Thiên 39 — Phẩm 39 – Tùy hỷ

 Phẩm Tùy Hỷ, thứ ba mươi chín (bản Đan, tức bản kinh khắc ở nước Khiết Đan, gọi là phẩm Tùy Hỷ Hồi Hướng. Tùy hỷ: vui mừng theo, hoan hỷ trước việc thiện và công đức của người khác như của chính mình. Hồi hướng: đem công đức đã có hướng về một mục đích cao cả, ở đây là quả vị giác ngộ của Phật và lợi ích cho mọi loài).

 Lúc ấy, Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi loài) Di-lặc nói với tuệ mệnh (danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo, nghĩa là người lấy trí tuệ làm mạng sống) Tu-bồ-đề, vị đệ tử của Phật nổi tiếng hiểu sâu về tánh không:

"Có vị Bồ-tát ma-ha-tát đem phúc đức (điều lành, quả tốt do làm việc thiện mà có) của sự tùy hỷ chung cùng với tất cả chúng sinh (mọi loài có sự sống và tâm thức), rồi hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của Phật). Vị ấy làm vậy theo tinh thần vô sở đắc (không thấy có gì để nắm giữ, không chấp vào việc mình được điều gì).

 Có phúc đức của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu tự mình thoát khổ) và Bích-chi Phật (người tự mình giác ngộ khi quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy dạy và thường không đi giáo hóa người khác). Có phúc đức của tất cả chúng sinh, dù là do bố thí (đem của cải, sức lực, lời dạy cho người khác), trì giới (giữ gìn các điều răn), tu định (luyện tâm cho yên lặng, chuyên chú) hay tùy hỷ. So với tất cả những phúc đức ấy, phúc đức tùy hỷ mà vị Bồ-tát ma-ha-tát này đem chung cùng mọi chúng sinh và hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề là cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng.

 Vì sao vậy? Thanh văn, Bích-chi Phật và mọi chúng sinh làm việc bố thí, trì giới, tu định, tùy hỷ là để tự điều phục mình, tự làm trong sạch mình, tự đưa mình qua bờ khổ. Đó là các pháp tu như tứ niệm xứ (bốn phép quán để giữ tâm tỉnh thức: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) cho đến bát thánh đạo phần (tám con đường chân chánh dẫn tới giải thoát), cùng ba pháp không (thấy mọi vật không có tự thể cố định), vô tướng (không bám vào hình tướng) và vô tác (không mong cầu, không tạo tác để đạt điều gì). Còn Bồ-tát đem phúc đức tùy hỷ hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, giữ lấy công đức ấy là để điều phục mọi chúng sinh, làm trong sạch mọi chúng sinh, đưa mọi chúng sinh qua bờ khổ."

 Lúc ấy, tuệ mệnh Tu-bồ-đề thưa với Bồ-tát Di-lặc:

"Các vị Bồ-tát ma-ha-tát nhớ nghĩ đến vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không đếm được) đức Phật đã diệt độ (đã nhập Niết-bàn, rời bỏ thân xác, ra khỏi hẳn vòng sinh tử) trong vô lượng vô biên a-tăng-kỳ cõi nước khắp mười phương. Các ngài nhớ từ lúc chư Phật mới phát tâm (khởi lòng cầu thành Phật) cho tới khi đạt A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, vào Vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, khi thân xác do nghiệp cũ để lại cũng đã mất, không còn sót lại gì), cho đến khi giáo pháp của các ngài mất hẳn.

 Trong khoảng thời gian ấy có rất nhiều thiện căn (gốc lành, những việc thiện làm nền cho quả tốt về sau). Có các thiện căn tương ứng với sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu đưa người sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Có thiện căn của những người Thanh văn, như phúc đức bố thí, phúc đức trì giới và tu định. Có thiện căn vô lậu (trong sạch, không còn dính phiền não) của các bậc hữu học (người đã thấy chân lý nhưng còn phải tu học thêm). Có thiện căn vô lậu của các bậc vô học (người đã tu xong, không còn gì phải học, tức A-la-hán).

 Có giới chúng, định chúng, tuệ chúng, giải thoát chúng, giải thoát tri kiến chúng của chư Phật (năm khối công đức làm nên thân pháp của Phật: giới hạnh, thiền định, trí tuệ, sự giải thoát, và cái thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát). Có nhất thiết trí (trí biết hết mọi pháp), đại từ đại bi (lòng thương lớn, muốn đem vui và cứu khổ cho mọi loài), cùng vô lượng a-tăng-kỳ pháp khác của Phật, và các pháp do chư Phật nói ra.

 Lại có những người học trong các pháp ấy mà đạt quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của bậc thánh, đã vào dòng thánh) cho đến quả A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), đạt đạo Bích-chi Phật, vào địa vị Bồ-tát ma-ha-tát. Lại có các chúng sinh khác trồng các thiện căn.

 Tất cả các thiện căn ấy được gom chung lại để tùy hỷ, và phúc đức tùy hỷ ấy đem hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề là cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng. Tùy hỷ như thế rồi, Bồ-tát đem phúc đức tùy hỷ ấy hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề.

 Nếu có thiện nam tử (người nam có lòng tin và hạnh lành) đi theo Bồ-tát thừa (cỗ xe Bồ-tát, tức con đường tu để thành Phật và độ chúng sinh) nghĩ rằng: 'Ta đem tâm này hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề', thì tâm ấy sinh ra đều có duyên (đối tượng mà tâm hướng tới, nương vào) và có sự (sự việc cụ thể mà tâm nắm lấy). Nếu thiện nam tử thủ tướng (nắm bắt, bám vào hình tướng của sự vật như là có thật) mà hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, thì có đạt được đúng như điều mình nghĩ hay không?"

 Bồ-tát Di-lặc nói với Tu-bồ-đề: "Thiện nam tử đi theo Bồ-tát thừa mà hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, thì tâm ấy có duyên và có sự. Nếu thiện nam tử ấy thủ tướng, thì không đạt được như điều mình nghĩ."

 Tu-bồ-đề nói với Bồ-tát Di-lặc:

"Các duyên, các sự vốn không có thật. Nếu thiện nam tử theo Bồ-tát thừa lại thủ tướng nơi các thiện căn của chư Phật mười phương, từ lúc mới phát tâm cho đến khi giáo pháp mất hẳn, cùng các thiện căn của Thanh văn, thiện căn của bậc hữu học và vô học, gom tất cả lại thành công đức tùy hỷ rồi hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, thì vì các pháp vốn không có tướng, Bồ-tát ấy há chẳng rơi vào điên đảo (thấy ngược với sự thật) sao?

 Vô thường mà cho là thường, đó là tưởng điên đảo (ý niệm sai), tâm điên đảo (tâm hiểu sai), kiến điên đảo (cái thấy sai). Không sạch mà cho là sạch, khổ mà cho là vui, vô ngã (không có một cái 'tôi' cố định) mà cho là có ngã, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.

 Duyên như thế, sự như thế (tức đều không có thật), thì A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề cũng như thế, tâm hồi hướng cũng như thế. Đàn-na ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn đưa sang bờ giải thoát), Thi-la ba-la-mật (trì giới), Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục), Tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn, siêng năng), Thiền-na ba-la-mật (thiền định), Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấy rõ thật tướng các pháp), cho đến thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) cũng đều như thế.

 Nếu vậy thì cái gì là duyên? Cái gì là sự? Cái gì là A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề? Cái gì là thiện căn? Cái gì là tâm tùy hỷ đem hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề?"

 Bồ-tát Di-lặc nói với Tu-bồ-đề:

"Có những vị Bồ-tát ma-ha-tát đã thực hành sáu ba-la-mật từ lâu, đã cúng dường nhiều đức Phật, trồng thiện căn, luôn đi theo thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt mình trên đường tu), khéo học pháp tự tướng không (mỗi pháp tự nó vốn không có tướng riêng cố định). Các vị Bồ-tát ấy đối với duyên ấy, sự ấy, đối với thiện căn của chư Phật và phúc đức tùy hỷ, không thủ tướng mà hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Các ngài hồi hướng theo pháp không hai mà cũng chẳng phải không hai, chẳng có tướng mà cũng chẳng phải không có tướng, chẳng phải pháp có thể nắm được mà cũng chẳng phải pháp không thể nắm được, theo pháp không sạch không nhơ, không sinh không diệt. Như thế mới gọi là hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề.

 Có những vị Bồ-tát chưa thực hành sáu ba-la-mật lâu, chưa cúng dường nhiều đức Phật, chưa trồng thiện căn, không đi theo thiện tri thức, không khéo học pháp tự tướng không. Các vị Bồ-tát ấy đối với các duyên, các sự, các thiện căn của chư Phật, phúc đức tùy hỷ và các tâm, đều thủ tướng mà hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Như thế không gọi là hồi hướng.

 Này Tu-bồ-đề! Nghĩa của Bát-nhã ba-la-mật như thế, cho đến nghĩa của nhất thiết chủng trí (trí của Phật, biết rõ mọi pháp trong từng chi tiết, từng loại), tức là nội không (các giác quan bên trong vốn không) cho đến vô pháp hữu pháp không (cả cái không có lẫn cái có đều không), không nên nói cho Bồ-tát mới học nghe. Vì sao vậy? Vì chút ít lòng tin, lòng ưa thích, lòng cung kính và tâm trong sạch mà vị Bồ-tát ấy có được sẽ mất hết.

 Nên nói những nghĩa ấy trước các vị Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí (bậc bất thoái chuyển, không còn lùi bước trên đường thành Phật). Nếu có người được thiện tri thức che chở, hoặc đã từ lâu cúng dường chư Phật và trồng các thiện căn, thì nên nói cho người ấy nghe nghĩa của Bát-nhã ba-la-mật như thế, cho đến nghĩa của nhất thiết chủng trí, tức là nội không cho đến vô pháp hữu pháp không. Người ấy nghe pháp này sẽ không chìm đắm, không kinh hãi, không sợ, không khiếp.

 Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nên đem phúc đức tùy hỷ hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề như thế này. Tâm mà Bồ-tát dùng để đem phúc đức tùy hỷ hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, tâm ấy đã diệt hết, đổi khác và lìa tan. Duyên ấy, sự ấy và các thiện căn ấy cũng đã diệt hết, đổi khác và lìa tan.

 Trong đó, cái gì là tâm tùy hỷ? Cái gì là các duyên? Cái gì là các sự? Cái gì là các thiện căn được tùy hỷ và hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề? Hai tâm không thể cùng có một lúc (tâm tùy hỷ và tâm hồi hướng không đồng thời hiện hữu), và tánh của tâm cũng không thể nắm được để đem hồi hướng. Vậy Bồ-tát làm sao đem tâm tùy hỷ hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề?

 Khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, Bồ-tát ma-ha-tát biết như thế này: Bát-nhã ba-la-mật ấy không có pháp nào, cho đến Đàn-na ba-la-mật cũng không có pháp nào. Sắc (hình chất, thân thể và vật chất) không có pháp nào, thọ (cảm nhận), tưởng (ý niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết), cho đến A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề cũng không có pháp nào. Bồ-tát ma-ha-tát nên tùy hỷ công đức như thế và hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Nếu có thể hồi hướng như thế, thì gọi là đem công đức tùy hỷ hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề."

 Lúc ấy, Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Ba Mươi Ba, vị hộ pháp) nói với Tu-bồ-đề: "Bồ-tát mới phát tâm nghe việc này, há chẳng kinh hãi sợ sệt sao? Thưa Tu-bồ-đề! Bồ-tát mới phát tâm làm thế nào để đem các thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề? Lại làm thế nào để đem phúc đức tùy hỷ hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề?"

 Tu-bồ-đề nói với Thích-đề-hoàn-nhân:

"Bồ-tát mới phát tâm thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà không chấp giữ Bát-nhã ba-la-mật ấy, vì không có gì để nắm được, vì không có tướng. Cho đến Đàn-na ba-la-mật cũng như thế. Vị ấy hết lòng tin hiểu nội không, cho đến hết lòng tin hiểu vô pháp hữu pháp không, hết lòng tin hiểu tứ niệm xứ cho đến thập bát bất cộng pháp, và thường đi theo thiện tri thức.

 Vị thiện tri thức ấy giảng nghĩa sáu ba-la-mật, chỉ bày và phân tích cho vị ấy. Thiện tri thức dạy dỗ như thế khiến vị ấy luôn không rời Bát-nhã ba-la-mật. Cho đến khi được vào Bồ-tát pháp vị (địa vị vững chắc của Bồ-tát, không còn lùi bước), vị ấy trước sau không rời Bát-nhã ba-la-mật, cho đến không rời Đàn-na ba-la-mật, không rời tứ niệm xứ cho đến thập bát bất cộng pháp.

 Thiện tri thức cũng dạy cho vị ấy về ma sự (những việc do ma gây ra hoặc những trở ngại làm hỏng việc tu hành). Nghe các thứ ma sự rồi, tâm vị ấy không tăng không giảm. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không chấp giữ một pháp nào. Vị Bồ-tát ấy cũng thường không rời chư Phật, cho đến khi được địa vị Bồ-tát. Trong khoảng ấy, vị ấy trồng thiện căn. Nhờ thiện căn ấy mà vị ấy sinh vào nhà Bồ-tát, cho đến khi đạt A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, trước sau không rời thiện căn ấy.

 "Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm nhớ đến chư Phật trong vô lượng vô biên a-tăng-kỳ cõi nước khắp mười phương thời quá khứ. Các ngài đã dứt đường sinh tử, dứt đường hý luận (những lời bàn luận, suy diễn vô ích do chấp trước mà ra), bỏ hết gánh nặng (gánh nặng của thân tâm và phiền não), nhổ sạch gai nhọn trong xóm làng (?) (ví phiền não cắm sâu trong thân tâm như gai trong làng, gây đau đớn), dứt các kiết sử (những sợi dây ràng buộc) của cõi hữu (sự tồn tại trong vòng sinh tử), nhờ trí chân chánh mà giải thoát.

 Vị ấy cũng nhớ đến công đức mà các đệ tử của chư Phật đã làm. Trong đó có thiện căn do các dòng Sát-lợi (dòng vua chúa, quý tộc võ tướng ở Ấn Độ xưa) lớn, các dòng Bà-la-môn (dòng giáo sĩ, tu sĩ ở Ấn Độ xưa) lớn, các nhà cư sĩ (người tại gia giàu có, có địa vị) lớn đã trồng, cùng thiện căn do chư thiên từ cõi trời Tứ Thiên Vương (cõi trời thấp nhất, nơi bốn vị vua trời giữ bốn phương) cho đến cõi trời Tịnh Cư (cõi trời của các bậc thánh A-na-hàm đã không còn trở lại cõi dục) đã trồng. Gom chung tất cả những thiện căn ấy lại mà cân nhắc, vị ấy nên dùng tâm tùy hỷ, tùy hỷ một cách cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng. Tùy hỷ rồi, hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề."

 Lúc ấy, Bồ-tát Di-lặc nói với Tu-bồ-đề: "Bồ-tát ma-ha-tát mới phát tâm nhớ đến các thiện căn của chư Phật và các đệ tử, và công đức tùy hỷ ấy là cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng. Tùy hỷ rồi, vị ấy nên hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Làm thế nào để Bồ-tát không rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo?"

 Tu-bồ-đề đáp:

"Bồ-tát ma-ha-tát nhớ đến chư Phật và Tăng (đoàn thể những người xuất gia tu hành), nhưng trong đó không khởi ý niệm 'Phật', không khởi ý niệm 'Tăng', không khởi ý niệm 'thiện căn'. Vị ấy dùng tâm ấy hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, mà trong tâm ấy cũng không khởi ý niệm 'tâm'. Bồ-tát hồi hướng như thế thì ý niệm không điên đảo, tâm không điên đảo, cái thấy không điên đảo.

 Nếu Bồ-tát ma-ha-tát nhớ đến thiện căn của chư Phật và Tăng mà thủ tướng, thủ tướng rồi mới hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, thì Bồ-tát như thế gọi là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.

 Nếu Bồ-tát ma-ha-tát dùng tâm này nhớ đến các thiện căn của chư Phật và Tăng, thì ngay khi tâm đang nhớ đã biết tâm ấy đang diệt hết. Đã diệt hết thì pháp ấy không thể nắm được. Tâm hồi hướng được dùng để hồi hướng cũng mang tướng diệt hết, nơi được hồi hướng đến và pháp được hồi hướng cũng mang tướng như thế. Nếu hồi hướng theo tướng như thế, thì gọi là hồi hướng chân chánh, không phải hồi hướng tà vạy. Bồ-tát ma-ha-tát nên hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề như thế.

 "Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát nhớ đến thiện căn của chư Phật quá khứ và thiện căn của các đệ tử. Trong đó có thiện căn do người phàm nghe pháp mà trồng. Có thiện căn do các trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có loài dữ, có loài hộ pháp), càn-thát-bà (thần nhạc cõi trời, sống bằng mùi hương), a-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, hay ghen tức, thường đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), khẩn-na-la (thần ca hát cõi trời, hình dạng nửa người nửa thú), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn) nghe pháp mà trồng. Có thiện căn do các dòng Sát-lợi lớn, các dòng Bà-la-môn lớn, các nhà cư sĩ lớn, chư thiên từ cõi trời Tứ Thiên Vương cho đến cõi trời A-ca-ni-tra (cõi trời cao nhất trong các cõi trời có hình sắc) nghe pháp mà trồng, rồi phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề.

 Gom chung tất cả những phúc đức ấy lại mà cân nhắc, công đức tùy hỷ là cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng, rồi hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Khi ấy, nếu Bồ-tát biết như thế này: các pháp ấy đều diệt hết, nơi được hồi hướng đến và pháp được hồi hướng tự tánh cũng là không. Nếu có thể hồi hướng như thế, thì gọi là thật sự hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, nếu Bồ-tát biết như thế này: không có pháp nào có thể hồi hướng một pháp nào. Vì sao vậy? Vì tự tánh của mọi pháp đều là không. Nếu hồi hướng như thế, thì gọi là hồi hướng chân chánh về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Bồ-tát ma-ha-tát như thế, khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật cho đến Đàn-na ba-la-mật, không rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát không đắm vào việc hồi hướng ấy, cũng không thấy có chỗ nào để đem các thiện căn hồi hướng về tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ). Đó gọi là sự hồi hướng cao tột của Bồ-tát ma-ha-tát.

 "Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát biết rằng phúc đức mình làm ra vốn lìa khỏi năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), mười hai nhập (sáu giác quan cùng sáu đối tượng của chúng), mười tám giới (sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức nhận biết tương ứng). Vị ấy cũng biết Bát-nhã ba-la-mật mang tướng lìa, cho đến Đàn-na ba-la-mật mang tướng lìa; nội không cho đến vô pháp hữu pháp không mang tướng lìa; tứ niệm xứ cho đến thập bát bất cộng pháp mang tướng lìa. Bồ-tát ma-ha-tát như thế mà khởi phúc đức bằng tâm tùy hỷ, thì gọi là hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát tùy hỷ phúc đức mà biết rằng phúc đức tùy hỷ tự tánh vốn lìa. Vị ấy cũng biết chư Phật lìa tánh Phật, các thiện căn lìa tánh thiện căn, tâm bồ-đề lìa tánh tâm bồ-đề, hồi hướng lìa tánh hồi hướng, Bồ-tát lìa tánh Bồ-tát, Bát-nhã ba-la-mật lìa tánh Bát-nhã ba-la-mật. Thiền-na ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Đàn-na ba-la-mật cũng đều lìa tánh của mình, cho đến thập bát bất cộng pháp cũng lìa tánh thập bát bất cộng pháp. Bồ-tát ma-ha-tát nên thực hành Bát-nhã ba-la-mật mang tướng lìa như thế. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát sinh phúc đức tùy hỷ ngay trong Bát-nhã ba-la-mật.

 "Lại nữa, nếu Bồ-tát ma-ha-tát muốn hồi hướng các thiện căn của chư Phật đã diệt độ trong quá khứ, thì nên hồi hướng như thế này. Vị ấy nghĩ: 'Tướng diệt độ của chư Phật thế nào, thì tướng của các thiện căn cũng thế ấy, tướng của các pháp đã diệt độ cũng thế ấy. Ta dùng tâm để hồi hướng, thì tướng của tâm ấy cũng thế ấy.' Nếu có thể hồi hướng như thế, nên biết đó là hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Hồi hướng như thế thì không rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.

 Nếu Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà nắm lấy tướng các thiện căn của chư Phật để hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, thì không gọi là hồi hướng. Vì sao vậy? Vì chư Phật quá khứ và các thiện căn chẳng phải là đối tượng có tướng, cũng chẳng phải là đối tượng không tướng. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thủ tướng như thế, thì không gọi là đem thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Bồ-tát ma-ha-tát như thế là rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo.

 Nếu Bồ-tát ma-ha-tát không thủ tướng chư Phật, các thiện căn và các tâm, thì gọi là đem các thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Bồ-tát ma-ha-tát như thế không rơi vào tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo."

 Lúc ấy, Bồ-tát Di-lặc hỏi Tu-bồ-đề: "Làm thế nào để Bồ-tát ma-ha-tát không thủ tướng các thiện căn mà vẫn hồi hướng được về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề?"

 Tu-bồ-đề đáp:

"Vì việc ấy, nên biết rằng trong Bát-nhã ba-la-mật mà Bồ-tát ma-ha-tát học, phải có sức phương tiện (sự khéo léo, tài khéo đem trí tuệ vận dụng vào việc làm) của Bát-nhã ba-la-mật. Nếu phúc đức lìa khỏi Bát-nhã ba-la-mật, thì không thể hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật, chư Phật không thể nắm được, các thiện căn không thể nắm được, tâm hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề cũng không thể nắm được.

 Trong đó, khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, Bồ-tát ma-ha-tát nên suy nghĩ như thế này: 'Thân của chư Phật và các đệ tử thời quá khứ đều đã diệt, các thiện căn cũng đã diệt. Nay ta lại nắm lấy tướng mà phân biệt chư Phật, các thiện căn và các tâm, rồi dùng sự thủ tướng ấy hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, thì chư Phật không chấp nhận.' Vì sao vậy? Vì thủ tướng là có chỗ nắm được, tức là nắm lấy tướng mà phân biệt nơi chư Phật quá khứ.

 Vì thế, Bồ-tát ma-ha-tát muốn đem các thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề thì không nên có chỗ nắm được, không nên thủ tướng mà hồi hướng như vậy. Nếu hồi hướng mà có chỗ nắm được, có thủ tướng, thì chư Phật không nói rằng việc ấy có lợi ích lớn. Vì sao vậy? Vì sự hồi hướng ấy có lẫn chất độc.

 Ví như món ăn ngon có lẫn chất độc: tuy có màu đẹp, mùi thơm, khiến người ta thèm muốn, nhưng bên trong có độc. Người ngu si ăn vào thì vui thích, ham màu đẹp, mùi thơm, vị ngon miệng. Đến lúc thức ăn sắp tiêu hóa thì phải chịu chết, hoặc chịu khổ đau gần như chết.

 Có thiện nam tử, thiện nữ nhân không thọ nhận cho đúng đắn, không nắm nghĩa cho đúng đắn, không đọc tụng cho đúng đắn, không hiểu nghĩa sâu bên trong, mà lại dạy người khác như vầy:

'Này thiện nam tử! Chư Phật trong ba đời quá khứ, vị lai, hiện tại khắp mười phương, từ lúc mới phát tâm cho đến khi đạt A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, vào Vô dư Niết-bàn, cho đến khi giáo pháp mất hẳn. Trong khoảng ấy, các ngài đã làm các thiện căn khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật; đã làm các thiện căn khi thực hành Thiền-na ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Đàn-na ba-la-mật.

 Các ngài đã làm các thiện căn khi tu tứ thiền (bốn bậc thiền định trong cõi sắc), tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả), tứ vô sắc định (bốn bậc định vượt khỏi hình sắc), tứ niệm xứ cho đến bát thánh đạo phần, Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến thập bát bất cộng pháp. Các ngài đã làm các thiện căn khi làm thanh tịnh cõi Phật và giúp chúng sinh thành tựu đạo quả.

 Lại có giới chúng, định chúng, tuệ chúng, giải thoát chúng, giải thoát tri kiến chúng của chư Phật, nhất thiết chủng trí, pháp không sai lầm và hạnh xả thường trực (luôn buông bỏ, tâm bình đẳng không vướng mắc). Có thiện căn mà các đệ tử trồng trong đó. Có những người được chư Phật thọ ký (báo trước) sẽ thành Bích-chi Phật. Có các thiện căn mà các trời, rồng, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-đà-la, ma-hầu-la-già... trồng trong đó. Hãy cân nhắc, gom chung tất cả các phúc đức ấy để tùy hỷ, rồi hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề.

 Sự hồi hướng ấy vì thủ tướng và chấp có pháp để được, nên giống như thức ăn lẫn độc. Người chấp có pháp để được thì trước sau không có sự hồi hướng chân chánh.' Vì sao vậy? Vì chấp có pháp để được tức là lẫn độc, có tướng, có dao động, có hý luận. Nếu hồi hướng như thế tức là phỉ báng Phật, không theo lời Phật dạy, không theo lời pháp nói.

 Thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo nên học như thế này: [đối với] chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, từ lúc mới phát tâm cho đến khi giáo pháp mất hẳn, cùng các đệ tử khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật đã làm thiện căn, cho đến khi tu nhất thiết chủng trí. Phần còn lại như đã nói ở trên.

 Thế nào là đem các thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề một cách chân chánh? Có thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo, thực hành Bát-nhã ba-la-mật, không muốn phỉ báng chư Phật, thì nên hồi hướng các phúc đức như thế này: 'Chư Phật dùng trí tuệ vô thượng mà biết tướng của các thiện căn ấy, tánh của các thiện căn ấy thế nào, thì ta cũng tùy hỷ đúng như thế. Chư Phật biết thế nào, thì ta cũng hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề đúng như thế.'

 Thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Bồ-tát đạo nên hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề như thế. Nếu hồi hướng như thế thì không phỉ báng Phật, đúng như lời Phật dạy, đúng như pháp của Phật nói. Sự hồi hướng của Bồ-tát ma-ha-tát ấy không lẫn chất độc.

 "Lại nữa, thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo, khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, nên hồi hướng các thiện căn như thế này. Sắc không bị ràng buộc vào dục giới (cõi của những loài còn ham muốn, như người và các tầng trời thấp), không bị ràng buộc vào sắc giới (cõi của những loài đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vi tế), không bị ràng buộc vào vô sắc giới (cõi chỉ còn tâm thức, không còn hình sắc). Pháp không bị ràng buộc thì không gọi là quá khứ, không gọi là vị lai, không gọi là hiện tại.

 Thọ, tưởng, hành, thức cũng không bị ràng buộc vào dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Pháp không bị ràng buộc thì không gọi là quá khứ, vị lai, hiện tại. Mười hai nhập, mười tám giới cũng như thế.

 Bát-nhã ba-la-mật không bị ràng buộc vào dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Pháp không bị ràng buộc thì không gọi là quá khứ, vị lai, hiện tại. Thiền-na ba-la-mật cho đến Đàn-na ba-la-mật cũng như thế, nội không cho đến vô pháp hữu pháp không cũng như thế.

 Tứ niệm xứ không bị ràng buộc vào dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Pháp không bị ràng buộc thì không gọi là quá khứ, vị lai, hiện tại. Cho đến bát thánh đạo phần cũng như thế, Phật thập lực cho đến thập bát bất cộng pháp cũng như thế.

 Như (chân như, cái thật như vậy của các pháp, không đổi khác), pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp), pháp tướng (tướng chân thật của các pháp), pháp trụ (sự an trụ vững bền của các pháp), pháp vị (vị trí cố định của các pháp), thật tế (chỗ tận cùng của sự thật), tánh không thể nghĩ bàn; giới chúng, định chúng, tuệ chúng, giải thoát chúng, giải thoát tri kiến chúng, nhất thiết chủng trí, pháp không sai lầm và hạnh xả thường trực, đều không bị ràng buộc vào dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Pháp không bị ràng buộc thì không gọi là quá khứ, vị lai, hiện tại.

 Sự hồi hướng, nơi được hồi hướng đến và người thực hành đều không bị ràng buộc, cũng đều như thế. Chư Phật cũng không bị ràng buộc, các thiện căn cũng không bị ràng buộc, thiện căn của các Thanh văn, Bích-chi Phật cũng không bị ràng buộc. Pháp không bị ràng buộc thì không gọi là quá khứ, vị lai, hiện tại.

 Khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, Bồ-tát ma-ha-tát biết như thế này: sắc không bị ràng buộc vào ba cõi; pháp không bị ràng buộc thì không gọi là quá khứ, vị lai, hiện tại. Pháp đã [không thuộc] quá khứ, vị lai, hiện tại (?) thì không thể đem cách thủ tướng, cách chấp có chỗ nắm được mà hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì sắc ấy không sinh. Pháp đã không sinh thì không có pháp, mà trong chỗ không có pháp thì không thể hồi hướng. Thọ, tưởng, hành, thức cũng như thế.

 Đàn-na ba-la-mật cho đến Bát-nhã ba-la-mật, tứ niệm xứ cho đến pháp không sai lầm và hạnh xả thường trực, đều không bị ràng buộc vào ba cõi. Pháp không bị ràng buộc thì cũng chẳng phải quá khứ, vị lai, hiện tại. Pháp đã chẳng phải quá khứ, vị lai, hiện tại thì không thể đem cách thủ tướng, cách chấp có chỗ nắm được mà hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì pháp ấy không sinh. Đã không sinh thì không có pháp, mà trong chỗ không có pháp thì không thể hồi hướng. Bồ-tát ma-ha-tát hồi hướng như thế thì không lẫn chất độc.

 Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo mà dùng cách thủ tướng, chấp có pháp để được, đem các thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, thì gọi là hồi hướng tà vạy. Hồi hướng tà vạy thì chư Phật không khen ngợi. Dùng sự hồi hướng tà vạy ấy thì không thể làm trọn Đàn-na ba-la-mật cho đến Bát-nhã ba-la-mật. Không thể làm trọn tứ niệm xứ cho đến bát thánh đạo phần, nội không cho đến vô pháp hữu pháp không, Phật thập lực cho đến pháp không sai lầm và hạnh xả thường trực. Không thể làm trọn việc làm thanh tịnh cõi Phật và giúp chúng sinh thành tựu. Nếu không thể làm thanh tịnh cõi Phật và giúp chúng sinh thành tựu, thì không thể đạt A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì sự hồi hướng ấy lẫn chất độc.

 "Lại nữa, khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, Bồ-tát ma-ha-tát nên nghĩ thế này: 'Chư Phật biết rằng hồi hướng các thiện căn như thế nào là hồi hướng thật sự, thì ta cũng nên hồi hướng theo đúng tướng của pháp ấy.' Đó gọi là hồi hướng chân chánh."

 Lúc ấy, đức Phật khen Tu-bồ-đề: "Hay thay, hay thay! Việc ông làm đó là làm Phật sự (việc của Phật, việc giáo hóa giúp chúng sinh giác ngộ). Ông đã vì các vị Bồ-tát ma-ha-tát mà nói pháp hồi hướng cần phải làm. Pháp ấy đúng theo lẽ không có tướng, không có chỗ được, không có chỗ ra; không nhơ, không sạch, không có pháp tánh (?); tự tướng là không, luôn luôn tự tánh là không; đúng như pháp tánh, đúng như thật tế.

 Này Tu-bồ-đề! Giả sử chúng sinh trong cõi tam thiên đại thiên (một thế giới lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) đều thực hành thập thiện đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không sân, không si), tứ thiền, tứ vô lượng tâm, tứ vô sắc định, ngũ thần thông (năm năng lực siêu thường: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa tự tại). Ý ông nghĩ sao, này Tu-bồ-đề, những chúng sinh ấy được phúc có nhiều không?"

 "Rất nhiều, bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh xưng của Phật)!"

 Phật dạy: "Phúc ấy không bằng phúc của thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với các thiện căn mà tâm không đắm, rồi hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Này Tu-bồ-đề! Phúc đức của thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy là cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Giả sử chúng sinh trong cõi tam thiên đại thiên đều chứng quả Tu-đà-hoàn cho đến quả A-la-hán, Bích-chi Phật. Có thiện nam tử, thiện nữ nhân suốt đời cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các vị ấy, dâng y phục, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men, đáp ứng mọi thứ các vị ấy cần dùng. Ý ông nghĩ sao, này Tu-bồ-đề, thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên ấy mà được phúc đức có nhiều không?"

 "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"

 Phật dạy: "Phúc ấy không bằng phúc của thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với các thiện căn mà tâm không đắm, rồi hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Phúc ấy là cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng.

 Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Giả sử chúng sinh trong cõi tam thiên đại thiên đều phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Lại có từng chúng sinh một trong các cõi nước nhiều như cát sông Hằng khắp mười phương, suốt một số kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát sông Hằng, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, cúng dường các vị Bồ-tát ấy, dâng y phục, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men, đáp ứng mọi thứ các vị ấy cần dùng. Ý ông nghĩ sao, này Tu-bồ-đề, những thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy nhờ nhân duyên ấy mà được phúc có nhiều không?"

 "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Nhiều vô lượng vô biên a-tăng-kỳ, không thể lấy ví dụ nào để so sánh. Bạch Thế Tôn! Nếu phúc đức ấy có hình thể, thì các cõi nước nhiều như cát sông Hằng khắp mười phương cũng không chứa hết."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Hay thay, hay thay! Đúng như lời ông nói. Tuy vậy, phúc ấy vẫn không bằng phúc của thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với các thiện căn mà tâm không đắm, rồi hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Phúc ấy là cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng.

 Công đức hồi hướng không đắm trước ấy, so với các công đức kể trên, hơn gấp trăm lần, nghìn lần, trăm nghìn vạn ức lần, cho đến dùng số đếm hay ví dụ cũng không thể nói hết. Vì sao vậy? Vì các thiện nam tử, thiện nữ nhân kia thủ tướng và chấp có pháp để được mà thực hành thập thiện đạo, tứ thiền, tứ vô lượng tâm, tứ vô sắc định, ngũ thần thông. Họ thủ tướng và chấp có pháp để được mà cúng dường các bậc Tu-đà-hoàn, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, dâng y phục, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men, đáp ứng mọi thứ cần dùng; cho đến thủ tướng mà cúng dường các vị Bồ-tát."

 Lúc ấy, chư thiên cõi trời Tứ Thiên Vương cùng hai vạn vị trời chắp tay lễ Phật và thưa: "Bạch Thế Tôn! Sự hồi hướng của Bồ-tát ma-ha-tát là sự hồi hướng lớn nhất. Các ngài đem các thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề nhờ sức phương tiện, theo tinh thần không có chỗ nắm được, theo pháp không có tướng, theo pháp vô giác (pháp không có cái biết để nắm bắt, vượt ngoài sự nhận biết thông thường). Hồi hướng như thế thì không rơi vào hai bên đối đãi."

 Lúc ấy, Thích-đề-hoàn-nhân cũng cùng vô số trăm nghìn ức vị trời cõi Ba Mươi Ba (cõi trời trên đỉnh núi Tu-di, có ba mươi ba vị trời cai quản, Đế Thích làm vua) và các thiên tử khác, mang hoa trời, chuỗi ngọc, hương bột, hương xoa, áo trời, phướn lọng, trống và kỹ nhạc cõi trời đến cúng dường Phật, và thưa: "Bạch Thế Tôn! Sự hồi hướng của Bồ-tát ma-ha-tát là sự hồi hướng lớn nhất. Các ngài đem các thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề nhờ sức phương tiện, theo tinh thần không có chỗ nắm được, theo pháp không có tướng, theo pháp vô giác. Hồi hướng như thế thì không rơi vào hai bên đối đãi."

 Vua trời Tu-dạ-ma (cõi trời Dạ-ma, tầng trời thứ ba của dục giới) cùng một nghìn thiên tử, và các vua trời San-đâu-suất-đà (cõi trời Đâu-suất, tầng trời thứ tư của dục giới), Hóa Lạc (cõi trời thứ năm, nơi chư thiên tự biến hóa ra cảnh vui), Tha Hóa Tự Tại (cõi trời thứ sáu, nơi chư thiên hưởng niềm vui do kẻ khác biến hóa ra), mỗi vị cùng một nghìn thiên tử, cúng dường Phật xong thì thưa: "Bạch Thế Tôn! Sự hồi hướng của Bồ-tát ma-ha-tát là sự hồi hướng lớn nhất. Các ngài đem các thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề nhờ sức phương tiện, theo tinh thần không có chỗ nắm được, theo pháp không có tướng, theo pháp vô giác. Hồi hướng như thế thì không rơi vào hai bên đối đãi."

 Lúc ấy, các vị Phạm thiên (chư thiên ở các tầng trời đầu của sắc giới, đã lìa dục) cùng vô số trăm nghìn ức na-do-tha (đơn vị đếm cực lớn) vị trời đến chỗ Phật, cúi đầu sát chân Phật đảnh lễ, cất tiếng lớn thưa: "Thật chưa từng có! Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát được Bát-nhã ba-la-mật che chở, nhờ sức phương tiện nên hơn hẳn những thiện nam tử, thiện nữ nhân thủ tướng và chấp có chỗ nắm được kể trên."

 Chư thiên từ cõi trời Quang Âm (cõi trời thuộc thiền thứ hai của sắc giới, chư thiên dùng ánh sáng thay lời nói) cho đến cõi trời A-ca-ni-tra cùng vô số trăm nghìn ức na-do-tha vị trời đến chỗ Phật, cúi đầu sát chân đảnh lễ, cất tiếng lớn thưa: "Thật chưa từng có! Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát được Bát-nhã ba-la-mật che chở, nhờ sức phương tiện nên hơn hẳn những thiện nam tử, thiện nữ nhân thủ tướng và chấp có chỗ nắm được kể trên."

 Lúc ấy, Phật bảo các thiên tử từ cõi trời Tứ Thiên Vương cho đến cõi trời A-ca-ni-tra:

"Giả sử tất cả chúng sinh trong cõi tam thiên đại thiên đều phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Tất cả các vị Bồ-tát ấy nhớ đến các thiện căn của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại và của các Thanh văn, Bích-chi Phật, từ lúc mới phát tâm cho đến khi giáo pháp còn trụ ở đời. Đó là mọi thiện căn trong khoảng thời gian ấy, cùng mọi thiện căn của tất cả chúng sinh khác, tức là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm (tâm chuyên nhất, tức thiền định), trí tuệ; Đàn-na ba-la-mật cho đến Bát-nhã ba-la-mật; giới chúng, định chúng, tuệ chúng, giải thoát chúng, giải thoát tri kiến chúng, cùng vô lượng Phật pháp khác như thế. Các vị ấy gom chung tất cả lại để tùy hỷ, tùy hỷ rồi hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, nhưng là do thủ tướng, do chấp có chỗ nắm được.

 Lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, nhớ đến chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại và các Thanh văn, Bích-chi Phật, từ lúc mới phát tâm cho đến khi giáo pháp còn trụ ở đời. Người ấy nhớ đến mọi thiện căn trong khoảng thời gian ấy, cùng mọi thiện căn của tất cả chúng sinh khác, tức là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ, Đàn-na ba-la-mật cho đến vô lượng Phật pháp. Người ấy gom chung tất cả lại mà cân nhắc, theo tinh thần không có chỗ nắm được, theo pháp không hai, theo pháp không có tướng, theo pháp không đắm trước, theo pháp vô giác. Đó là sự tùy hỷ cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng. Tùy hỷ rồi, người ấy hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Công đức của thiện nam tử, thiện nữ nhân này hơn công đức của những thiện nam tử, thiện nữ nhân trước gấp trăm lần, nghìn lần, trăm nghìn vạn ức lần, cho đến dùng số đếm hay ví dụ cũng không thể nói hết."

 Lúc ấy, Tu-bồ-đề thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế Tôn nói rằng thiện nam tử, thiện nữ nhân gom chung các thiện căn lại mà cân nhắc, tùy hỷ rồi hồi hướng, thì đó là cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng. Bạch Thế Tôn! Thế nào gọi là sự tùy hỷ cao nhất, cho đến không gì sánh bằng?"

 Phật dạy:

"Thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại thì không nắm giữ cũng không buông bỏ, không nhớ nghĩ cũng chẳng phải không nhớ nghĩ, không có chỗ được cũng chẳng phải không có chỗ được. Trong các pháp ấy cũng không có pháp nào sinh, pháp nào diệt, không có nhơ, không có sạch. Các pháp không thêm không bớt, không đến không đi, không hợp không tan, không vào không ra. Người ấy nghĩ: 'Tướng của các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại thế nào, tướng chân như, pháp tánh, pháp trụ, pháp vị thế nào, ta cũng tùy hỷ như thế.' Tùy hỷ rồi, người ấy hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Hồi hướng như thế là cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng. Này Tu-bồ-đề! Pháp tùy hỷ này so với những sự tùy hỷ khác, hơn gấp trăm lần, nghìn lần, trăm nghìn vạn ức lần, cho đến dùng số đếm hay ví dụ cũng không thể nói hết.

 Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo, đối với mọi thiện căn của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại và của các Thanh văn, Bích-chi Phật, từ lúc mới phát tâm cho đến khi giáo pháp còn trụ ở đời, trong khoảng thời gian ấy, như bố thí cho đến trí tuệ, Đàn-na ba-la-mật cho đến vô lượng Phật pháp, cùng mọi thiện căn của tất cả chúng sinh khác, nếu muốn tùy hỷ thì nên tùy hỷ như thế này. Người ấy nghĩ:

 'Bố thí ngang bằng với giải thoát; trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ ngang bằng với giải thoát. Sắc ngang bằng với giải thoát, thọ, tưởng, hành, thức cũng ngang bằng với giải thoát. Nội không ngang bằng với giải thoát, cho đến vô pháp hữu pháp không cũng ngang bằng với giải thoát. Tứ niệm xứ ngang bằng với giải thoát, cho đến bát thánh đạo phần cũng ngang bằng với giải thoát. Phật thập lực ngang bằng với giải thoát, cho đến nhất thiết chủng trí cũng ngang bằng với giải thoát. Giới chúng, định chúng, tuệ chúng, giải thoát chúng, giải thoát tri kiến chúng cũng ngang bằng với giải thoát.

 Tùy hỷ ngang bằng với giải thoát. Các pháp quá khứ, vị lai, hiện tại ngang bằng với giải thoát. Chư Phật mười phương ngang bằng với giải thoát. Sự hồi hướng của chư Phật ngang bằng với giải thoát. Chư Phật ngang bằng với giải thoát. Sự diệt độ của chư Phật ngang bằng với giải thoát. Các đệ tử của Phật là Thanh văn, Bích-chi Phật ngang bằng với giải thoát. Sự diệt độ của các đệ tử Phật ngang bằng với giải thoát. Tướng của các pháp của Phật ngang bằng với giải thoát, tướng các pháp của Thanh văn, Bích-chi Phật ngang bằng với giải thoát, tướng của tất cả các pháp cũng ngang bằng với giải thoát. Ta đem công đức tùy hỷ theo tướng của các thiện căn ấy hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, việc ấy cũng ngang bằng với giải thoát, vì không sinh không diệt.'

 Này Tu-bồ-đề! Đó gọi là công đức tùy hỷ của các vị Bồ-tát ma-ha-tát, cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng. Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát thành tựu công đức tùy hỷ này sẽ mau đạt A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Có chư Phật hiện tại nhiều như cát sông Hằng khắp mười phương cùng các đệ tử của các ngài. Hiện nay, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo suốt đời cúng dường chư Phật và các đệ tử ấy mọi thứ cần dùng, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, dâng y phục, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men. Sau khi chư Phật ấy diệt độ, người ấy lại ngày đêm siêng năng cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen bằng hoa hương cho đến phướn lọng, kỹ nhạc, nhưng là do thủ tướng, do chấp có chỗ nắm được. Người ấy trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, tu trí tuệ, cũng do thủ tướng, do chấp có chỗ nắm được.

 Lại có thiện nam tử, thiện nữ nhân phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, thực hành Đàn-na ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện của pháp không thủ tướng, không có chỗ nắm được, đem các thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề. Phúc đức ấy là cao nhất, đứng hàng đầu, mầu nhiệm nhất, không gì hơn, không gì sánh bằng, hơn phúc đức trước gấp trăm lần, nghìn lần, trăm nghìn vạn lần, cho đến dùng số đếm hay ví dụ cũng không thể nói hết.

 Như thế đó, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi thực hành Đàn-na ba-la-mật, khi thực hành Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật, nhờ sức phương tiện, nên đem các thiện căn hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miểu tam-bồ-đề, theo pháp không thủ tướng, không có chỗ nắm được."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video