Thiên 16 — Phẩm 16 – Cưỡi cỗ xe lớn

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn và hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ; "Ma-ha" là lớn, "Bát-nhã" là trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, "Ba-la-mật" là đến bờ bên kia, tức là sự tu tập đã trọn vẹn), phẩm Thừa Thừa (cưỡi lên cỗ xe) thứ mười sáu.

 Bấy giờ Tuệ mạng (danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo, nghĩa là người lấy trí tuệ làm mạng sống) Xá-lợi-phất (một trong các đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi Phú-lâu-na (tức Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử, đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng thuyết pháp bậc nhất): "Thế nào gọi là Bồ-tát (người tu hành cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) Ma-ha-tát (bậc đại sĩ, người có tâm nguyện lớn lao) cưỡi trên Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu hành nhằm cứu độ hết thảy chúng sinh và thành Phật)?"

 Phú-lâu-na đáp Xá-lợi-phất: "Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấy rõ thật tướng đến mức hoàn hảo), cưỡi trên Đàn-na ba-la-mật (bố thí ba-la-mật: sự cho đi đến mức hoàn hảo), mà cũng không thấy có Đàn ba-la-mật, cũng không thấy có Bồ-tát, cũng không thấy có người nhận, vì pháp ấy là không có chỗ chấp được (vô sở đắc: không thấy có gì thật để nắm giữ hay đạt được); đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi trên Đàn-na ba-la-mật. Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, cưỡi trên Thi-la ba-la-mật (trì giới ba-la-mật: giữ gìn giới luật đến mức hoàn hảo), Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục ba-la-mật: nhẫn chịu đến mức hoàn hảo), Tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn ba-la-mật: siêng năng không ngừng đến mức hoàn hảo), Thiền-na ba-la-mật (thiền định ba-la-mật: giữ tâm tập trung lắng đọng đến mức hoàn hảo), cưỡi trên Bát-nhã ba-la-mật mà cũng không thấy có Bát-nhã ba-la-mật, cũng không thấy có Bồ-tát, vì pháp ấy là không có chỗ chấp được; đó là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi trên Bát-nhã ba-la-mật. Như vậy, Xá-lợi-phất! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi trên Đại thừa.

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát trong Ma-ha-diễn (tức Đại thừa) một lòng tương ưng với Tát-bà-nhã (nhất thiết trí: trí biết hết thảy mọi sự của Phật), tu Tứ niệm xứ (bốn phép quán để giữ tâm tỉnh giác: quán thân là nhơ nhớp, quán cảm giác là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là không có cái ta) vì thấy pháp nào cũng tan hoại (?), cho đến một lòng tương ưng với Tát-bà-nhã, tu mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác) vì thấy pháp nào cũng tan hoại, mà điều ấy cũng không thể nắm bắt được. Như vậy, Xá-lợi-phất! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi trên Đại thừa. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ rằng: 'Bồ-tát chỉ có tên gọi, vì chúng sinh không thể nắm bắt được (không có thật thể).' Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi trên Đại thừa.

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nghĩ rằng: 'Sắc (phần vật chất, hình tướng; nhóm thứ nhất trong năm uẩn hợp thành con người) chỉ có tên gọi, vì sắc không thể nắm bắt được. Thọ, tưởng, hành, thức (bốn nhóm còn lại trong năm uẩn: thọ là cảm giác, tưởng là nhận thức hình ảnh khái niệm, hành là ý chí và các hoạt động tâm lý, thức là sự hay biết phân biệt) chỉ có tên gọi, vì thức không thể nắm bắt được. Mắt chỉ có tên gọi, vì mắt không thể nắm bắt được; cho đến ý (giác quan thứ sáu, tức tâm suy nghĩ) cũng như thế. Tứ niệm xứ chỉ có tên gọi, vì Tứ niệm xứ không thể nắm bắt được; cho đến Bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) chỉ có tên gọi, vì Bát thánh đạo phần không thể nắm bắt được. Nội không (sự rỗng không của các pháp bên trong, tức sáu giác quan) chỉ có tên gọi, vì nội không không thể nắm bắt được; cho đến Vô pháp hữu pháp không (sự rỗng không của cả cái 'không có' lẫn cái 'có') chỉ có tên gọi, vì vô pháp hữu pháp không không thể nắm bắt được; cho đến mười tám pháp bất cộng chỉ có tên gọi, vì mười tám pháp bất cộng không thể nắm bắt được.

 "'Như (chân như: tính chân thật, vốn như vậy của các pháp) của các pháp chỉ có tên gọi, vì như không thể nắm bắt được. Pháp tướng (tướng chân thật của các pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), pháp vị (chỗ đứng cố định của các pháp), thật tế (bờ mé chân thật, chỗ tận cùng của thực tại) chỉ có tên gọi, vì thật tế không thể nắm bắt được. A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (quả giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp của Phật) và Phật chỉ có tên gọi, vì Phật không thể nắm bắt được.' Như vậy, Xá-lợi-phất! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi trên Đại thừa.

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm đến nay, đầy đủ thần thông (năng lực siêu phàm như bay đi, biến hóa, thấy xa, nghe xa) của Bồ-tát, thành tựu chúng sinh (giáo hóa giúp chúng sinh tu đến chỗ thành tựu), đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi chư Phật, từ chư Phật nghe nhận lời dạy, tức là Đại thừa của Bồ-tát. Vị Bồ-tát ấy cưỡi trên Đại thừa này, đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, làm thanh tịnh cõi Phật, thành tựu chúng sinh, mà hoàn toàn không có ý tưởng về cõi Phật, cũng không có ý tưởng về chúng sinh. Người ấy an trụ trong pháp bất nhị (không hai, tức không phân chia đối đãi), vì chúng sinh mà nhận lấy thân, tùy theo chỗ thích hợp mà tự biến đổi hình dạng để giáo hóa, cho đến khi đạt nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự) vẫn không bao giờ rời cỗ xe Bồ-tát. Đó gọi là Bồ-tát cưỡi trên cỗ xe này.

 "Khi đã đạt nhất thiết chủng trí (trí biết hết thảy các pháp đến từng chi tiết, tức trí tuệ viên mãn của Phật) thì chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi), là bánh xe pháp mà hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát cho mình), Bích-chi Phật (người tự tu, tự ngộ lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy) cùng trời, rồng, quỷ thần, A-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay nóng giận, ghen ghét, thường đánh nhau với chư thiên) và người đời không thể chuyển được. Khi ấy chư Phật ở mười phương, nhiều như số cát sông Hằng, đều vui mừng xưng tên khen ngợi, nói rằng: 'Bồ-tát Ma-ha-tát tên là... ở cõi nước... phương..., cưỡi trên Đại thừa, đạt nhất thiết chủng trí, chuyển pháp luân.' Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát cưỡi trên Đại thừa."

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ tư.

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ năm.

 Ngài Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo là Kinh, Luật, Luận) Cưu-ma-la-thập, người nước Quy Tư (một nước cổ ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc), dịch vào đời Hậu Tần.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video