Thiên 87 — Phẩm 87 – Như huyễn hóa

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (kinh về trí tuệ lớn đưa người sang bờ bên kia, tức trí tuệ thấy suốt mọi pháp đều không có thực thể, giúp vượt khỏi vòng sống chết), phẩm Như Hóa (như vật do thần thông biến hóa ra), thứ tám mươi bảy.

 Tu-bồ-đề (một trong mười đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không") thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Nếu các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều bình đẳng, không có gì để làm, thì làm sao Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, người có tâm nguyện và công hạnh rộng lớn, cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) thực hành Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ đã đạt đến mức hoàn hảo, đưa người sang bờ giải thoát), không lay động trong pháp bình đẳng mà vẫn làm việc của Bồ-tát, dùng bố thí (cho người của cải và giáo pháp), ái ngữ (nói lời dịu dàng, thân ái), lợi ích (làm việc có ích cho người) và đồng sự (cùng làm, cùng sống với người để dẫn dắt họ)? (Bốn việc này gọi chung là bốn pháp thu phục lòng người của Bồ-tát.)"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Đúng như lời ông nói. Các pháp ấy bình đẳng, không có gì để làm. Nếu chúng sinh (các loài có sự sống và có tâm thức) tự biết các pháp bình đẳng, thì Phật đã chẳng cần dùng thần lực, không lay động trong sự bình đẳng của các pháp mà kéo chúng sinh ra khỏi cái tưởng về "ta", dùng cái không để đưa họ vượt qua vòng sống chết trong năm đường (năm nẻo tái sinh: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời), cho đến vượt qua cái tưởng về người biết, người thấy. Phật đưa họ vượt qua tướng sắc (thân thể vật chất) cho đến tướng thức (sự phân biệt nhận biết); tướng mắt cho đến tướng ý; tướng đất cho đến tướng thức (sáu yếu tố cấu thành: đất, nước, lửa, gió, hư không, thức); lìa xa tướng của tính hữu vi (tính do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), giúp họ đạt tướng của tính vô vi (tính không do tạo tác, không sinh không diệt). Tướng của tính vô vi chính là không."

 Tu-bồ-đề nói: "Bạch Thế Tôn! Do cái không nào mà tất cả các pháp đều không?"

 Phật nói: "Bồ-tát lìa xa tướng của tất cả các pháp; do cái không ấy mà tất cả các pháp đều không. Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Nếu có một người được biến hóa ra lại biến hóa ra một người khác, thì vật biến hóa ấy có sự việc thật nào, có cái gì không trống rỗng không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Bạch Thế Tôn, không! Người được biến hóa ấy không có sự việc thật nào mà không trống rỗng. Cái không và người được biến hóa, hai thứ ấy không hợp lại, không tách ra, vì đều là không. Không nên phân biệt trong cái không rằng đây là không, đây là vật biến hóa. Vì sao? Vì hai thứ ấy ngang bằng nhau, trong cái không không thể nắm bắt được cái gọi là đây là không, đây là vật biến hóa." "Vì sao? Này Tu-bồ-đề (?)! Sắc chính là vật biến hóa, thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết hình ảnh), hành (ý chí tạo tác), thức chính là vật biến hóa, cho đến nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ hết thảy mọi loại, mọi mặt của tất cả các pháp, là trí tuệ của Phật) cũng chính là vật biến hóa."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Pháp thế gian là vật biến hóa, vậy pháp xuất thế gian (pháp vượt ra ngoài thế gian, dẫn đến giải thoát) cũng là vật biến hóa sao? Đó là tứ niệm xứ (bốn phép quán: quán thân là nhơ, quán cảm giác là khổ, quán tâm là vô thường, quán các pháp là không có "ta"), tứ chánh cần (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều lành chưa sinh, tăng điều lành đã sinh), tứ như ý túc (bốn nền tảng của thần thông, nhờ ý muốn, tinh tấn, tâm và quán xét mà vào định), ngũ căn (năm gốc lành: lòng tin, siêng năng, ghi nhớ tỉnh giác, thiền định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc lành ấy phát triển thành), thất giác phần (bảy yếu tố dẫn đến giác ngộ), bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát), tam giải thoát môn (ba cửa giải thoát: không, vô tướng, vô tác); mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ chỉ Phật mới có), tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), tứ vô ngại trí (bốn trí tuệ biện luận thông suốt không ngăn ngại), thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có); cùng với các quả của các pháp và các bậc hiền thánh, tức là Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, người đã vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (quả thánh thứ tư, đã dứt hết phiền não), Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy chỉ dạy), Bồ-tát Ma-ha-tát và chư Phật. Bạch Thế Tôn! Những pháp ấy cũng là vật biến hóa sao?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Tất cả các pháp đều là vật biến hóa. Trong các pháp ấy, có sự biến hóa của pháp Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát), có sự biến hóa của pháp Bích-chi Phật, có sự biến hóa của pháp Bồ-tát Ma-ha-tát, có sự biến hóa của pháp chư Phật. Có sự biến hóa của pháp phiền não (những trạng thái tâm gây rối loạn, khổ não như tham, giận, si mê), có sự biến hóa của pháp nhân duyên của nghiệp (nghiệp là hành động bằng thân, miệng, ý để lại kết quả về sau; nhân duyên là nguyên nhân và điều kiện). Vì nhân duyên ấy, này Tu-bồ-đề, tất cả các pháp đều là biến hóa."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Sự dứt trừ các phiền não, tức là quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán, đạo Bích-chi Phật; và sự dứt trừ tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não sau khi đã dứt) của các phiền não, tất cả đều là biến hóa sao?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Hễ pháp nào có tướng sinh ra và diệt mất thì đều là biến hóa."

 Tu-bồ-đề nói: "Bạch Thế Tôn! Pháp nào không phải là biến hóa?"

 Phật nói: "Pháp nào không sinh không diệt thì không phải là biến hóa."

 Tu-bồ-đề nói: "Cái gì là không sinh không diệt, không phải là biến hóa?"

 Phật nói: "Niết-bàn (trạng thái phiền não đã tắt hẳn, hoàn toàn giải thoát khỏi sống chết), có tướng không dối gạt; pháp ấy không phải là biến hóa."

 "Bạch Thế Tôn! Như chính Phật đã nói, các pháp bình đẳng, không phải do Thanh văn làm ra, không phải do Bích-chi Phật làm ra, không phải do các Bồ-tát Ma-ha-tát làm ra, không phải do chư Phật làm ra; dù có Phật ra đời hay không có Phật ra đời, tính của các pháp vẫn luôn là không. Tính không chính là Niết-bàn. Vậy vì sao lại nói riêng một pháp Niết-bàn là không giống như vật biến hóa?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Các pháp bình đẳng, không phải do Thanh văn làm ra, cho đến tính không chính là Niết-bàn. Nhưng nếu Bồ-tát mới phát tâm nghe nói tất cả các pháp rốt cuộc đều có tính không, cho đến Niết-bàn cũng như vật biến hóa, thì tâm sẽ kinh sợ. Vì những Bồ-tát mới phát tâm ấy, nên Ta phân biệt rằng cái có sinh có diệt thì như vật biến hóa, còn cái không sinh không diệt thì không như vật biến hóa."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Làm sao dạy Bồ-tát mới phát tâm để họ biết được tính không?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Các pháp vốn có mà nay không có chăng?"

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ hai mươi sáu.

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật, quyển thứ hai mươi bảy.

 Do Tam tạng (danh hiệu vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập, người nước Quy Tư (một nước ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc), dịch vào đời Hậu Tần (một triều đại ở miền Bắc Trung Quốc thời Đông Tấn).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video