Thiên 56 — Phân và hợp (đất bằng)

 Phân hợp (chỗ nước chia ra và chỗ nước hợp lại)

 Ở vùng bình dương (vùng đất bằng, đồng bằng, không có núi đồi rõ rệt), sự chia và hợp của nước có lớn có nhỏ, có thật có giả, lấy gì mà chứng nghiệm? Đáp: Không kể sông lớn, sông con hay khe suối, hễ cùng với chi cước (các nhánh chân tỏa ra hai bên long mạch) và triền hộ (các dải đất, dải nước quấn quanh che chở) của long (long mạch: dải đất mang sinh khí chạy dài, ví như con rồng) mà kẹp thu vào bên trong, thì đó là đại phân hợp (chia hợp lớn) (chữ "phân" ở đây chỉ chỗ long tách ra, chữ "hợp" chỉ chỗ các dòng nước lớn hợp lại), tức là nước giới long (dòng nước làm ranh giới cho cả long mạch).

 Bên trong chi cước và triền hộ, hoặc là ruộng thấp đất thấp, hoặc là rãnh nhỏ bến nhỏ, từ hai bên kẹp lại, trước chia sau hợp, làm ranh giới cho mạch đi vào huyệt (huyệt: điểm đất kết tụ sinh khí, nơi đặt mộ hoặc dựng nhà), thì đó là tiểu phân hợp (chia hợp nhỏ) (chữ "phân" ở đây chỉ chỗ long đang đi, chữ "hợp" chỉ chỗ nước bên ngoài triền hộ hợp lại), tức là nước giới mạch (dòng nước làm ranh giới cho đoạn mạch sắp vào huyệt).

 Ở chỗ nhập thủ (đoạn mạch cuối cùng ngay trước khi vào huyệt), các nhánh nước chia ra, khiến chỗ yết hầu (chỗ mạch thắt nhỏ lại như cổ họng) bó nhỏ, nên mạch trong mà khí mạnh (đây là nước chia ở sau huyệt); đến chỗ huyệt, nước vòng ngược quanh hạ quan (cửa khóa phía dưới, nơi giữ dòng nước chảy đi), khiến đường cục (khoảng đất trước huyệt cùng thế đất bao quanh nó) thu chặt, nên mạch dừng mà khí tụ (đây là nước hợp ở trước huyệt). Đó là chân phân hợp (chia hợp thật), tức là nước làm nên long và làm nên huyệt (có chia hợp thật thì chứng được long và huyệt đều thật, nên gọi là nước làm nên long, làm nên huyệt). Có đại phân hợp mà không có tiểu phân hợp là long giả; có tiểu phân hợp mà không có chân phân hợp là huyệt giả. Cho nên chân phân hợp lại càng không thể thiếu (trên đây nói về việc lấy sự chia hợp của nước để chứng long và huyệt).

 Ruộng bằng duỗi ra hai cánh hai bên, từng lớp từng lớp dồn tới, đều có thế hướng về phía trước, thì cũng là "chia"; viên thần (môi tròn: dải đất hơi cao, tròn, nhô ra trước huyệt như cái môi) bật ra ở giữa, hai góc thu ngược lên, như vầng trăng úp ngược quay lại, thì cũng là "hợp". Nếu không có thế từng lớp ập tới, thì lấy gì mà thấy long chia ra mà đi; nếu không có môi tròn thu ngược lại, thì lấy gì mà chứng được khí đã dừng và nước đã hợp. Người xưa nói "hoa đào lăn lóc không phải huyệt thật" (ý nói những gò đất rời rạc như cánh hoa đào trôi dạt thì không kết huyệt), lại nói: "Khí thật dừng lại thì chẳng đợi đến mép nước, khí đã thu lại trước rồi" — đều là chỉ điều này (trên đây nói về việc lấy sự chia hợp của sa để chứng long và huyệt; sa: các gò, dải đất cao bao quanh huyệt).

 Bởi vì ruộng bằng có hình tượng long đang đi, tức là có chia mà không có hợp; môi tròn có hình thu ngược lại, tức là có hợp mà khí dừng. Huống hồ môi tròn là dư khí (phần khí thừa tràn ra) của huyệt, có thể nghiệm xem sinh khí có hay không: có sinh khí thì tốt, khí có thừa nên nhả ra thành môi; không có khí thì không có môi. Song đã có cái hợp của môi tròn, lại không thể thiếu hai sa của chính thân huyệt ôm lấy môi ấy; nếu không, thì nội giới (ranh giới nước phía trong, sát huyệt) tuy có hợp, nhưng nội đường (khoảng sân đất ngay trước huyệt) làm sao tụ được, ắt sẽ có cái hại nước giới lớn gõ vào sườn, cắt vào chân huyệt.

 Cho nên theo lối cưỡi sống mạch (điểm huyệt dựa vào sống đất nổi cao) thì cần có kiềm khẩu (miệng kìm: hai cánh đất ôm quặp vào như hai càng kìm) ôm lấy môi (có miệng kìm tức là có hai sa ôm lấy, chứng được sự chia hợp của dòng nước nhỏ sát huyệt); theo lối xem nước vòng thì cần có nội giới vòng quanh môi (có sự chia hợp của nội giới tức là có sa nhỏ vây ôm), vì bên trong sa ắt có nước (nối ý câu miệng kìm ôm môi), bên ngoài nước ắt có sa (nối ý câu nội giới vòng quanh môi). Cho nên cái hợp của sa và nước, cái hợp của môi tròn, thiếu một thứ cũng không được.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video