Phẩm Đạo loại (Loại của đạo), thứ mười
Thiên tử Tu Chân (thiên tử: một vị trời, người con của cõi trời) lại hỏi đồng tử Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ; đồng tử là danh xưng tôn quý chỉ người có tâm trong sạch như trẻ thơ): "Đạo thuộc loại gì?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, chỗ ta ở là loại của đạo." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, chỗ nào là chỗ của đạo?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, sự vắng lặng là chỗ của đạo." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, cái gì là tướng của đạo?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, hư không là tướng của đạo." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, đạo dừng trụ ở đâu mà là đạo?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, dừng trụ nơi hư không thì là đạo." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, đạo do ai dựng lập?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, đạo từ các pháp mà dựng lập." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, cái gì là gốc của đạo?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, bình đẳng là gốc của đạo."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, pháp nắm giữ điều gì mà là đạo?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, nắm giữ vô ngã (không có cái ta thật), vô nhân (không có người thật), cho nên là đạo." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, cái gì ngang bằng với đạo?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, không sinh, không khởi thì ngang bằng với đạo." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, đạo đi đến đâu?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, đạo đi đến trong mọi hành động của tâm tất cả mọi người. Vì sao? Vì không có chỗ đi, cũng không có chỗ đến." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, đạo sinh ra từ đâu?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, đại ai (lòng thương xót lớn, tức đại bi) là chỗ đạo sinh ra." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, sao đại ai là chỗ đạo sinh ra?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, độ thoát tất cả, đó là đại ai, là chỗ đạo sinh ra."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, đạo phải tìm từ đâu?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, đạo phải tìm từ trong mọi ái dục (lòng ham muốn, yêu đắm)." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, sao ái dục lại có thể sinh ra đạo?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, (vì) tám chính đạo (thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) thanh tịnh, cho nên là đạo." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, sao tám chính đạo lại đi cùng với ái dục?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, đúng vậy, tám đạo đi cùng với ái dục. Ngài định khen sự thanh tịnh của đạo chăng? Dâm, nộ, si (tham dục, giận dữ, ngu mê) dứt hết, cho nên là đạo. Như hành ái dục thế nào, hành đạo cũng thế ấy."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, ở trong hạnh ấy làm điều gì mà hợp với đạo?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, ở trong hạnh ấy cũng không thấy có ái dục, cũng không thấy có sinh tử, cũng không thấy có nê-hoàn (niết-bàn: sự dứt hẳn khổ đau sinh tử), cho nên là đạo. Hạnh của đạo thì hợp với đạo." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, cái gì là hạnh Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh)?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, sáu mươi hai kiến (sáu mươi hai thứ quan điểm sai lầm), bốn điên đảo (bốn cái thấy sai: cho vô thường là thường, khổ là vui, vô ngã là có ta, nhơ là sạch), năm cái che lấp (năm thứ che lấp tâm: tham dục, sân giận, hôn trầm buồn ngủ, xao động hối tiếc, ngờ vực), và mọi thứ không có công đức, đó là hạnh Bồ-tát." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, việc ấy thế nào?"
Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, Bồ-tát dùng phương tiện khéo léo, tùy chỗ mà đi vào rộng khắp, muốn cứu độ tất cả. Mọi sự tìm cầu của tất cả chỉ là tìm cầu trong các kiến chấp, ái dục và bốn điên đảo. Vì sao? Vì tất cả đều từ trong đó mà sinh ra. Tìm kiếm ở trong đó thì tất cả đều không thể thấy được, cũng không thấy cái được thấy; ái dục cũng không thể thấy, bốn điên đảo cũng không thể thấy; cũng không phải tất cả, cũng không phải không tất cả. Vì sao? Vì để che chở và giải thoát cho tất cả. Như vậy, này thiên tử, nên biết như thế: đạo Bồ-tát phải tìm ở trong ái dục."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát không từ ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện) mà cầu đạo sao?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, không thể từ không (tính trống rỗng, không có tự thể cố định) mà thành đạo, cũng không thể từ vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), cũng không thể từ vô nguyện (không mong cầu gì) mà thành đạo. Vì sao? Vì ở trong đó không có tâm, ý, thức, niệm, cũng không có lay động. Có tâm, ý, thức, niệm lay động thì mới thành được đạo."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, làm điều gì mà gọi là đạo?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, ngu si bình đẳng với đạo, đạo bình đẳng với ngu si; làm theo sự bình đẳng ấy thì gọi là đạo bình đẳng. Bình đẳng với thấy đúng, bình đẳng với thấy sai; bình đẳng với nghĩ đúng, bình đẳng với nghĩ sai; bình đẳng với nói đúng, bình đẳng với nói sai; bình đẳng với sống đúng, bình đẳng với sống sai; bình đẳng với làm đúng, bình đẳng với làm sai; bình đẳng với siêng năng đúng, bình đẳng với siêng năng sai; bình đẳng với ý đúng, bình đẳng với ý sai; bình đẳng với định đúng, bình đẳng với định sai."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, sao thấy đúng lại bình đẳng với thấy sai?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, vì bình đẳng với hư không, bình đẳng với vắng lặng." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, không và vắng lặng có gì khác biệt?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, hư vô bình đẳng, hư không bình đẳng, vậy có khác nhau chăng?" Thiên tử thưa với Văn-thù-sư-lợi: "Hư vô bình đẳng, hư không bình đẳng, thật không có khác." Văn-thù-sư-lợi nói: "Đúng vậy, này thiên tử, không và vắng lặng vừa bình đẳng, cũng lại không khác."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, sao điều đã nói là bình đẳng mà lại có sự khác biệt trong khen ngợi tán thán?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, do tư tưởng (?) nhân việc làm mà tự kiêu, nên có khác biệt mà dẫn đến khen ngợi tán thán. Giả sử không có tư tưởng nhân việc làm mà tự kiêu, người hiểu biết tướng của nghĩa ấy thì không có khác biệt. Này thiên tử, ví như muôn sông chảy bốn phương, mỗi sông có tên riêng, nhưng đều đổ về biển, hợp thành một vị. Vì sao? Vì không có gì khác. Như vậy, này thiên tử, người không hiểu rõ pháp giới (cảnh giới chân lý bao trùm mọi pháp) thì gọi là có khác; người hiểu rõ pháp giới thì thấy là không khác."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, pháp giới có thể thấy biết được chăng?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, pháp giới không thể thấy biết được. Vì sao? Vì nó gom hợp tất cả các pháp. Ở trong pháp giới mà không biết nhau; ở trong pháp giới ấy mà nhớ nghĩ bình đẳng thì được tuệ của ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), đó là chỗ của pháp giới. Bỏ đi cái tâm phiền loạn, do dự, đó là biết chỗ chốn. Lời nói loạn thì rốt cuộc không nhận lấy, thế là biết chỗ ấy. Này thiên tử, ví như ở nơi không có sắc tướng mà thấy hết các sắc, sắc ấy cũng không có, bình đẳng như hư không. Như vậy, này thiên tử, pháp giới rất thanh tịnh, không có vết nhơ. Như soi gương sáng thấy bóng mặt mình, Bồ-tát thấy hết tất cả các pháp; như thế, các pháp và pháp giới đều thanh tịnh như hư không."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, làm sao Bồ-tát được tuệ biện tài (khả năng thuyết giảng lưu loát, khéo léo)?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, Bồ-tát dùng tuệ thấy thân là không mà không đoạn dứt gì; ở nơi mọi điều thấy được mà tự hiện thân mình, vì mọi người nói pháp vô thường khiến họ lìa bỏ thân này. Đó là Bồ-tát được tuệ biện tài: biết mọi thứ là không, đối với tất cả đều không có gì." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, (làm sao) Bồ-tát được phân biệt các pháp?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, biết không và vắng lặng, đối với có thân hay không thân mà không xem là khác. Cho nên Bồ-tát được phân biệt các pháp." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, làm sao Bồ-tát được làm đạo sư (người thầy dẫn đường)?"
Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, pháp của Bồ-tát cũng không trụ, cũng không phải không trụ. Cho nên, này thiên tử, Bồ-tát được làm đạo sư." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, làm sao Bồ-tát biết một việc mà hiểu rõ vô số việc?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, Bồ-tát ở nơi không vọng tưởng mà không lay động. Cho nên Bồ-tát biết một việc mà hiểu rõ vô số việc."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát có thể hiện vào ba hạng chăng? Ba hạng nào? Bình đẳng nơi chính định (nhóm người chắc chắn đi đến giác ngộ), vào nơi bất định (nhóm người chưa định hướng), vào nơi tà định (nhóm người chắc chắn đi theo đường sai)." Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, Bồ-tát ở nơi chính định thì vào Phật pháp; ở nơi bất định thì vào địa vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không có thầy, không giáo hóa rộng); ở nơi tà định thì vào để độ thoát tất cả."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát có trụ nơi rảnh rang mà cũng trụ nơi bận rộn chăng?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, Bồ-tát có cả rảnh rang lẫn bận rộn." Thiên tử lại hỏi: "Vì sao lại như thế? Vì sao lại vào nơi bận rộn?" Đáp: "Vì có các sự bận rộn nên trụ lại mà thị hiện, nuôi dưỡng chúng sinh khiến họ được rảnh rang. Vì sao? Vì trông nom tất cả. Này thiên tử, sự giải thoát của Thanh văn là vì tự thân mình. Vì sao? Vì đó là được rảnh rang; Bồ-tát không thị hiện ở trong đó. Lại nữa, những người bận rộn đều đến để được đạo, Bồ-tát liền đến đó mà thị hiện."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, nay ngài rảnh rang hay bận rộn?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, ta cũng không bận rộn, cũng không rảnh rang." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, vì sao như thế?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, ta chưa đến đâu cả, cũng không được gì; không rảnh rang với sự rảnh rang; cũng không trong khoảnh khắc nào, cũng không lúc nào bị sinh tử câu thúc."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, nói lời pháp này là đã hàng phục cõi của ma rồi chăng?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thật vậy, này thiên tử, như lời ngài nói, nói lời pháp này là hàng phục cõi của ma. Vì sao vậy? Này thiên tử, lời pháp như thế không nhận biết ngũ ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), cũng không bỏ gì nơi ái dục, cũng không khởi gì nơi giải thoát, cũng không gần với giải thoát; hàng phục dị đạo (các học thuyết, tôn giáo ngoài Phật pháp). Vì sao vậy? Này thiên tử, vì mọi hành vi của dị đạo không có trong đó. (Lời pháp này) là dựng vững ngọn cờ (?) của pháp. Vì sao? Vì không còn tối tăm, đều sáng tỏ cả. Là chuyển pháp luân (giảng nói chánh pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi), vì đã dứt hết mọi kiến chấp."
Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, nói lời pháp này thì có bao nhiêu người biết được đời của pháp (?)?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, không có đời thì không tối tăm, đó là việc làm của đời pháp (?)." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, người đời nghe lời pháp này mà được giải thoát, thật là khó gặp thay!" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, người không chán sự trói buộc của đời mới tin pháp này, không ai là không giải thoát." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, chán sự trói buộc của đời là thế nào?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Xa lìa dâm, nộ, si, bỏ ái dục, biết rõ khổ mà muốn cầu thoát, đó là chán sự trói buộc của đời." Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, ai là người không chán sự trói buộc của đời?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Này thiên tử, bình đẳng với dâm, nộ, si, bình đẳng với ái dục, bình đẳng với giải thoát, cho nên không chán sự trói buộc của đời."
Bấy giờ trong hội chúng, nghe nói lời pháp này, ai nấy đều hớn hở, đều được vui mừng. Lúc ấy trời mưa hoa trời và hương chiên-đàn (một loại gỗ thơm quý). Các vị trời cũng dùng vạt áo đựng hoa hương rải lên Phật và lên Văn-thù-sư-lợi, đánh trống, tấu nhạc, gảy đàn, ca hát đến cúng dường Phật. Ức trăm nghìn vị trời dùng tiếng dịu dàng khen ngợi Phật, lại tung áo trên hư không, vui mừng gấp bội vì may mắn được nghe pháp này. Bấy giờ toàn thể dân chúng trong hội thấy sự biến hóa ấy đều đem hoa hương và y phục rải lên Thế Tôn (bậc được đời tôn kính, tức Phật) và đồng tử Văn-thù-sư-lợi, rồi nói rằng:
"Bạch Thế Tôn, người nghe lời pháp này mà không tin hiểu là người không được gặp Phật. Kẻ nói lời pháp này không phải do Phật nói, thì không phải là người cạo bỏ râu tóc (xuất gia) và giữ đại giới (giới đầy đủ của người xuất gia), cũng không đọc tụng, lại không tin ưa, cũng không phải sa-môn (người xuất gia tu hành), không phải bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, người tu hành thanh tịnh), mà không theo điều này; hạng người ấy không có bốn đức, cũng không có danh tiếng. Vì sao? Vì sợ hãi. Còn ai nghe mà có lòng tin vào bậc Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) — bậc Bồ-tát tối thượng có đủ mọi công đức — thì là dứt tận đáy sinh tử, cắt đứt các đường ác. Ở chỗ chư Phật Thế Tôn quá khứ, vị lai và hiện tại, được nắm giữ pháp này mà vững trụ. Nghe pháp này, nhờ đó đều sẽ được giải thoát. Ai thọ trì, đọc tụng, rộng giảng giải nghĩa lý cho tất cả, đó là giữ giới thanh tịnh và trọn vẹn; đó là được gặp Phật; đó là chuyển pháp luân; đó là sa-môn; đó là bà-la-môn; đó là cạo bỏ râu tóc; đó là thọ đại giới; đó là có chỗ chứng đắc; đó là có danh tiếng."
Bấy giờ Thế Tôn ở giữa hội chúng khen rằng: "Lành thay, lành thay!" Rồi Phật bảo ngài Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp ở cõi này): "Hãy thọ trì pháp này, nên đọc tụng và rộng nói cho tất cả." Khi nói kinh này, mười hai na-thuật (một con số cực lớn) người xa lìa bụi trần, sạch hết cấu bẩn, sinh pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) đối với các pháp; tám nghìn tỳ-kheo (tăng sĩ nam xuất gia) dứt sạch lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm), tâm được giải thoát; ba vạn Bồ-tát phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu giác ngộ cao tột, chân chính, bình đẳng, tức quả Phật); năm vạn Bồ-tát được vô sở tùng sinh pháp nhẫn (sự an nhiên thấu triệt rằng các pháp vốn không sinh).
Phật bảo Di-lặc: "Khi ông thành Phật, tất cả Bồ-tát và những người trong hội đều sẽ được vâng giữ pháp này. Những ai nghe và thọ trì kinh sâu xa này, Di-lặc đều sẽ thọ ký (báo trước sẽ thành Phật) cho họ." Bấy giờ Thế Tôn bảo hiền giả A-nan (thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ): "Hãy chép, giữ, đọc tụng, thọ nhận phẩm lời pháp này và rộng nói cho tất cả." A-nan bạch Phật: "Xin vâng, con xin thọ trì." A-nan hỏi Phật: "Kinh này tên là gì? Phải vâng làm theo thế nào?" Phật dạy: "Kinh này tên là 'Điều thiên tử Tu Chân hỏi', cũng tên là 'Điều đồng tử Văn-thù-sư-lợi đáp', cũng tên là 'Dứt mọi ngờ vực về các pháp', cũng tên là 'Tuệ phương tiện đi vào khắp mọi pháp của chư Phật'. Hãy phân biệt, soi sáng, chỉ dạy mà giữ gìn: nên giữ, giữ kỹ, giữ mãi và giữ cho chân thật."
Khi nói lời pháp này, cõi tam thiên đại thiên (cõi rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) cùng vô số cõi nước không thể đếm được chấn động sáu lần. Phật nói kinh xong, đồng tử Văn-thù-sư-lợi, thiên tử Tu Chân, Bồ-tát Di-lặc cùng các vị, hiền giả A-nan và đại hội chúng gồm chư thiên, nhân dân, cùng Kiền-đạp-hòa (loài thần âm nhạc cõi trời), A-tu-luân (A-tu-la, loài thần hay tranh chiến với chư thiên) và dân chúng của A-tu-luân, thảy đều rất vui mừng, tiến lên làm lễ Phật rồi lui ra.
Kinh Phật nói về thiên tử Tu Chân, quyển thứ tư (hết)
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video