Phẩm Thường Đề, thứ tám mươi tám (Thường Đề nghĩa là "Luôn khóc", tên một vị Bồ-tát)
Phật bảo Tu-bồ-đề (một trong mười đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không"): "Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) khi cầu Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo, thấy suốt bộ mặt thật của mọi sự vật, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ) thì nên làm như Bồ-tát Ma-ha-tát Tát-đà-ba-luân (tên tiếng Phạn của Bồ-tát Thường Đề). Vị Bồ-tát này hiện đang tu Bồ-tát đạo (con đường tu tập của Bồ-tát để đi tới thành Phật) ở chỗ Phật Đại Lôi Âm."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Bồ-tát Ma-ha-tát Tát-đà-ba-luân đã cầu Bát-nhã ba-la-mật như thế nào?"
Phật nói: "Khi Bồ-tát Ma-ha-tát Tát-đà-ba-luân xưa kia cầu Bát-nhã ba-la-mật, ngài không tiếc thân mạng, không cầu danh lợi. Một lần, trong khu rừng vắng vẻ, ngài nghe giữa hư không có tiếng nói: 'Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, lời gọi trân trọng dành cho người có lòng hướng thiện)! Từ đây hãy đi về hướng đông. Đừng nghĩ đến mệt mỏi, đừng nghĩ đến ngủ nghỉ, đừng nghĩ đến ăn uống, đừng nghĩ đến ngày đêm, đừng nghĩ đến lạnh nóng, đừng nghĩ đến bên trong, đừng nghĩ đến bên ngoài. Này thiện nam tử! Khi đi đừng nhìn sang trái phải. Khi đi đừng phá hoại tướng (hình tướng, những đặc điểm để nhận biết một sự vật) của thân, đừng phá hoại tướng của sắc (phần vật chất, thân thể), đừng phá hoại tướng của thọ (cảm giác vui, khổ…), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động, ý muốn của tâm), thức (sự phân biệt, nhận biết). Vì sao? Nếu phá hoại các tướng ấy thì đối với Phật pháp (giáo lý và con đường Phật dạy) sẽ bị chướng ngại. Nếu bị chướng ngại đối với Phật pháp thì sẽ qua lại sinh tử trong năm đường (năm cõi luân hồi: trời, người, địa ngục, quỷ đói, súc sinh), và cũng không thể đạt được Bát-nhã ba-la-mật.'
"Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đáp lại tiếng giữa hư không: 'Tôi xin làm theo lời dạy. Vì sao? Vì tôi muốn làm ánh sáng lớn cho tất cả chúng sinh, muốn gom đủ mọi pháp của chư Phật, muốn đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật).'
"Bồ-tát Tát-đà-ba-luân lại nghe tiếng giữa hư không nói: 'Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử! Đối với pháp không, vô tướng, vô tác (ba cửa giải thoát: "không" là mọi sự vật đều không có tự thể cố định; "vô tướng" là không bám vào hình tướng; "vô tác" là không mong cầu, không tạo tác vì mong cầu), ông nên sinh lòng tin; hãy dùng tâm lìa tướng mà cầu Bát-nhã ba-la-mật, lìa tướng ngã (ý nghĩ rằng có một cái "tôi" thật), cho đến lìa tướng "người biết", tướng "người thấy". Hãy xa lánh ác tri thức (bạn xấu, kẻ dẫn dắt sai đường), hãy gần gũi và cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự để tỏ lòng tôn kính) thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt mình trên đường tu). Thế nào là thiện tri thức? Đó là người giảng được pháp không, vô tướng, vô tác, pháp không sinh không diệt, và nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ trọn vẹn mọi sự vật cả về điểm chung lẫn từng chi tiết riêng), khiến lòng người nghe vui mừng, tin tưởng, ưa thích — đó là thiện tri thức. Này thiện nam tử! Nếu ông thực hành như vậy, không lâu sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật — hoặc nghe từ kinh sách, hoặc nghe từ lời Bồ-tát giảng. Này thiện nam tử! Đối với nơi mình được nghe Bát-nhã ba-la-mật, ông nên khởi tâm xem như Phật. Này thiện nam tử! Ông phải biết ơn, nên nghĩ thế này: "Người mà ta được nghe Bát-nhã ba-la-mật từ đó chính là thiện tri thức của ta. Nhờ nghe pháp này mà ta mau đạt địa vị bất thoái chuyển (không còn lùi bước, chắc chắn tiến tới) đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, được gần gũi chư Phật, thường sinh vào cõi nước có Phật, xa lìa các tai nạn, được sinh ở nơi không có nạn, đầy đủ điều kiện tu tập." Này thiện nam tử! Hãy suy nghĩ cân nhắc công đức (phúc lành và năng lực tốt đẹp do làm việc thiện, tu tập mà có) ấy, đối với nơi mình được nghe pháp mà khởi tâm xem như Phật.
"'Này thiện nam tử! Đừng vì lòng ham lợi lộc thế gian mà theo pháp sư (người giảng thuyết giáo pháp), chỉ nên vì yêu pháp, kính pháp mà theo vị Bồ-tát thuyết pháp. Lúc ấy phải nhận biết ma sự (những việc do ma — loài chuyên phá hoại, ngăn trở người tu thoát khỏi luân hồi — gây ra). Nếu ác ma bày ra năm dục (năm thứ ham muốn lạc thú về sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm xúc chạm) cho vị Bồ-tát thuyết pháp, giả danh là vì pháp mà khiến vị ấy nhận; nếu vị Bồ-tát thuyết pháp đã vào được cửa pháp chân thật thì nhờ sức công đức, dù nhận mà không bị nhiễm. Lại nữa, vị ấy nhận năm dục vì ba lẽ: vì sức phương tiện (cách khéo léo tùy hoàn cảnh để giáo hóa người), vì muốn giúp chúng sinh gieo trồng thiện căn (gốc rễ điều lành, nhân tốt sinh ra quả tốt), vì muốn cùng làm việc như chúng sinh (để gần gũi mà dẫn dắt họ). Trong việc ấy ông chớ khởi tâm nhơ, nên khởi ý nghĩ trong sạch. Hãy tự nghĩ: "Ta chưa đạt được âu-hòa-câu-xá-la (tiếng Phạn, nghĩa là phương tiện khéo léo — trí khéo léo trong việc giáo hóa); bậc đại sư dùng pháp phương tiện, vì muốn độ chúng sinh, giúp họ có được phúc đức, nên nhận các thứ dục lạc ấy. Trí tuệ của Bồ-tát không vướng mắc, không ngăn ngại, không bị dục làm nhiễm." Này thiện nam tử! Ngay lúc ấy hãy quán (dùng trí tuệ mà quan sát) thật tướng của các pháp (bộ mặt thật của mọi sự vật, hiện tượng). Thế nào là thật tướng các pháp? Đó là: tất cả pháp không dơ, không sạch. Vì sao? Vì tất cả pháp tự tính vốn không, không có chúng sinh, không có người, không có ngã; tất cả pháp như trò ảo thuật, như giấc mộng, như tiếng vang, như cái bóng, như ảo ảnh sóng nắng, như vật do phép biến hóa tạo ra. Này thiện nam tử! Quán thật tướng các pháp như vậy rồi, hãy theo pháp sư, không lâu ông sẽ thành tựu Bát-nhã ba-la-mật. Lại nữa, này thiện nam tử! Ông còn phải nhận biết ma sự. Nếu vị Bồ-tát thuyết pháp thấy người muốn nhận Bát-nhã ba-la-mật mà không để tâm đến, ông không nên khởi lòng oán hận. Ông chỉ nên vì pháp mà sinh lòng cung kính, đừng khởi ý chán nản lười biếng, phải luôn theo hầu pháp sư.'
"Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân nhận lời dạy giữa hư không rồi, từ đó đi về hướng đông. Chẳng bao lâu, ngài lại nghĩ: 'Sao ta không hỏi tiếng giữa hư không: "Tôi phải đi đến đâu? Đi xa hay gần? Sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật từ ai?"' Ngay lúc ấy ngài dừng lại, khóc lóc buồn rầu, nghĩ thế này: 'Ta ở lại chỗ này, dù qua một ngày một đêm, hoặc hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy ngày bảy đêm, ở đây không nghĩ đến mệt mỏi, cho đến không nghĩ đến đói khát, lạnh nóng; nếu chưa nghe được duyên cớ để nghe nhận Bát-nhã ba-la-mật thì nhất định không đứng dậy.'
"Này Tu-bồ-đề! Ví như người có một đứa con duy nhất bỗng chết, buồn rầu đau đớn, chỉ ôm nỗi sầu khổ (?) mà không nghĩ gì khác. Cũng vậy, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát Tát-đà-ba-luân lúc ấy không có tâm nào khác, chỉ nghĩ: 'Bao giờ ta mới được nghe Bát-nhã ba-la-mật? Sao ta không hỏi tiếng giữa hư không: "Tôi nên đi đến đâu? Đi xa hay gần? Sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật từ ai?"'
"Này Tu-bồ-đề! Khi Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đang buồn rầu suy nghĩ như vậy, giữa hư không có Phật nói với ngài: 'Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử! Chư Phật quá khứ khi tu Bồ-tát đạo, cầu Bát-nhã ba-la-mật, cũng như ông hôm nay. Này thiện nam tử! Nhờ ông siêng năng tinh tấn (nỗ lực tu tập không ngừng nghỉ) và yêu thích pháp như vậy, từ đây ông hãy đi về hướng đông, cách đây năm trăm do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số) có một thành tên là Chúng Hương (nghĩa là "Nhiều mùi thơm"). Thành ấy có bảy lớp, được trang hoàng bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, mã não, san hô…), đài, lầu và lan can đều được trang trí bằng bảy báu. Hào thành bằng bảy báu, hàng cây bằng bảy báu bao quanh bảy lớp. Thành ấy dọc ngang mười hai do-tuần, giàu có, vui vẻ, yên ổn, dân chúng đông đúc; năm trăm khu chợ, phố phường ngay ngắn đối nhau, đẹp đẽ như tranh vẽ; cầu và bến đò rộng rãi, sạch sẽ như mặt đất bằng.
"'Trên bảy lớp tường thành đều có lầu canh bằng bảy báu, cây báu xếp thành hàng, lấy vàng ròng, bạc trắng, xà cừ, mã não, san hô, lưu ly (một loại đá quý màu xanh biếc), pha lê (đá quý trong suốt), ngọc trai màu đỏ làm cành lá; dây báu nối liền, lưới chuông bằng vàng phủ trên thành, gió thổi chuông kêu, tiếng hòa nhã. Ví như người khéo tấu năm thứ nhạc, rất đáng vui thích; tiếng lưới vàng chuông báu cũng như vậy, làm vui lòng chúng sinh. Bốn phía thành có ao nước chảy trong sạch, lạnh ấm vừa phải, trong ao có những con thuyền trang hoàng bằng bảy báu. Do nghiệp (những việc mình đã làm, tạo thành nhân dẫn đến quả về sau) từ đời trước của các chúng sinh ấy mà họ được ngồi thuyền báu này vui chơi. Trong các ao có đủ loại hoa sen xanh, vàng, đỏ, trắng, nhiều thứ hoa đẹp phủ khắp mặt nước. Tất cả các loài hoa có trong tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thống vũ trụ rộng lớn gồm một tỉ thế giới nhỏ) đều có ở đó.
"'Bốn phía thành có năm trăm khu vườn cảnh, trang hoàng bằng bảy báu, rất đáng yêu thích. Mỗi vườn có năm trăm ao nước, mỗi ao dọc ngang mười dặm, đều làm bằng bảy báu, trang hoàng nhiều màu. Trong các ao cũng có sen xanh, vàng, đỏ, trắng phủ kín mặt nước; những hoa sen ấy lớn như bánh xe, sen xanh tỏa ánh xanh, sen vàng tỏa ánh vàng, sen đỏ tỏa ánh đỏ, sen trắng tỏa ánh trắng. Trong các ao có le le, ngỗng trời, uyên ương cùng nhiều loài chim khác, tiếng hót hòa nhau. Những vườn cảnh ấy không thuộc về riêng ai; đó là quả báo do nghiệp đời trước của các chúng sinh ấy — vì trong đêm dài (suốt thời gian lâu dài trôi lăn trong sinh tử) họ tin ưa pháp sâu xa, thực hành Bát-nhã ba-la-mật, nên được hưởng quả báo này.
"'Này thiện nam tử! Trong thành Chúng Hương có một đài lớn rất cao, cung điện của Bồ-tát Ma-ha-tát Đàm-vô-kiệt (tên vị Bồ-tát, tiếng Phạn là Dharmodgata, nghĩa là "Pháp vươn cao") ở trên đó. Cung ấy dọc ngang một do-tuần, đều làm bằng bảy báu, trang hoàng nhiều màu, rất đáng vui thích. Tường vây bảy lớp cũng đều bằng bảy báu, lan can bảy báu, lầu gác bảy báu. Hào báu bảy lớp, đều là những hào sâu bằng bảy báu bao quanh, xây bằng bảy báu. Bảy hàng cây, cành lá bằng bảy báu, vây quanh bảy lớp. Trong cung có bốn khu vườn vui chơi: một tên Thường Hỷ (Luôn vui), hai tên Ly Ưu (Hết lo), ba tên Hoa Sức (Trang sức bằng hoa), bốn tên Hương Sức (Trang sức bằng hương). Mỗi vườn có tám ao: một tên Hiền (Hiền lành), hai tên Hiền Thượng (Hiền lành bậc trên), ba tên Hoan Hỷ (Vui mừng), bốn tên Hỷ Thượng (Vui mừng bậc trên), năm tên An Ổn (Yên ổn), sáu tên Đa An Ổn (Rất yên ổn), bảy tên Viễn Ly (Xa lìa), tám tên A-duy-việt-trí (tiếng Phạn, nghĩa là "không thoái lui", tức bất thoái chuyển). Bốn bờ mỗi ao, mỗi mặt là một thứ báu: vàng, bạc, lưu ly, pha lê. Đáy ao làm bằng ngọc mân côi (một loại ngọc đỏ), trên đáy rải cát vàng. Bên mỗi ao có tám bậc thang, trang hoàng bằng đủ thứ báu đẹp; giữa các bậc thang có hàng cây chuối bằng vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, sắc vàng ánh tía, tương truyền lấy từ dòng sông chảy qua rừng cây Diêm-phù). Trong các ao có đủ loại sen xanh, vàng, đỏ, trắng phủ kín mặt nước. Quanh bờ ao mọc những cây hoa đẹp, gió thổi hoa rơi xuống nước ao. Nước ao có đủ tám thứ công đức (tám đức tính tốt của nước: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm dịu, uống không hại cổ, uống không hại bụng), thơm như chiên-đàn (gỗ đàn hương), đủ cả sắc và vị, nhẹ và mềm mại. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt cùng sáu vạn tám nghìn thể nữ (cung nữ), đầy đủ năm dục, cùng nhau vui chơi; lại cùng trai gái trong thành vào các vườn như vườn Thường Hỷ, các ao như ao Hiền, đầy đủ năm dục, cùng nhau vui chơi.
"'Này thiện nam tử! Bồ-tát Đàm-vô-kiệt vui chơi với các thể nữ xong, mỗi ngày ba lần giảng Bát-nhã ba-la-mật. Trai gái lớn nhỏ trong thành Chúng Hương, ở chỗ đông người nhất trong thành, dựng một pháp tòa lớn (tòa ngồi cao dành cho người giảng pháp). Tòa có bốn chân, chân thì bằng vàng, chân thì bằng bạc, chân thì bằng lưu ly, chân thì bằng pha lê; trải thảm (?) và nệm nhiều màu, rủ các dải màn, lấy vải bông trắng mịn (?) phủ lên trên, rải đủ thứ hoa thơm đẹp. Tòa cao năm dặm, giăng màn ngọc trai trắng. Bốn phía mặt đất quanh tòa rải hoa năm màu, đốt các thứ hương quý, lấy dầu thơm xoa đất — tất cả là để cúng dường, cung kính Bát-nhã ba-la-mật. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt ngồi trên tòa này giảng Bát-nhã ba-la-mật; dân chúng ở đó cung kính cúng dường Đàm-vô-kiệt như vậy là để được nghe Bát-nhã ba-la-mật. Trong đại hội ấy, trăm nghìn vạn chúng chư thiên (các vị trời) và người đời tụ hội một chỗ; trong đó có người nghe, có người lĩnh nhận, có người ghi nhớ giữ gìn, có người tụng đọc, có người chép kinh, có người quán xét đúng đắn, có người làm đúng như lời dạy. Lúc ấy các chúng sinh nhờ nhân duyên này mà đều không đọa vào đường ác, không thoái lui đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này thiện nam tử! Ông hãy đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật. Này thiện nam tử! Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đời đời là thiện tri thức của ông, có thể dạy ông về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, làm cho ông vui mừng. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt khi xưa cầu Bát-nhã ba-la-mật cũng như ông hôm nay. Ông hãy đi đi, đừng tính ngày đêm, đừng khởi tâm ngăn ngại, không lâu ông sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật.'
"Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Tát-đà-ba-luân vui mừng hớn hở, nghĩ thế này: 'Bao giờ ta mới được gặp vị thiện nam tử ấy, được nghe Bát-nhã ba-la-mật?'
"Này Tu-bồ-đề! Ví như có người bị trúng tên độc, không còn nghĩ gì khác, chỉ nghĩ: 'Bao giờ mới gặp được thầy thuốc giỏi rút mũi tên độc ra, trừ nỗi khổ này cho ta.' Cũng vậy, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát Ma-ha-tát Tát-đà-ba-luân không còn nghĩ gì khác, chỉ nguyện thế này: 'Bao giờ ta mới được gặp Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, để ta được nghe Bát-nhã ba-la-mật? Nghe được Bát-nhã ba-la-mật rồi, ta sẽ dứt hết mọi tâm bám víu vào sự tồn tại (tâm chấp vào các cõi sống trong luân hồi).'
"Lúc ấy Bồ-tát Tát-đà-ba-luân ở ngay tại chỗ đó, nghĩ đến Bồ-tát Đàm-vô-kiệt là người đã đạt trí thấy biết không ngăn ngại đối với tất cả pháp, liền có vô lượng cửa tam-muội (trạng thái tâm định sâu, tập trung trọn vẹn, vắng lặng) hiện ra trước mắt. Đó là: tam-muội Quán xét tính các pháp, tam-muội Tính các pháp không thể nắm bắt, tam-muội Phá vô minh (sự mê tối không thấy chân lý) đối với các pháp, tam-muội Các pháp không khác nhau, tam-muội Các pháp không hư hoại, tự tại, tam-muội Soi sáng các pháp, tam-muội Các pháp lìa tối tăm, tam-muội Các pháp nối tiếp không khác, tam-muội Các pháp không thể nắm bắt, tam-muội Rải hoa, tam-muội Các pháp vô ngã (không có cái tôi thật), tam-muội Uy thế như huyễn, tam-muội Được như bóng trong gương, tam-muội Thông hiểu ngôn ngữ của tất cả chúng sinh, tam-muội Làm cho tất cả chúng sinh vui mừng, tam-muội Thấu phân biệt các âm thanh, tam-muội Được trang nghiêm bằng đủ loại lời nói, chữ và câu, tam-muội Không sợ hãi, tam-muội Bản tính thường lặng lẽ, tam-muội Được giải thoát không ngăn ngại, tam-muội Lìa bụi nhơ, tam-muội Trang nghiêm bằng tên gọi, lời và câu, tam-muội Thấy các pháp, tam-muội Đỉnh cao không ngăn ngại của các pháp, tam-muội Như hư không, tam-muội Như kim cương, tam-muội Không sợ vướng vào sắc (?), tam-muội Được thắng, tam-muội Chuyển mắt, tam-muội Thấu tận tính các pháp, tam-muội Ban cho an ổn, tam-muội Tiếng sư tử rống, tam-muội Vượt hơn tất cả chúng sinh, tam-muội Trang nghiêm bằng hoa, tam-muội Dứt nghi, tam-muội Theo mọi sự bền chắc, tam-muội Vượt khỏi các pháp, được sức thần thông và không sợ hãi, tam-muội Thông suốt các pháp, tam-muội Dấu ấn kho báu các pháp, tam-muội Thấy các pháp không phân biệt, tam-muội Lìa các kiến chấp (những quan điểm sai lầm bám chặt), tam-muội Lìa mọi tối tăm, tam-muội Lìa mọi tướng, tam-muội Thoát mọi vướng mắc, tam-muội Trừ mọi lười biếng, tam-muội Được ánh sáng của pháp sâu xa, tam-muội Không thể bị cướp mất, tam-muội Phá ma, tam-muội Không vướng ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới luân hồi), tam-muội Phát ánh sáng, tam-muội Thấy chư Phật. Bồ-tát Tát-đà-ba-luân an trụ trong các tam-muội ấy, liền thấy vô lượng a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không đếm xuể) chư Phật ở mười phương đang giảng Bát-nhã ba-la-mật cho các Bồ-tát Ma-ha-tát.
"Lúc ấy chư Phật mười phương an ủi Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử! Chúng ta khi xưa tu Bồ-tát đạo, cầu Bát-nhã ba-la-mật, cũng đạt được các tam-muội này như ông nay đạt được. Chúng ta đạt các tam-muội này rồi thì khéo đi vào Bát-nhã ba-la-mật, thành tựu sức phương tiện, an trụ ở địa vị A-duy-việt-trí (bất thoái chuyển, không còn lùi bước). Chúng ta quán xét tính của các tam-muội ấy, không thấy có pháp nào ra khỏi tam-muội hay vào tam-muội, cũng không thấy có người tu Phật đạo, cũng không thấy có người đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này thiện nam tử! Đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật, tức là không nghĩ rằng có các pháp ấy. Này thiện nam tử! Chúng ta an trụ trong pháp không có chỗ để nghĩ tưởng ấy mà được thân sắc vàng, hào quang một trượng (vầng sáng tỏa quanh thân rộng một trượng, khoảng ba mét), ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm thân thể đặc biệt của bậc vĩ nhân như Phật), tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp nhỏ đi kèm theo các tướng tốt), trí tuệ không thể nghĩ bàn, giới (những điều răn giữ cho thân tâm trong sạch) vô thượng, tam-muội vô thượng, trí tuệ vô thượng của Phật, mọi công đức đều đầy đủ. Vì mọi công đức đều đầy đủ nên chính Phật cũng không thể nắm lấy tướng mà nói cho hết, huống chi Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chủ yếu cầu giải thoát cho riêng mình), Bích-chi Phật (người tự giác ngộ không cần thầy nhưng không đi giáo hóa người khác) và những người khác? Vì vậy, này thiện nam tử! Đối với Phật pháp này càng nên cung kính, yêu mến, sinh tâm trong sạch gấp bội; đối với thiện tri thức nên khởi ý tưởng như đối với Phật. Vì sao? Vì được thiện tri thức che chở, Bồ-tát mới mau đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.'
"Lúc ấy Bồ-tát Tát-đà-ba-luân bạch chư Phật mười phương: 'Ai là thiện tri thức của con, người con cần gần gũi cúng dường?'
"Chư Phật mười phương bảo Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Này thiện nam tử! Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đời đời giáo hóa, giúp ông thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt che chở ông, dạy ông Bát-nhã ba-la-mật và sức phương tiện; đó là thiện tri thức của ông. Dù ông cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài theo cách tính của Ấn Độ xưa), hai, ba cho đến hơn trăm kiếp, đội trên đầu mà cung kính, đem tất cả đồ vui sướng, tất cả sắc đẹp, tiếng hay, hương thơm, vị ngon, cảm xúc êm dịu có trong tam thiên đại thiên thế giới ra cúng dường hết, cũng chưa đền được ơn ấy trong chốc lát. Vì sao? Vì nhờ có Bồ-tát Ma-ha-tát Đàm-vô-kiệt mà ông được các tam-muội như thế, được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật.' Chư Phật giáo hóa, an ủi Bồ-tát Tát-đà-ba-luân như vậy, khiến ngài vui mừng rồi, bỗng nhiên biến mất.
"Lúc ấy Bồ-tát Tát-đà-ba-luân ra khỏi tam-muội, không còn thấy Phật nữa, nghĩ: 'Các đức Phật ấy từ đâu đến, đi về đâu?' Vì không thấy chư Phật nên ngài lại buồn bã không vui: ai sẽ dứt mối nghi cho ta? Ngài lại nghĩ: 'Bồ-tát Đàm-vô-kiệt từ lâu xa đến nay thường thực hành Bát-nhã ba-la-mật, đã được sức phương tiện và được các đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn giáo pháp không quên mất), được tự tại trong pháp của Bồ-tát, đã cúng dường nhiều đức Phật quá khứ, đời đời là thầy ta, thường làm lợi ích cho ta. Ta sẽ hỏi Bồ-tát Đàm-vô-kiệt: chư Phật từ đâu đến, đi về đâu?'
"Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đối với Bồ-tát Đàm-vô-kiệt sinh lòng cung kính, yêu mến, tôn trọng, nghĩ thế này: 'Ta lấy gì để cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt? Nay ta nghèo khó, không có hoa, hương, chuỗi ngọc, hương đốt, dầu thơm, y phục, phướn lọng, vàng bạc, ngọc trai, lưu ly, pha lê, san hô, hổ phách; không có những vật như thế để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và vị pháp sư thuyết pháp là Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Theo lẽ, ta không nên đến tay không chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt; nếu đến tay không thì lòng vui mừng sẽ không sinh khởi. Ta sẽ bán thân lấy tiền, vì Bát-nhã ba-la-mật mà cúng dường pháp sư Đàm-vô-kiệt. Vì sao? Vì trong vòng sinh tử không có khởi đầu, đời đời ta đã mất thân vô số lần — hoặc chết, hoặc bị bán, hoặc vì dục vọng mà đời đời ở trong địa ngục chịu vô lượng khổ não — nhưng chưa từng vì pháp trong sạch, vì cúng dường người thuyết pháp mà bỏ thân.'
"Lúc ấy Bồ-tát Tát-đà-ba-luân giữa đường vào một thành lớn, đến chợ lớn tiếng rao: 'Ai cần người không? Ai cần người không? Ai muốn mua người không?'
"Bấy giờ ác ma nghĩ thế này: 'Tát-đà-ba-luân này vì yêu pháp mà muốn tự bán thân, vì Bát-nhã ba-la-mật mà cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt; hắn sẽ được hỏi đúng về Bát-nhã ba-la-mật và sức phương tiện: "Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật thế nào để mau đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?" Hắn sẽ được học rộng nghe nhiều, đầy đủ như nước biển cả. Khi ấy hắn không thể bị phá hoại nữa, sẽ đầy đủ mọi công đức, làm lợi ích cho các Bồ-tát Ma-ha-tát, vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà vượt ra khỏi cảnh giới của ta (thế giới luân hồi do ma chi phối), lại còn dạy người khác ra khỏi cảnh giới của ta, đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nay ta phải phá việc ấy.'
"Bấy giờ ác ma che lấp các Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế cao nhất trong xã hội Ấn Độ xưa) và cư sĩ (người tại gia giàu có, có địa vị), khiến họ không nghe thấy tiếng rao tự bán thân của ngài; chỉ trừ một người con gái nhà trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) là ma không che lấp được. Lúc ấy Tát-đà-ba-luân bán thân không ai mua, buồn rầu khóc lóc, đứng một bên, vừa khóc vừa nói: 'Ta mang tội lớn, bán thân không ai mua. Ta tự bán thân là để vì Bát-nhã ba-la-mật mà cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.'
"Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi, vị trời hộ trì Phật pháp) nghĩ thế này: 'Bồ-tát Tát-đà-ba-luân này yêu pháp, tự bán thân mình, vì Bát-nhã ba-la-mật mà muốn cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Ta hãy thử xem người thiện nam tử này có thật do tâm sâu xa yêu pháp mà bỏ thân này không.' Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhân hóa thành một người Bà-la-môn, đi ngang qua bên Bồ-tát Tát-đà-ba-luân, hỏi: 'Này thiện nam tử! Sao anh buồn rầu khóc lóc, mặt mày tiều tụy, đứng một bên như vậy?'
"Ngài đáp: 'Thưa Bà-la-môn! Tôi yêu kính pháp, tự bán thân, vì Bát-nhã ba-la-mật mà muốn cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Nay tôi bán thân mà không có người mua. Tự nghĩ mình phúc mỏng, không có của cải châu báu, muốn tự bán thân để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, vậy mà không ai mua.'
"Bấy giờ người Bà-la-môn nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Này thiện nam tử! Ta không cần người. Nay ta muốn tế trời, cần tim người, máu người, tủy người. Anh có thể bán cho ta không?'
"Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân nghĩ thế này: 'Ta được lợi lớn, được lợi bậc nhất. Nay ta sắp được đầy đủ Bát-nhã ba-la-mật và sức phương tiện, vì đã gặp người mua tim, tủy, máu.' Lúc ấy lòng ngài rất vui mừng sung sướng, không chút lo buồn, với tâm hòa dịu nói với Bà-la-môn: 'Những gì ông cần, tôi đều cho ông cả.'
"Bà-la-môn hỏi: 'Này thiện nam tử! Anh muốn giá bao nhiêu?'
"Ngài đáp: 'Tùy ý ông trả cho tôi.' Ngay lúc ấy Tát-đà-ba-luân tay phải cầm dao bén đâm vào cánh tay trái cho máu chảy ra, cắt thịt đùi phải, lại muốn đập xương lấy tủy.
"Lúc ấy có một người con gái nhà trưởng giả ở trên lầu, từ xa trông thấy Bồ-tát Tát-đà-ba-luân tự cắt thân thể, không tiếc mạng sống, liền nghĩ: 'Người thiện nam tử này vì cớ gì mà hành hạ thân mình như vậy? Ta phải đến hỏi.' Cô liền xuống lầu, đến chỗ Tát-đà-ba-luân hỏi: 'Này thiện nam tử! Vì cớ gì mà anh hành hạ thân mình? Anh lấy tim, máu, tủy này để làm gì?'
"Tát-đà-ba-luân đáp: 'Để bán cho người Bà-la-môn, vì Bát-nhã ba-la-mật mà cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.'
"Cô con gái trưởng giả hỏi: 'Này thiện nam tử! Anh bán thân như vậy, muốn tự lấy tim, tủy, máu ra để cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, thì được công đức lợi ích gì?'
"Tát-đà-ba-luân đáp: 'Thưa thiện nữ nhân (người phụ nữ hiền lành, lời gọi trân trọng)! Vị ấy khéo học Bát-nhã ba-la-mật và sức phương tiện; vị ấy sẽ nói cho tôi những việc Bồ-tát nên làm, con đường Bồ-tát nên đi. Tôi học pháp ấy, học đạo ấy, đến khi đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, sẽ làm chỗ nương tựa cho chúng sinh; sẽ được thân sắc vàng, ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp phụ, hào quang một trượng, ánh sáng vô lượng; được đại từ (lòng thương lớn, muốn đem vui đến cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui), đại xả (tâm buông bỏ lớn, bình đẳng với mọi người, không thiên vị); được tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi: sự tự tin tuyệt đối của Phật khi giảng pháp giữa đại chúng), thập lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), tứ vô ngại trí (bốn trí thông suốt không trở ngại về giáo pháp, ý nghĩa, ngôn ngữ và tài biện luận), thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật có, không chung với ai khác), lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết các đời trước, dứt sạch phiền não); được giới, thiền định (trạng thái tâm tập trung, lắng yên) và trí tuệ trong sạch không thể nghĩ bàn; đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đối với các pháp được trí thấy biết tất cả không ngăn ngại, đem pháp báu vô thượng chia khắp cho tất cả chúng sinh. Những công đức lợi ích như thế, tôi sẽ nhờ vị ấy mà đạt được.'
"Lúc ấy cô con gái trưởng giả nghe Phật pháp cao diệu ấy, rất vui mừng, lòng rúng động, lông tóc dựng đứng, nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Này thiện nam tử! Thật hiếm có! Điều anh nói thật vi diệu, khó gặp. Chỉ vì một pháp công đức trong đó thôi cũng đáng bỏ thân nhiều như cát sông Hằng (nhiều vô số, như số hạt cát ở sông Hằng bên Ấn Độ). Vì sao? Vì điều anh nói thật lớn lao vi diệu. Này thiện nam tử! Những gì anh cần bây giờ, tôi sẽ cho đủ cả: vàng bạc, ngọc trai, lưu ly, pha lê, hổ phách, san hô và các thứ châu báu, cùng hoa, hương, chuỗi ngọc, hương xoa, hương đốt, phướn lọng, y phục, âm nhạc và các đồ cúng dường, để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Này thiện nam tử! Đừng tự hành hạ thân mình nữa. Tôi cũng muốn đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, cùng anh vun trồng các thiện căn, để được pháp vi diệu như anh đã nói.'
"Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân liền hiện lại thân thật của mình, khen Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử! Anh vững vàng chịu đựng việc này, tâm không lay động. Các đức Phật quá khứ khi tu Bồ-tát đạo cũng cầu Bát-nhã ba-la-mật và sức phương tiện như vậy mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này thiện nam tử! Thật ra ta không cần tim, máu, tủy người, chỉ đến để thử anh thôi. Anh mong muốn điều gì, ta sẽ cho anh.'
"Tát-đà-ba-luân nói: 'Xin cho tôi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.'
"Thích-đề-hoàn-nhân nói: 'Việc này không phải sức ta làm được, đó là cảnh giới của chư Phật. Ta nhất định phải đền đáp anh, anh hãy xin điều mong muốn khác.'
"Tát-đà-ba-luân nói: 'Nếu ông không đủ sức làm việc ấy mà nhất định muốn đền đáp tôi, thì xin làm cho thân tôi lành lặn như cũ.' Lúc ấy thân Tát-đà-ba-luân liền lành lặn, không còn vết thương vết sẹo, y như trước không khác. Thích-đề-hoàn-nhân làm thỏa nguyện cho ngài rồi bỗng nhiên biến mất.
"Bấy giờ cô con gái trưởng giả nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Này thiện nam tử! Hãy đến nhà tôi; cần gì thì xin cha mẹ tôi, họ sẽ cho đủ cả. Tôi cũng sẽ từ biệt cha mẹ, cùng các người hầu đi theo anh đến cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, để cầu pháp.'
"Ngay lúc ấy Bồ-tát Tát-đà-ba-luân cùng cô con gái trưởng giả đến nhà cô, ngài đứng chờ ngoài cửa. Cô vào thưa cha mẹ: 'Xin cho con các thứ hoa thơm đẹp và các chuỗi ngọc, hương xoa, hương đốt, phướn lọng, y phục, vàng bạc, lưu ly, pha lê, ngọc trai, hổ phách, san hô, cùng các nhạc cụ và đồ cúng dường; cũng xin cho phép con và năm trăm thị nữ trước đây được giao hầu hạ con, cùng Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt sẽ thuyết pháp cho chúng con, con sẽ làm đúng như lời dạy, sẽ được các pháp của chư Phật.'
"Cha mẹ cô hỏi: 'Bồ-tát Tát-đà-ba-luân là người thế nào?'
"Cô thưa: 'Người ấy hiện đang ở ngoài cửa. Người thiện nam tử này với tâm sâu xa cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, muốn cứu tất cả chúng sinh thoát khỏi nỗi khổ sinh tử vô lượng. Người thiện nam tử này vì pháp mà tự bán thân mình để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật. Bát-nhã ba-la-mật là con đường mà Bồ-tát học. Vì cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, anh ấy đứng giữa chợ lớn tiếng rao: "Ai cần người không? Ai cần người không? Ai muốn mua người không?" Bán thân không ai mua, anh đứng một bên buồn rầu khóc lóc. Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhân hóa làm người Bà-la-môn đến, muốn thử anh, hỏi: "Này thiện nam tử! Sao anh buồn rầu khóc lóc, đứng một bên như vậy?" Anh đáp: "Thưa Bà-la-môn! Tôi muốn bán thân để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và Bồ-tát Ma-ha-tát Đàm-vô-kiệt, nhưng tôi phúc mỏng, bán thân không ai mua." Người Bà-la-môn nói với người thiện nam tử này: "Ta không cần người. Ta muốn tế trời, cần dùng tim người, máu người, tủy người. Anh có bán được không?" Lúc ấy người thiện nam tử này không còn buồn rầu nữa, lòng vui vẻ hòa dịu, nói với Bà-la-môn: "Những gì ông cần, tôi đều cho cả." Bà-la-môn hỏi: "Anh muốn giá bao nhiêu?" Anh đáp: "Tùy ý ông trả cho tôi." Ngay lúc ấy người thiện nam tử này tay phải cầm dao bén đâm vào cánh tay trái cho máu chảy ra, cắt thịt đùi phải, lại muốn đập xương lấy tủy.
"'Con ở trên lầu từ xa trông thấy việc ấy, lúc đó con nghĩ: "Người này vì sao hành hạ thân mình như vậy? Ta phải đến hỏi." Con liền xuống lầu đến hỏi: "Này thiện nam tử! Vì cớ gì anh tự hành hạ thân mình?" Người thiện nam tử ấy đáp con: "Thưa chị! Tôi vì pháp, muốn cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và vị thuyết pháp là Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Tôi nghèo khó, không có gì cả, không có vàng bạc, lưu ly, xà cừ, mã não, san hô, hổ phách, pha lê, ngọc trai, hoa hương hay âm nhạc. Thưa chị! Tôi vì cúng dường pháp mà tự bán thân. Nay gặp được người mua, người ấy cần tim người, máu người, tủy người. Tôi sẽ dùng số tiền ấy để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và vị thuyết pháp là Bồ-tát Đàm-vô-kiệt." Con hỏi người thiện nam tử ấy: "Nay anh tự lấy thân, tim, máu, tủy ra, muốn cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt thì được công đức gì?" Người thiện nam tử ấy nói: "Bồ-tát Đàm-vô-kiệt sẽ giảng cho tôi Bát-nhã ba-la-mật và sức phương tiện. Đó là điều Bồ-tát nên học, điều Bồ-tát nên làm, con đường Bồ-tát nên đi. Tôi sẽ học con đường ấy, đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, làm chỗ nương tựa cho tất cả chúng sinh. Tôi sẽ được thân sắc vàng, ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp phụ, hào quang một trượng, ánh sáng vô lượng, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, tứ vô sở úy, tứ vô ngại trí, thập lực của Phật, thập bát bất cộng pháp, lục thần thông, giới, thiền định và trí tuệ trong sạch không thể nghĩ bàn; đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đối với các pháp được trí thấy biết tất cả không ngăn ngại, đem pháp báu vô thượng chia khắp cho tất cả chúng sinh. Những pháp lớn vi diệu như vậy, tôi sẽ nhờ vị ấy mà đạt được."
"'Con nghe những pháp vi diệu không thể nghĩ bàn, những công đức của chư Phật ấy, lại nghe lời nguyện lớn của anh, lòng con vui mừng, nghĩ thế này: "Pháp trong sạch, vi diệu, lớn lao nhất, hiếm có đến như vậy, thì chỉ vì một pháp trong đó cũng đáng bỏ thân nhiều như cát sông Hằng. Nay người thiện nam tử này vì pháp mà chịu được những việc khổ, việc khó, tức là không tiếc thân mạng. Ta có nhiều của báu, sao lại không phát nguyện cầu pháp như thế, cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và Bồ-tát Đàm-vô-kiệt?" Suy nghĩ như vậy rồi, con nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: "Này thiện nam tử! Đừng hành hạ thân mình nữa. Tôi sẽ thưa cha mẹ tôi cho anh thật nhiều vàng bạc, lưu ly, xà cừ, mã não, san hô, hổ phách, pha lê, ngọc trai, hoa hương, chuỗi ngọc, hương xoa, hương bột, y phục, phướn lọng và các thứ âm nhạc, để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và vị thuyết pháp là Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Tôi cũng sẽ xin cha mẹ cho tôi cùng các thị nữ đi với anh, cúng dường vị thuyết pháp là Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, cùng anh vun trồng các thiện căn, để được những pháp vi diệu trong sạch như anh đã nói." Thưa cha mẹ! Nay xin cho phép con cùng năm trăm thị nữ đã được giao cho con trước đây, cũng xin cho phép con mang các thứ hoa thơm đẹp, chuỗi ngọc, hương xoa, hương bột, y phục, phướn lọng, âm nhạc, vàng bạc, lưu ly làm đồ cúng dường, cùng đi với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân, cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và vị thuyết pháp là Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, để được những pháp trong sạch vi diệu như thế của chư Phật.'
"Bấy giờ cha mẹ đáp lời con gái: 'Người mà con khen ngợi thật hiếm có, khó ai sánh kịp. Con đã kể về việc người thiện nam tử ấy tinh tấn vì pháp, hết lòng yêu thích pháp, và về các pháp của chư Phật không thể nghĩ bàn, bậc nhất trong tất cả thế gian, là nhân duyên đem lại an vui cho mọi chúng sinh. Người thiện nam tử này vì pháp ấy mà lấy lời thề lớn làm trang sức cho mình. Chúng ta cho phép con đi gặp Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, gần gũi cúng dường. Con phát tâm lớn, vì chư Phật mà tinh tấn như thế, lẽ nào chúng ta lại không tùy hỷ (vui theo việc lành của người khác)?'
"Người con gái ấy vì muốn cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt nên được cha mẹ cho phép. Cô thưa cha mẹ: 'Chúng con cũng vui mừng theo tấm lòng ấy; con trọn đời không cắt đứt nhân duyên làm điều lành của người khác.' (?)
"Lúc ấy cô con gái trưởng giả cho trang hoàng năm trăm cỗ xe bằng bảy báu; bản thân cô và các thị nữ đeo đủ thứ đồ quý để trang sức, sửa soạn các đồ cúng dường; mang theo đủ loại hoa mọc trên cạn dưới nước, hoa báu bằng vàng bạc, áo báu nhiều màu, hương thơm, hương bột, dầu thơm, chuỗi ngọc và thức ăn uống đủ các vị; cùng Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và năm trăm thị nữ, mỗi người ngồi một xe, cung kính vây quanh ngài, dần dần đi về hướng đông. Họ thấy thành Chúng Hương trang hoàng bằng bảy báu, bảy lớp hào bảy báu vây quanh, hàng cây bảy báu cũng đều bảy lớp. Thành ấy dọc ngang mười hai do-tuần, giàu có, vui vẻ, yên ổn, rất đáng ưa thích, dân chúng đông đúc; năm trăm khu chợ, phố phường ngay ngắn đối nhau, đẹp đẽ như tranh vẽ; cầu và bến rộng rãi, sạch sẽ như mặt đất bằng. Từ xa trông thấy thành Chúng Hương rồi vào trong thành, họ thấy Bồ-tát Đàm-vô-kiệt ngồi trên pháp tòa nơi đài cao, vô lượng trăm nghìn vạn ức người cung kính vây quanh nghe ngài giảng pháp. Khi thấy Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, lòng Bồ-tát Tát-đà-ba-luân liền vui mừng, ví như vị tỳ-kheo (người xuất gia theo Phật, sống theo giới luật) nhập vào thiền thứ ba (tầng thứ ba trong bốn tầng thiền định, nổi bật với niềm an lạc sâu lắng), tâm thu nhiếp yên ổn. Thấy rồi, ngài nghĩ: 'Theo lễ, chúng ta không nên ngồi xe đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.' Nghĩ vậy rồi, ngài xuống xe đi bộ; cô con gái trưởng giả cùng năm trăm thị nữ cũng đều xuống xe. Bồ-tát Tát-đà-ba-luân cùng cô con gái trưởng giả và năm trăm thị nữ, với các đồ báu trang nghiêm, cung kính vây quanh, cùng đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.
"Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Đàm-vô-kiệt có một đài bằng bảy báu, trang hoàng bằng gỗ chiên-đàn Ngưu-đầu (loại đàn hương quý nhất, tương truyền mọc ở núi Ngưu Đầu) màu đỏ, lưới ngọc trai phủ trên đài, bốn góc đều treo ngọc ma-ni (loại ngọc quý tự phát sáng) làm đèn, lại có lư hương bằng bốn thứ báu thường đốt hương quý — tất cả là để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật. Trong đài có một giường lớn bằng bảy báu, trên đặt chồng một giường nhỏ bằng bốn thứ báu. Bát-nhã ba-la-mật được viết trên những lá vàng ròng, đặt trên giường nhỏ; đủ thứ phướn lọng trang hoàng rủ phủ bên trên.
"Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và các cô gái thấy đài đẹp ấy được trang hoàng bằng nhiều thứ báu, lại thấy Thích-đề-hoàn-nhân cùng vô lượng trăm nghìn vạn chư thiên lấy hoa mạn-đà-la (một loài hoa ở cõi trời) của cõi trời, bột chiên-đàn, bột các thứ báu rải lên đài, tấu nhạc trời giữa hư không để làm vui cho đài này. Lúc ấy Bồ-tát Tát-đà-ba-luân hỏi Thích-đề-hoàn-nhân: 'Thưa Kiều-thi-ca (tên khác của Đế Thích, vốn là họ của ngài khi còn làm người)! Vì nhân duyên gì mà ông cùng vô lượng trăm nghìn vạn chư thiên lấy hoa mạn-đà-la của cõi trời, bột chiên-đàn, bột các thứ báu rải lên đài, tấu nhạc trời giữa hư không để làm vui cho đài này?'
"Thích-đề-hoàn-nhân đáp: 'Này thiện nam tử! Anh không biết sao? Đây là Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (Bát-nhã ba-la-mật lớn lao), là mẹ của các Bồ-tát Ma-ha-tát, có thể sinh ra chư Phật, giữ gìn nâng đỡ các Bồ-tát. Bồ-tát học Bát-nhã ba-la-mật này thì thành tựu mọi công đức, được các pháp của Phật và nhất thiết chủng trí.'
"Lúc ấy Tát-đà-ba-luân vui mừng hớn hở, hỏi Thích-đề-hoàn-nhân: 'Thưa Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật ấy — mẹ của các Bồ-tát Ma-ha-tát, có thể sinh ra chư Phật, giữ gìn các Bồ-tát; Bồ-tát học Bát-nhã ba-la-mật này thì thành tựu mọi công đức, được các pháp của Phật và nhất thiết chủng trí — nay ở đâu?'
"Thích-đề-hoàn-nhân đáp: 'Này thiện nam tử! Trong đài này có một giường lớn bằng bảy báu, trên đặt chồng một giường nhỏ bằng bốn thứ báu. Bát-nhã ba-la-mật được viết trên những lá vàng ròng, đặt trên giường nhỏ; Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đã dùng ấn bảy báu niêm phong lại, chúng tôi không thể mở ra để chỉ cho anh xem.'
"Lúc ấy Tát-đà-ba-luân cùng cô con gái trưởng giả và năm trăm thị nữ lấy các đồ cúng dường như hoa, hương, chuỗi ngọc, phướn lọng chia làm hai phần: một phần cúng dường Bát-nhã ba-la-mật, một phần cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt trên pháp tòa. Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân cùng năm trăm cô gái đem hoa, hương, chuỗi ngọc, phướn lọng, âm nhạc và các châu báu cúng dường Bát-nhã ba-la-mật xong, rồi mới đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Đến nơi, thấy Bồ-tát Đàm-vô-kiệt ngồi trên pháp tòa, họ đem các thứ hoa, hương, chuỗi ngọc, hương bột, dầu thơm, hoa báu bằng vàng bạc, phướn lọng, áo báu rải lên Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, vì pháp mà cúng dường. Lúc ấy các hoa, hương, áo báu ở giữa hư không phía trên Bồ-tát Đàm-vô-kiệt hóa thành một đài hoa; bột chiên-đàn, bột báu, hoa báu vàng bạc hóa thành màn báu; những áo báu rải lên trên màn báu hóa thành lọng báu, bốn bên lọng báu rủ xuống các phướn báu. Tát-đà-ba-luân và các cô gái thấy phép biến hóa của Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, rất vui mừng, nghĩ thế này: 'Thật chưa từng có! Uy đức thần diệu của đại sư Đàm-vô-kiệt đến như thế. Khi còn đang tu Bồ-tát đạo mà sức thần thông đã được như vậy, huống chi khi đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?' Lúc ấy cô con gái trưởng giả và năm trăm cô gái với lòng tin trong sạch kính trọng Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, đều phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nguyện rằng: 'Như Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đã được các pháp sâu xa của Bồ-tát; như Bồ-tát Đàm-vô-kiệt cúng dường Bát-nhã ba-la-mật; như Bồ-tát Đàm-vô-kiệt giữa đại chúng diễn giảng, chỉ bày ý nghĩa của Bát-nhã ba-la-mật; như Bồ-tát Đàm-vô-kiệt được sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật, thành tựu thần thông, được tự tại trong mọi việc của Bồ-tát — chúng con cũng sẽ được như vậy.'
"Lúc ấy Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và năm trăm cô gái đem hương, hoa, vật báu cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và Bồ-tát Đàm-vô-kiệt xong, cúi đầu sát đất lễ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, chắp tay cung kính đứng một bên. Đứng một bên rồi, ngài bạch Bồ-tát Đàm-vô-kiệt: 'Khi trước con cầu Bát-nhã ba-la-mật, ở trong rừng vắng nghe tiếng giữa hư không nói: "Này thiện nam tử! Từ đây ông hãy đi về hướng đông, sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật." Con nhận lời ấy, đi về hướng đông; đi chưa được bao lâu thì nghĩ: "Sao ta không hỏi tiếng giữa hư không: 'Tôi phải đi đến đâu? Đi xa hay gần? Sẽ nghe từ ai?'" Lúc ấy con rất buồn rầu khóc lóc, ở lại chỗ đó bảy ngày bảy đêm, vì buồn rầu mà đến cả ăn uống cũng không nghĩ tới, chỉ nghĩ: "Bao giờ ta mới được nghe Bát-nhã ba-la-mật?" Con buồn rầu như vậy, một lòng nghĩ đến Bát-nhã ba-la-mật. Rồi con thấy thân Phật giữa hư không, nói với con: "Này thiện nam tử! Lòng mong cầu lớn và tâm tinh tấn lớn của ông chớ buông bỏ. Với lòng mong cầu lớn và tâm tinh tấn lớn ấy, từ đây hãy đi về hướng đông, cách đây năm trăm do-tuần có một thành tên Chúng Hương. Trong thành có vị Bồ-tát Ma-ha-tát tên Đàm-vô-kiệt; từ người ấy ông sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đời đời là thiện tri thức của ông, thường che chở ông."
"'Con nhận lời dạy bảo của Phật rồi liền đi về hướng đông, không nghĩ gì khác, chỉ nghĩ: "Bao giờ ta mới gặp Bồ-tát Đàm-vô-kiệt giảng Bát-nhã ba-la-mật cho ta?" Lúc ấy con dừng lại giữa đường, đối với tất cả pháp được trí thấy biết không ngăn ngại, các tam-muội như tam-muội Quán xét tính các pháp v.v. hiện ra trước mắt. An trụ trong các tam-muội ấy, con thấy vô lượng a-tăng-kỳ chư Phật ở mười phương đang giảng Bát-nhã ba-la-mật này. Chư Phật khen con: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử! Ta khi xưa cầu Bát-nhã ba-la-mật cũng được các tam-muội như ông hôm nay. Được các tam-muội ấy rồi thì được khắp các pháp của Phật." Chư Phật giảng rộng pháp cho con, an ủi con rồi bỗng nhiên biến mất. Con ra khỏi tam-muội, nghĩ: "Chư Phật từ đâu đến, đi về đâu?" Vì không còn thấy chư Phật nên con rất buồn rầu, lại nghĩ: "Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đã cúng dường các đức Phật đời trước, vun trồng thiện căn, từ lâu thực hành Bát-nhã ba-la-mật, khéo biết sức phương tiện, được tự tại trên đường Bồ-tát; ngài là thiện tri thức của ta, che chở ta. Ta sẽ hỏi Bồ-tát Đàm-vô-kiệt việc này: 'Chư Phật từ đâu đến, đi về đâu?'" Nay con xin hỏi đại sư: "Các đức Phật ấy từ đâu đến, đi về đâu?" Xin đại sư nói cho con biết chư Phật từ đâu đến và đi tới đâu, để con được hiểu rõ. Hiểu rõ rồi, con cũng sẽ thường không lìa việc được thấy chư Phật.'
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video