Thiên 19 — Tự treo cổ

 Quyển ba

 Mục 19 · Tự ải (tự treo cổ, tự thắt cổ mà chết)

 Người tự treo cổ chết thì hai mắt nhắm, môi và miệng thâm đen, môi hé ra lộ răng. Nếu dây thắt ở phía trên yết hầu thì miệng ngậm, hàm răng nghiến chặt, lưỡi tì vào răng mà không thè ra.

 (Có sách nói răng hơi cắn lưỡi.) Nếu dây thắt ở phía dưới yết hầu thì miệng há, đầu lưỡi thè ra khỏi răng cửa từ hai đến ba phân (phân: đơn vị đo chiều dài thời xưa, bằng một phần mười tấc, khoảng 3 mi-li-mét). Mặt có màu tím đỏ. Ở mép miệng, hai khoé miệng và trước ngực có dãi bọt nôn ra. Hai bàn tay ắt nắm lấy ngón cái, hai mũi chân duỗi thẳng thõng xuống. Trên đùi có vết máu bầm (?) giống như vết đốm do lửa đốt. Từ dưới bụng đến bụng dưới đều có màu xanh đen dồn xuống. Đại tiện và tiểu tiện tự ra, ở hậu môn đôi khi có một hai giọt máu.

 Vết hằn dưới cổ màu tím đỏ hoặc đen bầm, chạy thẳng lên tới chân tóc sau tai trái và tai phải, chiều ngang dài từ chín tấc (tấc: bằng mười phân, khoảng 3 xăng-ti-mét) trở lên đến khoảng một thước (thước: bằng mười tấc, khoảng 31 xăng-ti-mét). (Có sách nói đàn ông khoảng một thước một tấc, đàn bà khoảng một thước.)

 Chân treo lơ lửng thì vết thắt dưới cổ sâu, chân chạm vào vật gì đó thì vết nông. Người béo thì vết thắt sâu, người gầy thì nông. Dùng dây gai nhỏ và chắc hay dây bện bằng cỏ, treo ở chỗ cao, đầu mắc vào dây còn thân giật mạnh xuống mà chết, thì vết hằn sâu. Nếu dùng nguyên cả khổ lụa để thắt, hay khăn quàng cổ bằng lụa trắng và những thứ tương tự, lại treo ở chỗ thấp, thì vết hằn nông.

 Người tự treo ở chỗ thấp thì thân phần nhiều nằm ở dưới, hoặc nằm nghiêng hoặc nằm sấp. Nằm nghiêng thì vết hằn chạy xiên lên, nằm ngang dưới cổ họng. Nằm sấp thì vết hằn chạy thẳng lên, ở dưới cổ họng, bắt đầu từ bên tai, phần nhiều không lên tới chân tóc dưới gáy.

 Chỗ tự treo cổ phải cao từ tám thước trở lên, hai chân lơ lửng. Vật dùng để đứng lên phải cao gấp bội, tương ứng với khoảng chân treo lơ lửng (?). Cũng có khi treo ở trên giường, trên ghế, trên lò sưởi, trong khoang thuyền, chỉ cao chừng hai ba thước mà vẫn có thể tự treo cổ chết.

 Nếu gặp lúc mưa bùn lầy, phải xem người chết đi chân đất hay mang giày, và chỗ đứng lên có in dấu chân hay không.

 Tự treo cổ có các kiểu: thòng lọng sống (nút thắt trượt được, càng kéo càng siết chặt), thòng lọng chết (nút buộc cố định, không trượt), buộc chữ thập đơn, và buộc quấn vòng. Phải xem người chết đứng lên vật gì để đưa đầu vào thòng lọng, và thòng lọng phải buông xuống đủ rộng để đưa đầu vào thì mới đúng. Với thòng lọng sống, dù chân chạm đất, thậm chí đầu gối quỳ xuống đất, cũng có thể chết. Với thòng lọng chết, dù chân chạm đất, đầu gối quỳ xuống đất, cũng có thể chết.

 Với kiểu buộc chữ thập đơn, phải treo lơ lửng mới chết được; mũi chân chỉ hơi chạm đất thôi cũng không chết.

 Buộc chữ thập đơn là người chết trước tiên tự lấy dây buộc vào cổ mình, sau đó tự tay buộc dây lên chỗ cao. Phải xem trước lớp bụi đất ở chỗ buộc phía trên, và xem người chết đứng lên chỗ nào, vật gì, có tự tay vịn mà buộc được đầu dây lên trên hay không, như thế mới đúng. Nếu chỗ buộc đầu dây phía trên quá cao hoặc quá to, tay không với tới được, không trèo lên được, thì đó là người khác treo lên. Lại xem độ co giãn của vật ở chỗ buộc: phải là đầu người chết rủ xuống cách chỗ buộc phía trên từ một thước trở lên thì mới đúng. Nếu đầu sát chặt vào chỗ buộc phía trên thì chắc chắn là người khác treo lên.

 Buộc quấn vòng là người chết trước tiên quấn dây quanh cổ hai vòng, tự đứng lên chỗ cao buộc dây lên trên, rồi buông thân xuống mà chết. Hoặc có khi trước buộc dây lên xà nhà hay cành cây, thả vòng dây đôi (?) xuống, đứng lên chỗ cao đưa đầu vào trong vòng, rồi quấn thêm một hai vòng nữa. Vết hằn thành hai đường: đường trên quấn qua sau tai, xiên vào chân tóc; đường dưới vòng ngang quanh cổ.

 Nha lại (viên chức cấp dưới làm việc giấy tờ ở công đường) sợ rắc rối bị bắt bẻ, ắt sẽ thưa với quan khám nghiệm xin chỉ khai một vết; tuyệt đối không được tin. Nếu bỏ vết trên thì không thành ra tự treo cổ; nếu bỏ vết dưới thì đó lại chính là chỗ hiểm yếu gây chết. Lỡ quan phúc kiểm (quan được cử khám nghiệm lại lần thứ hai để đối chiếu) không chịu ghi vào cách mục (tờ mẫu biên bản khám nghiệm do triều đình quy định) giống như mình, người thân của người chết có đơn kêu, lại cử quan khác khám lại mà phát hiện ra, thì biết làm sao?

 Phải ghi đúng theo thực tế, không được chỉ khám như một vết. Chỗ hai vết chồng lên nhau và chỗ tách ra, chia làm hai đoạn mà đo hết từ đầu đến cuối, [vẽ lại hình mẫu], rồi lấy dây ở chỗ buộc quấn lại lần nữa, so sánh thấy rộng hẹp đều khớp, thì mặc cho khám lại thế nào cũng không lo về sau có chuyện.

 Phàm người vì bệnh nằm trên giường, nằm ngửa dùng dây hay những thứ tương tự tự thắt cổ, thì xác hai mắt nhắm, hai môi hé, lộ răng cắn lưỡi, lưỡi thè ra từ một đến hai phân. Da thịt màu vàng, thân hình gầy, hai tay nắm lại, sau mông có phân ra. Trong tay trái tay phải phần nhiều nắm lấy thứ dùng để tự thắt mà kéo cho chặt, chết rồi vẫn còn nằm trong tay. Phải đo hai nắm tay cách nhau chừng mấy tấc. Vết hằn dưới cổ màu tím đỏ, vòng quanh dài hơn một thước, nút thắt ở dưới cổ họng, phía trước vết hằn khá sâu. Nếu đã từng được cởi ra cứu chữa thì xác bụng trướng, phần nhiều miệng không cắn lưỡi, sau mông không có phân.

 Nếu đúng là tự treo cổ, đào hố ở dưới chân chỗ treo sâu chừng ba thước, tìm thấy than lửa thì mới đúng.

 Nếu tự treo cổ ở trong nhà, trước hết xem trên mi cửa, xà nhà, đà ngang, xà gồ và những chỗ tương tự, thấy bụi đất bị xáo trộn rất nhiều thì mới đúng. Nếu chỉ có một đường không có bụi thì không phải tự treo cổ.

 Trước tiên lấy gậy gõ nhẹ lên sợi dây buộc: nếu dây căng thẳng thì đúng; nếu dây chùng lỏng thì là xác bị dời đến. Nói chung, dời xác đến chỗ khác treo lên thì vết cũ bị xê dịch, liền có hai vết.

 Phàm khám xác người tự treo cổ, trước hết phải biết: ở địa phận nào? Phố nào, ngõ nào, nhà ai? Ai trông thấy? Người ấy tự dùng vật gì? Vắt qua chỗ nào? Buộc chặt bằng nút chết hình chữ thập, hay làm thòng lọng sống ở dưới cổ? Rồi khám áo đang mặc là mới hay cũ. Đo bốn phía quanh thân: phía đông, tây, nam, bắc giáp vật gì? Mặt nhìn về đâu? Lưng quay về đâu? Người chết đứng lên vật gì? Phía trên đo từ đầu đến chỗ treo cách nhau bao nhiêu thước tấc? Phía dưới đo từ chân đến mặt đất cách nhau bao nhiêu thước tấc? Hoặc chỗ treo tuy thấp cũng xem từ chỗ mắc dây trên đầu xuống đến chỗ thân cách ra, đều đo cách nhau bao nhiêu thước tấc.

 Trước mặt mọi người cởi xác xuống, khiêng ra chỗ sáng sủa thoáng đãng, rồi mới tháo dây thòng lọng, đo toàn bộ dài bao nhiêu thước tấc. Đo vòng dây thòng lọng ở dưới cổ, vòng dài bao nhiêu. Chỗ vòng dây giao nhau dưới cổ, đo đến chỗ bắt đầu chân tóc sau tai, ghi rộng hẹp, ngang xiên, dài ngắn thế nào, rồi sau đó theo phép mà khám nghiệm.

 Phàm khám người tự treo cổ, trước hết hỏi người trình báo ban đầu: người chết thuộc hạng người nào (thân phận, nghề nghiệp, tầng lớp)? Trông thấy lúc sớm hay muộn? Đã từng cởi xuống cứu chữa hay chưa? Trình báo lên quan lúc sớm hay muộn? Nếu có người nhận ra người chết thì hỏi: người tự treo cổ bao nhiêu tuổi? Làm nghề gì để sống? Trong nhà có những ai? Vì sao lại tự treo cổ ở chỗ này?

 Nếu là đầy tớ, trước hết đòi chủ thuê đưa văn tự thuê mướn để xem xét đối chiếu, lại xem trên văn tự có ghi người thân thích hay không, tuổi bao nhiêu. Lại xem dấu vết ở chỗ treo ban đầu. Nếu đã từng cởi xuống cứu chữa thì hỏi: lúc cởi xuống còn hơi thở, còn mạch hay không? Cởi xuống chừng bao lâu thì chết? Cần phải hết sức kỹ lưỡng.

 Nói chung khi khám nghiệm, chưa phân biệt kỹ thì chưa nên vội kết luận là tự treo cổ mà chết. Phàm gặp trường hợp này, chỉ nên ghi là người ấy lúc còn sống bị dây thắt ở dưới hoặc trên yết hầu, trúng chỗ hiểm yếu mà chết, để phòng khi người chết còn có oan khuất bất thường nào khác. Ví như có người đang ngủ, bị kẻ khác lấy dây thắt chết rồi treo lên chỗ ấy, thì quan khám nghiệm làm sao biết được là tự treo cổ mà chết? Nên hết sức kỹ càng.

 Thường có trường hợp đứa hầu gái, người làm công trong nhà, hoặc người ngoài, tự treo cổ trong nhà; chủ nhà không hiểu luật, muốn tránh hôi thối và tránh bị khám nghiệm, bèn dời xác ra ngoài treo lên. Vết cũ bị xê dịch nên có hai vết: vết cũ màu tím đỏ, có máu bầm; vết do dời xác chỉ có màu trắng, không có máu bầm.

 Lẽ của việc dời xác rất rõ ràng, phải công minh truy xét đến cùng, ghi rõ vết lúc còn sống và vết sau khi chết. Bởi vì tội dời xác chẳng qua chỉ bị xử trượng (đánh bằng gậy); nếu bỏ sót không ghi đầy đủ, quan phúc kiểm khám không khớp, lại trình là có hai vết, thì quan trên ắt quay ra nghi ngờ, càng làm nặng thêm tai hoạ cho những người liên can.

 Xác để lâu ngày thối rữa, đầu còn treo ở trên, thân rơi nằm nghiêng dưới đất, thịt nát lộ xương. Chỉ cần khám phần đầu bị treo: nếu dây hằn vào rãnh (tức là chỗ từ hai tai nối xuống dưới cằm, lún sâu vào tận xương), và khám thấy xương cổ tay hai bên cùng xương sọ đều có màu đỏ thì đúng là treo cổ. (Có sách nói răng màu đỏ và xương đầu mười ngón tay màu đỏ thì đúng.)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video