Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn và hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ; "Ma-ha" là lớn, "Bát-nhã" là trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, "Ba-la-mật" là đến bờ bên kia, tức là sự tu tập đã trọn vẹn), phẩm Biện Tài (tài ăn nói khéo léo, lưu loát) thứ mười lăm. (Bản Khiết Đan, tức bộ Đại tạng kinh khắc in đời nhà Liêu của người Khiết Đan, đặt tên là phẩm Phú-lâu-na.)
Bấy giờ Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử (một trong các đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng thuyết pháp bậc nhất; tên có nghĩa là Phú-lâu-na, con trai bà Di-đa-la-ni) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Con cũng vui lòng nói vì sao gọi là Ma-ha-tát (bậc đại sĩ, người có tâm nguyện lớn lao; thường đi liền với chữ Bồ-tát thành 'Bồ-tát Ma-ha-tát')."
Phật dạy: "Ông cứ nói."
Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử nói: "Vị Bồ-tát (người tu hành cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) ấy đại thệ trang nghiêm (khoác áo giáp thệ nguyện lớn, tức lấy lời thệ nguyện lớn làm áo giáp, làm đồ trang bị cho mình); vị Bồ-tát ấy phát tâm tiến tới Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu hành nhằm cứu độ hết thảy chúng sinh và thành Phật); vị Bồ-tát ấy cưỡi trên Đại thừa. Vì thế nên vị Bồ-tát ấy gọi là Ma-ha-tát."
Xá-lợi-phất (một trong các đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) nói với Phú-lâu-na: "Thế nào gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát đại thệ trang nghiêm?"
Phú-lâu-na nói với Xá-lợi-phất: "Bồ-tát Ma-ha-tát không phân biệt chỉ vì chừng ấy người mà an trụ nơi Đàn-na ba-la-mật (bố thí ba-la-mật: sự cho đi đến mức hoàn hảo), thực hành Đàn-na ba-la-mật; mà vì hết thảy chúng sinh nên an trụ nơi Đàn-na ba-la-mật, thực hành Đàn-na ba-la-mật. Không vì chừng ấy người mà an trụ nơi Thi-la ba-la-mật (trì giới ba-la-mật: giữ gìn giới luật đến mức hoàn hảo), thực hành Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục ba-la-mật: nhẫn chịu đến mức hoàn hảo), Tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn ba-la-mật: siêng năng không ngừng đến mức hoàn hảo), Thiền-na ba-la-mật (thiền định ba-la-mật: giữ tâm tập trung lắng đọng đến mức hoàn hảo), Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ ba-la-mật: trí tuệ thấy rõ thật tướng đến mức hoàn hảo); mà vì hết thảy chúng sinh nên an trụ nơi Bát-nhã ba-la-mật, thực hành Bát-nhã ba-la-mật.
"Bồ-tát Ma-ha-tát đại thệ trang nghiêm, không giới hạn chúng sinh, không nghĩ rằng: 'Ta sẽ độ chừng ấy người, không độ những người khác.' Không nói: 'Ta khiến chừng ấy người đạt đến A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (quả giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp của Phật, còn gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác), những người khác thì không đạt đến.' Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì khắp hết thảy chúng sinh mà đại thệ trang nghiêm. Lại nghĩ rằng: 'Ta sẽ tự mình đầy đủ Đàn-na ba-la-mật, cũng khiến hết thảy chúng sinh thực hành Đàn-na ba-la-mật. Tự mình đầy đủ Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, tự mình đầy đủ Bát-nhã ba-la-mật, cũng khiến hết thảy chúng sinh thực hành Bát-nhã ba-la-mật.'
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Đàn-na ba-la-mật, mọi sự bố thí đều tương ưng với tâm Tát-bà-nhã (nhất thiết trí: trí biết hết thảy mọi sự của Phật), cùng với hết thảy chúng sinh hồi hướng (đem công đức của việc lành mình làm hướng về một mục đích) về A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Đàn-na ba-la-mật thì đại thệ trang nghiêm bằng Đàn-na ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Đàn-na ba-la-mật, bố thí với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, không hướng về địa vị Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát cho mình) hay Bích-chi Phật (người tự tu, tự ngộ lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy, cũng không đi giáo hóa người khác). Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Đàn-na ba-la-mật thì đại thệ trang nghiêm bằng Thi-la ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Đàn-na ba-la-mật, bố thí với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, đối với các pháp bố thí ấy thì tin nhận, chấp nhận và ưa muốn; đó gọi là khi thực hành Đàn-na ba-la-mật thì đại thệ trang nghiêm bằng Sằn-đề ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Đàn-na ba-la-mật, bố thí với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, siêng năng tu tập không ngừng nghỉ; đó gọi là khi thực hành Đàn-na ba-la-mật thì đại thệ trang nghiêm bằng Tỳ-lê-da ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Đàn-na ba-la-mật, bố thí với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, thu nhiếp tâm ý, không khởi lên ý muốn của hàng Thanh văn, Bích-chi Phật; đó gọi là khi thực hành Đàn-na ba-la-mật thì đại thệ trang nghiêm bằng Thiền-na ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Đàn-na ba-la-mật, bố thí với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, quán các pháp như huyễn (như trò ảo thuật, có hiện ra mà không thật), không thấy có người cho, không thấy có vật được cho, không thấy có người nhận; đó gọi là khi thực hành Đàn-na ba-la-mật thì đại thệ trang nghiêm bằng Bát-nhã ba-la-mật. Như vậy, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, không chấp lấy, không thấy có hình tướng của các ba-la-mật, thì nên biết đó là Bồ-tát Ma-ha-tát đại thệ trang nghiêm.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thi-la ba-la-mật, bố thí với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, cùng với hết thảy chúng sinh hồi hướng về A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật thì có Đàn-na ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thi-la ba-la-mật, đối với các pháp ấy thì tin nhận, chấp nhận và ưa muốn; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật thì có Sằn-đề ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thi-la ba-la-mật, siêng năng tu tập không ngừng nghỉ; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật thì có Tỳ-lê-da ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thi-la ba-la-mật, không nhận lấy tâm Thanh văn, Bích-chi Phật; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật thì có Thiền-na ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thi-la ba-la-mật, quán hết thảy các pháp như huyễn, cũng không nghĩ rằng có giới ấy, vì không có chỗ chấp được (vô sở đắc: không thấy có gì thật để nắm giữ hay đạt được); đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật thì có Bát-nhã ba-la-mật. Như vậy, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thi-la ba-la-mật thì thu gồm cả các ba-la-mật, vì thế gọi là đại thệ trang nghiêm.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Sằn-đề ba-la-mật, bố thí với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, cùng với hết thảy chúng sinh hồi hướng về A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề; đó là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Sằn-đề ba-la-mật thì có Đàn-na ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Sằn-đề ba-la-mật, không nhận lấy tâm Thanh văn, Bích-chi Phật, chỉ nhận lấy tâm Tát-bà-nhã; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Sằn-đề ba-la-mật thì có Thi-la ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Sằn-đề ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, thân và tâm siêng năng không nghỉ ngơi; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Sằn-đề ba-la-mật thì có Tỳ-lê-da ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Sằn-đề ba-la-mật, thu nhiếp tâm vào một chỗ, dù gặp việc khổ sở, tâm cũng không tán loạn; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Sằn-đề ba-la-mật thì có Thiền-na ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Sằn-đề ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, quán các pháp là không, không có kẻ làm, không có kẻ chịu; nếu có người quở mắng, cắt xẻo thân mình, tâm vẫn thấy việc ấy như huyễn, như mộng; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Sằn-đề ba-la-mật thì có Bát-nhã ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật, bố thí với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, khi bố thí không để thân tâm biếng nhác; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật thì có Đàn-na ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, từ đầu đến cuối giữ giới đầy đủ, trong sạch; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật thì có Thi-la ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, tu tập nhẫn nhục; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật thì có Sằn-đề ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, thu nhiếp tâm, lìa bỏ dục vọng, đi vào các thiền định; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật thì có Thiền-na ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, không chấp lấy hình tướng của hết thảy các pháp, mà đối với việc không chấp tướng ấy cũng không đắm chấp; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật thì có Bát-nhã (?) ba-la-mật. Như vậy, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật thì thu gồm cả các ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thiền-na ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, giữ tâm định mà bố thí, không để tâm tán loạn; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì có Đàn-na ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thiền-na ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, nhờ sức giữ giới và thiền định nên không để các điều phá giới lọt vào; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì có Thi-la ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thiền-na ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, nhờ định từ bi (trạng thái thiền định trong đó tâm tràn đầy lòng thương yêu và xót thương chúng sinh) nên nhẫn chịu được mọi sự quấy nhiễu, làm hại; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì có Sằn-đề ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thiền-na ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, đối với thiền không ham mùi vị, không đắm chấp, luôn cầu tiến lên, từ tầng thiền này lên tầng thiền khác; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì có Tỳ-lê-da ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Thiền-na ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, đối với hết thảy các pháp không nương tựa vào đâu, cũng không theo sức thiền mà sinh (không vì đã chứng tầng thiền nào mà tái sinh vào cõi trời tương ứng); đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì có Bát-nhã ba-la-mật. Như vậy, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì thu gồm cả các ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, bố thí với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, những gì mình có ở bên trong (thân mạng) và bên ngoài (của cải) đều không tiếc, không thấy có người cho, người nhận và của cải; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì có Đàn-na ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, vì không thấy hai việc giữ giới và phá giới; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì có Thi-la ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, không thấy có kẻ quở trách, kẻ mắng chửi, kẻ đánh đập, kẻ giết hại, cũng không thấy mình nhờ cái không ấy mà nhẫn nhục được; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì có Sằn-đề ba-la-mật.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, quán các pháp rốt ráo là không (hoàn toàn rỗng không đến tận cùng), mà vì tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho hết thảy chúng sinh) nên vẫn làm các việc lành; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì có Tỳ-lê-da ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, với tâm tương ưng Tát-bà-nhã mà nhập thiền định, quán các tầng thiền đều mang tướng lìa (xa lìa, không có tự tính riêng), tướng không, tướng vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), tướng vô tác (không mong cầu, không tạo tác); đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì có Thiền-na ba-la-mật. Như vậy, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì thu gồm cả các ba-la-mật.
"Này Xá-lợi-phất! Như thế gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát đại thệ trang nghiêm. Đối với vị Bồ-tát đại thệ trang nghiêm ấy, chư Phật mười phương đều vui mừng, ở giữa đại chúng xưng tên khen ngợi rằng: 'Bồ-tát Ma-ha-tát tên là... ở cõi nước... đại thệ trang nghiêm, thành tựu chúng sinh (giáo hóa giúp chúng sinh tu đến chỗ thành tựu), làm thanh tịnh cõi Phật.'"
Tuệ mạng (danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo, nghĩa là người lấy trí tuệ làm mạng sống) Xá-lợi-phất hỏi Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử: "Thế nào là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa?"
Phú-lâu-na nói với Xá-lợi-phất: "Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành sáu ba-la-mật, lìa các dục, lìa các pháp xấu ác, bất thiện, có giác có quán (giác là tâm tìm xét ở mức thô, quán là tâm dò xét ở mức tinh tế), do lìa dục mà sinh hỷ lạc (niềm vui mừng và sự an vui), vào Sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất trong bốn tầng thiền của cõi Sắc), cho đến vào Tứ thiền (tầng thiền thứ tư); dùng tâm từ (lòng thương yêu, mong đem niềm vui đến cho chúng sinh) rộng lớn, không hai, vô lượng, không oán hận, không có ý làm khổ ai, trải khắp một phương, hai, ba, bốn phương, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới, khắp hết thảy thế gian; tâm bi (thương xót, mong cứu khổ cho chúng sinh), tâm hỷ (vui mừng khi thấy chúng sinh được vui), tâm xả (buông bỏ, đối xử bình đẳng không thiên vị) cũng như thế. Vị Bồ-tát ấy khi vào thiền và khi ra khỏi thiền, đem các tầng thiền, các tâm vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trải rộng không giới hạn) cùng các chi phần của thiền (các yếu tố tâm lý cấu thành mỗi tầng thiền) mà cùng với hết thảy chúng sinh hồi hướng về Tát-bà-nhã; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát dùng Thiền-na ba-la-mật phát tâm tiến tới Đại thừa.
"Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy an trụ nơi thiền và các tâm vô lượng, nghĩ rằng: 'Ta sẽ đạt được nhất thiết chủng trí (trí biết hết thảy các pháp đến từng chi tiết, tức trí tuệ viên mãn của Phật), vì để dứt trừ phiền não (những trạng thái tâm xấu làm rối loạn, khổ não như tham lam, giận dữ, si mê) cho hết thảy chúng sinh mà sẽ nói pháp.' Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì có Đàn-na ba-la-mật. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, tu Sơ thiền, an trụ Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền cũng như thế, không nhận lấy tâm nào khác, tức là tâm Thanh văn, Bích-chi Phật; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì có Thi-la ba-la-mật. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát với tâm tương ưng Tát-bà-nhã vào các tầng thiền, nghĩ rằng: 'Ta vì để dứt trừ phiền não cho hết thảy chúng sinh mà sẽ nói pháp', đối với các tâm ấy thì ưa muốn, vui thích, chấp nhận; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì có Sằn-đề ba-la-mật.
"Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát với tâm tương ưng Tát-bà-nhã vào các tầng thiền, đem mọi căn lành (những việc lành làm gốc rễ sinh ra quả tốt) đều hồi hướng về Tát-bà-nhã, siêng năng tu tập không ngừng nghỉ; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì có Tỳ-lê-da ba-la-mật. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát với tâm tương ưng Tát-bà-nhã vào bốn tầng thiền cùng các chi phần, quán tướng vô thường (không bền lâu), tướng khổ, tướng vô ngã (không có cái ta thật), tướng không, tướng vô tướng, tướng vô tác, cùng với hết thảy chúng sinh hồi hướng về Tát-bà-nhã; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Thiền-na ba-la-mật thì có Bát-nhã ba-la-mật. Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa.
"Lại nữa, Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa, thực hành tâm từ thì nghĩ rằng: 'Ta sẽ làm cho hết thảy chúng sinh được an vui'; vào tâm bi thì nghĩ: 'Ta sẽ cứu giúp hết thảy chúng sinh'; vào tâm hỷ thì nghĩ: 'Ta sẽ độ hết thảy chúng sinh'; vào tâm xả thì nghĩ: 'Ta sẽ khiến hết thảy chúng sinh được lậu tận (dứt sạch mọi phiền não).' Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành tâm vô lượng thì có Đàn-na ba-la-mật.
"Lại nữa, Bồ-tát Ma-ha-tát đem các tầng thiền và các tâm vô lượng ấy không hướng về địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, chỉ hồi hướng về Tát-bà-nhã; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành tâm vô lượng thì có Thi-la ba-la-mật. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành bốn tâm vô lượng, không ham địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, chỉ chấp nhận, vui thích, mong muốn Tát-bà-nhã; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành tâm vô lượng thì có Sằn-đề ba-la-mật. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát với tâm tương ưng Tát-bà-nhã, thực hành bốn tâm vô lượng, chỉ làm những hạnh trong sạch; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành tâm vô lượng thì có Tỳ-lê-da ba-la-mật. Lại nữa, Bồ-tát Ma-ha-tát khi vào thiền, vào tâm vô lượng, cũng không theo sức thiền và tâm vô lượng mà sinh vào các cõi trời tương ứng; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành tâm vô lượng thì có phương tiện (trí khéo léo biết cách vận dụng cho đúng) Bát-nhã ba-la-mật. Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa, tu Tứ niệm xứ (bốn phép quán để giữ tâm tỉnh giác: quán thân là nhơ nhớp, quán cảm giác là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là không có cái ta) bằng đủ mọi cách, cho đến tu Bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) bằng đủ mọi cách; tu Ba môn giải thoát (ba cửa ngõ đưa đến giải thoát: không, vô tướng, vô tác) cho đến mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác) bằng đủ mọi cách; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát có trí tuệ trong Nội không (sự rỗng không của các pháp bên trong, tức sáu giác quan) vì không có chỗ chấp được, cho đến có trí tuệ trong Vô pháp hữu pháp không (sự rỗng không của cả cái 'không có' lẫn cái 'có') vì không có chỗ chấp được; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát đối với hết thảy các pháp có trí tuệ không loạn cũng không định; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa, có trí tuệ không thấy là thường cũng không thấy là vô thường, trí tuệ không thấy là vui cũng không thấy là khổ, không thấy là thật cũng không thấy là không, không thấy là có ta cũng không thấy là không có ta; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa, vì không có chỗ chấp được.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất! Trí của Bồ-tát Ma-ha-tát không vướng vào đời quá khứ, không vướng vào đời vị lai, không vướng vào đời hiện tại, nhưng cũng không phải là không biết ba đời; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa, vì không có chỗ chấp được. Lại nữa, Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa, trí không vướng vào Dục giới (cõi của chúng sinh còn tham muốn dục lạc), không vướng vào Sắc giới (cõi của chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế), không vướng vào Vô sắc giới (cõi chỉ còn tâm thức, không còn hình thể), nhưng cũng không phải là không biết Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, vì không có chỗ chấp được; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa.
"Lại nữa, Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa, trí không vướng vào pháp thế gian, không vướng vào pháp xuất thế gian (pháp vượt ra ngoài thế gian, đưa đến giải thoát); không vướng vào pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), không vướng vào pháp vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt); không vướng vào pháp hữu lậu (còn rò rỉ phiền não), không vướng vào pháp vô lậu (không còn phiền não, hoàn toàn trong sạch); nhưng cũng không phải là không biết pháp thế gian, pháp xuất thế gian, pháp hữu vi, vô vi, pháp hữu lậu, vô lậu, vì không có chỗ chấp được. Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát phát tâm tiến tới Đại thừa."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video