Thiên 13 — Phẩm 13 – Kim cang

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, phẩm Kim Cương, thứ mười ba (bản nước Đan ghi là phẩm Ma-ha-tát).

 Bấy giờ Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nhất về lẽ "không") bạch Phật rằng: "Thế Tôn (danh hiệu tôn kính gọi Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Vì sao gọi là ma-ha-tát (nghĩa đen là "chúng sinh lớn", tức bậc đại sĩ)?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Vị Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) ấy đứng đầu trong tất định chúng (nhóm những người chắc chắn sẽ đạt giải thoát, không còn thối lui), vì thế gọi là ma-ha-tát."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thế Tôn! Thế nào là tất định chúng mà Bồ-tát ma-ha-tát đứng đầu?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Tất định chúng là: người ở tính địa (bậc đã sắp vào hàng thánh, đã có tính chất của bậc thánh nhưng chưa chứng quả), người ở bậc bát nhân (bậc đang hướng tới quả Tu-đà-hoàn, gọi là "thứ tám" vì tính ngược từ A-la-hán xuống), Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, người đã vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (quả thánh thứ tư, đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử), Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy), Bồ-tát mới phát tâm cho đến Bồ-tát ở địa vị A-duy-việt-trí (bậc Bồ-tát không còn thối lui trên đường thành Phật). Tu-bồ-đề! Đó là tất định chúng mà Bồ-tát đứng đầu. Bồ-tát ma-ha-tát ở trong đó phát tâm lớn, không thể phá hoại như kim cương, nên sẽ đứng đầu tất định chúng."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát phát tâm lớn, không thể phá hoại như kim cương?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát ma-ha-tát nên phát tâm như vầy: 'Ta sẽ ở trong vô lượng đời sinh tử mà dùng lời thệ nguyện lớn để tự trang bị (như người chiến sĩ khoác áo giáp); ta phải bỏ ra tất cả những gì mình có; ta phải đối xử bình đẳng với tất cả chúng sinh; ta phải dùng ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Bích-chi-phật và Bồ-tát) để cứu độ tất cả chúng sinh, khiến họ vào vô dư niết-bàn (sự giải thoát trọn vẹn, không còn sót lại chút gì của thân và phiền não). Ta cứu độ tất cả chúng sinh rồi, mà thật không có lấy một người nào được vào niết-bàn. Ta phải hiểu rõ tướng không sinh của tất cả các pháp; ta phải thuần dùng tâm hướng về tát-bà-nhã (trí biết tất cả, trí tuệ toàn giác của Phật) mà thực hành sáu ba-la-mật (sáu pháp hoàn thiện đưa qua bờ giác: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); ta phải học trí tuệ để thông suốt tất cả các pháp; ta phải thông suốt cửa trí tuệ thấy các pháp chỉ một tướng; ta phải thông suốt cho đến cửa trí tuệ thấy vô lượng tướng.'

 Tu-bồ-đề! Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát phát tâm lớn, không thể phá hoại như kim cương. Vị Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong tâm ấy thì đứng đầu các tất định chúng, vì pháp ấy được thực hành theo cách không có gì để đạt được (không chấp có cái để nắm bắt).

 Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên phát tâm như vầy: 'Ta sẽ thay cho tất cả chúng sinh trong mười phương (khắp mọi hướng), dù là chúng sinh trong địa ngục, chúng sinh trong loài súc sinh, hay chúng sinh trong loài ngạ quỷ (quỷ đói), mà chịu khổ đau; vì từng chúng sinh một, trong vô lượng trăm nghìn ức kiếp (kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài), ta thay họ chịu khổ trong địa ngục, cho đến khi chúng sinh ấy vào vô dư niết-bàn. Vì pháp ấy mà ta vì những chúng sinh ấy chịu mọi gian khổ. Sau khi những chúng sinh ấy đã vào vô dư niết-bàn, rồi ta mới tự gieo trồng thiện căn (gốc lành, những việc lành như hạt giống sinh quả tốt), trải qua vô lượng trăm nghìn ức a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm được) mới đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của một vị Phật).' Tu-bồ-đề! Đó là Bồ-tát ma-ha-tát phát tâm lớn, không thể phá hoại như kim cương; an trụ trong tâm ấy thì đứng đầu tất định chúng. Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát phát tâm đại khoái (tâm lớn lao, thanh thoát, sảng khoái), an trụ trong tâm đại khoái ấy thì đứng đầu tất định chúng."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thế Tôn! Thế nào là tâm đại khoái của Bồ-tát ma-ha-tát?"

 Phật nói: "Bồ-tát ma-ha-tát từ lúc mới phát tâm cho đến khi đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không khởi tâm tham nhiễm, tâm sân giận, tâm ngu si, không khởi tâm kiêu mạn, không khởi tâm của Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy, chỉ cầu tự giải thoát), Bích-chi-phật — đó gọi là tâm đại khoái của Bồ-tát ma-ha-tát. An trụ trong tâm ấy thì đứng đầu tất định chúng, mà cũng không nghĩ rằng mình có tâm ấy. Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên phát tâm bất động (tâm không lay chuyển)."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thế nào gọi là tâm bất động?"

 Phật nói: "Luôn nhớ nghĩ đến nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi pháp trong mọi chi tiết, trí tuệ của Phật), mà cũng không nghĩ rằng mình có tâm ấy — đó gọi là tâm bất động của Bồ-tát ma-ha-tát.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát đối với tất cả chúng sinh nên khởi tâm làm lợi ích và đem lại an vui. Thế nào gọi là tâm làm lợi ích và đem lại an vui? Là cứu giúp tất cả chúng sinh, không bỏ rơi bất cứ chúng sinh nào, mà việc ấy cũng không nghĩ rằng mình có tâm ấy — đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát khởi tâm làm lợi ích và đem lại an vui cho tất cả chúng sinh. Như vậy, Tu-bồ-đề! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt đưa người qua bờ giác ngộ, thấy rõ mọi sự vật đều không có tự thể cố định) thì đứng đầu cao nhất trong tất định chúng.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên thực hành tâm mong muốn pháp, vui mừng với pháp, ưa thích pháp. Thế nào là pháp? Không phá hoại thực tướng (bộ mặt thật) của các pháp, đó gọi là pháp. Thế nào gọi là mong muốn pháp, vui mừng với pháp? Là tin pháp, chấp nhận pháp, tiếp nhận pháp — đó gọi là mong muốn pháp, vui mừng với pháp. Thế nào gọi là ưa thích pháp? Là thường tu hành pháp ấy — đó gọi là ưa thích pháp. Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì có thể đứng đầu tất định chúng, vì pháp ấy được thực hành theo cách không có gì để đạt được.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, an trụ trong nội không (cái không của các giác quan bên trong) cho đến vô pháp hữu pháp không (cái không của cả những gì không có lẫn những gì có; cái cuối trong chuỗi mười tám cái 'không'), thì có thể đứng đầu tất định chúng, vì pháp ấy được thực hành theo cách không có gì để đạt được.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, an trụ trong tứ niệm xứ (bốn phép quán giữ chánh niệm: quán thân, cảm thọ, tâm và các pháp) cho đến an trụ trong thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ chư Phật mới có), thì có thể đứng đầu tất định chúng, vì pháp ấy được thực hành theo cách không có gì để đạt được.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, an trụ trong tam-muội Như Kim Cương (trạng thái định sâu, tâm vững chắc như kim cương, phá được mọi phiền não) cho đến an trụ trong tam-muội Ly Trước Hư Không Bất Nhiễm (định lìa bám chấp, như hư không không vướng nhiễm), thì đứng đầu tất định chúng, vì pháp ấy được thực hành theo cách không có gì để đạt được. Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong các pháp ấy thì có thể đứng đầu tất định chúng. Vì nhân duyên ấy nên gọi là ma-ha-tát."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video