Thiên 31 — Phẩm 31 – Dứt tranh cãi

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn đưa người sang bờ giải thoát), phẩm Diệt Tránh (Dập tắt tranh cãi, rối loạn), thứ ba mươi mốt. Bản Đan gọi là phẩm Hiện Công Đức, nghĩa là "Công đức hiện tiền" (bản Đan: bản Đại Tạng Kinh khắc ở nước Khiết Đan đời Liêu).

 Khi ấy Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thật lạ lùng hiếm có! Các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) khi nghe, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), gần gũi, đọc tụng, giảng cho người khác, chánh ức niệm (nhớ nghĩ đúng đắn) Bát-nhã Ba-la-mật này, thì được công đức ngay trong đời này như vậy.

 Các vị ấy cũng thành tựu chúng sinh (giáo hóa, giúp chúng sinh tiến tu), trang nghiêm và làm thanh tịnh cõi nước của Phật. Các vị đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác để cúng dường chư Phật, muốn có đồ cúng dường nào thì liền có ngay theo ý. Các vị được nghe pháp từ chư Phật, và cho đến khi đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật) cũng không bao giờ quên mất giữa chừng.

 Các vị cũng được đầy đủ những điều sau: sinh vào gia đình tốt, có người mẹ tốt, sinh ra đầy đủ tốt đẹp, có quyến thuộc tốt, có tướng mạo tốt, có hào quang, có mắt tốt, có tai tốt. Các vị cũng thành tựu tam-muội (định, tâm chuyên chú một chỗ không tán loạn) và đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều lành không để mất).

 Vị Bồ-tát ấy nhờ sức phương tiện (sự khéo léo dùng cách thích hợp để giáo hóa) mà hóa thân giống như Phật, đi từ nước này sang nước khác, đến những nơi không có Phật. Ở đó vị ấy khen ngợi các pháp sau:
- Từ Đàn-na ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn) cho đến Bát-nhã Ba-la-mật (hạnh trí tuệ trọn vẹn).
- Tứ thiền (bốn bậc thiền định cõi Sắc), tứ vô lượng tâm (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả mở rộng đến vô lượng chúng sinh), tứ vô sắc định (bốn tầng định cõi Vô sắc, nơi không còn thân hình vật chất).
- Từ tứ niệm xứ (bốn phép quán chú tâm vào thân, cảm giác, tâm và các pháp) cho đến thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có).

 Vị ấy dùng sức phương tiện mà thuyết pháp, dùng pháp Tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu) để độ thoát chúng sinh, đó là:
- Thanh văn thừa: con đường của người nghe lời Phật mà tự giải thoát.
- Bích-chi Phật thừa: con đường của người tự giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên.
- Phật thừa: con đường của Bồ-tát dẫn đến thành Phật.

 Bạch Thế Tôn! Hay thay, hiếm có thay! Người thọ trì Bát-nhã Ba-la-mật là đã thu tóm cả năm ba-la-mật kia, cho đến thập bát bất cộng pháp. Người ấy cũng thu tóm được các quả vị sau:
- Từ quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, bước vào dòng thánh) cho đến quả A-la-hán (quả thánh cao nhất của Thanh văn, đã dứt sạch phiền não).
- Đạo Bích-chi Phật và Phật đạo.
- Nhất thiết trí (trí biết tổng quát tất cả các pháp đều là không) và nhất thiết chủng trí (trí của Phật, biết tường tận mọi pháp trong từng chi tiết)."

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Đúng vậy, đúng vậy, này Kiều-thi-ca (tên họ của Đế Thích)! Người trì Bát-nhã Ba-la-mật là đã thu tóm cả năm ba-la-mật kia, cho đến nhất thiết chủng trí. Lại nữa, này Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành) thọ trì, gần gũi, đọc tụng, giảng cho người khác, chánh ức niệm Bát-nhã Ba-la-mật này. Công đức ngay trong đời này mà họ có được, ông hãy một lòng lắng nghe cho kỹ."

 Thích-đề-hoàn-nhân thưa: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn! Con xin vâng lời dạy."

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Này Kiều-thi-ca! Có thể có những Phạm chí ngoại đạo (người tu theo đạo khác ngoài Phật giáo, nhất là tu sĩ Bà-la-môn), có thể là ma (ác ma, kẻ chuyên phá người tu), dân của ma, hoặc kẻ tăng thượng mạn (người chưa chứng đắc mà tự cho là đã chứng, sinh kiêu mạn). Họ muốn làm sai lệch, phá hoại tâm Bát-nhã Ba-la-mật của Bồ-tát. Nhưng những người ấy vừa sinh ý đó thì ý đó liền tan biến, rốt cuộc không được như ý muốn.

 Vì sao? Này Kiều-thi-ca! Vì Bồ-tát Ma-ha-tát từ bao đời lâu dài (như trải qua đêm dài sinh tử) đã thực hành Đàn-na ba-la-mật, và thực hành các ba-la-mật sau:
- Thi-la: hạnh giữ giới trọn vẹn.
- Sằn-đề: hạnh nhẫn nhục trọn vẹn.
- Tỳ-lê-da: hạnh tinh tấn, siêng năng không lùi bước, trọn vẹn.
- Thiền-na: hạnh thiền định trọn vẹn.
- Bát-nhã Ba-la-mật.

 Bồ-tát đã làm như sau để đưa chúng sinh vào các ba-la-mật:
- Vì chúng sinh từ lâu đời tham lam tranh giành, Bồ-tát buông bỏ hết mọi vật trong ngoài (thân mạng bên trong và của cải bên ngoài) để đặt chúng sinh vào Đàn-na ba-la-mật.
- Vì chúng sinh từ lâu đời phạm giới, Bồ-tát buông bỏ hết mọi pháp trong ngoài để đặt chúng sinh vào giữ giới.
- Vì chúng sinh từ lâu đời đánh nhau tranh cãi, Bồ-tát buông bỏ hết mọi pháp trong ngoài để đặt chúng sinh vào nhẫn nhục.
- Vì chúng sinh từ lâu đời lười biếng, Bồ-tát buông bỏ hết mọi pháp trong ngoài để đặt chúng sinh vào tinh tấn.
- Vì chúng sinh từ lâu đời tâm tán loạn, Bồ-tát buông bỏ hết mọi pháp trong ngoài để đặt chúng sinh vào thiền định.
- Vì chúng sinh từ lâu đời ngu si, Bồ-tát buông bỏ hết mọi pháp trong ngoài để đặt chúng sinh vào Bát-nhã Ba-la-mật.

 Vì chúng sinh từ lâu đời bị ái kết (sợi dây trói buộc của lòng ái dục) mà trôi lăn trong sinh tử, vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy dùng sức phương tiện cắt đứt ái kết cho chúng sinh. Rồi Bồ-tát đặt chúng sinh vào các pháp sau:
- Tứ thiền, tứ vô lượng tâm, tứ vô sắc định.
- Từ tứ niệm xứ cho đến bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát).
- Tam-muội không, vô tướng, vô tác: ba loại định quán các pháp là không, không có hình tướng, không mong cầu tạo tác.
- Từ quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán, đạo Bích-chi Phật và Phật đạo.

 Này Kiều-thi-ca! Đó là công đức đời này và công đức đời sau mà Bồ-tát Ma-ha-tát có được khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Nhờ đó Bồ-tát đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, chuyển pháp luân (thuyết giảng chánh pháp, ví như bánh xe pháp lăn đi khắp nơi), đầy đủ mọi điều nguyện, rồi vào Vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, nơi không còn sót lại thân và các phiền não). Này Kiều-thi-ca! Đó là công đức đời sau của Bồ-tát Ma-ha-tát.

 Lại nữa, này Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe, thọ trì, gần gũi, đọc tụng, giảng cho người khác, chánh ức niệm Bát-nhã Ba-la-mật này. Tại nơi họ ở, nếu ma, dân của ma, Phạm chí ngoại đạo hay kẻ tăng thượng mạn muốn khinh chê, vặn hỏi gây khó dễ, phá hoại Bát-nhã Ba-la-mật, thì rốt cuộc cũng không thể làm được. Tâm ác của những kẻ ấy dần dần tiêu diệt, công đức dần dần tăng thêm. Nhờ được nghe Bát-nhã Ba-la-mật này, họ dần dần theo đạo Tam thừa mà dứt hết mọi khổ.

 Này Kiều-thi-ca, ví như có một vị thuốc tên là Ma-chỉ. Có con rắn đói đi tìm mồi, thấy một con trùng định nuốt. Con trùng chạy đến chỗ có thuốc. Nhờ sức hơi thuốc, con rắn không thể tiến tới được, liền tự quay đi. Vì sao? Vì sức của vị thuốc này thắng được chất độc.

 Này Kiều-thi-ca! Thuốc Ma-chỉ có sức mạnh như vậy. Những thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe, thọ trì, gần gũi, đọc tụng, giảng cho người khác, chánh ức niệm Bát-nhã Ba-la-mật này cũng thế. Nếu có các thứ tranh cãi xung đột nổi lên, có kẻ muốn đến phá hoại, thì nhờ uy lực của Bát-nhã Ba-la-mật, chúng nổi lên ở đâu liền nhanh chóng tiêu tan ở đó. Những kẻ ấy liền sinh tâm lành, công đức tăng thêm.

 Vì sao? Vì Bát-nhã Ba-la-mật này có thể dập tắt sự tranh cãi, rối loạn của các pháp. Những pháp nào? Đó là:
- Dâm dục, giận dữ, ngu si.
- Vô minh (sự mê muội không thấy rõ sự thật), cho đến cả khối khổ lớn (toàn bộ chuỗi nhân duyên dẫn đến khổ).
- Các cái (phiền não che lấp tâm), kết (phiền não trói buộc), sử (phiền não sai khiến), triền (phiền não quấn chặt).

 Đó cũng là các kiến chấp sau:
- Ngã kiến: chấp có cái tôi thật.
- Nhân kiến: chấp có con người thật.
- Chúng sinh kiến: chấp có chúng sinh thật.
- Đoạn kiến: cho rằng chết là hết.
- Thường kiến: cho rằng có cái tồn tại mãi.
- Cấu kiến và tịnh kiến: chấp nhơ và chấp sạch.
- Hữu kiến và vô kiến: chấp có và chấp không.

Tất cả các kiến chấp như vậy.

 Đó cũng là:
- Keo kiệt tham lam, phạm giới, nóng giận, lười biếng, tâm loạn, không có trí tuệ.
- Tưởng là thường còn, tưởng là vui, tưởng là sạch, tưởng là có ta.
- Những hành vi xuất phát từ ái dục như thế.

 Đó cũng là các sự chấp trước sau:
- Chấp vào sắc, chấp vào thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn, năm nhóm yếu tố hợp thành con người: thân xác và vật chất, cảm giác, nhận biết hình tướng, ý muốn và hoạt động tâm, sự nhận biết phân biệt).
- Chấp vào Đàn-na ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã Ba-la-mật.
- Chấp vào nội không (tính không của các pháp bên trong như mắt, tai...), ngoại không (tính không của các đối tượng bên ngoài), nội ngoại không (tính không của cả trong lẫn ngoài), cho đến vô pháp hữu pháp không (tính không của cả cái không có lẫn cái có).
- Chấp vào tứ niệm xứ cho đến thập bát bất cộng pháp, chấp vào nhất thiết trí, nhất thiết chủng trí, chấp vào Niết-bàn.

Tất cả những sự tranh cãi, rối loạn của các pháp ấy, Bát-nhã Ba-la-mật đều dập tắt được hết, không cho tăng thêm.

 Lại nữa, này Kiều-thi-ca! Có những thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể nghe, thọ trì Bát-nhã Ba-la-mật, cúng dường, đọc tụng, giảng cho người khác, chánh ức niệm Bát-nhã Ba-la-mật. Những người ấy được chư thiên trong tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn triệu thế giới) thường xuyên bảo vệ. Đó là chư thiên cõi Tứ Thiên Vương (cõi trời thấp nhất cõi Dục), các vị Thích-đề-hoàn-nhân, các vị Phạm thiên vương (vua cõi Phạm thiên, cõi trời thuộc cõi Sắc), cho đến chư thiên cõi A-ca-ni-tra (cõi trời cao nhất cõi Sắc).

 Chư Phật hiện đang ở mười phương cũng cùng nhau che chở cho những thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể nghe, thọ trì, cúng dường, đọc tụng, giảng cho người khác, chánh ức niệm Bát-nhã Ba-la-mật.

 Nơi những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, pháp bất thiện tiêu diệt, pháp lành tăng thêm. Đó là:
- Đàn-na ba-la-mật tăng thêm, cho đến Bát-nhã Ba-la-mật tăng thêm.
- Nội không tăng thêm, cho đến vô pháp hữu pháp không tăng thêm.
- Tứ niệm xứ cho đến thập bát bất cộng pháp tăng thêm.
- Các tam-muội môn, các đà-la-ni môn, nhất thiết trí, nhất thiết chủng trí tăng thêm.

Tất cả đều là vì không có gì để nắm bắt.

 Lời những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nói ra, người ta đều tin nhận. Bạn bè thân thuộc của họ bền chặt. Họ không nói lời vô ích, không bị nóng giận che lấp, không bị kiêu mạn, keo kiệt tham lam, ghen ghét che lấp.

 Người ấy tự mình không sát sinh, dạy người khác không sát sinh, khen ngợi pháp không sát sinh, cũng vui mừng khen ngợi người không sát sinh. Người ấy tự mình xa lìa việc lấy của không cho (trộm cắp), dạy người khác xa lìa việc lấy của không cho, khen ngợi pháp ấy, cũng vui mừng khen ngợi người xa lìa việc lấy của không cho. Người ấy tự mình không tà dâm, dạy người khác không tà dâm, khen ngợi pháp không tà dâm, cũng vui mừng khen ngợi người không tà dâm. Người ấy tự mình không nói dối, dạy người khác không nói dối, khen ngợi pháp không nói dối, cũng vui mừng khen ngợi người không nói dối.

 Đối với nói hai lưỡi (nói đâm thọc gây chia rẽ), nói lời ác độc, nói lời vô ích cũng vậy. Người ấy tự mình không tham, dạy người khác không tham, khen ngợi pháp không tham, cũng vui mừng khen ngợi người không tham. Đối với không giận dữ gây não hại và không tà kiến (thấy biết sai lệch) cũng vậy.

 Người ấy tự mình thực hành Đàn-na ba-la-mật, dạy người khác thực hành Đàn-na ba-la-mật, khen ngợi pháp Đàn-na ba-la-mật, cũng vui mừng khen ngợi người thực hành Đàn-na ba-la-mật. Đối với Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật và Bát-nhã Ba-la-mật cũng vậy: người ấy tự mình thực hành, dạy người khác thực hành, khen ngợi pháp ấy, cũng vui mừng khen ngợi người thực hành.

 Người ấy tự mình tu nội không, dạy người khác tu nội không, khen ngợi pháp nội không, cũng vui mừng khen ngợi người tu nội không. Cho đến tự mình tu vô pháp hữu pháp không, dạy người khác tu, khen ngợi pháp ấy, cũng vui mừng khen ngợi người tu vô pháp hữu pháp không.

 Người ấy tự mình vào tất cả các tam-muội, dạy người khác vào tất cả các tam-muội, khen ngợi pháp tất cả các tam-muội, cũng vui mừng khen ngợi người thực hành tất cả các tam-muội. Người ấy tự mình được đà-la-ni, dạy người khác được đà-la-ni, khen ngợi pháp đà-la-ni, cũng vui mừng khen ngợi người được đà-la-ni.

 Người ấy tự mình vào Sơ thiền (bậc thiền định thứ nhất), dạy người khác vào Sơ thiền, khen ngợi pháp Sơ thiền, cũng vui mừng khen ngợi người vào Sơ thiền. Đối với Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền cũng vậy.

 Người ấy tự mình an trú trong tâm từ, dạy người khác an trú trong tâm từ, khen ngợi pháp tâm từ, cũng vui mừng khen ngợi người an trú trong tâm từ. Đối với tâm bi, tâm hỷ, tâm xả cũng vậy.

 Người ấy tự mình vào Vô biên không xứ (tầng định thấy hư không vô tận), dạy người khác vào, khen ngợi pháp ấy, cũng vui mừng khen ngợi người vào Vô biên không xứ. Đối với ba tầng định sau cũng vậy:
- Vô biên thức xứ: tầng định thấy thức vô tận.
- Vô sở hữu xứ: tầng định thấy không có gì cả.
- Phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ: tầng định không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng.

 Người ấy tự mình tu tứ niệm xứ, dạy người khác tu tứ niệm xứ, khen ngợi pháp tứ niệm xứ, cũng vui mừng khen ngợi người tu tứ niệm xứ. Đối với các pháp sau cũng vậy:
- Tứ chánh cần: bốn sự siêng năng chân chính, tức dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều lành chưa sinh được sinh, làm cho điều lành đã sinh được tăng trưởng.
- Tứ như ý túc: bốn nền tảng của thần thông như ý.
- Ngũ căn: năm gốc lành, gồm tin, siêng năng, nhớ nghĩ, định, tuệ.
- Ngũ lực: năm sức mạnh do năm gốc lành ấy phát triển thành.
- Thất giác phần: bảy yếu tố giác ngộ.
- Bát thánh đạo phần.

 Người ấy tự mình tu tam-muội không, vô tướng, vô tác, dạy người khác tu, khen ngợi pháp ấy, cũng vui mừng khen ngợi người tu tam-muội không, vô tướng, vô tác.

 Người ấy tự mình vào bát bối xả (tám phép quán để buông bỏ, giải thoát khỏi sự tham đắm), dạy người khác vào, khen ngợi pháp ấy, cũng vui mừng khen ngợi người vào bát bối xả. Người ấy tự mình vào cửu thứ đệ định (chín tầng định nối tiếp nhau theo thứ tự), dạy người khác vào, khen ngợi pháp ấy, cũng vui mừng khen ngợi người vào cửu thứ đệ định.

 Đối với các pháp sau cũng vậy:
- Phật thập lực: mười năng lực trí tuệ của Phật.
- Tứ vô sở úy: bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp.
- Tứ vô ngại trí: bốn trí không trở ngại về pháp, nghĩa, ngôn từ, biện thuyết.
- Đại từ đại bi.
- Thập bát bất cộng pháp.

 Người ấy tự mình thực hành pháp không lầm lỗi, tự mình thực hành pháp thường xả (luôn buông xả, tâm bình đẳng không vướng mắc). Người ấy dạy người khác thực hành hai pháp ấy, khen ngợi hai pháp ấy, cũng vui mừng khen ngợi người thực hành hai pháp ấy. Người ấy tự mình được nhất thiết chủng trí, dạy người khác được nhất thiết chủng trí, khen ngợi pháp nhất thiết chủng trí, cũng vui mừng khen ngợi người được nhất thiết chủng trí.

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi thực hành sáu ba-la-mật, mọi việc bố thí đều cùng chung với chúng sinh, rồi hồi hướng (hướng công đức về) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, vì không có gì để nắm bắt. Mọi việc trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ cũng đều cùng chung với chúng sinh, rồi hồi hướng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, vì không có gì để nắm bắt.

 Những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy khi thực hành sáu ba-la-mật như vậy, thì suy nghĩ thế này:
"Nếu ta không bố thí, ta sẽ sinh vào nhà nghèo khổ, không thể thành tựu chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, cũng không thể đạt nhất thiết chủng trí.
Nếu ta không giữ giới, ta sẽ sinh vào tam ác đạo (ba đường dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Thân người còn không có được, huống gì là thành tựu chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, đạt nhất thiết chủng trí.

 Nếu ta không tu nhẫn nhục, các giác quan của ta sẽ bị hư hoại, hình sắc không được đầy đủ. Ta sẽ không thể có được sắc thân trọn vẹn của Bồ-tát, là thân mà chúng sinh nào thấy cũng ắt đi đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Ta cũng không thể dùng sắc thân trọn vẹn ấy để thành tựu chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, đạt nhất thiết chủng trí.
Nếu ta lười biếng, ta không thể đạt được đạo Bồ-tát, cũng không thể thành tựu chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, đạt nhất thiết chủng trí.

 Nếu tâm ta tán loạn, ta không thể sinh được các thiền định, không thể dùng thiền định ấy để thành tựu chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, đạt nhất thiết chủng trí.
Nếu ta không có trí tuệ, ta không thể đạt được trí phương tiện. Nhờ trí phương tiện mới vượt qua được địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật mà thành tựu chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật, đạt nhất thiết chủng trí."

 Vị Bồ-tát ấy lại suy nghĩ thế này:
"Ta không nên vì chạy theo keo kiệt tham lam mà không làm trọn Đàn-na ba-la-mật.
Không nên vì chạy theo phạm giới mà không làm trọn Thi-la ba-la-mật.
Không nên vì chạy theo nóng giận mà không làm trọn Sằn-đề ba-la-mật.
Không nên vì chạy theo lười biếng mà không làm trọn Tỳ-lê-da ba-la-mật.
Không nên vì chạy theo tâm tán loạn mà không làm trọn Thiền-na ba-la-mật.
Không nên vì chạy theo tâm ngu si mà không làm trọn Bát-nhã Ba-la-mật.
Nếu không làm trọn Đàn-na, Thi-la, Sằn-đề, Tỳ-lê-da, Thiền-na và Bát-nhã Ba-la-mật, thì rốt cuộc ta không thể thành tựu nhất thiết chủng trí."

 Những thiện nam tử, thiện nữ nhân như vậy thọ trì, gần gũi, đọc tụng, giảng cho người khác, chánh ức niệm Bát-nhã (?) Ba-la-mật này (nguyên văn thiếu chữ, đoán là "Bát-nhã"), cũng không rời tâm Tát-bà-nhã (nhất thiết trí, trí biết tất cả). Nhờ vậy họ được công đức đời này và đời sau như thế."

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thật hiếm có! Bát-nhã Ba-la-mật của vị Bồ-tát Ma-ha-tát này là để hồi hướng về tâm Tát-bà-nhã, và cũng là để không sinh tâm kiêu cao."

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Này Kiều-thi-ca! Thế nào là Bát-nhã Ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát là để hồi hướng về tâm Tát-bà-nhã, và cũng là để không sinh tâm kiêu cao?"

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Đàn-na ba-la-mật thế gian (còn dính mắc vào ý niệm có người cho, người nhận, vật cho), bố thí cho chư Phật, Bích-chi Phật, Thanh văn, cho những người nghèo khổ, ăn xin, khách đi đường. Vị Bồ-tát ấy vì không có phương tiện nên sinh tâm kiêu cao.

 Có vị thực hành Thi-la ba-la-mật thế gian, nói rằng: 'Ta thực hành Thi-la ba-la-mật, ta có thể làm trọn Thi-la ba-la-mật.' Vì không có phương tiện nên vị ấy sinh tâm kiêu cao. Có vị nói rằng: 'Ta thực hành Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật. Ta thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, ta tu Bát-nhã Ba-la-mật.' Vì Bát-nhã Ba-la-mật thế gian ấy không có phương tiện nên vị ấy sinh tâm kiêu cao.

 Bạch Thế Tôn! Có vị Bồ-tát khi tu tứ niệm xứ thế gian, tự nghĩ rằng: 'Ta tu tứ niệm xứ, ta làm trọn tứ niệm xứ.' Vì không có sức phương tiện nên vị ấy sinh tâm kiêu cao. Có vị nghĩ rằng: 'Ta tu tứ chánh cần, tứ như ý túc, ngũ căn, ngũ lực, thất giác phần, bát thánh đạo phần.'

 Có vị tự nghĩ rằng: 'Ta tu tam-muội không, vô tướng, vô tác. Ta tu tất cả các tam-muội môn, sẽ được tất cả các đà-la-ni môn. Ta tu Phật thập lực, tứ vô sở úy, thập bát bất cộng pháp. Ta sẽ thành tựu chúng sinh, ta sẽ làm thanh tịnh cõi Phật, ta sẽ đạt nhất thiết chủng trí.' Vì chấp vào cái ta, không có sức phương tiện nên vị ấy sinh tâm kiêu cao.

 Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Ma-ha-tát như vậy là thực hành pháp lành thế gian, vì chấp vào cái ta nên sinh tâm kiêu cao.

 Bạch Thế Tôn! Còn nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Đàn-na ba-la-mật xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian, không còn chấp trước), thì không thấy có người cho, không thấy có người nhận, không thấy có vật đem cho. Bồ-tát Ma-ha-tát như vậy là thực hành Đàn-na ba-la-mật xuất thế gian. Vì để hồi hướng về Tát-bà-nhã nên cũng không sinh tâm kiêu cao.

 Bồ-tát ấy thực hành các pháp như sau:
- Thực hành Thi-la ba-la-mật mà không nắm bắt được giới.
- Thực hành Sằn-đề ba-la-mật mà không nắm bắt được nhẫn nhục.
- Thực hành Tỳ-lê-da ba-la-mật mà không nắm bắt được tinh tấn.
- Thực hành Thiền-na ba-la-mật mà không nắm bắt được thiền định.
- Thực hành Bát-nhã Ba-la-mật mà không nắm bắt được trí tuệ.
- Tu tứ niệm xứ mà không nắm bắt được tứ niệm xứ, cho đến tu thập bát bất cộng pháp mà không nắm bắt được thập bát bất cộng pháp.
- Tu đại từ đại bi mà không nắm bắt được đại từ đại bi, cho đến tu nhất thiết chủng trí mà không nắm bắt được nhất thiết chủng trí.

 Bạch Thế Tôn! Bát-nhã Ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát như vậy là để hồi hướng về Tát-bà-nhã, và cũng là để không sinh tâm kiêu cao."

 Kinh Ma-ha Bát-nhã, quyển thứ tám (hết).

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ chín.

 Đời Hậu Tần (triều đại ở Trung Quốc vào khoảng thế kỷ 4–5), Tam tạng (danh hiệu bậc thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập, người nước Quy Tư (một nước xưa ở vùng Tân Cương ngày nay), dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video