Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (kinh về trí tuệ hoàn hảo lớn lao, đưa người sang bờ giải thoát), phẩm Pháp Thí (bố thí bằng giáo pháp), thứ ba mươi tám (bản Khiết Đan tạng đặt tên là phẩm Thập Thiện — Mười điều lành)
Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Ba mươi ba): "Kiêu-thi-ca (tên họ của Đế Thích, Phật gọi ông bằng tên này)! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành tin Phật) dạy cho toàn thể người trong cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sinh sống) thực hành thập thiện đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác độc, không nói thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến), ý ông thế nào, nhờ nhân duyên ấy người đó được phước có nhiều không?"
Đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân chép và giữ quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo, thấy suốt thật tướng của mọi sự vật), đem cho người khác để họ đọc tụng, giảng nói, thì được phước nhiều hơn. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật này giảng rộng các pháp vô lậu (pháp không còn phiền não rò rỉ, không còn dính mắc sinh tử). Thiện nam tử, thiện nữ nhân học theo đó — đã học, đang học, sẽ học — mà vào chánh pháp vị (ngôi vị chắc chắn của bậc thánh, không còn thoái lui) — đã vào, đang vào, sẽ vào — đạt được quả Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, người đã vào dòng thánh) — đã đạt, đang đạt, sẽ đạt — cho đến quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử). Người cầu đạo Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời) cũng như vậy. Các Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật) thì vào chánh pháp vị — đã vào, đang vào, sẽ vào — đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề — đã đạt, đang đạt, sẽ đạt.
Kiêu-thi-ca! Những gì là pháp vô lậu? Đó là tứ niệm xứ (bốn phép quán niệm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cho đến bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng), tứ thánh đế (bốn chân lý cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ), nội không (sự trống rỗng, không có tự thể cố định, của các giác quan bên trong) cho đến vô pháp hữu pháp không (sự trống rỗng của cả cái "không có" lẫn cái "có"; đây là chuỗi mười tám loại "không"), thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến thập bát bất cộng pháp (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có). Thiện nam tử, thiện nữ nhân học các pháp này mà đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề — đã đạt, đang đạt, sẽ đạt.
Kiêu-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân dạy cho một người được quả Tu-đà-hoàn, thì phước đức người ấy hơn người dạy toàn thể người cõi Diêm-phù-đề thực hành thập thiện đạo. Vì sao? Kiêu-thi-ca! Dạy toàn thể người cõi Diêm-phù-đề thực hành thập thiện đạo thì họ vẫn chưa lìa được khổ địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói). Kiêu-thi-ca! Còn dạy một người được quả Tu-đà-hoàn thì người ấy lìa được ba đường ác (địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ). Cho đến quả A-la-hán, đạo Bích-chi Phật cũng như vậy.
Kiêu-thi-ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân dạy cho toàn thể người cõi Diêm-phù-đề được quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi đời một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục nữa), A-la-hán, đạo Bích-chi Phật, thì cũng không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân dạy cho một người đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, được phước nhiều hơn. Vì sao? Kiêu-thi-ca! Vì nhờ nhân duyên có Bồ-tát mà sinh ra Tu-đà-hoàn cho đến A-la-hán, Bích-chi Phật; nhờ nhân duyên có Bồ-tát mà sinh ra chư Phật.
Vì nhân duyên ấy, Kiêu-thi-ca, nên biết thiện nam tử, thiện nữ nhân chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật đem cho người khác để họ chép, giữ, đọc tụng, giảng nói, thì được phước nhiều. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật này giảng rộng các pháp lành. Học trong các pháp lành ấy, liền có người sinh ra trong dòng Sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa) quyền quý, dòng Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ) quyền quý, nhà cư sĩ (gia đình giàu có thuộc giới thường dân) lớn, ở cõi trời Tứ Thiên vương (cõi trời thấp nhất trong cõi Dục, do bốn vị Thiên vương cai quản) cho đến cõi trời Phi hữu tưởng phi vô tưởng (cõi trời cao nhất, nơi tâm tưởng cực kỳ vi tế, chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không tưởng); liền có tứ niệm xứ cho đến nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ mọi sự vật ở mọi phương diện, mọi chi tiết); liền có Tu-đà-hoàn cho đến A-la-hán, Bích-chi Phật; liền có chư Phật.
Kiêu-thi-ca! Hãy gác lại người cõi Diêm-phù-đề. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân dạy chúng sinh trong cõi tứ thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới) thực hành thập thiện đạo, ý ông thế nào, người ấy nhờ nhân duyên đó được phước có nhiều không?"
Đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật đem cho người khác, để họ chép, giữ, đọc tụng, giảng nói, thì được phước nhiều hơn. Phần còn lại như đã nói ở trên. Kiêu-thi-ca! Hãy gác lại chúng sinh trong cõi tứ thiên hạ. Nếu dạy chúng sinh trong tiểu thiên quốc độ (một nghìn thế giới gộp lại) thực hành thập thiện đạo cũng như vậy. Kiêu-thi-ca! Hãy gác lại chúng sinh trong tiểu thiên quốc độ. Nếu dạy chúng sinh trong nhị thiên trung quốc độ (một nghìn tiểu thiên thế giới gộp lại, tức một triệu thế giới) thực hành thập thiện đạo; mà có thiện nam tử, thiện nữ nhân chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật đem cho người khác để họ chép, giữ, đọc tụng, giảng nói, thì người này được phước nhiều hơn. Phần còn lại như đã nói ở trên.
Kiêu-thi-ca! Hãy gác lại chúng sinh trong nhị thiên trung quốc độ. Nếu dạy hết thảy chúng sinh trong tam thiên đại thiên quốc độ (một nghìn triệu thế giới gộp lại, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật) thực hành thập thiện đạo; lại có người chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật đem cho người khác để họ chép, giữ, đọc tụng, giảng nói, thì người này phước đức nhiều hơn. Kiêu-thi-ca! Hãy gác lại chúng sinh trong tam thiên đại thiên quốc độ. Nếu dạy hết thảy chúng sinh trong các quốc độ nhiều như cát sông Hằng thực hành thập thiện đạo; lại có người chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật đem cho người khác để họ chép, giữ, đọc tụng, giảng nói, thì người này phước nhiều hơn. Phần còn lại như đã nói ở trên.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Có người dạy chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề an trú vào tứ thiền (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả), tứ vô sắc định (bốn tầng định của cõi Vô sắc, nơi không còn hình chất), ngũ thần thông (năm năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa, mắt thấy xa, tai nghe xa, biết tâm người, biết đời trước). Ý ông thế nào, thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy phước đức có nhiều không?"
Thích-đề-hoàn-nhân đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật đem cho người khác, để họ chép, giữ, đọc tụng, giảng nói, thì được phước nhiều hơn. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật này giảng rộng các pháp lành. Phần còn lại như đã nói ở trên. Kiêu-thi-ca! Hãy gác lại chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề, lại gác lại chúng sinh trong cõi tứ thiên hạ, chúng sinh trong tiểu thiên quốc độ, chúng sinh trong nhị thiên trung quốc độ, chúng sinh trong tam thiên đại thiên quốc độ. Kiêu-thi-ca! Nếu có người dạy chúng sinh trong các quốc độ mười phương nhiều như cát sông Hằng an trú vào tứ thiền, tứ vô lượng tâm, tứ vô sắc định, ngũ thần thông, ý ông thế nào, người ấy phước đức có nhiều không?"
Đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân chép quyển kinh Bát-nhã ba-la-mật đem cho người khác, để họ chép, giữ, đọc tụng, giảng nói, thì được phước nhiều hơn. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật này giảng rộng các pháp lành. Phần còn lại như đã nói ở trên.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật này, giữ gìn, đọc tụng, giảng nói, nhớ nghĩ đúng đắn, thì phước đức người ấy hơn người dạy người cõi Diêm-phù-đề thực hành thập thiện đạo, an trú vào tứ thiền, tứ vô lượng tâm, tứ vô sắc định, ngũ thần thông. Nhớ nghĩ đúng đắn là: thọ trì, gần gũi Bát-nhã ba-la-mật cho đến nhớ nghĩ đúng đắn, không theo cái thấy hai pháp (phân đôi), cũng không theo cái thấy không hai; thọ trì, gần gũi thiền-na ba-la-mật (thiền định hoàn hảo), tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn hoàn hảo), sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo), thi-la ba-la-mật (trì giới hoàn hảo), đàn-na ba-la-mật (bố thí hoàn hảo) cho đến nhớ nghĩ đúng đắn, không theo cái thấy hai pháp, cũng không theo cái thấy không hai; vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà nhớ nghĩ đúng đắn về nội không cho đến nhất thiết chủng trí, không theo cái thấy hai pháp, cũng không theo cái thấy không hai.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân dùng đủ mọi cách giảng nói nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu. Kiêu-thi-ca! Nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật là gì? Kiêu-thi-ca! Nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật là: không nên quán xét theo tướng hai, không nên quán xét theo tướng không hai; không phải có tướng, không phải không tướng; không vào không ra, không thêm không bớt, không nhơ không sạch, không sinh không diệt, không lấy không bỏ; không trụ cũng không phải không trụ; không thật không hư, không hợp không tan; không dính mắc cũng không phải không dính mắc; không phải nhân cũng không phải không nhân; không phải pháp cũng không phải phi pháp; không phải như (chân như, sự vật đúng như thật) cũng không phải không như; không phải thật tế (chỗ tột cùng của sự chân thật) cũng không phải không thật tế. Kiêu-thi-ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân có thể đem nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật này mà dùng đủ mọi cách giảng nói cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, thì phước đức thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy rất nhiều, hơn việc tự mình thọ trì Bát-nhã ba-la-mật, gần gũi, đọc tụng, giảng nói, nhớ nghĩ đúng đắn.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân tự mình thọ trì Bát-nhã ba-la-mật, gần gũi, đọc tụng, giảng nói, nhớ nghĩ đúng đắn, lại dùng đủ mọi cách giảng nói nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, thì công đức thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy rất nhiều."
Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thiện nam tử, thiện nữ nhân nên giảng nói nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật như thế, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu."
Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Đúng vậy, Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nên giảng nói nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật như thế, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu. Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng nói nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật như thế, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, thì được phước đức vô lượng, vô biên, a-tăng-kỳ (số nhiều đến không thể đếm được).
Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân suốt đời cúng dường vô lượng a-tăng-kỳ chư Phật mười phương, tùy theo những gì các Ngài cần dùng, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, cúng dường bằng hoa, hương cho đến phướn, lọng; lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân dùng đủ mọi cách giảng rộng nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, thì công đức của thiện nam tử, thiện nữ nhân sau rất nhiều. Vì sao? Vì chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đều học trong Bát-nhã ba-la-mật này mà đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề — đã đạt, đang đạt, sẽ đạt.
Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân thực hành đàn-na ba-la-mật trong vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), cũng không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân đem Bát-nhã ba-la-mật giảng nói nghĩa lý cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, phước này rất nhiều, vì làm theo cách không thấy có gì để đạt được.
Thế nào gọi là có chỗ đạt được? Kiêu-thi-ca! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát bố thí theo cách thấy có cái để đạt được, thì khi bố thí nghĩ rằng: 'Ta cho người nhận kia vật này.' Thế gọi là được bố thí mà không được ba-la-mật. Nghĩ: 'Ta giữ giới, đây là giới.' Thế gọi là được giới mà không được ba-la-mật. Nghĩ: 'Ta nhẫn nhục, ta nhẫn nhục vì người này.' Thế gọi là được nhẫn nhục mà không được ba-la-mật. Nghĩ: 'Ta tinh tấn, ta siêng năng tinh tấn vì việc này.' Thế gọi là được tinh tấn mà không được ba-la-mật. Nghĩ: 'Ta tu thiền định, cái được tu là thiền định.' Thế gọi là được thiền định mà không được ba-la-mật. Nghĩ: 'Ta tu trí tuệ, cái được tu là trí tuệ.' Thế gọi là được trí tuệ mà không được ba-la-mật. Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân thực hành như thế thì không thể làm tròn đầy đàn-na ba-la-mật, thi-la ba-la-mật, sằn-đề ba-la-mật, tỳ-lê-da ba-la-mật, thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật."
Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát tu thế nào để làm tròn đầy đàn-na ba-la-mật, thi-la ba-la-mật, sằn-đề ba-la-mật, tỳ-lê-da ba-la-mật, thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật?"
Phật bảo Thích-đề-hoàn-nhân: "Bồ-tát ma-ha-tát khi bố thí, không thấy có người cho, không thấy có người nhận, không thấy có vật được cho, thì người ấy làm tròn đầy đàn-na ba-la-mật. Cho đến khi tu Bát-nhã ba-la-mật, không thấy có trí, không thấy có trí được tu, thì người ấy làm tròn đầy Bát-nhã ba-la-mật. Kiêu-thi-ca! Đó là Bồ-tát ma-ha-tát làm tròn đầy đàn-na ba-la-mật cho đến Bát-nhã ba-la-mật. Thiện nam tử, thiện nữ nhân thực hành Bát-nhã ba-la-mật như thế, nên giảng nói nghĩa lý cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu; đối với thiền-na ba-la-mật, tỳ-lê-da ba-la-mật, sằn-đề ba-la-mật, thi-la ba-la-mật, đàn-na ba-la-mật cũng giảng nói nghĩa lý, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu.
Vì sao? Kiêu-thi-ca! Đời vị lai sẽ có thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn giảng Bát-nhã ba-la-mật mà lại giảng Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu (cái na ná giống Bát-nhã mà không phải). Có thiện nam tử, thiện nữ nhân đã phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nghe Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu ấy thì mất chánh đạo. Thiện nam tử, thiện nữ nhân nên vì những người ấy mà giảng nói đầy đủ nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu."
Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu?"
Phật nói: "Có thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng Bát-nhã ba-la-mật theo lối có chỗ đạt được, đó là Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu."
Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng Bát-nhã ba-la-mật theo lối có chỗ đạt được, đó là Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu?"
Phật nói: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng Bát-nhã ba-la-mật theo lối có chỗ đạt được, đó là Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu. Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu là: giảng rằng sắc (hình chất vật chất) là vô thường, rồi nói: 'Thực hành được như thế là thực hành Bát-nhã ba-la-mật.' Người tu theo đó tìm cầu cái vô thường của sắc, ấy là thực hành Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu. Giảng rằng thọ, tưởng, hành, thức (cảm thọ, tri giác, tâm hành, nhận thức — cùng với sắc là năm uẩn tạo thành con người) là vô thường, rồi nói: 'Thực hành được như thế là thực hành Bát-nhã ba-la-mật.' Người tu theo đó tìm cầu cái vô thường của thọ, tưởng, hành, thức, ấy là thực hành Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu.
Giảng rằng mắt là vô thường cho đến giảng rằng ý là vô thường; giảng rằng cảnh sắc là vô thường cho đến giảng rằng cảnh pháp (đối tượng của ý) là vô thường. Giảng rằng nhãn giới (giới: yếu tố cấu thành kinh nghiệm; nhãn giới là yếu tố mắt) là vô thường, sắc giới, nhãn thức giới là vô thường, cho đến giảng rằng ý giới, pháp giới, ý thức giới là vô thường. Giảng rằng địa chủng (yếu tố đất) là vô thường cho đến giảng rằng thức chủng (yếu tố thức; sáu yếu tố là đất, nước, lửa, gió, hư không, thức) là vô thường. Giảng rằng nhãn thức giới là vô thường cho đến giảng rằng ý thức giới là vô thường. Giảng rằng sự tiếp xúc của mắt là vô thường cho đến giảng rằng sự tiếp xúc của ý là vô thường. Giảng rằng cảm thọ sinh ra do nhân duyên mắt tiếp xúc là vô thường cho đến giảng rằng cảm thọ sinh ra do nhân duyên ý tiếp xúc là vô thường. Giảng rộng như với năm ấm (năm uẩn). Giảng rằng sắc là khổ cho đến giảng rằng cảm thọ sinh ra do nhân duyên ý tiếp xúc là khổ. Giảng rằng sắc là vô ngã (không có cái "ta" thường còn) cho đến giảng rằng cảm thọ sinh ra do nhân duyên ý tiếp xúc là vô ngã. Tất cả đều giảng như với năm ấm.
Khi người tu thực hành đàn-na ba-la-mật, lại giảng cho họ rằng sắc là vô thường, khổ, vô ngã, cho đến cảm thọ sinh ra do nhân duyên ý tiếp xúc là vô thường, khổ, vô ngã. Với thi-la ba-la-mật cho đến Bát-nhã ba-la-mật cũng như vậy. Khi thực hành tứ thiền, tứ vô lượng tâm, tứ vô sắc định, lại giảng cho họ về vô thường, khổ, vô ngã. Khi thực hành tứ niệm xứ, lại giảng cho họ về vô thường, khổ, vô ngã. Cho đến khi thực hành Tát-bà-nhã (trí biết tất cả, trí tuệ viên mãn của Phật), lại giảng cho họ về vô thường, khổ, vô ngã. Rồi dạy như thế này: 'Ai thực hành được như thế, ấy là thực hành Bát-nhã ba-la-mật.' Kiêu-thi-ca! Đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân đời sau giảng Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu, nói rằng: 'Này các thiện nam tử, thiện nữ nhân! Hãy tu hành Bát-nhã ba-la-mật; khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật, các vị sẽ đạt được sơ địa (giai vị thứ nhất trong mười giai vị tu chứng của Bồ-tát), cho đến sẽ đạt được thập địa (giai vị thứ mười).' Với thiền-na ba-la-mật cho đến đàn-na ba-la-mật cũng như vậy. Người tu theo lối na ná, có chỗ đạt được, theo cái tướng chung chung mà tu Bát-nhã ba-la-mật này. Kiêu-thi-ca! Đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn giảng Bát-nhã ba-la-mật mà nói rằng: 'Này các thiện nam tử, thiện nữ nhân! Tu hành Bát-nhã ba-la-mật rồi, các vị sẽ vượt qua địa vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi Phật.' Đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người cầu Phật đạo như thế này: 'Này các thiện nam tử, thiện nữ nhân! Tu hành Bát-nhã ba-la-mật rồi, các vị sẽ vào ngôi vị Bồ-tát (địa vị chắc chắn sẽ thành Phật, không còn thoái lui), được vô sinh pháp nhẫn (sự an trú vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt); được vô sinh nhẫn rồi liền an trú nơi thần thông của Bồ-tát, đi từ cõi Phật này (thế giới do một vị Phật giáo hóa) đến cõi Phật khác, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật.' Người nói như thế, đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người cầu Phật đạo như thế này: 'Này các thiện nam tử, thiện nữ nhân! Học Bát-nhã ba-la-mật này, thọ trì, đọc tụng, giảng nói, nhớ nghĩ đúng đắn, các vị sẽ được công đức vô lượng vô biên a-tăng-kỳ.' Người nói như thế, đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu. Lại nữa, thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người cầu Phật đạo như thế này: 'Hãy gom hết công đức, căn lành của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, từ lúc mới phát tâm cho đến khi thành Phật, mà hồi hướng (đem công đức hướng về mục đích) về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Người nói như thế, đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu."
Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người cầu Phật đạo mà không giảng Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu?"
Phật nói: "Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân giảng Bát-nhã ba-la-mật cho người cầu Phật đạo rằng: 'Này thiện nam tử! Ông tu hành Bát-nhã ba-la-mật thì chớ quán sắc là vô thường. Vì sao? Vì sắc thì tự tính của sắc là không. Tính của sắc ấy chẳng phải pháp; đã chẳng phải pháp thì gọi là Bát-nhã ba-la-mật. Trong Bát-nhã ba-la-mật, sắc không phải thường cũng không phải vô thường. Vì sao? Vì ở đây sắc còn không thể nắm được, huống chi là thường hay vô thường.' Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân nói như thế, đó gọi là không giảng Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu. Với thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân nói với người cầu Phật đạo: 'Này thiện nam tử! Ông tu hành Bát-nhã ba-la-mật thì đối với các pháp chớ có vượt qua cái gì, chớ có dừng trụ nơi cái gì. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật không có pháp nào để vượt qua hay để dừng trụ. Vì sao vậy? Vì hết thảy các pháp tự tính là không. Tự tính không thì chẳng phải pháp; đã chẳng phải pháp tức là Bát-nhã ba-la-mật. Trong Bát-nhã ba-la-mật không có pháp nào để vào, để ra, để sinh, để diệt.' Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân nói như thế, đó gọi là không giảng Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu. Nói rộng ra như ở trên: trái ngược với Bát-nhã giả hiệu, đó gọi là không giảng Bát-nhã ba-la-mật giả hiệu. Như thế đó, Kiêu-thi-ca, thiện nam tử, thiện nữ nhân nên giảng nói nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật như vậy. Nếu giảng nghĩa lý Bát-nhã ba-la-mật như vậy, thì công đức đạt được hơn người trước.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Nếu dạy hết thảy chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề đều được quả Tu-đà-hoàn, ý ông thế nào, người ấy được phước có nhiều không?"
Đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân đem Bát-nhã ba-la-mật dùng đủ mọi cách giảng nói nghĩa lý cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, nói rằng: 'Này các thiện nam tử, thiện nữ nhân! Hãy đến nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật này, siêng năng tụng đọc, giảng nói, nhớ nghĩ đúng đắn, thực hành đúng như lời dạy trong Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật này sinh ra các bậc Tu-đà-hoàn.' Kiêu-thi-ca! Hãy gác lại chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề, lại gác lại chúng sinh trong cõi tứ thiên hạ, tiểu thiên quốc độ, nhị thiên trung quốc độ, tam thiên đại thiên quốc độ. Nếu có người dạy chúng sinh trong các quốc độ mười phương nhiều như cát sông Hằng, dạy hết cho họ đều được quả Tu-đà-hoàn, ý ông thế nào, người ấy được phước có nhiều không?"
Đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân đem Bát-nhã ba-la-mật dùng đủ mọi cách giảng nói nghĩa lý cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, nói rằng: 'Này thiện nam tử! Hãy đến nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật này, siêng năng tụng đọc, giảng nói, nhớ nghĩ đúng đắn, thực hành đúng như lời dạy trong Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật sinh ra các bậc Tu-đà-hoàn.'
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân dạy người trong cõi Diêm-phù-đề được quả Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, ý ông thế nào, người ấy được phước có nhiều không?"
Đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân đem Bát-nhã ba-la-mật dùng đủ mọi cách giảng nói nghĩa lý cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, nói rằng: 'Này thiện nam tử! Hãy đến nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật này, siêng năng tụng đọc, giảng nói, nhớ nghĩ đúng đắn, thực hành đúng như lời dạy trong Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật sinh ra các bậc Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán.' Cho đến chúng sinh trong các quốc độ mười phương nhiều như cát sông Hằng cũng như vậy.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân dạy chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề được đạo Bích-chi Phật, ý ông thế nào, người ấy được phước có nhiều không?"
Đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân đem Bát-nhã ba-la-mật dùng đủ mọi cách giảng nói nghĩa lý cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, nói rằng: 'Này thiện nam tử! Hãy đến nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật này, siêng năng đọc tụng, giảng giải, nhớ nghĩ đúng đắn, thực hành đúng như lời dạy trong Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật sinh ra các đạo Bích-chi Phật.' Chúng sinh trong cõi tứ thiên hạ cho đến trong các quốc độ mười phương nhiều như cát sông Hằng cũng như vậy.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân dạy chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ý ông thế nào, người ấy được phước có nhiều không?"
Đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân đem Bát-nhã ba-la-mật dùng đủ mọi cách giảng nói nghĩa lý cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, và cũng nói rằng: 'Ông nên theo Bát-nhã ba-la-mật mà học, sẽ đạt được pháp của nhất thiết trí (trí biết toàn bộ các pháp). Nếu ông đạt được pháp của nhất thiết trí, ông sẽ tu hành Bát-nhã ba-la-mật ngày càng tăng tiến, tròn đầy. Nếu tu hành Bát-nhã ba-la-mật được tăng tiến, tròn đầy, ông sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Vì sao? Kiêu-thi-ca! Vì trong Bát-nhã ba-la-mật sinh ra các Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm. Cho đến các quốc độ mười phương nhiều như cát sông Hằng cũng như vậy.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Thiện nam tử, thiện nữ nhân dạy chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề an trú nơi địa vị A-duy-việt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường tiến tới quả Phật), ý ông thế nào, người ấy phước đức có nhiều không?"
Đáp: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"
Phật nói: "Không bằng thiện nam tử, thiện nữ nhân đem Bát-nhã ba-la-mật dùng đủ mọi cách giảng nói nghĩa lý cho người khác, chỉ bày, phân tích cho dễ hiểu, và cũng nói rằng: 'Hãy đến đây, thiện nam tử! Hãy nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật này, cho đến thực hành đúng như lời dạy trong Bát-nhã ba-la-mật, ông liền đạt được pháp của nhất thiết trí. Đạt được pháp của nhất thiết trí rồi, cho đến liền đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Vì sao? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật sinh ra địa vị A-duy-việt-trí của các Bồ-tát ma-ha-tát. Cho đến các quốc độ mười phương nhiều như cát sông Hằng cũng như vậy.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân vì những người ấy mà giảng rộng Bát-nhã ba-la-mật cùng nghĩa lý của nó, chỉ bày, phân tích, nói rằng: 'Hãy đến đây, thiện nam tử! Hãy nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật này, cho đến thực hành đúng như lời dạy trong Bát-nhã ba-la-mật; học rồi ông sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Lại có người vì một vị Bồ-tát A-duy-việt-trí mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật cùng nghĩa lý của nó, chỉ bày, phân tích: 'Hãy đến nhận lấy Bát-nhã ba-la-mật này, cho đến thực hành đúng như lời dạy trong Bát-nhã ba-la-mật; học rồi ông sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Thì công đức của thiện nam tử sau rất nhiều. Cho đến trong các quốc độ mười phương nhiều như cát sông Hằng cũng như vậy.
"Lại nữa, Kiêu-thi-ca! Giả sử chúng sinh trong cõi Diêm-phù-đề đều đã được địa vị A-duy-việt-trí, hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân đem Bát-nhã ba-la-mật giảng nói nghĩa lý cho những người ấy; trong số đó có một vị Bồ-tát muốn mau chóng đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân vì vị Bồ-tát này mà giảng nói Bát-nhã ba-la-mật cùng nghĩa lý của nó, thì công đức người này nhiều nhất. Cho đến các quốc độ mười phương nhiều như cát sông Hằng cũng như vậy."
Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát càng lúc càng gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì càng nên được dạy thực hành đàn-na ba-la-mật, thi-la ba-la-mật, sằn-đề ba-la-mật, tỳ-lê-da ba-la-mật, thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật; nên được dạy nội không cho đến vô pháp hữu pháp không, tứ niệm xứ cho đến bát thánh đạo phần, thập lực, tứ vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi khi thuyết pháp), tứ vô ngại trí (bốn trí tuệ biện luận không vướng mắc: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về tài biện thuyết), thập bát bất cộng pháp của Phật; cũng nên cúng dường áo quần, đồ nằm, thức ăn uống, thuốc thang, tùy theo những gì vị ấy cần dùng. Thiện nam tử, thiện nữ nhân dùng pháp thí (bố thí bằng giáo pháp) và tài thí (bố thí bằng của cải) để cúng dường vị Bồ-tát ấy thì công đức đạt được hơn người trước. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy sẽ mau chóng đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Bấy giờ Tuệ mạng (lời tôn xưng bậc lấy trí tuệ làm sinh mạng) Tu-bồ-đề (vị đệ tử thấu hiểu lý "không" bậc nhất của Phật) nói với Thích-đề-hoàn-nhân: "Hay thay, hay thay! Kiêu-thi-ca! Ông là đệ tử của bậc thánh, an ủi các Bồ-tát ma-ha-tát, đem pháp thí, tài thí làm lợi ích cho những người cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, theo lẽ phải nên như vậy. Vì sao? Vì từ Bồ-tát mà sinh ra chư Phật và thánh chúng (đoàn thể các bậc thánh). Nếu Bồ-tát không phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì Bồ-tát ấy không thể học sáu ba-la-mật cho đến thập bát bất cộng pháp. Nếu không học sáu ba-la-mật cho đến thập bát bất cộng pháp, thì không thể đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nếu không thể đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì không có Thanh văn, Bích-chi Phật.
Vì thế, Kiêu-thi-ca, các Bồ-tát ma-ha-tát học sáu ba-la-mật cho đến thập bát bất cộng pháp. Khi học sáu ba-la-mật cho đến thập bát bất cộng pháp thì đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề nên dứt được các đường địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ; thế gian liền có dòng Sát-lợi quyền quý, dòng Bà-la-môn quyền quý, nhà cư sĩ lớn, có cõi trời Tứ Thiên vương cho đến cõi trời Phi hữu tưởng phi vô tưởng; cho đến đàn-na ba-la-mật, thi-la ba-la-mật, sằn-đề ba-la-mật, tỳ-lê-da ba-la-mật, thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật, nội không cho đến vô pháp hữu pháp không, tứ niệm xứ cho đến thập bát bất cộng pháp đều xuất hiện ở đời; Thanh văn thừa, Bích-chi Phật thừa, Phật thừa (ba cỗ xe đưa chúng sinh đến giải thoát: của hàng Thanh văn, của hàng Bích-chi Phật, và của Phật) đều xuất hiện ở đời."
Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật, quyển thứ mười
Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật, quyển thứ mười một
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập, người nước Quy Tư (một nước cổ ở vùng Tân Cương ngày nay), dịch vào đời Hậu Tần.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video