Thiên 55 — Phẩm 55 – Bất thoái

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh nói về trí tuệ lớn thấu suốt đưa người sang bờ giải thoát), phẩm Bất Thoái (không lùi bước), thứ năm mươi lăm.

 Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính không) bạch Phật: "Thưa Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Dựa vào hạnh nào, loại nào, tướng mạo (dấu hiệu bên ngoài) nào mà biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát (vị Bồ-tát lớn, người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) A-duy-việt-trí (bậc bất thoái chuyển: không còn lùi bước trên đường tu thành Phật)?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát biết được rằng bậc phàm phu, bậc Thanh văn (người nghe tiếng Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự giải thoát), bậc Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán nhân duyên, sống riêng một mình), bậc Phật — trong tướng Như (Như là chân như: cái tính chân thật, vốn như thế, không đổi khác của mọi pháp) của các bậc ấy không hai, không khác; cũng không nghĩ tưởng, cũng không phân biệt; vào trong cái Như ấy, nghe điều này liền đi thẳng qua không nghi ngờ. Vì sao? Vì trong cái Như ấy không có tướng một, tướng hai.

 Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy cũng không nói lời vô ích, chỉ nói lời đi đôi với lợi ích, không dòm ngó chỗ hay dở của người khác. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy mà biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí."

 Tu-bồ-đề thưa: "Thưa Thế Tôn! Lại dựa vào hạnh, loại, tướng mạo nào mà biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát quán được tất cả các pháp là không có hạnh, không có loại, không có tướng mạo, thì nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Nếu tất cả các pháp không có hạnh, không có loại, không có tướng mạo, thì Bồ-tát xoay bỏ (chuyển, tức rời khỏi, buông bỏ) đối với pháp nào mà được gọi là bất chuyển (không thoái chuyển)?"

 Phật dạy: "Nếu Bồ-tát ma-ha-tát xoay bỏ khỏi sắc (phần vật chất, thân thể và hình tướng), xoay bỏ khỏi thọ (cảm giác), tưởng (nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết), thì đó gọi là Bồ-tát bất chuyển.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát xoay bỏ khỏi Đàn-na ba-la-mật (bố thí đến chỗ trọn vẹn), cho đến xoay bỏ khỏi Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt đến chỗ trọn vẹn); xoay bỏ khỏi nội không (tính không của các căn bên trong như mắt, tai...) cho đến vô pháp hữu pháp không (tính không của cả cái không có và cái có); xoay bỏ khỏi tứ niệm xứ (bốn phép quán: thân, cảm thọ, tâm và các pháp) cho đến thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có); xoay bỏ khỏi bậc Thanh văn, Bích-chi Phật, cho đến xoay bỏ khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật), thì nên biết vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy là bất chuyển.

 Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì tự tính của sắc là không có, vậy vị Bồ-tát ấy trụ vào đâu? Cho đến tự tính của A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề là không có, vậy vị Bồ-tát ấy trụ vào đâu?

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát không ngắm xem tướng mạo, lời nói của các sa-môn (người xuất gia tu hành), Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tế tự của Ấn Độ) thuộc ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật pháp), và không nghĩ rằng: 'Các ngoại đạo ấy, dù là sa-môn hay Bà-la-môn, thật biết, thật thấy, hoặc nói được chính kiến (cái thấy đúng đắn)' — không có chuyện ấy.

 Lại nữa, Bồ-tát không sinh nghi ngờ, không chấp giới thủ (chấp vào những giới cấm, nghi thức sai lầm, cho đó là con đường giải thoát), không rơi vào tà kiến (cái thấy sai lệch), cũng không tìm cầu những điềm lành của thế tục cho đó là thanh tịnh, không dùng hoa, hương, anh lạc (chuỗi ngọc đeo), phan cái (cờ phướn và lọng che), kỹ nhạc mà lễ bái cúng dường các vị trời khác. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí không bao giờ sinh vào nhà hèn hạ, cho đến không sinh vào tám nơi hoạn nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật nghe pháp, như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, cõi trời sống lâu, nơi biên địa, câm điếc mù, người thế trí lanh lợi mà tà kiến, thời trước hoặc sau khi Phật ra đời), không bao giờ thọ thân người nữ. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát luôn tu thập thiện đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói thêu dệt, không tham lam, không sân hận, không tà kiến): tự mình không sát sinh, không dạy người sát sinh, khen ngợi pháp không sát sinh, vui mừng khen ngợi người không sát sinh; cho đến tự mình không tà kiến, không dạy người tà kiến, không khen ngợi pháp tà kiến, không vui mừng khen ngợi người theo tà kiến. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát cho đến trong giấc mộng cũng không làm mười điều bất thiện. Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát vì lợi ích cho tất cả chúng sinh mà tu Đàn-na ba-la-mật; cho đến vì lợi ích cho tất cả chúng sinh mà tu Bát-nhã ba-la-mật. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát đối với mọi pháp đã học đều thọ nhận, đọc tụng, giảng nói, nhớ nghĩ đúng đắn, tức là từ Tu-đố-lộ (phần kinh văn trường hàng, lời văn xuôi ghi lời Phật dạy) cho đến Ưu-ba-đề-xá (phần luận nghị, giảng giải giáo lý) — mười hai thể loại kinh điển. Khi vị Bồ-tát ấy làm pháp thí (đem giáo pháp ban cho người), nghĩ rằng: 'Nhờ nhân duyên pháp thí này mà làm thỏa mãn ước nguyện của tất cả chúng sinh. Đem công đức pháp thí này chia sẻ chung cùng tất cả chúng sinh, hồi hướng (đem công đức hướng về mục đích) đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.'

 "Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát đối với pháp rất sâu xa không nghi ngờ, không hối tiếc."

 Tu-bồ-đề thưa: "Thưa Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà Bồ-tát đối với pháp rất sâu xa không nghi ngờ, không hối tiếc?"

 Phật dạy: "Vị Bồ-tát A-duy-việt-trí ấy hoàn toàn không thấy có pháp nào là chỗ để sinh nghi ngờ, dù là sắc, thọ, tưởng, hành, thức, cho đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không thấy các pháp ấy là chỗ để sinh nghi ngờ, sinh hối tiếc. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát có nghiệp thân, miệng, ý (việc làm, lời nói, ý nghĩ) mềm mỏng hiền hòa. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu nghiệp thân, miệng, ý bằng lòng từ (thương yêu, muốn đem niềm vui cho người). Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát không ở chung với năm cái (năm thứ che lấp tâm, ngăn trở thiền định) — tham dục, sân hận, hôn trầm ngủ nghỉ, tâm xao động bồn chồn cùng hối hận, và nghi ngờ. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát ở bất cứ đâu cũng không có gì để yêu thích đắm trước. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát khi ra vào, đi lại, ngồi, nằm, đi, đứng, luôn giữ tâm chuyên nhất. Khi ra vào, đi lại, ngồi, nằm, đi, đứng, nhấc chân, đặt chân đều yên ổn, khoan thai, có thứ tự, luôn giữ tâm chuyên nhất, mắt nhìn xuống đất mà đi. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Áo quần và đồ nằm của Bồ-tát ma-ha-tát dùng, người khác không chê là dơ bẩn; vị ấy ưa thích sạch sẽ, ít bệnh tật. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Trong thân người thường có tám vạn loài trùng ăn rỉa thân thể, còn thân của Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí không có các loài trùng ấy. Vì sao? Vì công đức của vị Bồ-tát ấy vượt hơn thế gian, cho nên vị Bồ-tát ấy không có các loài trùng ấy. Công đức của vị Bồ-tát ấy ngày càng tăng thêm, tùy theo công đức mà được thân thanh tịnh, được tâm thanh tịnh. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát được thân thanh tịnh, được tâm thanh tịnh?"

 Phật dạy: "Bồ-tát ma-ha-tát tùy theo thiện căn (gốc lành, tức các việc thiện đã làm) mình đạt được ngày càng tăng thêm mà diệt trừ tâm quanh co, tâm tà vạy. Này Tu-bồ-đề! Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát thân thanh tịnh, tâm thanh tịnh. Nhờ thân, tâm thanh tịnh nên có thể vượt qua bậc Thanh văn, Bích-chi Phật, vào Bồ-tát vị (địa vị vững chắc của Bồ-tát, không còn rơi xuống hàng Thanh văn, Bích-chi Phật). Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát không coi trọng lợi lộc, sự cung phụng; tuy tu mười hai hạnh đầu-đà (mười hai hạnh khổ tu giản dị để gột bỏ tham đắm, như ở nơi vắng, đi khất thực, chỉ có ba y...), nhưng không coi trọng pháp ở a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh xa làng xóm), cho đến không coi trọng pháp chỉ giữ ba y (ba tấm áo của người xuất gia). Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát không bao giờ sinh tâm keo kiệt tham lam, không sinh tâm phá giới, tâm giận dữ xao động, tâm lười biếng, tâm tán loạn, không sinh tâm ngu si, không sinh tâm ganh ghét. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát tâm an trụ không lay động, trí tuệ đi sâu, một lòng lắng nghe, thọ nhận những pháp mình được nghe; ngay cả việc thế gian cũng đều hợp với Bát-nhã ba-la-mật. Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không thấy có việc làm ăn sinh sống nào mà không hợp vào pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp); tất cả mọi việc đều thấy hợp với Bát-nhã ba-la-mật. Vì nhân duyên ấy, này Tu-bồ-đề! Đó gọi là Bồ-tát A-duy-việt-trí, là tướng A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu ác ma (ma vương chuyên phá hoại người tu) hóa ra tám địa ngục lớn trước mặt Bồ-tát A-duy-việt-trí, trong mỗi địa ngục có hàng nghìn ức vạn Bồ-tát đều bị thiêu nấu, chịu đủ thứ cay đắng khổ độc. Ma nói với Bồ-tát: 'Các Bồ-tát này đều là A-duy-việt-trí, đã được Phật thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy chắc chắn sẽ thành Phật), mà vẫn rơi vào địa ngục lớn. Nếu ông được Phật thọ ký A-duy-việt-trí thì sẽ phải vào địa ngục lớn này. Phật đã thọ ký cho ông vào địa ngục đấy. Ông chẳng bằng hãy bỏ tâm Bồ-tát đi, thì có thể không rơi vào địa ngục mà được sinh lên cõi trời.'

 Này Tu-bồ-đề! Nếu vị Bồ-tát ấy thấy việc ấy, nghe việc ấy mà tâm không lay động, không nghi ngờ, không kinh sợ, nghĩ rằng: 'Bồ-tát A-duy-việt-trí mà rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (loài quỷ đói), thì quyết không có lẽ ấy.' Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Ác ma hóa làm tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ), mặc áo tăng đến chỗ Bồ-tát, nói với Bồ-tát: 'Trước đây ông nghe rằng phải tu tập thanh tịnh sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đến chỗ trọn vẹn đưa sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) như thế, cho đến phải tu tập thanh tịnh như thế để đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Việc ấy ông hãy mau hối bỏ đi.

 Trước đây ông ở chỗ chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, từ lúc mới phát tâm cho đến lúc chánh pháp còn trụ ở đời, những thiện căn làm được trong khoảng thời gian ấy, ông đều tùy hỷ (vui theo điều thiện của người) và hồi hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Việc ấy ông cũng hãy mau buông bỏ đi. Nếu ông mau buông bỏ, ta sẽ nói cho ông Phật pháp chân thật. Những gì ông nghe trước đây đều không phải Phật pháp, không phải lời Phật dạy, đều là thứ người ta trau chuốt văn vẻ, gom góp lại mà làm ra thôi; điều ta nói mới là Phật pháp chân thật.'

 Nếu vị Bồ-tát nghe nói như vậy mà tâm kinh sợ, nghi ngờ, hối tiếc, thì nên biết vị Bồ-tát ấy chưa được chư Phật thọ ký, chưa an trụ vững chắc trong tính A-duy-việt-trí. Nếu vị Bồ-tát ấy tâm không lay động, không kinh sợ, không nghi ngờ, không hối tiếc, thuận theo và nương tựa vào pháp vô tác (không có gì để mong cầu tạo tác), vô sinh (không sinh), không tin theo lời người khác, không làm theo người khác; khi tu sáu ba-la-mật không theo lời người khác, cho đến khi tu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cũng không theo lời người khác.

 Này Tu-bồ-đề! Ví như bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh) đã dứt sạch lậu (phiền não rỉ chảy làm trôi lăn trong sinh tử), không tin theo lời người khác, không làm theo người khác, tự mình thấy rõ thật tướng (tướng chân thật) của các pháp, ác ma không thể lay chuyển. Cũng vậy, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí cũng như thế, những người cầu đạo Thanh văn, đạo Bích-chi Phật không thể phá hoại, không thể khuất phục tâm của vị ấy.

 Này Tu-bồ-đề! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy chắc chắn an trụ trong bậc A-duy-việt-trí. Không theo lời người khác — cho đến lời Phật cũng không chỉ tin nhận một cách suông — huống gì lời của người cầu Thanh văn, Bích-chi Phật và lời của ác ma, ngoại đạo, Phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn), thì quyết không có lẽ theo. Vì sao? Vì vị Bồ-tát ấy không thấy có pháp nào để theo mà tin, tức là sắc, thọ, tưởng, hành, thức, Như của sắc cho đến Như của thức, cho đến không thấy A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề và Như của A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Ma hóa thân tỳ-kheo đến chỗ Bồ-tát, nói với Bồ-tát: 'Những gì ông tu là pháp sinh tử, không phải con đường đến Tát-bà-nhã (trí biết tất cả của Phật). Ông hãy ngay thân này chứng lấy sự hết khổ.' Khi ấy ác ma đem pháp tu của thế gian giảng cho Bồ-tát những pháp giống như đạo (đạo giả); những pháp giống như đạo ấy còn bị trói buộc trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), tức là phép quán tướng xương (quán thân thể chỉ là bộ xương để dứt tham đắm), hoặc sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất) cho đến Phi hữu tưởng phi vô tưởng (tầng định cao nhất của cõi Vô sắc).

 Ma nói: 'Này thiện nam tử (người nam có lòng lành tu theo Phật)! Dùng đạo này, tu hạnh này, sẽ đạt quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên trong bốn quả của hàng Thanh văn) cho đến sẽ đạt quả A-la-hán. Ông tu đạo này thì ngay đời này hết khổ, ông còn chịu đủ thứ khổ não trong sinh tử để làm gì? Nay ngay cái thân do bốn đại (đất, nước, lửa, gió hợp lại thành thân) này còn chẳng cần phải chịu, huống gì lại chịu thêm thân đời sau.'

 Này Tu-bồ-đề! Nếu vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy tâm không kinh sợ, không nghi ngờ, không hối tiếc, nghĩ rằng: 'Vị tỳ-kheo này giúp ích ta không ít, đã giảng cho ta pháp giống như đạo. Tu pháp giống như đạo này thì không đến được sự chứng quả Tu-đà-hoàn, không đến được sự chứng quả A-la-hán, đạo Bích-chi Phật, huống gì đến được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?'

 Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy càng thêm vui mừng, nghĩ rằng: 'Vị tỳ-kheo này giúp ích ta không ít, đã giảng cho ta pháp ngăn che đạo. Ta đã biết đây là pháp ngăn che đạo, thì nó không ngăn được ta học đạo ba thừa (?).'

 Khi ấy ác ma biết Bồ-tát vui mừng, liền nói: 'Này thiện nam tử! Ông có muốn thấy các vị Bồ-tát ma-ha-tát này đã cúng dường chư Phật nhiều như cát sông Hằng, dâng y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men và mọi thứ cần dùng cho đời sống; cũng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Hằng mà tu Đàn-na ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật (giữ giới đến chỗ trọn vẹn), Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục đến chỗ trọn vẹn), Tì-lê-da ba-la-mật (tinh tấn đến chỗ trọn vẹn), Thiền-na ba-la-mật (thiền định đến chỗ trọn vẹn), Bát-nhã ba-la-mật; cũng gần gũi chư Phật nhiều như cát sông Hằng, thưa hỏi về đạo của Bồ-tát ma-ha-tát:

 "Thưa Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát an trụ trong thừa (cỗ xe, tức con đường tu) của Bồ-tát ma-ha-tát như thế nào? Tu Đàn-na ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tì-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật, tứ niệm xứ cho đến đại từ đại bi (lòng thương yêu và xót thương lớn lao) như thế nào?"

 Các vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy theo lời Phật dạy mà an trụ như thế, tu như thế, tập như thế; các vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy dạy như thế, học như thế, mà còn không đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không đạt được Tát-bà-nhã, huống gì ông lại sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?'

 Nếu Bồ-tát ma-ha-tát nghe việc ấy mà tâm không đổi khác, không kinh sợ, lại càng thêm vui mừng, nghĩ rằng: 'Vị tỳ-kheo này giúp ích ta không ít, đã giảng cho ta pháp ngăn che đạo. Pháp ngăn che đạo này không đạt được đạo Tu-đà-hoàn, cho đến không đạt được đạo A-la-hán, Bích-chi Phật, huống gì đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?'

 Khi ấy ác ma biết tâm vị Bồ-tát ấy không chìm đắm, không kinh sợ, liền ngay tại chỗ ấy hóa ra nhiều tỳ-kheo, nói với Bồ-tát: 'Những vị này đều là Bồ-tát đã phát ý cầu Phật đạo, nay đều dừng ở bậc A-la-hán. Những người ấy còn không thể đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ông làm sao đạt được?'

 Nếu là Bồ-tát ma-ha-tát, liền nghĩ rằng: 'Đây là ác ma đang nói về hạnh giống như đạo. Bồ-tát ma-ha-tát tu Bát-nhã ba-la-mật thì không nên xoay bỏ tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cũng không nên rơi vào đạo Thanh văn, Bích-chi Phật.' Lại nghĩ rằng: 'Tu Đàn-na ba-la-mật, Thi-la ba-la-mật, Sằn-đề ba-la-mật, Tì-lê-da ba-la-mật, Thiền-na ba-la-mật, Bát-nhã ba-la-mật, cho đến nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi loại, mọi mặt của tất cả các pháp, là trí trọn vẹn của Phật), mà không đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì không có lẽ ấy.' Này Tu-bồ-đề! Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí.

 "Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát ma-ha-tát nghĩ rằng: 'Nếu Bồ-tát có thể làm đúng như lời Phật dạy, không xa lìa tâm Bát-nhã ba-la-mật cho đến nhất thiết chủng trí, thì vị Bồ-tát ấy trước sau không thoái lui khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nếu Bồ-tát nhận biết được những việc của ma thì cũng không mất A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó là tướng của Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Xoay bỏ đối với pháp nào thì gọi là bất chuyển?"

 Phật dạy: "Xoay bỏ khỏi tướng sắc, xoay bỏ khỏi tướng thọ, tưởng, hành, thức; xoay bỏ khỏi tướng mười hai nhập (sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý cùng sáu trần đối tượng của chúng), tướng mười tám giới (sáu căn, sáu trần và sáu thức), tướng dâm dục, sân hận, ngu si, tướng tà kiến, tướng tứ niệm xứ, cho đến tướng Thanh văn, Bích-chi Phật, cho đến xoay bỏ khỏi tướng Phật — vì thế gọi là tướng của Bồ-tát ma-ha-tát bất thoái chuyển.

 Vì sao? Vì vị Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí ấy dùng pháp tự tướng không (mỗi pháp tự nó vốn là không, không có tướng riêng thật có) này mà vào Bồ-tát vị, đạt được vô sinh pháp nhẫn (sự thấu hiểu và an trụ vững chắc vào chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Vì sao gọi là vô sinh pháp nhẫn? Vì trong đó dù một chút pháp cũng không thể nắm bắt; vì không thể nắm bắt nên không tạo tác; vì không tạo tác nên không sinh; đó gọi là vô sinh pháp nhẫn. Bồ-tát ma-ha-tát dựa vào hạnh, loại, tướng mạo ấy, nên biết đó là Bồ-tát ma-ha-tát A-duy-việt-trí."

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ mười sáu.

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ mười bảy.

 Đời Hậu Tần, ngài Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập người nước Quy Tư (một nước xưa ở vùng Tân Cương ngày nay) dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video