Nhân thủy nghiệm khí (dựa vào nước để xét khí)
Khí (sinh khí: luồng khí sống chạy trong lòng đất) là mẹ của nước; nước là con của khí. Có khí mới có nước, có nước mới có khí. Khí không có hình nên khó thấy, nước có dấu vết nên tìm được. Nước đến thì khí đến, nước hợp thì khí dừng, nước ôm thì khí toàn vẹn, nước tụ thì khí được chứa. Nước có tụ có tán thì khí tụ tán theo đó; nước có nông có sâu thì khí dày mỏng theo đó. Cho nên dựa vào nước có thể xét khí.
Nếu ao hồ tràn rộng trước ngực mà không thu lại thì khí không tụ được. Sông hồ hắt vào mặt mà không có án (núi án: gò thấp trước huyệt như cái bàn) thì thế không đương nổi. (Nước vào lòng quá rộng là đãng hung (tràn ngực), phải lùi về sau cho thu nhỏ lại, hoặc gần huyệt có nước nhỏ sát huyệt thu lại, mới lấy được (?). Nước ngay trước mặt xông thẳng vào là bát diện (hắt mặt), nên có án gần che chắn, không để thấy thẳng ra mênh mông mới tốt. Xem kỹ ở thiên Chi Cán phía sau.)
Nước dễ đầy dễ cạn, đi gấp đến gấp, chợt nông chợt sâu, hoặc vòng hoặc thẳng, cũng có ứng thịnh suy. Chỉ có trong nước lớn lại có nước nhỏ, lớp lớp bao bọc, mới thấy khí được tàng mà tụ. Trong giới lớn lại có những đường chia hợp mờ mờ, ẩn ẩn (vết nước ẩn sát huyệt — huyệt: điểm táng, nơi sinh khí tụ), mới thấy khí động mà dừng.
Cho nên quyến (đi rồi ngoái lại), luyến (tụ sâu, lưu luyến), hồi (vòng quay uốn khúc), hoàn (vòng ôm có tình), giao (hai dòng giao hội), tỏa (khóa chặt kín đáo), chức (uốn như chữ "chi", như dệt), kết (nhiều dòng hội đọng), đều là chỗ khí ở. Xuyên (xuyên ngực, phá sườn), khiên (từ giữa thẳng ra, kéo động "trâu đất" (?)), xạ (nước nhỏ đến thẳng như tên bắn), phản (như cung quay ngược), trực (đến đi thẳng tuột, vô tình), xung (nước lớn xông tới), đều là chỗ khí lìa đi.
Như cái quay ngược thì làm cho vòng ôm, cái thẳng thì làm cho uốn khúc, cái tán thì có thể gom tụ, cái đi thì có thể che chắn; xoay chuyển tạo hóa cũng là ở công sức con người. Nhưng huyết mạch của thân mình có tình ngoái lại (nước nhỏ sát huyệt bao quanh) thì cốt nên nương sát vào. Nước lớn của can long (mạch long chính, to lớn) không có ý lưu luyến thì không thể vin vào. Nếu là bình dương trong núi khe, núi nhiều nước ít, thì dù thấy nước lớn cũng không hại. Tóm lại cần giới hợp (nước ranh giới chia rồi hợp lại) của chính mình làm trước (giới hợp sát huyệt dù ở núi hay đồng bằng đều không thể thiếu).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video