Cái, hộ, chi, diệp (những nhánh núi trùm phủ, che chở, như cành, như lá của mạch núi)
Những gì thân long (long: mạch núi chạy dài, mang sinh khí) chia ra, ngoài phần khai trướng (mạch dang rộng hai bên như màn trướng), đều gọi chung là chi diệp (cành lá). Chia ra thì có nhiều tên.
Phần từng đốt chia ra gọi là chi cước nhiêu trạo (chân nhánh, mái chèo: các nhánh nhỏ mọc hai bên mỗi đốt, như chân, như mái chèo giúp long chuyển hướng). Phần từ tổ sơn (núi tổ, ngọn núi gốc nơi mạch phát ra) chia ra, đi cùng long, chưa đến huyệt (điểm táng, nơi sinh khí tụ lại) đã dừng trước, gọi là tống (đưa tiễn). Phần đi cùng long mà đến trước huyệt trước, rồi quay vòng lại che chở, gọi là nghênh (đón). Phần chắn ngang sau huyệt, không ôm hai bên trái phải, gọi là thác lạc (núi đỡ, núi tựa sau huyệt), cũng gọi là bình (bình phong).
Nổi lên ngôi tinh thần (ngọn núi; thuật phong thủy ví các ngọn núi với các vì sao) to lớn đặc biệt, mở mặt lớn, vai cánh buông dài, hai góc trùm qua vài đốt đến vài chục đốt, gọi là hộ cái (che trùm). Trùm qua cả long hổ (Thanh Long và Bạch Hổ: hai dãy núi ôm hai bên trái, phải của huyệt) thì gọi là triền hộ (quấn che).
Hộ long nổi lên những dải núi đẹp, đứng chầu ngay ngắn hai bên huyệt, gọi là lai phụ (đến phò tá). Đứng chầu ngay ngắn hai bên trước huyệt gọi là thị vệ (lính hầu). Đứng chầu ngay ngắn hai bên sau huyệt gọi là Thiên Ất, Thái Ất (tên sao, chỉ cặp núi hầu sau huyệt). Đứng chầu ngay ngắn hai bên giáp (chỗ mạch thắt hẹp giữa hai đoạn núi) gọi là Thiên Hồ, Thiên Giác (?), Nhật Nguyệt, Kỳ Cổ (núi hình mặt trời, mặt trăng, cờ, trống). Đứng chầu ngay ngắn hai bên dưới trướng gọi là ám thương, ám khố (kho lẫm ngầm), Kim Đồng Ngọc Nữ (đồng nam đồng nữ hầu tiên).
Tóm lại, đều là do chính thân long chia ra để bảo vệ long và huyệt. Cái gì không do chính long chia ra thì không phải. Tuy vậy, nếu thân mình đã thành thể quý, lại được long khác quay mặt thật sự về phía mình, thì dù không do thân mình chia ra cũng có thể mượn dùng. Còn nếu nó quay lưng đè lên ta (?), hoặc không ra lưng cũng không ra mặt, thì dù do chính núi mình chia ra cũng chẳng ích gì.
Có người hỏi: Cái, hộ, chi, diệp có nhất thiết phải có đủ không, hay có cái này thì quý hơn cái kia? Như chi cước ngắn ít, không có hộ cái thì có được không? Đáp: Nếu chi cước từng đốt đều đặn, giao xen thích đáng mà dài xa, thì không cần phần trùm và phần đưa tiễn của tổ sơn. Đó là các cách ngô đồng, thược dược, kiêm gia (cây ngô đồng, hoa thược dược, cỏ lau sậy: tên các thế long theo hình cây cỏ).
Như từ cận tổ (núi tổ gần) chia ra hai nhánh hộ sa (sa: gò núi nhỏ quanh long, quanh huyệt) trùm qua được vài đốt, thì không cần đốt nào cũng có chân nhánh, không cần kéo dài, dù không có chi cước cũng quý. Đó là các cách: thang lên trời, long xâu chuỗi ngọc, roi hoa lau, chuông vàng, rìu ngọc, tằm nằm nhả tơ, lụa bay chín tầng trời, đai tiên bay giữa không trung, ve vàng lột xác, ghế ngọc lên hiên.
Lại như phía cận tổ, một bên không có cái hộ; một bên mọc chi cước, một bên không có chi cước. Khi không có hộ cái thì một bên không thể không mọc nhánh, còn một bên không cần mọc nhánh. Đó là các cách cây dương liễu, cuộn dài, rèm điện thí (?).
Lại như từ thân mình chia ra những gò đống lác đác, như hoa bay từng cánh, như quạ lạnh lấm tấm, ủng hộ hai bên. Như vậy thì không cần phải có cành nhánh buông dài che trùm rõ rệt, cũng là đất quý. Đó là các cách hoa lau phấp phới, long hoán cốt (long đổi xương: mạch núi đá chuyển thành mạch đất), hoa mai rơi xuống đất.
Nếu vừa có cái hộ buông dài của cận tổ, lại có chi cước từng đốt sinh sôi, thì không phải đại can long (mạch núi chính to lớn) của chốn đô hội, chiếm địa bộ (phạm vi vùng đất mạch núi bao quát) nghìn dặm, thì không thể có được. Nếu hộ cái đều không có, chi cước lại thiếu một bên, thì công phần (phần phúc của các chi, các nhánh con cháu) có chỗ khuyết. Nếu hai bên đều như thế thì là đất làm đền miếu thờ thần.
Có loại xuất dương long (long chạy ra đồng bằng) nằm giữa ruộng lớn, bãi lớn, bên sông lớn, đã không có cái hộ lại ít chi cước. Nó lấy ruộng cao làm hộ vệ, hoặc lấy nước bao quanh thay cho núi. Nhưng nếu núi huyệt khai diện (mặt núi mở ra, thoai thoải ôm lại, có sinh khí), xuất mạch uốn khúc linh động, có động khí như tọa bình (hạ thấp xuống thành chỗ bằng), hô hấp, phù trầm (lên xuống, nổi chìm như hơi thở), thì đó là đất phú quý (?). Đó là loại bình dương đơn độc long (long một mình ở đồng bằng).
Nhưng xét đến viễn tổ (núi tổ xa) thì ắt có cách bình, đài, trướng, cái, có nhiều núi đưa, theo, quấn, che; long đến dài xa, thoát tá (trút bỏ phần thô) sạch hết, mới có được như thế. Bằng không thì cả một dải Hoài Dương bằng phẳng không có núi, sao cũng có đất lớn? Mà bình dương đơn độc long sao phần nhiều lại hèn kém? Tóm lại nên xét long đến quý hay hèn, có hay không có núi đưa núi theo, rồi mới định hơn kém.
Triền long (long quấn che) ở trong núi khe thì càng nhiều càng quý. Thác sơn (núi đỡ sau huyệt) nếu không phải là núi ngang không có mạch hạ xuống thì không cần lai phụ. Có long hổ thì không cần thị vệ. Thiên Hồ, Thiên Giác thì không phải đại quý long không thể có; nhưng đã thành đất lớn thì không có cũng chẳng hại gì.
Có người hỏi: Thân long dài ngắn mà chi cước không tương xứng thì có được không? Đáp: Long dài xa thì chi cước cũng nên dài xa. Long ngắn nhỏ thì chi cước cũng nên ngắn nhỏ. Long cao lớn thì chi cước cũng nên cao lớn. Long dài xa mà chi cước ngắn nhỏ là kết long (?). Long ngắn nhỏ mà chi cước dài xa là đáo long (?). Long cao lớn mà chi cước thấp co là độc long (long trơ trọi).
Chi cước của long quý ở chỗ đều đặn; lệch lạc, bên có bên không là bệnh. Nên thuận theo mà che chở; quay lưng ngược lại là nghịch. Nên tròn trịa sạch sẽ; nhọn sắc là sát (khí hung dữ). Nên thanh tú; xấu xí là hèn. Nên ngay ngắn; tán loạn là đãng (trôi tuột, không giữ được khí). Hợp cách thì là hình quý, hình tốt; hèn xấu là hung. Cho nên long quý hèn khác nhau thì đẹp xấu cũng hiện ra ở chi cước. Xem chi cước đẹp hay xấu thì biết được long quý hay hèn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video