến đó, tự mình sẽ được nghe.'

 Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Lưu Ly Quang kia nghe việc ấy xong, cùng với tám vạn bốn nghìn vị Bồ-tát ma-ha-tát muốn đến đây, cho nên trước hiện điềm lành. Vì nhân duyên ấy mà có ánh sáng này. Đó gọi là nhân duyên mà cũng chẳng phải nhân duyên."

 Lúc ấy, Bồ-tát Lưu Ly Quang cùng với tám vạn bốn nghìn vị Bồ-tát, mang theo các phướn, lọng, hương, hoa, chuỗi ngọc anh lạc và đủ thứ âm nhạc, gấp bội hơn trước, cùng đến thành Câu-thi-na này, giữa hai cây sa-la, đem các phẩm vật cúng dường của mình cúng dường lên Phật, cúi đầu mặt lễ dưới chân Phật, chắp tay cung kính, đi vòng quanh bên phải ba vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính). Làm lễ kính xong, lui về ngồi một bên.

 Lúc ấy, Thế Tôn hỏi vị Bồ-tát kia: "Này thiện nam tử! Ông là đã đến hay chưa đến?" Bồ-tát Lưu Ly Quang thưa: "Bạch Thế Tôn! Đến cũng chẳng phải là đến, không đến cũng chẳng phải là đến. Con quán xét nghĩa này thấy hoàn toàn không có sự đến. Bạch Thế Tôn! Các hành (các pháp do nhân duyên tạo thành) nếu là thường thì cũng không đến; nếu là vô thường thì cũng không có đến. Nếu người thấy có tánh chúng sinh thì có đến, không đến; nay con không thấy chúng sinh có tánh cố định, thì sao có thể nói có đến, không đến?

 Người kiêu mạn thì thấy có đi, có đến; người không kiêu mạn thì không có đi đến. Người có hành bám giữ thì thấy có đi đến; người không có hành bám giữ thì không có đi đến. Nếu thấy Như Lai rốt cuộc vào Niết-bàn mà mất hẳn thì có đi đến; không thấy Như Lai rốt cuộc vào Niết-bàn mà mất hẳn thì không có đi đến. Không nghe Phật tánh thì có đi đến; nghe Phật tánh thì không có đi đến. Nếu thấy hàng Thanh văn, Bích-chi-phật có Niết-bàn thì có đi đến; không thấy hàng Thanh văn, Bích-chi-phật có Niết-bàn thì không có đi đến. Nếu thấy hàng Thanh văn, Bích-chi-phật có thường, lạc, ngã, tịnh (bốn đức: thường còn, an vui, cái ta chân thật, trong sạch) thì có đi đến; nếu không thấy như vậy thì không có đi đến. Nếu thấy Như Lai không có thường, lạc, ngã, tịnh thì có đi đến; nếu thấy Như Lai có thường, lạc, ngã, tịnh thì không có đi đến.

 Bạch Thế Tôn! Xin tạm gác việc này lại. Con muốn có điều thưa hỏi, cúi xin Ngài rủ lòng thương xót, cho phép con hỏi đôi chút."

 Phật nói: "Này thiện nam tử! Ông cứ tùy ý hỏi, nay đúng là lúc. Ta sẽ vì ông phân biệt giải nói. Vì sao vậy? Chư Phật khó gặp như hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền ba nghìn năm mới nở một lần), giáo pháp cũng khó được nghe như thế, trong mười hai bộ kinh thì kinh Phương đẳng lại càng khó gặp. Vì vậy phải chuyên tâm nghe nhận."

 Bấy giờ, Bồ-tát ma-ha-tát Lưu Ly Quang đã được cho phép, lại được dặn dò, liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát ma-ha-tát tu hành kinh Đại Niết-bàn thì nghe được điều chưa từng nghe?"

 Lúc ấy Như Lai khen rằng: "Hay thay, hay thay! Này thiện nam tử! Ông nay muốn đi tận cùng biển Đại thừa Đại Niết-bàn này, lại đúng lúc gặp Ta là người có thể khéo giải nói. Lưới nghi và mũi tên độc mà ông đang mắc phải, Ta là bậc đại y có thể khéo nhổ ra. Ông đối với Phật tánh còn chưa rõ, Ta có ngọn đuốc trí tuệ có thể soi sáng cho. Ông nay muốn vượt qua dòng sông lớn sống chết, Ta có thể làm người lái thuyền lớn cho ông. Ông đối với Ta nghĩ như cha mẹ, Ta đối với ông cũng có lòng thương như con đỏ. Lòng ông nay tham cầu báu vật chánh pháp, lại gặp Ta là người có nhiều báu vật ấy, có thể ban cho. Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ nhớ lấy, Ta sẽ vì ông phân biệt giảng giải.

 Này thiện nam tử! Người muốn nghe pháp thì nay đúng là lúc. Nếu nghe pháp rồi thì phải sinh lòng kính tin, hết lòng nghe nhận, cung kính tôn trọng. Đối với chánh pháp chớ tìm lỗi. Chớ nghĩ đến tham dục, giận dữ, ngu si. Chớ xét dòng họ, hay dở của vị pháp sư (người giảng pháp). Nghe pháp rồi chớ sinh kiêu mạn. Chớ vì sự cung kính, danh tiếng, lợi lộc cúng dường; mà nên vì lợi ích của pháp cam lộ (nước thần bất tử, ví cho giáo pháp đem lại giải thoát) để vượt khỏi đời. Cũng chớ nghĩ rằng: 'Ta nghe pháp rồi, trước tự độ mình sau mới độ người; trước tự giải thoát mình sau mới giải thoát người; trước tự an mình sau mới an người; trước tự mình vào Niết-bàn rồi sau mới khiến người được Niết-bàn.' Đối với Phật, Pháp, Tăng nên nghĩ là bình đẳng như nhau. Đối với sống chết nên nghĩ là khổ lớn. Đối với Đại Niết-bàn nên nghĩ là thường, lạc, ngã, tịnh. Trước vì người khác rồi sau mới vì mình. Nên vì Đại thừa, chớ vì Nhị thừa. Đối với tất cả các pháp đều không bám trụ, cũng chớ chuyên chấp giữ tướng của các pháp. Đối với các pháp chớ sinh lòng tham, mà thường nghĩ mình đang biết pháp, thấy pháp. Này thiện nam tử! Ông nếu hết lòng nghe pháp như thế, thì đó gọi là nghe điều chưa từng nghe.

 Này thiện nam tử! Có chưa nghe mà nghe, có chưa nghe mà không nghe, có nghe mà không nghe, có nghe mà nghe. Này thiện nam tử! Cũng như không sinh mà sinh, không sinh mà không sinh, sinh mà không sinh, sinh mà sinh. Cũng như chưa đến mà đến, chưa đến mà không đến, đến mà không đến, đến mà đến."

 "Bạch Thế Tôn! Thế nào là không sinh mà sinh?" "Này thiện nam tử! Đứng theo thế đế mà nói, lúc mới ra khỏi thai, đó gọi là không sinh mà sinh." "Thế nào là không sinh mà không sinh?" "Này thiện nam tử! Đại Niết-bàn này không có tướng sinh, đó gọi là không sinh mà không sinh." "Thế nào là sinh mà không sinh?" "Này thiện nam tử! Theo thế đế, lúc chết gọi là sinh mà không sinh." "Thế nào là sinh mà sinh?" "Này thiện nam tử! Tất cả phàm phu gọi là sinh mà sinh. Vì sao? Vì sinh nối tiếp sinh không dứt, vì tất cả pháp hữu lậu cứ mỗi niệm (mỗi khoảnh khắc ý nghĩ) đều sinh ra, đó gọi là sinh mà sinh. Bồ-tát Tứ trụ (Bồ-tát ở bậc thứ tư) gọi là sinh mà không sinh. Vì sao? Vì được tự tại đối với sự sinh, đó gọi là sinh mà không sinh. Này thiện nam tử! Đó gọi là pháp bên trong.

 Thế nào là pháp bên ngoài? Chưa sinh mà sinh, chưa sinh mà chưa sinh, sinh mà chưa sinh, sinh mà sinh. Này thiện nam tử! Ví như hạt giống lúc chưa nảy mầm, nhờ bốn đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió) hòa hợp và công sức của người làm, rồi sau mới nảy mầm, đó gọi là chưa sinh mà sinh. Thế nào là chưa sinh mà chưa sinh? Ví như hạt giống hư, hoặc chưa gặp duyên, những loại như thế gọi là chưa sinh mà chưa sinh. Thế nào là sinh mà chưa sinh? Như mầm đã nảy ra mà không lớn lên, đó gọi là sinh mà chưa sinh. Thế nào là sinh mà sinh? Như mầm lớn lên. Nếu sinh mà không sinh thì không có lớn lên. Tất cả pháp hữu lậu như thế gọi là pháp bên ngoài sinh mà sinh."

 Bồ-tát ma-ha-tát Lưu Ly Quang bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Pháp hữu lậu nếu có sinh, thì sự sinh ấy là thường hay vô thường? Nếu sinh là thường thì pháp hữu lậu không có sinh. Nếu sinh là vô thường thì pháp hữu lậu là thường. Bạch Thế Tôn! Nếu sinh tự sinh ra được thì sinh không có tự tánh; nếu sinh ra được cái khác, thì vì nhân duyên gì không sinh ra pháp vô lậu? Bạch Thế Tôn! Nếu lúc chưa sinh mà đã có sinh, thì sao đến nay mới gọi là sinh? Nếu lúc chưa sinh mà không có sinh, thì sao không nói hư không là sinh?"

 Phật nói: "Hay thay, hay thay! Này thiện nam tử! Không sinh mà sinh thì không thể nói; sinh mà sinh cũng không thể nói; sinh mà không sinh cũng không thể nói; không sinh mà không sinh cũng không thể nói; sinh cũng không thể nói; không sinh cũng không thể nói. Nhưng vì có nhân duyên nên cũng có thể nói được.

 Vì sao không sinh mà sinh không thể nói? Không sinh mà gọi là sinh thì làm sao nói được? Vì sao vậy? Vì nó là sinh. Vì sao sinh mà sinh không thể nói? Vì sinh nối sinh, sinh lại sinh, nên không sinh cũng không thể nói (?). Vì sao sinh mà không sinh không thể nói? Sinh tức gọi là sinh, mà sinh không tự sinh ra được, nên không thể nói. Vì sao không sinh mà không sinh không thể nói? Không sinh gọi là Niết-bàn; Niết-bàn không sinh nên không thể nói. Vì sao vậy? Vì do tu đạo mà được. Vì sao sinh cũng không thể nói? Vì sinh vốn không có. Vì sao không sinh không thể nói? Vì có chỗ được. Vì sao do có nhân duyên nên cũng nói được? Mười pháp nhân duyên làm nhân cho sự sinh; vì nghĩa ấy nên cũng có thể nói được.

 Này thiện nam tử! Ông nay chớ vào không định (thiền định quán tánh không) rất sâu. Vì sao? Vì đại chúng căn cơ chậm lụt.

 Này thiện nam tử! Pháp hữu vi thì sinh cũng là thường; vì trụ (giai đoạn tồn tại) là vô thường nên sinh cũng vô thường. Trụ cũng là thường; vì sinh nối sinh nên trụ cũng vô thường. Dị (giai đoạn biến đổi) cũng là thường; vì pháp vô thường nên dị cũng vô thường. Hoại (giai đoạn tan rã) cũng là thường; vì trước không mà nay có nên hoại cũng vô thường. Này thiện nam tử! Xét về tánh, thì sinh, trụ, dị, hoại đều là thường; vì mỗi niệm đều diệt nên không thể nói là thường. Vì Đại Niết-bàn này dứt diệt được chúng, cho nên gọi là vô thường.

 Này thiện nam tử! Pháp hữu lậu lúc chưa sinh đã có tánh sinh, cho nên sinh có thể sinh ra nó. Pháp vô lậu vốn không có tánh sinh, cho nên sinh không thể sinh ra nó. Như lửa có bản tánh, gặp duyên thì bùng cháy; mắt có tánh thấy, nhờ hình sắc, nhờ ánh sáng, nhờ tâm nên thấy được. Pháp sinh của chúng sinh cũng như thế: do vốn có tánh, gặp nhân duyên của nghiệp và cha mẹ hòa hợp thì liền có sinh."

 Lúc ấy, Bồ-tát ma-ha-tát Lưu Ly Quang và tám vạn bốn nghìn Bồ-tát ma-ha-tát nghe pháp này xong, vọt lên hư không, cao bằng bảy cây đa-la (loại cây cọ rất cao ở Ấn Độ), cung kính chắp tay bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Chúng con được Như Lai ân cần dạy bảo, nhờ Đại Niết-bàn mới tỏ ngộ, nghe được điều chưa từng nghe, cũng khiến tám vạn bốn nghìn Bồ-tát hiểu sâu nghĩa không sinh mà sinh v.v... của các pháp. Bạch Thế Tôn! Con nay đã hiểu, dứt được lưới nghi. Nhưng trong hội này có một vị Bồ-tát tên là Vô Úy, cũng muốn thưa hỏi, cúi xin Ngài cho phép."

 Lúc ấy Thế Tôn bảo Bồ-tát Vô Úy: "Này thiện nam tử! Ông cứ tùy ý hỏi, Ta sẽ vì ông phân biệt giải nói." Lúc ấy Bồ-tát Vô Úy cùng với sáu vạn bốn nghìn (có bản chép là tám vạn bốn nghìn) vị Bồ-tát, cùng đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa lại y phục, quỳ thẳng chắp tay, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Chúng sinh cõi này phải tạo nghiệp gì thì được sinh về thế giới Bất Động kia? Bồ-tát cõi ấy làm sao được thành tựu trí tuệ, làm voi chúa trong loài người (ví bậc kiệt xuất), có uy đức lớn, tu đủ các hạnh, trí tuệ sắc bén nhanh nhạy, nghe là hiểu ngay?" Lúc ấy Thế Tôn liền nói kệ (bài thơ tụng) rằng:

 Không giết hại mạng sống chúng sinh, giữ vững các giới cấm,

 Nhận lấy lời dạy vi diệu của Phật, thì được sinh về nước Bất Động.

 Không cướp của cải người khác, thường bố thí giúp đỡ tất cả,

 Xây dựng chùa chiền, tăng phòng (chỗ ở cho chư tăng từ bốn phương), thì được sinh về nước Bất Động.

 Không phạm đến vợ con gái nhà người, với vợ mình không gần gũi trái thời,

 Dâng giường chiếu đồ nằm cho người giữ giới, thì được sinh về nước Bất Động.

 Không vì mình hay vì người, vì cầu lợi hay vì sợ hãi,

 Giữ gìn miệng không nói dối, thì được sinh về nước Bất Động.

 Chớ phá hoại bạn lành (người dẫn dắt mình trên đường tu), xa lìa bè bạn người thân xấu ác,

 Miệng luôn nói lời hòa hợp, thì được sinh về nước Bất Động.

 Như các vị Bồ-tát, luôn xa lìa lời nói độc ác,

 Điều nói ra người người thích nghe, thì được sinh về nước Bất Động.

 Cho đến khi đùa giỡn, cũng không nói lời không đúng lúc,

 Thận trọng, nói đúng lúc, thì được sinh về nước Bất Động.

 Thấy người khác được lợi lộc cúng dường, thường sinh lòng vui mừng,

 Không khởi mối ganh ghét, thì được sinh về nước Bất Động.

 Không làm phiền não chúng sinh, thường khởi lòng thương yêu,

 Không bày mưu kế làm điều ác, thì được sinh về nước Bất Động.

 Tà kiến cho rằng không có bố thí, không có cha mẹ, không có đời trước đời sau,

 Không khởi cái thấy như thế, thì được sinh về nước Bất Động.

 Trên đường vắng đào giếng tốt, trồng rừng cây ăn quả,

 Thường cho người ăn xin thức ăn, thì được sinh về nước Bất Động.

 Nếu đối với Phật, Pháp, Tăng, cúng dường một nén hương, một ngọn đèn,

 Cho đến dâng một đóa hoa, thì được sinh về nước Bất Động.

 Dù vì sợ hãi, vì lợi lộc cúng dường hay vì phước đức,

 Mà chép một bài kệ của kinh này, thì được sinh về nước Bất Động.

 Dù vì mong cầu lợi lộc phước báu, mà có thể trong một ngày

 Đọc tụng kinh điển này, thì được sinh về nước Bất Động.

 Nếu vì đạo vô thượng, trong một ngày một đêm

 Thọ trì tám giới trai (tám giới người tại gia giữ trong một ngày đêm, như người xuất gia), thì được sinh về nước Bất Động.

 Không cùng ở chung một chỗ với người phạm giới nặng,

 Và kẻ chê bai phỉ báng kinh Phương đẳng, thì được sinh về nước Bất Động.

 Nếu có thể bố thí cho người bệnh, dù chỉ một trái cây,

 Vui vẻ chăm sóc trông nom, thì được sinh về nước Bất Động.

 Không xâm phạm của cải của Tăng (?), khéo giữ gìn đồ vật của Phật,

 Sơn quét chỗ đất của Phật và Tăng, thì được sinh về nước Bất Động.

 Tạo tượng Phật hoặc tháp Phật, dù nhỏ chỉ bằng ngón tay cái,

 Mà luôn sinh lòng vui mừng, thì được sinh về nước Bất Động.

 Nếu vì kinh điển này, mà đem thân mình và của báu

 Bố thí cho người giảng pháp, thì được sinh về nước Bất Động.

 Nếu có thể nghe, chép viết, thọ trì và đọc tụng

 Kho bí mật của chư Phật, thì được sinh về nước Bất Động.

 Lúc ấy, Bồ-tát ma-ha-tát Vô Úy bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Con nay đã biết nghiệp duyên phải tạo để được sinh về cõi ấy. Điều mà Bồ-tát ma-ha-tát Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương này vì thương xót khắp tất cả chúng sinh đã thưa hỏi trước đó, nếu Như Lai giảng nói, thì sẽ đem lại lợi ích và an vui cho trời, người, a-tu-la (loài thần hay giận dữ, hiếu chiến), càn-thát-bà (thần âm nhạc), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn) v.v..."

 Lúc ấy Thế Tôn liền bảo Bồ-tát Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương: "Hay thay, hay thay! Này thiện nam tử! Nay ở đây ông hãy hết lòng lắng nghe, Ta sẽ vì ông phân biệt giải nói. Có nhân duyên nên chưa đến mà không đến; có nhân duyên nên không đến mà đến; có nhân duyên nên đến mà không đến; có nhân duyên nên đến mà đến.

 Vì nhân duyên gì mà chưa đến mà không đến? Này thiện nam tử! Cái 'không đến' ấy là Đại Niết-bàn, phàm phu chưa đến được, vì có tham dục, giận dữ, ngu si; vì nghiệp thân và nghiệp miệng không trong sạch; vì nhận lấy tất cả những vật không trong sạch; vì phạm bốn trọng cấm; vì phỉ báng kinh Phương đẳng; vì là nhất-xiển-đề; vì phạm năm tội nghịch. Vì nghĩa ấy nên chưa đến mà không đến.

 Này thiện nam tử! Vì nhân duyên gì mà không đến mà đến? 'Không đến' gọi là Đại Niết-bàn. Vì nghĩa gì mà đến? Vì dứt hẳn tham dục, giận dữ, ngu si và điều ác của thân miệng; vì không nhận lấy tất cả vật không trong sạch; vì không phạm bốn trọng cấm; vì không phỉ báng kinh Phương đẳng; vì không làm nhất-xiển-đề; vì không phạm năm tội nghịch. Vì nghĩa ấy nên gọi là không đến mà đến. Bậc Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, người mới vào dòng thánh) tám vạn kiếp thì đến; bậc Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần) sáu vạn kiếp thì đến; bậc A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục) bốn vạn kiếp thì đến; bậc A-la-hán (quả thánh thứ tư, dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) hai vạn kiếp thì đến; bậc Bích-chi-phật một vạn kiếp thì đến. Vì nghĩa ấy nên gọi là không đến mà đến.

 Này thiện nam tử! Vì nhân duyên gì gọi là đến mà không đến? 'Đến' gọi là hai mươi lăm cõi hữu (hai mươi lăm cảnh giới tồn tại mà chúng sinh luân hồi qua lại trong ba cõi). Tất cả chúng sinh thường bị vô lượng phiền não và kết sử (những mối ràng buộc tâm) che lấp, qua lại không rời như bánh xe lăn mãi, đó gọi là đến. Hàng Thanh văn, Duyên giác và các Bồ-tát đã xa lìa hẳn, nên gọi là không đến. Vì muốn giáo hóa cứu độ chúng sinh nên thị hiện ở trong ấy, nên cũng gọi là đến.

 Này thiện nam tử! Vì nhân duyên gì gọi là đến mà đến? 'Đến' chính là hai mươi lăm cõi hữu. Tất cả phàm phu và bậc Tu-đà-hoàn cho đến A-na-hàm vì nhân duyên phiền não nên gọi là đến mà đến.

 Này thiện nam tử! Nghe điều chưa nghe cũng như thế: có chưa nghe mà nghe, có chưa nghe mà không nghe, có nghe mà không nghe, có nghe mà nghe. Thế nào là chưa nghe mà nghe? Này thiện nam tử! 'Chưa nghe' gọi là Đại Niết-bàn. Vì sao không nghe được? Vì nó chẳng phải pháp hữu vi, vì chẳng phải âm thanh, vì không thể nói ra. Vì sao lại nghe được? Vì được nghe tên gọi của nó, đó là thường, lạc, ngã, tịnh. Vì nghĩa ấy nên gọi là chưa nghe mà nghe."

 Lúc ấy, Bồ-tát ma-ha-tát Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Như Phật đã nói, Đại Niết-bàn thì không thể nghe được, sao lại nói thường, lạc, ngã, tịnh thì nghe được? Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn! Người dứt phiền não gọi là được Niết-bàn, chưa dứt thì gọi là chưa được. Vì nghĩa ấy nên tánh Niết-bàn là trước không mà nay có. Nếu pháp thế gian trước không mà nay có thì gọi là vô thường, ví như cái bình v.v... trước không mà nay có, đã có rồi lại trở về không, nên gọi là vô thường. Niết-bàn nếu như vậy thì sao lại nói là thường, lạc, ngã, tịnh?

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Phàm cái gì nhờ nhân trang nghiêm (tu tập vun bồi) mà thành tựu thì đều gọi là vô thường. Niết-bàn nếu như vậy thì lẽ ra là vô thường. Những nhân duyên ấy là gì? Đó là ba mươi bảy phẩm trợ đạo (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ), sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu viên mãn: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), bốn tâm vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả), quán tướng xương trắng, a-na-ba-na (phép thiền quán đếm và theo dõi hơi thở ra vào), sáu niệm xứ (sáu điều thường nhớ nghĩ: Phật, Pháp, Tăng, giới, bố thí, cõi trời), phân tích phá chấp sáu đại (sáu yếu tố: đất, nước, lửa, gió, hư không, thức). Những pháp như thế đều là nhân duyên thành tựu Niết-bàn, nên gọi là vô thường.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Cái 'có' thì gọi là vô thường. Nếu Niết-bàn là có thì lẽ ra cũng vô thường. Như Phật xưa trong kinh A-hàm có nói: Thanh văn, Duyên giác và chư Phật Thế Tôn đều có Niết-bàn. Vì nghĩa ấy nên gọi là vô thường. Lại nữa, bạch Thế Tôn! Pháp thấy được thì gọi là vô thường; như Phật trước đã nói: người thấy Niết-bàn thì dứt trừ được tất cả phiền não.

 Lại nữa, bạch Thế Tôn! Ví như hư không, đối với chúng sinh đều bình đẳng không ngăn ngại, nên gọi là thường (?). Nếu Niết-bàn là thường, là bình đẳng, thì sao chúng sinh có người được, có người không được Niết-bàn? Nếu vậy thì đối với chúng sinh không bình đẳng, nên không gọi là thường. Bạch Thế Tôn! Ví như một trăm người cùng có chung một kẻ thù, nếu giết được kẻ thù ấy thì nhiều người được vui. Nếu Niết-bàn là pháp bình đẳng, thì khi một người được, lẽ ra nhiều người cũng được; một người dứt kết sử, lẽ ra nhiều người cũng dứt. Nếu không như vậy thì sao gọi là thường?

 Ví như có người cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi quốc vương, vương tử, cha mẹ, thầy dạy và bậc bề trên thì được lợi lộc, cái đó không gọi là thường. Niết-bàn cũng vậy, không gọi là thường. Vì sao vậy? Như Phật xưa trong kinh A-hàm bảo A-nan (vị đệ tử thị giả của Phật): 'Nếu có người cung kính Niết-bàn thì dứt được kết sử, hưởng vui vô lượng.' Vì nghĩa ấy nên không gọi là thường. Bạch Thế Tôn! Nếu trong Niết-bàn có tên gọi thường, lạc, ngã, tịnh thì không gọi là thường; còn nếu không có thì làm sao nói được?"

 Lúc ấy, Thế Tôn bảo Bồ-tát ma-ha-tát Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương: "Thể của Niết-bàn không phải trước không mà nay có. Nếu thể Niết-bàn trước không mà nay có thì chẳng phải là pháp vô lậu thường còn. Dù có Phật hay không có Phật, tánh và tướng của nó vẫn thường còn. Vì chúng sinh bị phiền não che lấp nên không thấy Niết-bàn, liền cho là không có. Bồ-tát ma-ha-tát dùng giới, định, tuệ (giữ giới, thiền định và trí tuệ) hun đúc tu luyện tâm mình, dứt phiền não rồi liền thấy được nó. Nên biết Niết-bàn là pháp thường còn, không phải trước không mà nay có, vì vậy là thường.

 Này thiện nam tử! Như trong nhà tối có giếng nước và đủ thứ bảy báu, người ta cũng biết là có, nhưng vì tối nên không thấy. Người có trí khéo biết phương cách, thắp ngọn đèn sáng lớn mang đến soi thì thấy được tất cả. Người ấy trọn không nghĩ rằng nước và bảy báu trước không mà nay có. Niết-bàn cũng vậy, vốn tự có sẵn, chẳng phải bây giờ mới có. Vì bóng tối phiền não nên chúng sinh không thấy. Như Lai bậc đại trí dùng phương tiện khéo léo thắp ngọn đèn trí tuệ, khiến các Bồ-tát thấy được Niết-bàn thường, lạc, ngã, tịnh. Vì vậy người trí đối với Niết-bàn này không nên nói là trước không mà nay có.

 Này thiện nam tử! Ông nói vì nhờ nhân trang nghiêm mà thành Niết-bàn nên Niết-bàn lẽ ra vô thường, điều ấy cũng không đúng. Vì sao? Này thiện nam tử! Thể Niết-bàn chẳng phải sinh, chẳng phải xuất hiện, chẳng phải thật, chẳng phải hư; chẳng phải do tạo nghiệp mà sinh; chẳng phải là pháp hữu lậu hữu vi; chẳng phải nghe, chẳng phải thấy; chẳng phải rơi rụng, chẳng phải chết; chẳng phải tướng khác biệt, cũng chẳng phải tướng giống nhau; chẳng phải qua, chẳng phải lại, chẳng phải quá khứ, hiện tại, vị lai; chẳng phải một, chẳng phải nhiều; chẳng phải dài, chẳng phải ngắn; chẳng phải tròn, chẳng phải vuông, chẳng phải nhọn, chẳng phải xiên; chẳng phải có tướng, chẳng phải không tướng; chẳng phải danh, chẳng phải sắc; chẳng phải nhân, chẳng phải quả; chẳng phải ta, chẳng phải của ta. Vì nghĩa ấy nên Niết-bàn là thường hằng, không biến đổi. Vì vậy phải trải qua vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm xuể) tu tập điều lành để tự trang nghiêm, rồi sau mới thấy.

 Này thiện nam tử! Ví như dưới đất có nước tám vị, tất cả chúng sinh không lấy được; người có trí bỏ công đào xới thì liền có được. Niết-bàn cũng vậy. Ví như người mù không thấy mặt trời mặt trăng, được thầy thuốc giỏi chữa trị thì liền thấy được, nhưng mặt trời mặt trăng ấy đâu phải trước không mà nay có. Niết-bàn cũng vậy, vốn tự có từ trước, chẳng phải bây giờ mới có. Này thiện nam tử! Như người có tội bị giam trong ngục, lâu ngày mới được ra, về nhà gặp lại cha mẹ, anh em, vợ con, quyến thuộc. Niết-bàn cũng vậy.

 Này thiện nam tử! Ông nói vì có nhân duyên nên pháp Niết-bàn lẽ ra vô thường, điều ấy cũng không đúng. Vì sao? Này thiện nam tử! Nhân có năm loại. Năm loại ấy là gì? Một là sinh nhân (nhân làm phát sinh), hai là hòa hợp nhân (nhân kết hợp), ba là trụ nhân (nhân giữ cho tồn tại), bốn là tăng trưởng nhân (nhân làm lớn lên), năm là viễn nhân (nhân hỗ trợ từ xa, điều kiện gián tiếp).

 Thế nào là sinh nhân? Sinh nhân chính là nghiệp, phiền não v.v... và hạt giống các loài cỏ cây bên ngoài; đó gọi là sinh nhân. Thế nào là hòa hợp nhân? Như điều thiện hòa hợp với tâm thiện, điều bất thiện hòa hợp với tâm bất thiện, điều vô ký (không thiện không ác) hòa hợp với tâm vô ký; đó gọi là hòa hợp nhân. Thế nào là trụ nhân? Như bên dưới có cột thì nhà không đổ; núi sông cây cối nhờ mặt đất mà đứng vững được; bên trong có bốn đại và vô lượng phiền não thì chúng sinh tồn tại được; đó gọi là trụ nhân. Thế nào là tăng trưởng nhân? Nhờ áo quần, đồ ăn thức uống v.v... mà chúng sinh lớn lên; như hạt giống bên ngoài không bị lửa đốt, không bị chim ăn thì được lớn lên; như các sa-môn, bà-la-môn nhờ nương vào hòa thượng (vị thầy truyền giới, thầy dạy chính), bạn lành v.v... mà được tăng trưởng; như nhờ cha mẹ mà con được lớn lên; đó gọi là tăng trưởng nhân. Thế nào là viễn nhân? Ví như nhờ thần chú mà quỷ không hại được, thuốc độc không làm hại được; nương vào quốc vương thì không có trộm cướp; như mầm cây nương vào đất, nước, lửa, gió v.v...; như nước, que khuấy và người làm là viễn nhân của bơ sữa; như ánh sáng, hình sắc v.v... là viễn nhân của thức; tinh huyết cha mẹ là viễn nhân của chúng sinh; như thời tiết v.v... đều gọi là viễn nhân. Này thiện nam tử! Thể của Niết-bàn không phải do năm nhân như thế tạo thành, thì sao lại nói là do nhân vô thường?

 Lại nữa, này thiện nam tử! Lại có hai loại nhân: một là tác nhân (nhân trực tiếp làm ra), hai là liễu nhân (nhân làm hiển lộ ra cái vốn có). Như bàn xoay và dây của thợ gốm, đó gọi là tác nhân. Như đèn đuốc soi các vật trong bóng tối, đó gọi là liễu nhân. Này thiện nam tử! Đại Niết-bàn không do tác nhân mà có, chỉ do liễu nhân. Liễu nhân là ba mươi bảy pháp trợ đạo và sáu ba-la-mật, đó gọi là liễu nhân.

 Này thiện nam tử! Bố thí là nhân của Niết-bàn chứ không phải nhân của Đại Niết-bàn; đàn ba-la-mật (bố thí viên mãn) mới gọi là nhân của Đại Niết-bàn. Ba mươi bảy phẩm trợ đạo là nhân của Niết-bàn chứ không phải nhân của Đại Niết-bàn; pháp Bồ-đề tu trong vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp mới gọi là nhân của Đại Niết-bàn."

 Lúc ấy, Bồ-tát ma-ha-tát Quang Minh Biến Chiếu Cao Quý Đức Vương bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là bố thí mà không gọi là đàn ba-la-mật? Thế nào là bố thí mà được gọi là đàn ba-la-mật? Cho đến thế nào là bát-nhã (trí tuệ) mà không gọi là bát-nhã ba-la-mật? Thế nào thì được gọi là bát-nhã ba-la-mật? Thế nào gọi là Niết-bàn? Thế nào gọi là Đại Niết-bàn?"

 Phật nói: "Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát tu hành kinh Phương đẳng Đại Bát Niết-bàn thì không nghe bố thí, không thấy bố thí; không nghe đàn ba-la-mật, không thấy đàn ba-la-mật; cho đến không nghe bát-nhã, không thấy bát-nhã; không nghe bát-nhã ba-la-mật, không thấy bát-nhã ba-la-mật; không nghe Niết-bàn, không thấy Niết-bàn; không nghe Đại Niết-bàn, không thấy Đại Niết-bàn. Bồ-tát ma-ha-tát tu Đại Niết-bàn thì biết và thấy pháp giới (toàn thể các pháp, thế giới của chân lý), hiểu rõ thật tướng (bộ mặt chân thật của vạn vật) là rỗng không, không có gì cả, không có tướng hòa hợp, không có tướng hay biết; được tướng vô lậu, tướng không tạo tác, tướng như huyễn hóa, tướng như ánh nắng dợn lúc trời nóng, tướng như thành Càn-thát-bà (thành ảo giữa không trung), tướng như hư không. Bồ-tát lúc ấy được tướng như thế, không tham, không giận, không si, không nghe không thấy. Đó gọi là tướng chân thật của Bồ-tát ma-ha-tát, an trụ nơi thật tướng. Bồ-tát ma-ha-tát tự biết: đây là bố thí, đây là đàn ba-la-mật; cho đến đây là bát-nhã, đây là bát-nhã ba-la-mật; đây là Niết-bàn, đây là Đại Niết-bàn.

 Này thiện nam tử! Thế nào là bố thí mà không phải ba-la-mật? Thấy có người xin rồi mới cho, đó gọi là bố thí mà không phải ba-la-mật. Nếu không có người xin mà tự mở lòng bố thí, đó gọi là đàn ba-la-mật. Nếu thỉnh thoảng mới bố thí, đó gọi là bố thí mà không phải ba-la-mật; nếu tu bố thí thường xuyên, đó gọi là đàn ba-la-mật. Nếu bố thí cho người rồi lại sinh lòng hối tiếc, đó gọi là bố thí mà không phải ba-la-mật; bố thí rồi không hối tiếc, đó gọi là đàn ba-la-mật. Bồ-tát ma-ha-tát đối với của cải sinh bốn mối lo sợ: vua quan, trộm cướp, nước cuốn, lửa cháy; nên vui vẻ đem cho, đó gọi là đàn ba-la-mật. Nếu bố thí mà mong được đền đáp, đó gọi là bố thí mà không phải ba-la-mật; bố thí không mong đền đáp, đó gọi là đàn ba-la-mật. Nếu vì sợ hãi, vì danh tiếng, vì lợi lộc, vì muốn giữ nếp nhà nối tiếp, vì năm thứ dục lạc (thú vui của năm giác quan: sắc, tiếng, hương, vị, xúc chạm) trên cõi trời; vì kiêu mạn, vì muốn hơn người, vì quen biết, vì muốn được đền đáp về sau, giống như cách buôn bán đổi chác — này thiện nam tử, như người trồng cây để được bóng mát, để được hoa quả và gỗ — nếu người tu bố thí như thế, đó gọi là bố thí mà không phải ba-la-mật.

 Bồ-tát ma-ha-tát tu hành Đại Niết-bàn như thế thì không thấy người cho, người nhận, của cải; không thấy thời tiết; không thấy phước điền (ruộng phước, tức đối tượng bố thí sinh ra phước báu) và không phải phước điền; không thấy nhân, không thấy duyên, không thấy quả báo; không thấy người làm, không thấy người nhận; không thấy nhiều, không thấy ít; không thấy sạch, không thấy không sạch; không khinh người nhận, thân mình và của cải; không thấy người thấy, không thấy người không thấy; không phân biệt mình với người. Chỉ vì pháp thường còn của Phương đẳng Đại Bát Niết-bàn mà tu hành bố thí; vì lợi ích tất cả chúng sinh mà bố thí; vì dứt phiền não của tất cả chúng sinh mà bố thí; vì để chúng sinh không còn thấy người nhận, người cho, của cải mà bố thí.

 Này thiện nam tử! Ví như có người rơi xuống biển lớn, ôm lấy xác chết mà được thoát nạn. Bồ-tát ma-ha-tát tu Đại Niết-bàn, khi bố thí cũng như thế, như cái xác chết kia (chỉ nương vào để vượt qua, không tham đắm). Này thiện nam tử! Ví như có người bị nhốt trong ngục sâu, cửa ngõ chắc chắn, chỉ có lỗ nhà xí, liền từ đó chui ra đến chỗ không bị ngăn ngại. Bồ-tát ma-ha-tát tu Đại Niết-bàn, khi bố thí cũng như thế. Này thiện nam tử! Ví như người sang trọng gặp lúc sợ hãi nguy cấp, không còn chỗ nương cậy, phải nương nhờ người chiên-đà-la (giai cấp thấp hèn nhất ở Ấn Độ xưa, làm nghề đồ tể, giữ ngục). Bồ-tát ma-ha-tát tu Đại Niết-bàn, khi bố thí cũng như thế. Này thiện nam tử! Ví như người bệnh vì muốn trừ khổ bệnh, được an vui, nên phải uống thứ không sạch. Bồ-tát ma-ha-tát tu Đại Niết-bàn, khi bố thí cũng như thế. Này thiện nam tử! Như người bà-la-môn gặp lúc lúa gạo đắt đỏ, vì giữ mạng sống mà ăn thịt chó. Bồ-tát ma-ha-tát tu Đại Niết-bàn, khi bố thí cũng như thế.

 Này thiện nam tử! Trong Đại Niết-bàn, những việc như thế từ vô lượng kiếp đến nay chưa từng nghe mà nay được nghe. Thi-la (giữ giới) và thi-la ba-la-mật (giữ giới viên mãn), cho đến bát-nhã và bát-nhã ba-la-mật, như trong kinh Tạp Hoa (tức kinh Hoa Nghiêm) của Phật đã nói rộng.

 Này thiện nam tử! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát tu Đại Niết-bàn thì chưa nghe mà được nghe? Nghĩa của mười hai bộ kinh rất sâu xa, xưa nay chưa từng nghe, nay nhờ kinh này mà được nghe đầy đủ. Trước kia tuy được nghe nhưng chỉ nghe tên gọi, nay ở kinh Đại Niết-bàn này mới được nghe nghĩa. Hàng Thanh văn, Duyên giác chỉ nghe tên gọi của mười hai bộ kinh mà không nghe nghĩa, nay ở kinh này được nghe đầy đủ. Đó gọi là chưa nghe mà được nghe.

 Này thiện nam tử! Trong tất cả kinh của hàng Thanh văn, Duyên giác, chưa từng nghe rằng Phật có thường, lạc, ngã, tịnh, không rốt cuộc diệt mất; rằng Tam bảo và Phật tánh không có tướng sai khác; rằng người phạm bốn tội nặng, phỉ báng kinh Phương đẳng, phạm năm tội nghịch và kẻ nhất-xiển-đề đều có Phật tánh. Nay ở kinh này được nghe điều ấy. Đó gọi là chưa nghe mà được nghe."

 Kinh Đại Bát Niết-bàn, quyển thứ mười chín.

 Kinh Đại Bát Niết-bàn, quyển thứ hai mươi.

 Sa-môn (người xuất gia) Tuệ Nghiêm cùng những người khác đời Tống dựa theo kinh Nê-hoàn (bản dịch kinh Niết-bàn đời trước) mà bổ sung thêm.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video