Chi và can (nhánh và thân)
Long (mạch núi chạy như rồng) được gọi theo chi, can là lấy cây làm ví dụ: cây từ gốc thẳng lên ngọn gọi là can (thân), mọc ra bên cạnh gọi là chi (cành). Thân lại chia ra là tiểu can (thân nhỏ), cành lại chia ra là tiểu chi (cành nhỏ). Đại chi tức là thân trong cành, tiểu chi tức là cành trong cành; cho nên có sự phân biệt đại can, tiểu can, đại chi, tiểu chi.
Người xưa có bốn cách định chi, can. Có cách lấy nguồn nước dài ngắn mà định: như sông lớn kẹp đưa thân long là can long; khe nhỏ suối nhỏ kẹp đưa là chi long; hoặc một bên nước lớn, một bên nước vòng (?), hoặc một bên nước nhỏ, một bên nước lớn kẹp đưa, cũng là chi long. Có cách lấy mây mù mà định: như núi cao dãy lớn, trên đỉnh thường có mây mù là can long; thấp nhỏ mà không có mây mù là chi long. Có cách lấy có hay không núi sao (đỉnh núi nổi thành hình sao) mà định: như dày dặn rộng lớn, không nổi núi sao là can long; núi đẹp nhấp nhô nhiều núi sao là chi long. Có cách lấy dấu chân người trong hiệp (chỗ eo thắt của mạch núi) nhiều ít mà định: như can long đi mấy nghìn dặm, chỗ đứt phần nhiều là đường lớn nối tỉnh quận, trong hiệp dấu chân người đông đúc; chi long mấy dặm một lần đứt, chỗ đứt là đường nhỏ làng quê, dấu chân người thưa thớt.
Ta định chi, can cũng có hai cách: một là lấy nước giới lớn hai bên đến trong hiệp mà định: nước giới lớn đến trong hiệp của đại can long ắt từ mấy trăm dặm đến, tiểu can long mấy chục dặm, tiểu chi thì chỉ hơn một dặm mà thôi. Hai là ở chỗ thái tổ (núi tổ xa nhất) phân long mà xét kỹ mạch hạ xuống: can chính ắt dọc ngang tự nhiên, không ngoảnh nhìn ai; chi phụ ắt ôm vòng hộ tống, mặt mặt hướng vào nhau. Sự phân chi can, hai cách ấy cũng đủ rồi.
Nhưng chi, can không thể lấy dài ngắn mà bàn; có loại chi dài mà can lại ngắn, vì can long thường từ lưng chừng hạ xuống kết, còn long phụ chạy về phía trước mấy chục dặm để làm hộ vệ. Nếu không lấy phạm vi đất rộng hẹp, khai diện (mở mặt — sườn núi mở ra quay về phía trước) nhiều ít lớn nhỏ mà phân biệt, thì lấy gì để biết nặng nhẹ, phân chủ tớ?
Nhưng can long kết huyệt có loại thoát non (đã chuyển thành nhỏ mềm) mà kết, cũng có loại không thoát non mà kết; dòng chính, dòng phụ, con trưởng, con thứ lại lẫn trong các chi, dường như khó phân biệt. Chỉ lấy đốt đốt khai diện, dọc ngang thu mở tự nhiên, hộ tống ôm hướng nhiều làm can long chính; chi chia, chi treo cũng xem lớn nhỏ khác nhau, vẫn lấy hộ tống nhiều, phạm vi đất rộng làm hơn. Lại như chi chia và chính lạc (mạch chính hạ xuống) cùng một thân long, muốn biết nặng nhẹ cũng lấy cách này mà định.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video