Tung hoành (dọc và ngang)
Hai dòng nước kẹp hai bên đưa thân long (long: mạch đất chạy dài mang sinh khí) đi thẳng là tung (dọc). Nước nhánh hai bên cắm vào là hoành (ngang). Long lớn chạy vài trăm dặm, trăm chục dặm, hoặc vài chục dặm, hoặc một hai dặm; nước nhánh hai bên cắm vào như hình chữ "bát" là trướng (như màn trướng dang hai bên). Nước nhánh chia dòng dài vài trăm dặm, hoặc hơn mười dặm là đại trướng; một hai dặm là tiểu trướng.
Nước nhánh hai bên dài ngắn không đều, rộng hẹp không một: trướng bên nhiều bên ít, long ra giữa hay ra lệch, đều phân biệt ở đây. Trướng lớn mà nhiều thì long lớn; trướng nhỏ mà ít thì long nhỏ. Cũng có khi mượn tung làm hoành, mượn hoành làm tung; tóm lại cái nào cành lá tốt tươi, địa bộ (phạm vi vùng đất mạch bao quát) rộng thì sức lớn.
Nhưng tung hoành ở bình dương (đồng bằng) không dễ thấy như ở sơn long (long núi). Tung hoành của chi long (long nhánh) lại không dễ thấy như của can long (long thân chính). Vì can long có sông lớn làm bằng cứ, còn chi long chỉ có sông nhỏ, lạch nhỏ, hoặc ruộng thấp, đất thấp, chợt dọc chợt ngang, khó nhận biết; không chịu khó đi xa, tìm tòi kỹ càng thì không được.
Sống mạch đi đến của thân long chỉ lấy sông nhỏ, lạch nhỏ hai bên cắm vào, hoặc trong ruộng thấp đất thấp có một đoạn nổi cao lên mà làm chứng. Sông làm giới cho ruộng thì chỗ ruộng rộng lớn là hoành. Lạch làm giới cho ruộng thì chỗ ruộng hẹp dài là tung. Chỗ lạch nhỏ mọc ngang là hoành, mọc thẳng là tung. Trước khi chia lạch nhỏ là hoành, sau khi chia lạch nhỏ là tung. Sông nhỏ chợt chảy ngang, lạch nhỏ chợt mọc thẳng, chợt mọc ngang, ruộng thấp đất thấp cũng như thế: đều là mượn tung làm hoành, mượn hoành làm tung.
Tóm lại tung là ở giữa, tôn quý, tự làm chủ; hoành là thể nghiêng bên cạnh, ngoái nhìn người khác. Tung như cuống rau, nhụy hoa; hoành như lá rau, cánh hoa. Lá rau, cánh hoa là để che lõi; chi cước (chân nhánh), triền hộ (núi, đất quấn che) là để bảo vệ chủ. Hoành là then chốt mở ra để hợp lại; hợp là cục thu lại để thành tung. Cho nên có tung không thể không có hoành, có hoành không thể không có tung. Có tung mà không có hoành thì không có cái hộ (che trùm, che chở). Có hoành mà không có tung thì lấy gì thành long.
Nhưng cũng có loại thân long ở giữa sông lớn, hoặc cách nhau hơn mười dặm, hoặc cách một hai dặm, có ruộng bãi (?) nổi trên mặt nước như cò, âu tắm sóng, hoặc như ngọc khuê, ngọc bích, lớn nhỏ dài ngắn xen nhau, đứt nối mà đến. Ở đây lấy cái nhỏ mà thẳng dài là tung, cái lớn mà ngang rộng là hoành. Xét đến cuối đầu, ắt có chỗ dừng thật.
Cho nên long và huyệt (điểm táng, nơi sinh khí tụ) đều là việc trong tung; sa thủy (gò đất và dòng nước quanh huyệt) đều là việc trong hoành. (Long mạch dù nhiều uốn khúc, rốt cuộc vẫn ở giữa mà xuyên vào huyệt; sa thủy dù có cái thẳng dài cũng đều ở hai bên long huyệt mà chia ra (?).)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video