Thiên 37 — Phẩm 37 – Xưng tán Pháp

 Phẩm Pháp Xưng (phẩm nói về việc tôn xưng, ngợi khen Pháp), thứ ba mươi bảy

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Ba mươi ba): "Kiêu-thi-ca (tên họ của Đế Thích, Phật gọi ông bằng tên này)! Giả sử xá-lợi Phật (phần di cốt còn lại sau khi hỏa táng thân Phật, được người đời thờ phụng) chất đầy cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sinh sống) làm một phần, lại có người chép kinh Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo, thấy suốt thật tướng của mọi sự vật, đưa người sang bờ giải thoát) thành quyển làm một phần. Trong hai phần ấy, ông chọn lấy phần nào?"

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Nếu xá-lợi Phật chất đầy cõi Diêm-phù-đề làm một phần, kinh Bát-nhã ba-la-mật làm một phần, thì trong hai phần ấy con thà chọn kinh Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Con chẳng phải không cung kính, không tôn trọng xá-lợi Phật. Bạch Thế Tôn! Bởi xá-lợi này sinh ra từ Bát-nhã ba-la-mật; nhờ Bát-nhã ba-la-mật tu tập thấm ướp (như hương xông thấm vào vật) nên xá-lợi này mới được cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất (vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) hỏi Thích-đề-hoàn-nhân: "Kiêu-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật này không thể nắm lấy được, không có sắc (hình chất vật chất), không có hình dạng, không có đối ngại (không chiếm chỗ, không va chạm với vật khác), chỉ có một tướng, tức là vô tướng (không có dấu hiệu, hình tướng nào). Sao ông lại muốn lấy? Vì sao vậy? Bát-nhã ba-la-mật này không phải vì để nắm lấy mà xuất hiện, không phải vì để buông bỏ mà xuất hiện, không phải vì thêm hay bớt, tụ hay tan, hao tổn hay lợi ích, nhơ hay sạch mà xuất hiện.

 Bát-nhã ba-la-mật này không trao cho pháp của chư Phật, cũng không bỏ pháp của phàm phu; không trao cho pháp của Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, không nhờ thầy dạy), pháp của A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), pháp của bậc hữu học (người đã vào hàng thánh nhưng còn phải tu học, chưa thành A-la-hán), cũng không bỏ pháp của phàm phu; không trao cho tính vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt), không bỏ tính hữu vi (cái do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt); không trao cho nội không (sự trống rỗng, không có tự thể cố định, của các giác quan bên trong như mắt, tai...) cho đến vô pháp hữu pháp không (sự trống rỗng của cả cái "không có" lẫn cái "có"; đây là chuỗi mười tám loại "không" của các pháp), không trao cho tứ niệm xứ (bốn phép quán niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cho đến nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ mọi sự vật ở mọi phương diện, mọi chi tiết), cũng không bỏ pháp của phàm phu."

 Thích-đề-hoàn-nhân nói với Xá-lợi-phất: "Đúng vậy, đúng vậy! Thưa Xá-lợi-phất! Nếu có người biết Bát-nhã ba-la-mật này không trao cho pháp của chư Phật, không bỏ pháp của phàm phu, cho đến không trao cho nhất thiết chủng trí, không bỏ pháp của phàm phu, thì vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) ấy có thể thực hành Bát-nhã ba-la-mật, có thể tu tập Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật không thực hành theo tướng hai pháp (cái thấy phân đôi: có–không, đây–kia, được–mất). Tướng không hai chính là Bát-nhã ba-la-mật; tướng không hai chính là thiền-na ba-la-mật (thiền định hoàn hảo) cho đến đàn-na ba-la-mật (bố thí hoàn hảo)."

 Bấy giờ Phật khen Thích-đề-hoàn-nhân: "Hay thay, hay thay! Kiêu-thi-ca! Đúng như ông nói, Bát-nhã ba-la-mật không thực hành theo tướng hai pháp. Tướng không hai chính là Bát-nhã ba-la-mật; tướng không hai chính là thiền-na ba-la-mật cho đến đàn-na ba-la-mật. Kiêu-thi-ca! Nếu ai muốn tìm được hai tướng nơi pháp tính (bản tính chân thật vốn có của mọi sự vật), thì người ấy là muốn tìm được hai tướng nơi Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Kiêu-thi-ca! Pháp tính và Bát-nhã ba-la-mật không hai, không khác, cho đến đàn-na ba-la-mật cũng như vậy. Nếu ai muốn tìm được hai tướng nơi thật tế (chỗ tột cùng của sự chân thật) và tính bất khả tư nghị (bản tính không thể nghĩ bàn), thì người ấy là muốn tìm được hai tướng nơi Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật và tính bất khả tư nghị không hai, không khác."

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Hết thảy người trong thế gian cùng các vị trời và A-tu-la (loài thần có phước lớn nhưng hay nóng giận, thường giao chiến với chư thiên) đều nên lễ lạy, cúng dường Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì các Bồ-tát ma-ha-tát học trong Bát-nhã ba-la-mật mà đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật).

 Bạch Thế Tôn! Con thường ngồi trên Thiện Pháp đường (giảng đường của Đế Thích trên cõi trời). Khi con không có mặt nơi tòa ngồi, các thiên tử (các vị trời) đến cúng dường con, nên hướng về chỗ con ngồi mà làm lễ, đi vòng quanh xong rồi trở về. Các thiên tử nghĩ rằng: 'Thích-đề-hoàn-nhân ngồi ở chỗ này để thuyết pháp cho chư thiên cõi trời Ba mươi ba (cõi trời Đao-lợi trên đỉnh núi Tu-di, có ba mươi ba vị trời đứng đầu).'

 Cũng như thế, bạch Thế Tôn! Bất cứ nơi nào có chép kinh Bát-nhã ba-la-mật này, có người thọ trì (nhận lãnh và giữ gìn), đọc tụng, giảng nói cho người khác, thì ở nơi ấy, các vị trời, rồng, Dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có sức mạnh), Càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), A-tu-la, Ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), Khẩn-na-la (thần ca hát, hình giống người mà có sừng), Ma-hầu-la-già (thần rắn lớn) trong các thế giới khắp mười phương đều đến lễ lạy Bát-nhã ba-la-mật, cúng dường xong rồi đi. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật này sinh ra chư Phật, và sinh ra mọi thứ đem lại an vui cho hết thảy chúng sinh. Xá-lợi của chư Phật cũng là do nhân duyên từng là chỗ nương ở của nhất thiết chủng trí (?). Vì thế, bạch Thế Tôn, trong hai phần con chọn Bát-nhã ba-la-mật.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Khi con thọ trì, đọc tụng Bát-nhã ba-la-mật, tâm con đi sâu vào trong Pháp, lúc ấy con không thấy có dấu hiệu nào của sự sợ hãi. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật này không có tướng, không có dáng vẻ, không có lời, không có nói. Bạch Thế Tôn! Không tướng, không dáng vẻ, không lời, không nói, đó là Bát-nhã ba-la-mật, cho đến đó là nhất thiết chủng trí.

 Bạch Thế Tôn! Nếu Bát-nhã ba-la-mật có tướng chứ không phải vô tướng, thì chư Phật lẽ ra không thể biết được mọi pháp đều không tướng, không dáng vẻ, không lời, không nói mà đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, rồi giảng cho đệ tử rằng các pháp cũng không tướng, không dáng vẻ, không lời, không nói. Bạch Thế Tôn! Chính vì Bát-nhã ba-la-mật thật sự không tướng, không dáng vẻ, không lời, không nói, nên chư Phật biết hết thảy các pháp đều không tướng, không dáng vẻ, không lời, không nói, đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, rồi giảng cho đệ tử rằng các pháp cũng không tướng, không dáng vẻ, không lời, không nói. Vì thế, bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật này được hết thảy các vị trời, loài người, A-tu-la trong thế gian nên cung kính, cúng dường, tôn trọng, ngợi khen bằng hương, hoa, chuỗi ngọc cho đến phướn, lọng.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có người thọ trì Bát-nhã ba-la-mật, gần gũi, đọc tụng, giảng nói, nhớ nghĩ đúng đắn và biên chép, cúng dường bằng hoa, hương cho đến phướn, lọng, thì người ấy không rơi vào các đường địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), không rơi xuống địa vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) hay Bích-chi Phật; cho đến khi đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, người ấy luôn được thấy chư Phật, đi từ cõi Phật này (thế giới do một vị Phật giáo hóa) đến cõi Phật khác để cúng dường chư Phật, cung kính, tôn trọng, ngợi khen bằng hoa, hương cho đến phướn, lọng.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu xá-lợi Phật chất đầy tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới gộp lại, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật) làm một phần, kinh Bát-nhã ba-la-mật được chép thành quyển làm một phần, thì trong hai phần ấy con vẫn chọn Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì xá-lợi của chư Phật sinh ra từ trong Bát-nhã ba-la-mật này; do vậy xá-lợi mới được cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin Phật) nhờ cúng dường, cung kính xá-lợi mà hưởng phúc vui ở cõi trời, cõi người, luôn không rơi vào ba đường ác (địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ), và theo như sở nguyện, dần dần nhờ pháp ba thừa (ba cỗ xe đưa người đến giải thoát: Thanh văn, Bích-chi Phật, Bồ-tát) mà vào Niết-bàn (cảnh giới dứt hết khổ đau, ra khỏi sinh tử). Vì thế, bạch Thế Tôn, thấy Phật hiện đang tại thế hay thấy quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật đều ngang nhau, không khác. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì Bát-nhã ba-la-mật này với Phật không hai, không khác.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Như Phật dùng ba sự thị hiện (ba cách Phật giáo hóa: hiện thần thông, biết rõ tâm người, và thuyết pháp dạy bảo) mà nói mười hai bộ kinh (mười hai thể loại kinh điển) — tu-đa-la (khế kinh, phần văn xuôi trình bày giáo lý), kỳ-dạ (trùng tụng, phần kệ nhắc lại ý văn xuôi) cho đến ưu-ba-đề-xá (luận nghị, phần bàn luận giảng giải giáo lý). Lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân thọ trì, tụng đọc, giảng nói Bát-nhã ba-la-mật này, thì cũng ngang nhau, không khác. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì từ trong Bát-nhã ba-la-mật này sinh ra ba sự thị hiện và mười hai bộ kinh — tu-đa-la cho đến ưu-ba-đề-xá.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Chư Phật mười phương dùng ba sự thị hiện mà nói mười hai bộ kinh — tu-đa-la cho đến ưu-ba-đề-xá. Lại có người nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật mà giảng nói cho người khác, thì cũng ngang nhau, không khác. Vì sao? Vì từ trong Bát-nhã ba-la-mật sinh ra chư Phật, cũng sinh ra mười hai bộ kinh — tu-đa-la cho đến ưu-ba-đề-xá.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có người cúng dường chư Phật trong các thế giới mười phương nhiều như cát sông Hằng, cung kính, tôn trọng, ngợi khen bằng hoa, hương cho đến phướn, lọng; lại có người chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật, cung kính, tôn trọng, ngợi khen bằng hoa, hương cho đến phướn, lọng, thì phước của hai người đúng là ngang nhau. Vì sao? Vì chư Phật mười phương đều từ trong Bát-nhã ba-la-mật mà sinh ra.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe Bát-nhã ba-la-mật này, thọ trì, đọc tụng, nhớ nghĩ đúng đắn, lại giảng nói cho người khác, thì người ấy không rơi vào đường địa ngục, đường súc sinh, ngạ quỷ, cũng không rơi xuống địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật. Vì sao? Vì nên biết thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy đã đứng vững nơi địa vị A-duy-việt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường tiến tới quả Phật). Bát-nhã ba-la-mật này giúp xa lìa mọi khổ não, suy yếu, bệnh tật.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật này, thọ trì, gần gũi, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì người ấy lìa mọi sợ hãi. Bạch Thế Tôn! Ví như người mắc nợ được gần gũi nhà vua, hầu hạ bên cạnh vua, thì chủ nợ trái lại còn chiều chuộng, kính nể người ấy, người ấy không còn sợ hãi nữa. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì người ấy nương gần nhà vua, cậy có thế lực.

 Cũng như vậy, bạch Thế Tôn! Xá-lợi của chư Phật nhờ Bát-nhã ba-la-mật tu tập thấm ướp nên được cúng dường, cung kính. Bạch Thế Tôn! Nên biết Bát-nhã ba-la-mật như nhà vua, xá-lợi như người mắc nợ. Người mắc nợ nương nhà vua nên được kính nể; xá-lợi cũng nương nơi sự thấm ướp của Bát-nhã ba-la-mật nên được cúng dường. Bạch Thế Tôn! Nên biết nhất thiết chủng trí của chư Phật cũng nhờ Bát-nhã ba-la-mật tu tập thấm ướp mà được thành tựu. Vì thế, bạch Thế Tôn, trong hai phần con chọn Bát-nhã ba-la-mật.

 Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì trong Bát-nhã ba-la-mật sinh ra xá-lợi và ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm thân tướng phi thường của Phật) của chư Phật; trong Bát-nhã ba-la-mật cũng sinh ra thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), tứ vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi khi thuyết pháp), tứ vô ngại trí (bốn trí tuệ biện luận không vướng mắc: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về tài biện thuyết), thập bát bất cộng pháp (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có), đại từ đại bi của Phật. Bạch Thế Tôn! Trong Bát-nhã ba-la-mật sinh ra năm ba-la-mật kia (bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định), khiến chúng được mang tên "ba-la-mật". Trong Bát-nhã ba-la-mật sinh ra nhất thiết chủng trí của chư Phật.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Ở bất cứ nơi nào trong tam thiên đại thiên thế giới, nếu có người thọ trì, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật, thì ở nơi ấy dù người hay phi nhân (loài không phải người như quỷ thần) cũng không thể thừa dịp làm hại, và người ấy dần dần được vào Niết-bàn. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật đem lại lợi ích lớn như thế, có thể làm Phật sự (việc của Phật: giáo hóa, cứu độ chúng sinh) trong tam thiên đại thiên thế giới. Bạch Thế Tôn! Nơi nào có Bát-nhã ba-la-mật thì nơi đó như có Phật.

 Bạch Thế Tôn! Ví như viên ngọc ma-ni (ngọc báu như ý) vô giá, ở chỗ nào thì phi nhân không thể thừa dịp làm hại ở chỗ đó. Nếu người nam, người nữ bị bệnh nóng sốt, đem ngọc ấy đặt lên người, bệnh nóng sốt liền khỏi ngay. Nếu bị bệnh phong (bệnh do yếu tố gió trong thân rối loạn, theo y học Ấn Độ xưa), bệnh hàn lạnh, hay bệnh pha trộn cả nóng, phong và lạnh, đem ngọc đặt lên người thì đều khỏi hết. Nếu ở chỗ tối, ngọc này làm cho sáng. Lúc nóng nực thì làm cho mát, lúc giá rét thì làm cho ấm. Nơi ngọc ở, đất ấy không lạnh không nóng, khí hậu điều hòa. Nơi ấy cũng không có các loài độc trùng cắn chích. Nếu người nam, người nữ bị rắn độc cắn, đưa ngọc cho xem thì chất độc liền tiêu tan.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Nếu người nam, người nữ đau mắt, có màng mộng che mắt, mù lòa, đưa ngọc lại gần thì khỏi ngay. Nếu bị hủi lở, mụn nhọt sưng độc, đem ngọc đặt lên người thì bệnh liền khỏi.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Viên ngọc ma-ni này ở trong nước thì nước liền theo đó mà thành một màu. Bạch Thế Tôn! Nếu lấy vật màu xanh bọc ngọc rồi bỏ vào nước, nước sẽ thành màu xanh. Nếu lấy vật màu vàng, đỏ, trắng, hồng, xanh nhạt bọc ngọc bỏ vào nước, nước liền thành màu vàng, đỏ, trắng, hồng, xanh nhạt. Cứ như thế, lấy vật đủ các màu bọc ngọc bỏ vào nước, nước liền thành đủ các màu. Bạch Thế Tôn! Nếu nước đục, bỏ ngọc vào, nước liền trong. Đức tính của ngọc này là như vậy."

 Bấy giờ A-nan (thị giả, em họ của Phật) hỏi Thích-đề-hoàn-nhân: "Kiêu-thi-ca! Ngọc ma-ni này là ngọc ở cõi trời hay ngọc ở cõi Diêm-phù-đề?"

 Thích-đề-hoàn-nhân đáp A-nan: "Đó là ngọc cõi trời. Người cõi Diêm-phù-đề cũng có thứ ngọc này, nhưng công đức kém ít, không đầy đủ. Ngọc cõi trời trong sạch, nhẹ nhàng, mầu nhiệm, không thể lấy gì ví sánh được."

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Viên ngọc ma-ni này nếu đặt trong rương, dù đã lấy ngọc ra, nhưng vì công đức của ngọc đã xông thấm vào rương, nên người ta vẫn yêu quý chiếc rương ấy. Cũng như vậy, bạch Thế Tôn! Nơi nào có chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật thì nơi ấy không có tai họa phiền não, cũng như nơi đặt ngọc ma-ni thì không có các tai nạn. Bạch Thế Tôn! Sau khi Phật nhập Niết-bàn, xá-lợi được cúng dường đều là nhờ sức của Bát-nhã ba-la-mật.

 Đó là sức của các công đức: thiền-na ba-la-mật cho đến đàn-na ba-la-mật; nội không cho đến vô pháp hữu pháp không; tứ niệm xứ cho đến thập bát bất cộng pháp; nhất thiết trí (trí biết toàn bộ các pháp ở phương diện tổng quát); pháp tướng (tướng chân thật của các pháp), pháp trụ (tính thường còn, không đổi của chân lý), pháp vị (ngôi vị nhất định của chân lý), pháp tính, thật tế, tính bất khả tư nghị và nhất thiết chủng trí.

 Thiện nam tử, thiện nữ nhân nghĩ rằng: 'Xá-lợi Phật này là chỗ nương ở của các công đức của chư Phật như nhất thiết trí, nhất thiết chủng trí, đại từ đại bi, đã dứt sạch mọi kết sử (các phiền não trói buộc chúng sinh vào sinh tử) cùng tập khí (thói quen còn sót lại của phiền não), tâm thường buông xả bình thản, thực hành các pháp không sai lầm.' Vì thế xá-lợi được cúng dường.

 Bạch Thế Tôn! Xá-lợi là chỗ nương ở của ba-la-mật báu công đức, là chỗ nương ở của ba-la-mật không nhơ không sạch, của ba-la-mật không sinh không diệt, ba-la-mật không vào không ra, ba-la-mật không thêm không bớt, ba-la-mật không đến, không đi, không dừng. Xá-lợi Phật này là chỗ nương ở của ba-la-mật về thật tướng các pháp; nhờ ba-la-mật về thật tướng các pháp này tu tập thấm ướp nên xá-lợi được cúng dường.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Hãy gác lại chuyện xá-lợi chất đầy tam thiên đại thiên thế giới. Nếu xá-lợi chất đầy các thế giới nhiều như cát sông Hằng làm một phần, có người chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật làm một phần, thì trong hai phần con chọn Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật này sinh ra xá-lợi của chư Phật; nhờ Bát-nhã ba-la-mật này tu tập thấm ướp nên xá-lợi được cúng dường.

 Bạch Thế Tôn! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen xá-lợi, thì quả báo công đức không thể tìm được ngằn mé; người ấy hưởng phúc vui ở cõi người, cõi trời, như sinh vào dòng Sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa) quyền quý, dòng Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ) quyền quý, nhà cư sĩ (gia đình giàu có thuộc giới thường dân) lớn, hưởng phúc vui ở cõi trời Tứ Thiên vương (cõi trời thấp nhất trong cõi Dục, do bốn vị Thiên vương cai quản) cho đến cõi trời Tha hóa tự tại (cõi trời cao nhất trong cõi Dục). Cũng nhờ nhân duyên phước đức ấy mà rồi sẽ dứt hết khổ.

 Nếu người nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật này, đọc tụng, giảng giải, nhớ nghĩ đúng đắn, thì người ấy có thể làm tròn đầy thiền-na ba-la-mật cho đến làm tròn đầy đàn-na ba-la-mật, làm tròn đầy tứ niệm xứ cho đến làm tròn đầy thập bát bất cộng pháp, vượt qua địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, đứng vào ngôi vị Bồ-tát (địa vị chắc chắn sẽ thành Phật, không còn rơi xuống hàng Thanh văn, Bích-chi Phật). Đã đứng vào ngôi vị Bồ-tát, người ấy được thần thông của Bồ-tát, đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác. Vị Bồ-tát ấy vì chúng sinh mà thọ thân, tùy theo chỗ thích hợp mà giáo hóa thành tựu chúng sinh, hoặc làm Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng dùng chánh pháp cai trị khắp thiên hạ), hoặc sinh vào dòng Sát-lợi quyền quý, hoặc sinh vào dòng Bà-la-môn quyền quý mà giáo hóa thành tựu chúng sinh. Vì thế, bạch Thế Tôn, con không phải vì khinh mạn, không cung kính mà không chọn xá-lợi, mà vì thiện nam tử, thiện nữ nhân cúng dường Bát-nhã ba-la-mật thì cũng chính là cúng dường xá-lợi.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Có người muốn thấy pháp thân (thân là chính chân lý cùng công đức, trí tuệ của Phật) và sắc thân (thân có hình tướng) của các đức Phật hiện tại trong vô lượng a-tăng-kỳ (số nhiều đến không thể đếm được) thế giới ở mười phương, thì người ấy nên nghe, thọ trì Bát-nhã ba-la-mật, đọc tụng, nhớ nghĩ đúng đắn, giảng nói cho người khác. Thiện nam tử, thiện nữ nhân như thế sẽ thấy được pháp thân, sắc thân của chư Phật trong vô lượng a-tăng-kỳ thế giới ở mười phương. Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật, cũng nên theo đúng thật tướng của các pháp mà tu niệm Phật tam-muội (trạng thái tâm định chuyên nhất vào việc nhớ nghĩ Phật). Lại nữa, thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn thấy chư Phật hiện tại thì nên nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật này, cho đến nhớ nghĩ đúng đắn.

 "Lại nữa, bạch Thế Tôn! Có hai loại tướng của pháp: tướng của các pháp hữu vi và tướng của các pháp vô vi. Thế nào là tướng của các pháp hữu vi? Đó là trí tuệ nơi nội không cho đến trí tuệ nơi vô pháp hữu pháp không; trí tuệ nơi tứ niệm xứ cho đến trí tuệ nơi bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng); trí tuệ nơi thập lực, tứ vô sở úy, tứ vô ngại trí, thập bát bất cộng pháp của Phật; trí tuệ nơi pháp thiện và pháp bất thiện, nơi pháp hữu lậu (còn phiền não rò rỉ, còn dính mắc sinh tử) và pháp vô lậu (không còn phiền não), nơi pháp thế gian và pháp xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian). Đó gọi là tướng của các pháp hữu vi. Thế nào gọi là tướng của các pháp vô vi? Đó là tự tính của các pháp không sinh, không diệt, không trụ, không biến đổi, không nhơ, không sạch, không thêm, không bớt. Thế nào gọi là tự tính của các pháp? Tính không có gì cả của các pháp chính là tự tính của các pháp. Đó gọi là tướng của các pháp vô vi."

 Bấy giờ Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Đúng vậy, đúng vậy! Kiêu-thi-ca! Chư Phật quá khứ nhờ Bát-nhã ba-la-mật này mà đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; đệ tử của chư Phật quá khứ cũng nhờ Bát-nhã ba-la-mật mà đạt được đạo Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, người đã vào dòng thánh) cho đến đạo A-la-hán, đạo Bích-chi Phật. Vô lượng a-tăng-kỳ chư Phật mười phương ở đời vị lai và hiện tại cũng nhờ Bát-nhã ba-la-mật này mà đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; đệ tử của chư Phật vị lai và hiện tại cũng nhờ Bát-nhã ba-la-mật này mà đạt được đạo Tu-đà-hoàn cho đến đạo Bích-chi Phật.

 Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật giảng rộng nghĩa của ba thừa, theo pháp vô tướng; theo pháp không sinh không diệt; theo pháp không nhơ không sạch; theo pháp không tạo tác không khởi lên, không vào không ra, không thêm không bớt, không lấy không bỏ. Đó là theo pháp thế tục mà nói, chứ không phải đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao, vượt ngoài ngôn từ). Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật này không phải đây không phải kia, không cao không thấp, không bằng không phải không bằng, không phải tướng không phải vô tướng, không phải thế gian không phải xuất thế gian, không phải hữu lậu không phải vô lậu, không phải hữu vi không phải vô vi, không phải thiện không phải bất thiện, không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại. Vì sao? Kiêu-thi-ca! Vì Bát-nhã ba-la-mật không nắm lấy pháp Thanh văn, Bích-chi Phật, cũng không bỏ pháp của phàm phu."

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật biết tâm của hết thảy chúng sinh, nhưng cũng không thấy có chúng sinh nào, cho đến không thấy có người biết, người thấy. Vị Bồ-tát ấy không thấy có sắc, không thấy có thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn tạo thành con người: hình chất, cảm thọ, tri giác, tâm hành, nhận thức); không thấy có mắt cho đến ý; không thấy có cảnh sắc cho đến cảnh pháp (đối tượng của ý); không thấy có cảm thọ sinh ra do nhân duyên mắt tiếp xúc với cảnh cho đến cảm thọ sinh ra do nhân duyên ý tiếp xúc với cảnh; không thấy có tứ niệm xứ cho đến thập bát bất cộng pháp; không thấy có A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không thấy có các pháp của Phật, không thấy có Phật. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật không phải vì để đạt được pháp gì mà xuất hiện. Vì sao? Vì tính của Bát-nhã ba-la-mật là không có gì, không thể nắm được; pháp được dùng không thể nắm được, chỗ dùng cũng không thể nắm được."

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Đúng vậy, đúng vậy! Kiêu-thi-ca! Đúng như ông nói, Bồ-tát ma-ha-tát suốt thời gian lâu dài thực hành Bát-nhã ba-la-mật, đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề còn không thể nắm được, huống gì là Bồ-tát và pháp của Bồ-tát."

 Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát chỉ thực hành Bát-nhã ba-la-mật, không thực hành các ba-la-mật khác sao?"

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Kiêu-thi-ca! Bồ-tát thực hành trọn cả sáu pháp ba-la-mật, theo cách không thấy có gì để đạt được: thực hành đàn-na ba-la-mật mà không thấy có người cho, không thấy có người nhận, không thấy có của cải; thực hành thi-la ba-la-mật (trì giới hoàn hảo) mà không thấy có giới, không thấy có người giữ giới, không thấy có người phạm giới; cho đến thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không thấy có trí tuệ, không thấy có người có trí tuệ, không thấy có người không có trí tuệ.

 Kiêu-thi-ca! Khi Bồ-tát ma-ha-tát bố thí, Bát-nhã ba-la-mật làm người dẫn đường soi sáng, nên có thể làm tròn đầy đàn-na ba-la-mật. Khi Bồ-tát ma-ha-tát giữ giới, Bát-nhã ba-la-mật làm người dẫn đường soi sáng, nên có thể làm tròn đầy thi-la ba-la-mật. Khi Bồ-tát ma-ha-tát nhẫn nhục, Bát-nhã ba-la-mật làm người dẫn đường soi sáng, nên có thể làm tròn đầy sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo). Khi Bồ-tát ma-ha-tát tinh tấn, Bát-nhã ba-la-mật làm người dẫn đường soi sáng, nên có thể làm tròn đầy tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn hoàn hảo). Khi Bồ-tát ma-ha-tát tu thiền định, Bát-nhã ba-la-mật làm người dẫn đường soi sáng, nên có thể làm tròn đầy thiền-na ba-la-mật. Khi Bồ-tát ma-ha-tát quán xét các pháp, Bát-nhã ba-la-mật làm người dẫn đường soi sáng, nên có thể làm tròn đầy Bát-nhã ba-la-mật. Đó là vì đối với hết thảy các pháp, từ sắc cho đến nhất thiết chủng trí, đều không thấy có gì để đạt được.

 Kiêu-thi-ca! Ví như các loài cây ở cõi Diêm-phù-đề, có đủ loại lá, đủ loại hoa, đủ loại quả, đủ loại màu sắc, nhưng bóng râm của chúng thì không khác nhau. Các ba-la-mật khi vào trong Bát-nhã ba-la-mật, đến chỗ Tát-bà-nhã (trí biết tất cả, trí tuệ viên mãn của Phật) thì không còn khác nhau, cũng như thế, vì không thấy có gì để đạt được."

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật thành tựu công đức lớn. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật thành tựu hết thảy công đức. Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật thành tựu công đức vô lượng, thành tựu công đức vô biên, thành tựu công đức không gì sánh bằng. Bạch Thế Tôn! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật này, cung kính, cúng dường, tôn trọng, ngợi khen bằng hoa, hương cho đến phướn, lọng, và nhớ nghĩ đúng đắn đúng như lời Bát-nhã ba-la-mật dạy; lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật đem tặng người khác, thì phước của ai nhiều hơn?"

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Kiêu-thi-ca! Ta hỏi lại ông, ông cứ theo ý mình mà trả lời Ta. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân cúng dường xá-lợi chư Phật, cung kính, tôn trọng, ngợi khen bằng hoa, hương cho đến phướn, lọng; lại có người chia xá-lợi, dù chỉ bằng hạt cải, đem cho người khác, khiến họ cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen bằng hoa, hương cho đến phướn, lọng, thì phước của ai nhiều hơn?"

 Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Theo nghĩa lý con được nghe trong giáo pháp của Phật, có thiện nam tử, thiện nữ nhân tự mình cúng dường xá-lợi cho đến bằng phướn, lọng; lại có người chia xá-lợi, dù chỉ bằng hạt cải, đem cho người khác để họ cúng dường, thì phước của người sau rất nhiều. Bạch Thế Tôn! Phật thấy điều lợi ích ấy cho chúng sinh, nên đã nhập kim cang tam-muội (trạng thái định vững chắc như kim cương, phá tan được mọi thứ) mà làm vỡ vụn thân kim cương thành xá-lợi nhỏ như bột. Vì sao? Vì sau khi Phật diệt độ, có người cúng dường xá-lợi Phật, dù chỉ bằng hạt cải, thì quả báo phước đức cũng vô biên, cho đến dứt hết khổ."

 Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Đúng vậy, đúng vậy! Kiêu-thi-ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật, cúng dường, cung kính bằng hương, hoa cho đến phướn, lọng; lại có người chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật đem cho người khác để họ học, thì thiện nam tử, thiện nữ nhân sau phước rất nhiều. Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân theo đúng nghĩa trong Bát-nhã ba-la-mật mà giảng nói cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, thì công đức của thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy hơn công đức của thiện nam tử, thiện nữ nhân trước. Người mà mình được nghe Bát-nhã ba-la-mật từ nơi họ, thì nên xem người ấy như Phật, cũng như bậc tu phạm hạnh (đời sống trong sạch của người tu) cao quý.

 Vì sao? Vì nên biết Bát-nhã ba-la-mật chính là Phật; Bát-nhã ba-la-mật không khác Phật, Phật không khác Bát-nhã ba-la-mật. Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đều học trong Bát-nhã ba-la-mật mà đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, các bậc tu phạm hạnh cao quý cũng vậy. Bậc tu phạm hạnh cao quý tức là các Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí, cũng học Bát-nhã ba-la-mật này mà sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Người Thanh văn học Bát-nhã ba-la-mật này mà được đạo A-la-hán. Người cầu đạo Bích-chi Phật học Bát-nhã ba-la-mật này mà được đạo Bích-chi Phật. Bồ-tát học Bát-nhã ba-la-mật này mà được vào ngôi vị Bồ-tát. Vì thế, Kiêu-thi-ca, thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Phật hiện tại bằng hoa, hương cho đến phướn, lọng, thì nên cúng dường Bát-nhã ba-la-mật.

 Ta thấy điều lợi ích ấy, nên lúc vừa đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, Ta đã nghĩ: 'Có ai đáng để ta cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen và nương tựa mà ở?' Kiêu-thi-ca! Trong hết thảy thế gian, dù là trời, là Ma (Ma vương, kẻ chuyên phá hoại người tu đạo), là Phạm (Phạm thiên, các vị trời ở cõi Sắc), hay trong hàng Sa-môn (người xuất gia tu hành), Bà-la-môn, Ta không thấy ai ngang bằng Ta, huống chi là có người hơn. Ta lại tự nghĩ: 'Pháp mà ta đạt được đã giúp ta tự mình thành Phật. Ta nên cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen pháp ấy và nương tựa mà ở. Pháp ấy là gì? Đó là Bát-nhã ba-la-mật.' Kiêu-thi-ca! Chính Ta đã cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật này rồi nương tựa mà ở. Huống gì thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà lại không cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật bằng hoa, hương, chuỗi ngọc cho đến phướn, lọng sao? Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật sinh ra các Bồ-tát ma-ha-tát, và từ các Bồ-tát ma-ha-tát sinh ra chư Phật. Vì thế, Kiêu-thi-ca, thiện nam tử, thiện nữ nhân dù cầu Phật đạo, cầu đạo Bích-chi Phật hay cầu đạo Thanh văn, đều nên cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật bằng hoa, hương cho đến phướn, lọng."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video