Thiên 85 — Phẩm 85 – Bảy thí dụ

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn đưa người sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấy suốt mọi pháp đều không có thực thể, giúp vượt khỏi vòng sống chết), phẩm Thất Thí (bảy thí dụ), thứ tám mươi lăm.

 Tu-bồ-đề (một trong mười đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không") thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Nếu tính của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) vốn không có gì, không phải do Phật làm ra, không phải do Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy chỉ dạy) làm ra, không phải do A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, ra khỏi sống chết) làm ra, không phải do A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, người đã vào dòng thánh) làm ra, không phải do người hướng đạo (người đang tu hướng tới quả thánh nhưng chưa chứng), người đắc quả (người đã chứng quả), hay Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) làm ra, thì làm sao phân biệt có các pháp khác nhau?

 Như đây là địa ngục (cõi khổ cùng cực dưới đất), đây là súc sinh (loài vật), đây là ngạ quỷ (loài quỷ đói), đây là người, đây là trời, cho đến đây là cõi trời Phi hữu tưởng phi vô tưởng (tầng trời cao nhất của cõi Vô sắc, nơi tâm không còn tưởng thô nhưng cũng không hẳn là không có tưởng).

 Do nhân duyên của nghiệp (nghiệp là hành động bằng thân, miệng, ý để lại kết quả về sau; nhân duyên là nguyên nhân và điều kiện) này mà biết có kẻ sinh vào địa ngục. Do nhân duyên của nghiệp này mà biết có kẻ sinh làm súc sinh, ngạ quỷ. Do nhân duyên của nghiệp này mà biết có kẻ sinh vào cõi người, sinh lên cõi trời Tứ Thiên vương (tầng trời thấp nhất của cõi Dục, do bốn vị Thiên vương cai quản), cho đến sinh lên cõi trời Phi hữu tưởng phi vô tưởng. Do nhân duyên của nghiệp này mà biết có người đạt quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Bích-chi Phật. Do nhân duyên của nghiệp này mà biết đây là các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, có tâm nguyện và công hạnh rộng lớn). Do nhân duyên của nghiệp này mà biết đây là Đa-đà-a-già-độ, A-la-ha, Tam-miệu Tam-phật-đà (ba danh hiệu của Phật: Như Lai, Ứng Cúng tức bậc đáng được cúng dường, Chánh Biến Tri tức bậc biết đúng và biết khắp)?

 Bạch Thế Tôn! Trong pháp không có tự tính thì không có tác dụng của nghiệp. Vậy mà do tạo nhân duyên của nghiệp nên có kẻ rơi vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, có kẻ sinh làm người, làm trời, cho đến sinh lên cõi trời Phi hữu tưởng phi vô tưởng. Do nhân duyên của nghiệp này mà đạt quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Bích-chi Phật. Bồ-tát Ma-ha-tát đi theo đạo Bồ-tát, sẽ đạt nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ hết thảy mọi loại, mọi mặt của tất cả các pháp, là trí tuệ của Phật). Vì đạt nhất thiết chủng trí nên có thể kéo chúng sinh ra khỏi vòng sống chết."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Trong pháp không có tự tính thì không có nghiệp, không có quả báo (kết quả do nghiệp đem lại). Này Tu-bồ-đề! Người phàm phu (người thường chưa giác ngộ) không vào được pháp của bậc thánh, không biết các pháp có tướng không tự tính. Vì điên đảo (thấy lộn ngược sự thật) và ngu si nên họ khởi lên đủ loại nhân duyên của nghiệp. Các chúng sinh (các loài có sự sống và có tâm thức) ấy theo nghiệp mà nhận thân: hoặc thân địa ngục, hoặc thân súc sinh, hoặc thân ngạ quỷ, hoặc thân người, hoặc thân trời, từ thân trời Tứ Thiên vương cho đến thân trời Phi hữu tưởng phi vô tưởng.

 Pháp không có tự tính này không có nghiệp, không có quả báo; cái không có tự tính thì mãi mãi là không có tự tính. Như ông nói: nếu tất cả các pháp không có tự tính, thì làm sao có Tu-đà-hoàn, cho đến chư Phật đạt nhất thiết chủng trí? Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Đạo có phải là không có tự tính không? Quả Tu-đà-hoàn cho đến nhất thiết chủng trí của chư Phật có phải là không có tự tính không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Bạch Thế Tôn! Đạo không có tự tính, quả Tu-đà-hoàn cũng không có tự tính, cho đến nhất thiết chủng trí của chư Phật cũng không có tự tính."

 "Này Tu-bồ-đề! Pháp không có tự tính có thể đạt được pháp không có tự tính không?"

 "Bạch Thế Tôn, không!"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Pháp có tự tính có thể đạt được pháp có tự tính không?"

 "Bạch Thế Tôn, không!"

 "Này Tu-bồ-đề! Pháp không có tự tính và đạo, tất cả các pháp ấy đều không hợp lại, không tách ra, không có màu sắc, không có hình dạng, không có đối ngại (không chiếm chỗ, không chướng ngại lẫn nhau), chỉ có một tướng, tức là không có tướng. Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát Ma-ha-tát này khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ đã đạt đến mức trọn vẹn, đưa người sang bờ giải thoát), nhờ sức phương tiện (sự khéo léo tùy theo căn cơ, hoàn cảnh để dẫn dắt người khác), thấy chúng sinh vì điên đảo mà bám chấp vào năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân thể vật chất, cảm giác, sự nhận biết hình ảnh, ý chí tạo tác, sự phân biệt nhận biết). Trong cái vô thường (luôn thay đổi) thì tưởng là thường còn, trong cái khổ thì tưởng là vui, trong cái nhơ thì tưởng là sạch, trong cái không có "ta" thì tưởng là có "ta"; họ bám chấp vào chỗ không có gì cả. Bồ-tát này nhờ sức phương tiện mà kéo chúng sinh ra khỏi chỗ không có gì ấy."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Những gì người phàm phu bám chấp có chút nào là thật, không sai khác không? Vì bám chấp nên khởi ra nghiệp, vì nhân duyên của nghiệp nên không thoát được vòng sống chết trong năm đường (năm nẻo tái sinh: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời)."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Chỗ người phàm phu bám chấp và khởi ra nghiệp, không có lấy một sợi lông, sợi tóc sự việc nào là thật, chỉ do điên đảo mà thôi. Này Tu-bồ-đề! Nay Ta sẽ nói thí dụ cho ông, người có trí nhờ thí dụ mà hiểu được. Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Như người trong mộng thấy mình hưởng năm thứ dục lạc (niềm vui từ năm đối tượng ham muốn: hình sắc đẹp, âm thanh hay, mùi thơm, vị ngon, cảm xúc êm dịu), có chỗ ở thật nào không?"

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Giấc mộng còn hư dối không nắm bắt được, huống gì người ở trong mộng hưởng năm thứ dục lạc!"

 "Ý ông nghĩ sao? Các pháp, dù là hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn dính mắc thế gian) hay vô lậu (đã sạch phiền não), dù là hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) hay vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt), có pháp nào không giống như mộng không?"

 "Bạch Thế Tôn! Các pháp, dù là hữu lậu hay vô lậu, hữu vi hay vô vi, không có pháp nào không giống như mộng."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ý ông nghĩ sao? Trong mộng có sự sống chết qua lại trong năm đường không?"

 "Bạch Thế Tôn! Không có."

 "Ý ông nghĩ sao? Trong mộng có tu đạo, rồi nhờ tu đạo ấy mà hoặc dính nhơ bẩn, hoặc được trong sạch không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Vì những gì trong mộng không có sự việc thật, nên không thể nói là nhơ hay sạch."

 "Ý ông nghĩ sao? Bóng hình trong gương có sự việc thật không? Nó có thể khởi ra nhân duyên của nghiệp, rồi do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, hoặc sinh làm người, làm trời, từ cõi trời Tứ Thiên vương cho đến cõi trời Phi hữu tưởng phi vô tưởng không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Bạch Thế Tôn, không! Bóng hình ấy không có sự việc thật, chỉ dối gạt trẻ con. Cái đó làm sao có nhân duyên của nghiệp, để do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng?"

 "Ý ông nghĩ sao? Bóng hình trong gương ấy có tu đạo, rồi nhờ tu đạo ấy mà hoặc dính nhơ bẩn, hoặc được trong sạch không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Vì bóng hình ấy trống rỗng, không có sự việc thật, nên không thể nói là nhơ hay sạch."

 "Ý ông nghĩ sao? Như trong khe núi sâu có tiếng vang, tiếng vang ấy có nhân duyên của nghiệp, rồi do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Bạch Thế Tôn, không! Cái đó trống rỗng, không có âm thanh thật, làm sao có nhân duyên của nghiệp, để do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng?"

 "Ý ông nghĩ sao? Tiếng vang ấy có tu đạo, rồi nhờ tu đạo ấy mà hoặc dính nhơ bẩn, hoặc được trong sạch không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Cái đó không có thật, không thể nói là nhơ hay là sạch."

 "Ý ông nghĩ sao? Như ảo ảnh hơi nắng (sóng nắng bốc lên trên đồng trống, nhìn xa tưởng như có nước): không phải nước mà trông như nước, không phải sông mà trông như sông. Ảo ảnh ấy có nhân duyên của nghiệp, rồi do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Nước trong ảo ảnh hơi nắng rốt cuộc không thể nắm bắt được, chỉ dối gạt mắt người không có trí, làm sao có nhân duyên của nghiệp, để do nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng?"

 "Ý ông nghĩ sao? Ảo ảnh hơi nắng ấy có tu đạo, rồi nhờ tu đạo ấy mà hoặc dính nhơ bẩn, hoặc được trong sạch không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Ảo ảnh hơi nắng ấy không có sự việc thật, không thể nói là nhơ hay sạch."

 "Ý ông nghĩ sao về thành Càn-thát-bà (ảo ảnh thành quách hiện lên giữa không trung, tương truyền là thành của loài thần nhạc Càn-thát-bà)? Như lúc mặt trời mọc mà thấy thành Càn-thát-bà, người không có trí thì không có thành mà tưởng là có thành, không có nhà cửa mà tưởng là có nhà cửa, không có vườn mà tưởng là có vườn. Thành Càn-thát-bà ấy có nhân duyên của nghiệp, rồi do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Thành Càn-thát-bà ấy rốt cuộc không thể nắm bắt được, chỉ dối gạt mắt kẻ ngu, làm sao có nhân duyên của nghiệp, để do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng?"

 "Ý ông nghĩ sao? Thành Càn-thát-bà ấy có tu đạo, rồi nhờ tu đạo ấy mà hoặc dính nhơ bẩn, hoặc được trong sạch không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Thành Càn-thát-bà ấy không có sự việc thật, không thể nói là nhơ hay sạch."

 "Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Nhà ảo thuật làm phép biến ra đủ thứ: nào voi, nào ngựa, nào bò, nào dê, nào đàn ông, nào đàn bà. Ý ông nghĩ sao? Những vật do ảo thuật biến ra ấy có nhân duyên của nghiệp, rồi do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Những vật do ảo thuật biến ra ấy trống rỗng, không có sự việc thật, làm sao có nhân duyên của nghiệp, để do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng?"

 "Ý ông nghĩ sao? Những vật do ảo thuật biến ra ấy có tu đạo, rồi nhờ tu đạo ấy mà hoặc dính nhơ bẩn, hoặc được trong sạch không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Những thứ ấy không có sự việc thật, không thể nói là nhơ hay sạch."

 "Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Như người do Phật dùng thần thông biến hóa ra, người được biến hóa ấy có nhân duyên của nghiệp, rồi do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Người được biến hóa ấy không có sự việc thật, làm sao có nhân duyên của nghiệp, để do nhân duyên của nghiệp ấy mà rơi vào địa ngục, cho đến sinh vào cõi Phi hữu tưởng phi vô tưởng?"

 "Ý ông nghĩ sao? Người được biến hóa ấy có tu đạo, rồi nhờ tu đạo ấy mà hoặc dính nhơ bẩn, hoặc được trong sạch không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Cái đó không có thật, không thể nói là nhơ hay sạch."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ý ông nghĩ sao? Trong tướng không ấy có kẻ nhơ bẩn, có người trong sạch không?"

 "Bạch Thế Tôn, không! Trong ấy không có gì cả, không có kẻ dính nhơ bẩn, cũng không có người trong sạch." "Này Tu-bồ-đề (?)! Đã không có kẻ dính nhơ bẩn, không có người trong sạch, thì vì nhân duyên ấy cũng không có nhơ, không có sạch. Vì sao? Vì chúng sinh nào còn trụ vào cái "ta" và cái "của ta" thì có nhơ có sạch; còn người thấy đúng sự thật thì không nhơ không sạch. Người thấy đúng sự thật đã không nhơ không sạch, thì cũng như vậy, không có nhơ và sạch."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video