# Tẩy oan tập lục (Ghi chép tổng hợp để rửa sạch oan khuất)
Tẩy oan tập lục — đời Tống, Tống Từ soạn.
Lời tựa gốc
Việc xử án không gì hệ trọng bằng án đại tịch (án tử hình). Án tử hình không gì hệ trọng bằng sơ tình (sự thật ban đầu của vụ án, tình trạng lúc mới phát hiện). Sự thật ban đầu không gì hệ trọng bằng kiểm nghiệm (khám xét thi thể và hiện trường để tìm nguyên nhân cái chết). Bởi lẽ chính ở đây quyết định từ gốc việc người ta sống hay chết, bị buộc tội hay được tha. Chính ở đây cũng như cái lẫy nỏ, quyết định nỗi oan khuất khó thấy bị vùi lấp hay được giải bày.
Luật sở dĩ quy định cử chung các quan lệnh, tá (huyện lệnh và các quan phụ tá của huyện) cùng quan coi việc hình ngục (?) đi khám nghiệm, là vì thận trọng đến cực điểm. Thế mà mấy năm nay, các châu huyện đều giao hết việc này cho quan mới vào nghề, hoặc cho người xuất thân hữu tuyển (ngạch quan võ, được tuyển theo đường võ). Họ từng trải chưa sâu, bỗng chốc phải làm thử. Thêm vào đó là sự lừa dối của ngỗ tác (người làm nghề khám tử thi giúp quan), sự gian xảo của nha lại (viên chức nhỏ giúp việc ở nha môn). Bọn họ bày trò hư ảo, biến hoá, mờ mịt không sao tra xét được. Dù có người nhanh nhạy, chỉ với một tấm lòng và hai con mắt cũng không dùng được trí khôn của mình. Huống hồ còn có kẻ chỉ đứng xa nhìn mà không đến gần, bịt mũi vì chê bẩn mà không thèm xem.
Tôi là Từ, bốn lần được giao giữ chức coi việc hình án. Ngoài ra tôi chẳng có sở trường gì, riêng với hồ sơ vụ án thì xét đi xét lại, không dám nảy ra mảy may lòng coi thường, cẩu thả. Nếu thấy rõ là có sự dối trá, tôi lập tức bác đi, trả xuống cho làm lại. Nếu còn ngờ, chưa quyết được là thật hay giả, tôi nhất định xem đi xét lại, suy nghĩ thật sâu. Tôi chỉ sợ làm vội vàng, khiến người chết bị đem ra lật xét, giày vò một cách vô ích (?).
Tôi thường nghĩ: án xử sai phần nhiều bắt đầu từ lúc mới ra tay điều tra. Khám nghiệm kết luận sai đều do người khám còn non kinh nghiệm. Vì thế tôi thu thập rộng các sách được lưu truyền gần đây, từ sách Nội thứ lục trở xuống, tất cả mấy nhà. Tôi gom lại, chọn lấy phần tinh tuý, sắp xếp và sửa cho đúng, thêm ý kiến riêng của mình, gộp thành một tập, đặt tên là Tẩy oan tập lục. Sách được khắc in ở nha môn đề hình (cơ quan trông coi hình án của một lộ) Hồ Nam, để đưa cho các đồng liêu xem, giúp họ đối chiếu, kiểm nghiệm và tham khảo lẫn nhau.
Cũng như thầy thuốc nghiên cứu phép xưa: kinh mạch (đường vận hành khí huyết trong thân thể), phần ngoài và phần trong cơ thể đã thông suốt từ trước, thì một khi theo đó mà dùng châm biếm (kim châm và đá châm để chữa bệnh), lần nào cũng trúng. Như vậy, công dụng của việc rửa oan, làm ơn cho người, cũng ngang với việc cứu người chết sống lại.
Mười ngày trước tiết Gia Bình (tiết Lạp, lễ cúng cuối năm vào tháng Chạp) năm Đinh Mùi niên hiệu Thuần [Hựu] (?) (năm 1247). Người viết là Tống Từ. Ông mang hàm Triều tán đại phu (một bậc phẩm hàm của quan văn), vừa được bổ chức Trực Bí các (danh hiệu ban cho quan văn, gắn với kho sách của triều đình). Ông giữ chức Đề hình Hồ Nam (quan trông coi việc hình án, xét lại án kiện ở lộ Hồ Nam), kiêm Tham nghị quan (quan bàn bạc, góp ý việc chính sự) ở phủ hành dinh của quan đại sứ.
Các bậc hiền sĩ đại phu, nếu có điều gì nghe thấy, hoặc từng tự mình trải qua, mà nằm ngoài tập sách này, thì tôi tha thiết mong được chép vào mảnh giấy gửi cho, để bổ sung những chỗ còn thiếu. Từ kính cẩn thưa.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video