Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn và hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ; "Ma-ha" là lớn, "Bát-nhã" là trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, "Ba-la-mật" là đến bờ bên kia, tức là sự tu tập đã trọn vẹn), phẩm Nhạo Thuyết (vui lòng nói ra) thứ mười bốn. (Bản Khiết Đan, tức bộ Đại tạng kinh khắc in đời nhà Liêu của người Khiết Đan, ghi tên là phẩm Đoạn Kiến, nghĩa là dứt bỏ các cái thấy sai lầm.)
Bấy giờ Tuệ mạng (danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo, nghĩa là người lấy trí tuệ làm mạng sống) Xá-lợi-phất (một trong các đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Con cũng muốn nói vì sao gọi là Ma-ha-tát (bậc đại sĩ, người có tâm nguyện lớn lao; thường đi liền với chữ Bồ-tát thành 'Bồ-tát Ma-ha-tát')."
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ông cứ nói."
Xá-lợi-phất nói: "Có những cái thấy sai lầm như sau: chấp có cái ta (ngã kiến), chấp có chúng sinh (loài có sự sống), chấp có người sống lâu (thọ kiến), chấp có sinh mạng (mạng kiến), chấp có kẻ sinh ra, chấp có kẻ nuôi dưỡng, chấp có cái thuộc vào số đông (chúng số kiến: chấp rằng chúng sinh là một thực thể do nhiều yếu tố hợp lại), chấp có con người, chấp có kẻ làm, chấp có kẻ sai khiến người khác làm, chấp có kẻ khởi lên, chấp có kẻ khiến người khác khởi lên, chấp có kẻ nhận chịu, chấp có kẻ khiến người khác nhận chịu, chấp có kẻ biết, chấp có kẻ thấy; đoạn kiến (chấp rằng chết là mất hẳn), thường kiến (chấp rằng có cái ta tồn tại mãi mãi); hữu kiến (chấp mọi thứ là có thật), vô kiến (chấp mọi thứ là hoàn toàn không có); chấp vào ấm (tức năm uẩn: năm nhóm yếu tố hợp thành con người là thân xác, cảm giác, nhận thức, ý chí và sự hiểu biết), chấp vào nhập (tức mười hai xứ: sáu giác quan cùng sáu đối tượng của chúng), chấp vào giới (tức mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu loại nhận biết); chấp vào đế (tức Tứ đế: bốn chân lý về khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ và con đường dứt khổ), chấp vào nhân duyên (tức mười hai nhân duyên: chuỗi mười hai khâu nối nhau làm nên vòng sinh tử); chấp vào Tứ niệm xứ (bốn phép quán để giữ tâm tỉnh giác: quán thân là nhơ nhớp, quán cảm giác là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là không có cái ta) cho đến chấp vào mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác); chấp vào Phật đạo (con đường thành Phật), chấp vào việc thành tựu chúng sinh (giáo hóa giúp chúng sinh tu đến chỗ thành tựu), chấp vào việc làm thanh tịnh cõi Phật, chấp có Phật, chấp vào việc chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi). Vì để dứt trừ những cái thấy như thế mà nói pháp, đó gọi là Ma-ha-tát."
Tu-bồ-đề (một trong các đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng hiểu lý "Không" bậc nhất) nói với Xá-lợi-phất: "Vì nhân duyên gì mà cái thấy về sắc (phần vật chất, hình tướng; nhóm thứ nhất trong năm uẩn) là cái thấy sai lầm? Vì nhân duyên gì mà cái thấy về thọ, tưởng, hành, thức (bốn nhóm còn lại trong năm uẩn: thọ là cảm giác, tưởng là nhận thức hình ảnh khái niệm, hành là ý chí và các hoạt động tâm lý, thức là sự hay biết phân biệt) cho đến cái thấy về chuyển pháp luân được gọi là cái thấy sai lầm?"
Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: "Khi Bồ-tát (người tu hành cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, vì không có phương tiện (trí khéo léo biết cách vận dụng giáo pháp cho đúng) nên đối với sắc mà sinh ra cái thấy chấp, vì có chỗ chấp được (hữu sở đắc: cho rằng có một cái gì đó thật để nắm giữ, để đạt được); đối với thọ, tưởng, hành, thức cho đến chuyển pháp luân mà sinh ra cái thấy chấp, vì có chỗ chấp được. Còn ở đây, Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện dứt lưới các cái thấy sai lầm mà nói pháp, vì không có chỗ chấp được (vô sở đắc: không thấy có gì thật để nắm giữ hay đạt được)."
Bấy giờ Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Con cũng muốn nói vì sao gọi là Ma-ha-tát."
Phật dạy: "Ông cứ nói."
Tu-bồ-đề nói: "Bạch Thế Tôn! Tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề này (tâm cầu quả giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp của Phật, còn gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác) là tâm vô đẳng đẳng (không gì sánh bằng, chỉ ngang với các bậc không ai sánh bằng là chư Phật), là tâm không chung với hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát cho mình) và Bích-chi Phật (người tự tu, tự ngộ lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy, cũng không đi giáo hóa người khác). Vì sao? Vì tâm nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự) ấy là vô lậu (không còn rò rỉ phiền não, hoàn toàn trong sạch) và bất hệ (không bị trói buộc vào ba cõi sinh tử), mà ngay trong tâm nhất thiết trí vô lậu bất hệ ấy cũng không đắm chấp. Vì nhân duyên ấy nên gọi là Ma-ha-tát."
Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: "Thế nào là tâm vô đẳng đẳng của Bồ-tát Ma-ha-tát, tâm không chung với hàng Thanh văn, Bích-chi Phật?"
Tu-bồ-đề nói: "Bồ-tát Ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm đến nay, hoàn toàn không thấy pháp nào có sinh có diệt, có tăng có giảm, có nhơ có sạch. Này Xá-lợi-phất! Nếu pháp không sinh không diệt cho đến không nhơ không sạch, thì trong đó không có tâm Thanh văn, không có tâm Bích-chi Phật, không có tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, không có tâm Phật. Này Xá-lợi-phất! Đó gọi là tâm vô đẳng đẳng của Bồ-tát Ma-ha-tát, tâm không chung với hàng Thanh văn, Bích-chi Phật."
Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: "Như Tu-bồ-đề nói, ngay trong tâm nhất thiết trí, tâm vô lậu, tâm bất hệ cũng không đắm chấp. Này Tu-bồ-đề! Sắc cũng không đắm chấp, thọ, tưởng, hành, thức cũng không đắm chấp, Tứ niệm xứ cũng không đắm chấp, cho đến mười tám pháp bất cộng cũng không đắm chấp. Sao lại chỉ nói rằng tâm ấy không đắm chấp?"
Tu-bồ-đề nói: "Đúng thế, đúng thế! Này Xá-lợi-phất! Sắc cũng không đắm chấp, cho đến mười tám pháp bất cộng cũng không đắm chấp."
Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: "Tâm của người phàm phu (người thường chưa giác ngộ) cũng vô lậu, bất hệ, vì tánh không (bản chất vốn rỗng không, không có tự thể cố định); tâm của các vị Thanh văn, Bích-chi Phật, tâm của chư Phật cũng vô lậu, bất hệ, vì tánh không."
Tu-bồ-đề nói: "Đúng vậy, Xá-lợi-phất!"
Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: "Vậy sắc cũng vô lậu, bất hệ, vì tánh không; thọ, tưởng, hành, thức cũng vô lậu, bất hệ, vì tánh không; cho đến cảm giác sinh ra do duyên ý xúc (cảm giác vui, khổ, hoặc không vui không khổ phát sinh khi ý tiếp xúc với đối tượng của nó) cũng vô lậu, bất hệ, vì tánh không chăng?"
Tu-bồ-đề nói: "Đúng vậy."
Xá-lợi-phất nói: "Tứ niệm xứ cũng vô lậu, bất hệ, vì tánh không; cho đến mười tám pháp bất cộng cũng vô lậu, bất hệ, vì tánh không chăng?"
Tu-bồ-đề nói: "Đúng vậy. Như lời Xá-lợi-phất nói, tâm của người phàm phu cũng vô lậu, bất hệ, vì tánh không; cho đến mười tám pháp bất cộng cũng vô lậu, bất hệ, vì tánh không."
Xá-lợi-phất nói với Tu-bồ-đề: "Như Tu-bồ-đề nói, vì tâm ấy rỗng không, không có thật, nên không đắm chấp tâm ấy. Này Tu-bồ-đề! Vì sắc không có thật nên không đắm chấp sắc; vì thọ, tưởng, hành, thức cho đến cảm giác sinh do duyên ý xúc không có thật nên không đắm chấp cảm giác. Vì Tứ niệm xứ không có thật nên không đắm chấp Tứ niệm xứ, cho đến vì mười tám pháp bất cộng không có thật nên không đắm chấp mười tám pháp bất cộng."
Tu-bồ-đề nói: "Đúng vậy, Xá-lợi-phất! Vì sắc không có thật nên không đắm chấp nơi sắc, cho đến vì mười tám pháp bất cộng không có thật nên không đắm chấp nơi mười tám pháp bất cộng. Như vậy, Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, tuy dùng tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, tâm vô đẳng đẳng, tâm không chung với hàng Thanh văn, Bích-chi Phật, mà không nghĩ rằng có tâm ấy, cũng không đắm chấp tâm ấy, vì hết thảy các pháp đều không có thật. Vì thế nên gọi là Ma-ha-tát."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video