Thiên 41 — Phẩm 41 – Tin và hủy báng

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn đưa người qua bờ bên kia), phẩm Tín Hủy (tin nhận và chê bai) thứ bốn mươi mốt (còn gọi là phẩm Nê-lê, tức phẩm Địa ngục).

 Bấy giờ tuệ mệnh (danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo, nghĩa là người lấy trí tuệ làm mạng sống) Xá-lợi-phất (một trong các đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; "ma-ha-tát" nghĩa là bậc lớn) tin hiểu Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt thực tướng của mọi sự vật, đưa người vượt từ bờ mê sang bờ giác) này, vị ấy chết từ nơi nào mà sinh đến chốn này? Phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật) đến nay đã bao lâu? Đã cúng dường bao nhiêu vị Phật? Thực hành Đàn-na Ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn), Thi-la Ba-la-mật (hạnh giữ giới trọn vẹn), Sằn-đề Ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục trọn vẹn), Tỳ-lê-da Ba-la-mật (hạnh tinh tấn, siêng năng trọn vẹn), Thiền-na Ba-la-mật (hạnh thiền định trọn vẹn), Bát-nhã Ba-la-mật, cúng dường bao nhiêu vị Phật và trong bao lâu, mà nay có thể thuận theo và hiểu được ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã Ba-la-mật?"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy đã cúng dường các Phật ở mười phương rồi mới sinh đến chốn này. Vị Bồ-tát ấy từ khi phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề đến nay đã trải qua vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không đếm được) trăm nghìn muôn ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài lâu). Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy từ lúc mới phát tâm đã thường thực hành sáu Ba-la-mật (sáu hạnh tu trọn vẹn: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), cúng dường vô lượng vô biên a-tăng-kỳ chư Phật không thể nghĩ bàn, rồi mới sinh đến chốn này. Này Xá-lợi-phất! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy hễ thấy hoặc nghe Bát-nhã Ba-la-mật thì nghĩ rằng: 'Ta được thấy Phật, được nghe pháp từ Phật.' Này Xá-lợi-phất! Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể thuận theo và hiểu được ý nghĩa sâu xa của Bát-nhã Ba-la-mật, vì vô tướng (không bám vào hình tướng), vô nhị (không phân hai đối đãi), vô sở đắc (không thấy có gì để nắm bắt, đạt được)."

 Tu-bồ-đề (một đệ tử lớn của Phật, hiểu lý "không" bậc nhất) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã Ba-la-mật này có thể nghe được, thấy được chăng?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bát-nhã Ba-la-mật này không có người nghe, không có người thấy. Bát-nhã Ba-la-mật không nghe không thấy, vì các pháp vốn "độn" (tự chúng không có khả năng biết, thấy hay nghe). Thiền-na Ba-la-mật, Tỳ-lê-da Ba-la-mật, Sằn-đề Ba-la-mật, Thi-la Ba-la-mật, Đàn-na Ba-la-mật không nghe không thấy, vì các pháp vốn độn. Nội không (các giác quan bên trong như mắt, tai… vốn không có thực thể) không nghe không thấy, vì các pháp vốn độn. Cho đến vô pháp hữu pháp không (cả cái không có lẫn cái có đều không có thực thể) cũng không nghe không thấy, vì các pháp vốn độn. Tứ niệm xứ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) không nghe không thấy, vì các pháp vốn độn. Cho đến Bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) không nghe không thấy, vì các pháp vốn độn. Thập lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) cho đến Thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) không nghe không thấy, vì các pháp vốn độn. Này Tu-bồ-đề! Phật và đạo Phật không nghe không thấy, vì các pháp vốn độn."

 Tu-bồ-đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Vị Bồ-tát này phải tu đạo Phật bao lâu mới có thể tập luyện và thực hành Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa như thế?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ở đây cần phân biệt mà nói. Này Tu-bồ-đề! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát ngay từ lúc mới phát tâm đã tập luyện và thực hành Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, Thiền-na Ba-la-mật, Tỳ-lê-da Ba-la-mật, Sằn-đề Ba-la-mật, Thi-la Ba-la-mật, Đàn-na Ba-la-mật. Nhờ sức phương tiện (sự khéo léo, linh hoạt trong cách tu và cách giáo hóa), vị ấy đối với các pháp không phá hoại điều gì, không thấy pháp nào là vô ích, cũng không bao giờ rời bỏ việc thực hành sáu Ba-la-mật, cũng không rời xa chư Phật.

 Đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác (cõi Phật: thế giới do một vị Phật giáo hóa), nếu muốn dùng sức thiện căn (gốc rễ điều lành đã gieo trồng) để cúng dường chư Phật thì liền được như ý. Vị ấy không bao giờ còn sinh ra từ bụng mẹ, không bao giờ mất các thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có), không bao giờ khởi các phiền não (những trạng thái tâm gây khổ như tham, giận, si mê), cũng không khởi tâm của hàng Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) hay Bích-chi Phật (người tự giác ngộ một mình, không giáo hóa người khác). Đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, vị ấy giáo hóa giúp chúng sinh thành tựu đạo quả, làm cho cõi Phật được thanh tịnh. Này Tu-bồ-đề! Những vị Bồ-tát Ma-ha-tát như thế có thể tập luyện và thực hành Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa.

 Này Tu-bồ-đề! Có vị Bồ-tát Ma-ha-tát đã được thấy nhiều vị Phật, có khi đến vô lượng trăm nghìn muôn ức vị, ở chỗ các Phật đã làm việc bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm (giữ tâm chuyên nhất, tức thiền định), trí tuệ, nhưng đều làm với tâm "có chỗ được" (bám chấp vào việc mình làm và kết quả đạt được). Vị Bồ-tát ấy khi nghe giảng Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa thì đứng dậy bỏ khỏi chúng hội mà đi, không cung kính Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa và chư Phật. Vị Bồ-tát ấy nay đang ngồi trong chúng hội này, nghe Bát-nhã Ba-la-mật rất sâu xa này, vì không ưa thích nên bỏ đi. Vì sao vậy? Những người con trai lành, con gái lành ấy, đời trước khi nghe Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa đã bỏ đi, nay đời này nghe Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa cũng lại bỏ đi.

 Thân và tâm không hòa hợp, người ấy gieo hạt giống nghiệp làm nhân duyên cho sự ngu si; vì tội lỗi do nhân duyên ngu si ấy, nên khi nghe giảng Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa thì chê bai, hủy báng. Vì chê bai Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, nên tức là chê bai nhất thiết trí (trí biết toàn bộ mọi pháp một cách tổng quát) và nhất thiết chủng trí (trí biết rõ từng loại, từng chi tiết của mọi pháp, tức trí tuệ viên mãn của Phật) của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại. Vì người ấy chê bai nhất thiết trí của chư Phật ba đời, nên tạo ra nghiệp phá pháp (nghiệp phá hoại chánh pháp). Vì nhân duyên nghiệp phá pháp tích tụ lại, nên trong vô lượng trăm nghìn muôn ức năm phải đọa vào đại địa ngục.

 Những kẻ phá pháp ấy đi từ đại địa ngục này đến đại địa ngục khác; nếu khi hỏa kiếp (thời kỳ lửa lớn thiêu rụi cả thế giới vào cuối một chu kỳ vũ trụ) nổi lên, thì chuyển đến đại địa ngục ở phương khác mà sinh vào đó. Ở đó lại đi từ đại địa ngục này đến đại địa ngục khác; nếu nơi ấy hỏa kiếp nổi lên, lại chuyển đến đại địa ngục ở phương khác mà sinh vào đó. Lại đi từ đại địa ngục này đến đại địa ngục khác, cứ như thế khắp mười phương; nơi ấy nếu hỏa kiếp nổi lên thì chết ở nơi ấy. Vì nhân duyên nghiệp phá pháp chưa hết, nên trở lại sinh vào đại địa ngục ở cõi này, cũng đi từ đại địa ngục này đến đại địa ngục khác, chịu vô lượng đau khổ. Khi cõi này hỏa kiếp nổi lên, lại sinh sang các cõi nước khác ở mười phương, sinh vào loài súc sinh, chịu khổ do tội nghiệp phá pháp, giống như đã nói về trong địa ngục.

 Khi tội nặng dần nhẹ bớt, có khi được thân người, thì sinh vào nhà người mù, sinh vào nhà chiên-đà-la (tầng lớp bị coi là thấp hèn nhất trong xã hội Ấn Độ xưa, làm nghề đồ tể, hành hình…), sinh vào những nhà hạ tiện làm nghề dọn nhà xí, khiêng người chết, đủ các loại thấp hèn. Hoặc không có mắt, hoặc chỉ một mắt, hoặc mắt mù, không lưỡi, không tai, không tay. Nơi sinh ra là chỗ không có Phật, không có pháp, không có đệ tử Phật. Vì sao vậy? Vì gieo nghiệp phá pháp tích tụ dày nặng, đầy đủ, nên phải chịu quả báo như thế."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Tội ngũ nghịch (năm tội cực ác: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp tăng đoàn) với tội phá pháp có giống nhau chăng?"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Không nên nói là giống nhau. Vì sao vậy? Nếu có người khi nghe giảng Bát-nhã Ba-la-mật rất sâu xa này, lại chê bai, không tin Bát-nhã Ba-la-mật, nói rằng: 'Không nên học pháp này; đây là phi pháp, chẳng phải điều lành, chẳng phải lời Phật dạy. Chư Phật không nói lời này.' Người ấy tự mình chê bai Bát-nhã Ba-la-mật, lại còn dạy người khác chê bai Bát-nhã Ba-la-mật; tự hủy hoại thân mình, cũng hủy hoại thân người khác; tự uống thuốc độc giết mình, cũng cho người khác uống thuốc độc; tự đánh mất thân mình, cũng làm người khác mất thân; tự mình không biết, không tin, chê bai Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, lại còn dạy người khác không tin, không biết.

 Này Xá-lợi-phất! Người như thế, ta không cho phép nghe đến tên của họ, huống chi là thấy mặt hay ở chung. Vì sao vậy? Nên biết người ấy gọi là kẻ làm nhơ bẩn chánh pháp, là kẻ rơi vào hạng suy đồi, ô trọc, có tính đen tối. Người như thế, nếu ai nghe theo lời họ, tin dùng lời họ, thì cũng phải chịu khổ như vậy. Này Xá-lợi-phất! Nếu người nào phá Bát-nhã Ba-la-mật, nên biết đó gọi là kẻ hoại pháp."

 Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Thế Tôn nói về tội nặng mà kẻ hoại pháp phải chịu, sao không nói thân hình người ấy phải mang lớn nhỏ thế nào?"

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Không cần nói thân hình người ấy phải mang lớn nhỏ ra sao. Vì sao vậy? Kẻ hoại pháp ấy nếu nghe nói thân hình mình phải mang lớn nhỏ thế nào, thì sẽ thổ ra máu nóng, hoặc chết, hoặc khổ gần như chết. Kẻ phá pháp ấy nghe nói thân như vậy mang tội nặng như vậy, thì sẽ vô cùng sầu khổ, như mũi tên cắm vào tim, dần dần héo khô. Người ấy nghĩ rằng: 'Vì tội phá pháp mà ta phải mang cái thân xấu xí to lớn như thế này, phải chịu vô lượng khổ như thế này.' Vì thế nên Phật không cho Xá-lợi-phất hỏi về thân hình lớn nhỏ mà người ấy phải mang."

 Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Xin Phật nói ra, để làm điều sáng tỏ cho đời sau, khiến người biết rằng vì tích tụ nghiệp phá pháp mà phải mang thân xấu xí to lớn như thế, chịu khổ như thế."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Người đời sau nếu nghe rằng nghiệp phá pháp tích tụ dày nặng, đầy đủ thì phải chịu vô lượng khổ lâu dài trong đại địa ngục. Nghe về nỗi khổ lâu dài, vô lượng thời gian ấy, cũng đủ làm lời răn sáng tỏ cho đời sau."

 Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Nếu những người con trai lành, con gái lành có bản tính trong sạch nghe được điều này, thì đủ làm chỗ nương dựa, thà mất thân mạng chứ không phá hoại chánh pháp. Họ tự nghĩ: 'Nếu ta phá pháp, sẽ phải chịu khổ như vậy.'"

 Bấy giờ Tu-bồ-đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Những người con trai lành, con gái lành nên khéo gìn giữ thân, miệng, ý (việc làm, lời nói và ý nghĩ), để khỏi phải chịu các nỗi khổ như thế: hoặc không được thấy Phật, hoặc không được nghe pháp, hoặc không được gần gũi tăng (đoàn thể những người xuất gia tu hành), hoặc sinh vào cõi nước không có Phật, hoặc sinh làm người mà rơi vào nhà nghèo khổ, hoặc nói ra thì không ai tin nhận lời mình."

 Tu-bồ-đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Có phải vì tích tụ nghiệp của miệng mà có tội phá pháp nặng như vậy chăng?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vì tích tụ nghiệp của miệng mà có tội phá pháp nặng ấy. Này Tu-bồ-đề! Kẻ ngu si ấy xuất gia thọ giới trong Phật pháp, mà lại phá Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, chê bai, không chịu nhận. Này Tu-bồ-đề! Nếu phá Bát-nhã Ba-la-mật, chê bai Bát-nhã Ba-la-mật, tức là phá nhất thiết trí của chư Phật mười phương. Vì phá nhất thiết trí nên tức là phá Phật bảo (Phật, viên ngọc quý thứ nhất). Vì phá Phật bảo nên phá Pháp bảo (giáo pháp, viên ngọc quý thứ hai). Vì phá Pháp bảo nên phá Tăng bảo (đoàn thể tu hành, viên ngọc quý thứ ba). Vì phá Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp, Tăng) nên phá chánh kiến của thế gian (cái thấy đúng đắn ở đời, như tin có nhân quả, có thiện ác). Vì phá chánh kiến của thế gian nên phá Tứ niệm xứ, cho đến phá pháp nhất thiết chủng trí. Vì phá pháp nhất thiết chủng trí nên mắc vô lượng vô biên a-tăng-kỳ tội. Đã mắc vô lượng vô biên a-tăng-kỳ tội rồi, thì phải chịu vô lượng vô biên a-tăng-kỳ sầu khổ."

 Tu-bồ-đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Kẻ ngu si ấy chê bai, phá hoại Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa này là do mấy nhân duyên?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Có bốn nhân duyên khiến kẻ ngu si ấy chê bai, phá hoại Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa này."

 Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Những gì là bốn?"

 Phật dạy: "Kẻ ngu si ấy vì bị ma (thế lực xấu ác ngăn cản việc tu hành) sai khiến, nên muốn chê bai, phá hoại Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa; đó là nhân duyên thứ nhất. Kẻ ngu si ấy không tin pháp sâu xa, không tin, không hiểu, tâm không được trong sạch; đó là nhân duyên thứ hai. Kẻ ngu si ấy muốn chê bai, phá hoại Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa vì kẻ ngu si ấy theo bạn xấu (ác tri thức: người dẫn dắt mình vào đường sai), tâm chìm trong lười biếng, bám chặt vào năm thọ ấm (năm nhóm yếu tố tạo nên thân tâm mà con người bám chấp: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm nhận, tưởng là nhận biết hình ảnh khái niệm, hành là các tác ý thúc đẩy, thức là sự nhận biết); đó là nhân duyên thứ ba. Kẻ ngu si ấy muốn chê bai, phá hoại Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa vì kẻ ngu si ấy hay nóng giận, tự cao, khinh người; đó là nhân duyên thứ tư. Vì thế kẻ ngu si ấy muốn chê bai, phá hoại Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa. Này Tu-bồ-đề! Vì bốn nhân duyên ấy mà kẻ ngu si muốn phá hoại Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa."

 Tu-bồ-đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã Ba-la-mật này, đối với người không siêng năng tinh tấn, gieo gốc rễ chẳng lành, gắn bó với bạn xấu, thì người ấy khó tin khó hiểu."

 Phật dạy: "Đúng vậy, đúng vậy! Này Tu-bồ-đề! Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, đối với người không siêng năng tinh tấn, gieo gốc rễ chẳng lành, gắn bó với bạn xấu, thì người ấy khó tin khó hiểu."

 Tu-bồ-đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã Ba-la-mật này vì sao rất sâu xa, khó tin khó hiểu?"

 "Này Tu-bồ-đề! Sắc (thân thể và mọi thứ vật chất) không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là thọ, tưởng, hành, thức. Đàn-na Ba-la-mật không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là Đàn-na Ba-la-mật. Thi-la Ba-la-mật không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là Thi-la Ba-la-mật. Sằn-đề Ba-la-mật không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là Sằn-đề Ba-la-mật. Tỳ-lê-da Ba-la-mật không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là Tỳ-lê-da Ba-la-mật. Thiền-na Ba-la-mật không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là Thiền-na Ba-la-mật. Bát-nhã Ba-la-mật không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là Bát-nhã Ba-la-mật.

 Này Tu-bồ-đề! Nội không không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là nội không. Cho đến vô pháp hữu pháp không cũng không bị trói buộc, không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là vô pháp hữu pháp không. Tứ niệm xứ không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là Tứ niệm xứ. Cho đến nhất thiết trí, nhất thiết chủng trí không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" chính là nhất thiết trí, nhất thiết chủng trí.

 Này Tu-bồ-đề! Bản tế (giới hạn phía trước, tức thời quá khứ) của sắc không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" nơi bản tế của sắc chính là sắc. Bản tế của thọ, tưởng, hành, thức cho đến nhất thiết chủng trí không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" nơi bản tế chính là nhất thiết chủng trí. Này Tu-bồ-đề! Hậu tế (giới hạn phía sau, tức thời vị lai) của sắc không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" nơi hậu tế chính là sắc. Hậu tế của thọ, tưởng, hành, thức cho đến nhất thiết chủng trí không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" nơi hậu tế chính là nhất thiết chủng trí. Này Tu-bồ-đề! Sắc hiện tại không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" nơi sắc hiện tại chính là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cho đến nhất thiết chủng trí hiện tại không bị trói buộc cũng không được cởi mở. Vì sao vậy? Vì tính chất "không có gì cả" nơi hiện tại chính là nhất thiết chủng trí."

 Tu-bồ-đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã Ba-la-mật này, đối với người không siêng năng tinh tấn, không gieo gốc rễ điều lành, gắn bó với bạn xấu, lười biếng, ít cố gắng, hay quên, không có trí tuệ khéo léo, thì người như thế thật khó tin khó hiểu."

 Phật dạy: "Đúng vậy, đúng vậy! Này Tu-bồ-đề! Bát-nhã Ba-la-mật này, đối với người không siêng năng tinh tấn, không gieo gốc rễ điều lành, gắn bó với bạn xấu, bị ma trói buộc, lười biếng, ít cố gắng, hay quên, không có trí tuệ khéo léo, thì người như thế thật khó tin khó hiểu. Vì sao vậy? Vì sắc thanh tịnh thì quả cũng thanh tịnh; thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh thì quả cũng thanh tịnh; cho đến A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề thanh tịnh thì quả cũng thanh tịnh.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Vì sắc thanh tịnh nên Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh; Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh tức là sắc thanh tịnh. Vì thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh nên Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh; Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh tức là thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh. Cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh tức là Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh; Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh tức là nhất thiết chủng trí thanh tịnh. Sắc thanh tịnh và Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh không hai, không khác, không đứt đoạn, không hư hoại. Cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh và Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh không hai, không khác, không đứt đoạn, không hư hoại.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Vì sự thanh tịnh không hai nên sắc thanh tịnh. Vì sự thanh tịnh không hai nên cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì sự thanh tịnh không hai ấy với sắc thanh tịnh, cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh, là không hai không khác. Vì ngã (cái "tôi") thanh tịnh, chúng sinh thanh tịnh, cho đến người biết, người thấy thanh tịnh, nên sắc thanh tịnh, thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh, cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh. Vì sắc thanh tịnh cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh, nên ngã thanh tịnh, chúng sinh cho đến người biết, người thấy thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì ngã, chúng sinh cho đến người biết, người thấy thanh tịnh, với sắc thanh tịnh cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh, là không hai không khác, không đứt đoạn không hư hoại.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Vì dâm dục thanh tịnh nên sắc thanh tịnh, cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì dâm dục thanh tịnh với sắc thanh tịnh cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh là không hai không khác. Vì sân (nóng giận) và si (mê muội) thanh tịnh nên sắc thanh tịnh, cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì sân, si thanh tịnh với sắc thanh tịnh cho đến nhất thiết chủng trí thanh tịnh là không hai không khác.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! (Sau đây là mười hai khâu nối tiếp nhau tạo thành vòng sinh tử.) Vì vô minh (sự không hiểu biết đúng sự thật) thanh tịnh nên các hành (những tạo tác của thân, miệng, ý do vô minh thúc đẩy) thanh tịnh; vì các hành thanh tịnh nên thức (tâm thức đi vào đời sống mới) thanh tịnh; vì thức thanh tịnh nên danh sắc (phần tinh thần và phần thể xác lúc mới hình thành) thanh tịnh; vì danh sắc thanh tịnh nên lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) thanh tịnh; vì lục nhập thanh tịnh nên xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng) thanh tịnh; vì xúc thanh tịnh nên thọ (cảm nhận khổ, vui) thanh tịnh; vì thọ thanh tịnh nên ái (lòng ham muốn) thanh tịnh; vì ái thanh tịnh nên thủ (sự bám giữ) thanh tịnh; vì thủ thanh tịnh nên hữu (sự tồn tại do nghiệp tạo thành) thanh tịnh; vì hữu thanh tịnh nên sinh thanh tịnh; vì sinh thanh tịnh nên già chết thanh tịnh.

 Vì già chết thanh tịnh nên Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Vì Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh nên cho đến Đàn-na Ba-la-mật thanh tịnh. Vì Đàn-na Ba-la-mật thanh tịnh nên nội không thanh tịnh; vì nội không thanh tịnh nên cho đến vô pháp hữu pháp không thanh tịnh. Vì vô pháp hữu pháp không thanh tịnh nên Tứ niệm xứ thanh tịnh; vì Tứ niệm xứ thanh tịnh nên cho đến nhất thiết trí thanh tịnh. Vì nhất thiết trí thanh tịnh nên nhất thiết chủng trí thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì nhất thiết trí thanh tịnh với nhất thiết chủng trí thanh tịnh là không hai không khác, không đứt đoạn không hư hoại.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Vì Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh nên sắc thanh tịnh, cho đến vì Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh nên nhất thiết trí thanh tịnh. Vì Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh với nhất thiết trí thanh tịnh là không hai không khác. Này Tu-bồ-đề! Vì Thiền-na Ba-la-mật thanh tịnh nên cho đến nhất thiết trí thanh tịnh; vì Tỳ-lê-da Ba-la-mật, Sằn-đề Ba-la-mật, Thi-la Ba-la-mật, Đàn-na Ba-la-mật thanh tịnh nên cho đến nhất thiết trí thanh tịnh. Vì nội không thanh tịnh nên cho đến nhất thiết trí thanh tịnh; vì Tứ niệm xứ thanh tịnh nên cho đến nhất thiết trí thanh tịnh.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Vì nhất thiết trí thanh tịnh nên cho đến Bát-nhã Ba-la-mật thanh tịnh. Từng điều một như đã nói ở trước.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Vì hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) thanh tịnh nên vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt) thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì hữu vi thanh tịnh với vô vi thanh tịnh là không hai không khác, không đứt đoạn không hư hoại.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Vì quá khứ thanh tịnh nên vị lai và hiện tại thanh tịnh; vì vị lai thanh tịnh nên quá khứ và hiện tại thanh tịnh; vì hiện tại thanh tịnh nên quá khứ và vị lai thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì hiện tại thanh tịnh với quá khứ, vị lai thanh tịnh là không hai không khác, không đứt đoạn không hư hoại."

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ mười một.

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ mười hai.

 Do Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập, người nước Quy Tư (một nước ở Tây Vực, nay thuộc vùng Tân Cương), dịch vào đời Hậu Tần.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video