Quyển ba
Mục hai mươi mốt: Chết đuối
Xác người rơi xuống nước khi còn sống thì nam nằm sấp, nữ nằm ngửa. Đầu mặt ngửa lên, hai tay và hai chân đều duỗi về phía trước. Miệng ngậm, mắt lúc mở lúc nhắm không nhất định, hai tay nắm chặt thành nắm đấm. Bụng trương lên, vỗ vào nghe kêu. (Nếu bị rơi xuống nước thì tay xòe, mắt hơi mở, da bụng hơi trương. Nếu tự gieo mình xuống nước thì tay nắm, mắt nhắm, trong bụng trương căng.) Hai lòng bàn chân nhăn nheo, trắng bệch, không trương. Búi tóc còn chặt. Ở đầu, chân tóc, kẽ móng tay móng chân, hoặc nếu chân đi giày thì trong giày, đều có cát bùn. Trong miệng mũi có bọt nước, và có chút vết máu nhạt màu, hoặc có chỗ bị va quệt trầy xước (?). Đó là dấu hiệu người chết đuối khi còn sống.
(Vì người ấy khi chưa chết ắt phải giãy giụa giành lấy sự sống, hơi thở và mạch còn qua lại, hút nước vào ruột, nên hai tay tự nhiên co quắp thành nắm, kẽ chân đều có cát bùn, miệng mũi có bọt nước chảy ra, trong bụng có nước làm trương lên.) Nếu việc kiểm phúc (khám nghiệm tử thi lần đầu và khám nghiệm lại) bị chậm trễ thì xác bị gió thổi nắng phơi, da khắp người bong lên, hoặc nổi bọng nước trắng (?).
Nếu trên người không có vết tích gì, sắc mặt đỏ, thì đó là bị người khác xách ngược lên dìm xuống nước cho chết (?).
Nếu xác có sắc mặt hơi đỏ, trong miệng mũi có bọt nước lẫn bùn, trong bụng có nước, bụng hơi trương, thì đúng là chết đuối.
Nếu vì đang bệnh mà chết đuối thì nước nông hay sâu cũng đều có thể làm chết, trên người không có nguyên nhân nào khác.
Nếu chết vì bệnh rồi bị người khác ném xuống nước thì miệng mũi không có bọt nước, trong bụng không có nước, bụng không trương, sắc mặt hơi vàng, thịt da hơi gầy. Nếu vì bệnh mà ngã xuống mương bùn rồi chết thì xác có miệng và mắt mở, hai tay hơi nắm, quần áo trên người cùng miệng, mũi, tai, chân tóc đều dính bùn đen xanh. Phải cởi quần áo ra, dùng nước dội rửa, lấy rượu phun lên xác. Chỗ nào bị nước bùn ngâm thì màu thịt hơi trắng, da bụng hơi trương, trong móng tay có bùn.
Nếu bị người đánh chết rồi đẩy xuống nước thì chìm sâu sẽ trương, ở chỗ nông thì không trương lắm. Xác có màu thịt ngả vàng chứ không trắng, miệng và mắt mở, hai tay buông lỏng, tóc xổ lơi ra. Da bụng không trương, miệng, mắt, tai, mũi không có nước rỉ chảy ra, kẽ móng tay không có cát bùn, hai tay không co quắp, hai lòng bàn chân không nhăn trắng mà lại phù trương. Trên người có chỗ bị thương ở chỗ hiểm gây chết, vết thương màu đen, xác hơi gầy. Khi khám nghiệm tại chỗ, nếu thấy trên người có chỗ bị thương thì phải ghi lại vết tích. Dù người đó có tự gieo mình xuống nước đi nữa, cũng phải áp giải những người có liên quan đến cửa quan để tra xét.
Phàm người tự gieo mình xuống giếng, người bị đẩy xuống giếng, người trượt chân rơi xuống giếng, xác của họ đại thể giống nhau, chỉ khác chút ít. Đều có vết va quệt vào gạch đá ở đầu và mắt, móng tay và tóc có cát bùn, bụng trương, đặt xác nằm nghiêng hoặc úp xuống thì nước trong miệng chảy ra. Nếu không có nguyên nhân nào khác thì chỉ ghi là chết do rơi xuống giếng; như vậy trường hợp tự gieo mình hay bị đẩy xuống đều đã gồm trong đó. Gọi là rơi xuống giếng nhưng có chỗ khác nhau chút ít: người bị đẩy xuống và người tự ngã xuống giếng thì tay xòe, mắt hơi mở, ở thắt lưng hoặc trên người có khi còn tiền bạc, đồ vật; người tự gieo mình xuống giếng thì mắt nhắm, tay nắm, trên người không có đồ vật gì.
Nói chung, người cố ý vào giếng thì phải là chân thẳng xuống trước; nếu đầu ở phía dưới thì e là bị người đuổi ép, hoặc bị người khác đẩy xuống giếng. Nếu là trượt chân thì phải xem vết đất ở chỗ trượt chân.
Người tự gieo mình xuống sông, người bị đẩy xuống sông: nếu nước khá sâu và rộng thì không có các dấu va quệt, cát bùn; nếu nước nông và hẹp thì cũng không khác gì trường hợp gieo mình xuống giếng hay rơi xuống giếng. Đại để nước sâu ba, bốn thước (thước: đơn vị đo chiều dài thời xưa) là đã có thể dìm chết người. Khám nghiệm mà quả không có nguyên nhân nào khác thì chỉ ghi là chết do rơi xuống nước; như vậy trường hợp tự gieo mình hay bị đẩy xuống đều đã gồm trong đó. Nếu trên người có dây trói hoặc có chút vết thương đáng ngờ thì nên ghi là bị người mưu hại rồi bỏ xuống nước mà chết. Làm vậy chẳng qua là phải định hạn để bắt hung thủ, chớ vì ngại một lần bị đặt bổ hạn (thời hạn quan sai phải bắt được hung thủ, quá hạn thì bị trách phạt) mà để lại mối lo khôn lường.
Phàm người chết đuối ở sông, ở ao (nước có dòng chảy gọi là sông, nước không chảy gọi là ao), khi khám nghiệm, trước hết hỏi người đã đứng ra trình báo: Thấy xác dưới nước lúc nào, sớm hay muộn? Khi thấy thì xác đã ở ngay chỗ này, hay từ nơi khác trôi đến? Nếu trôi đến thì hỏi từ phía đông, tây, nam hay bắc? Lại vì sao trôi đến đây thì dừng lại? Đã trình báo lên quan thế nào? Nếu khai là đã thấy người ấy rơi xuống nước thì hỏi: Lúc ấy có ra cứu hay không? Nếu có cứu thì người ấy chết khi chưa được đưa lên khỏi nước, hay cứu lên bờ rồi mới chết? Đã trình báo lên quan ngay, hay qua bao lâu mới trình báo?
Nếu ở trên sông lớn, đầm hồ, ao chuôm, khó đo được tứ chí (khoảng cách và mốc giới bốn phía quanh chỗ có xác) thì chỉ xem xác nổi ở chỗ nào. Nếu xác chưa nổi, phải vớt mới lên, thì ghi rõ vớt được xác ở chỗ nào. Ở ao chuôm hoặc hố trũng có nước đủ sâu để làm chết người, phải đo độ nông sâu bao nhiêu trượng (một trượng bằng mười thước), bao nhiêu thước; nếu là hố trũng thì đo cả tứ chí. Chỗ xác nổi lên hoặc chỗ bờ đất nơi thấy xác ở sông lớn, đầm hồ, cùng ao chuôm, hố trũng, thuộc quyền ai trông coi? Tên đất là gì?
Phàm người chết đuối dưới giếng, khi khám nghiệm cũng trước hết hỏi người trình báo: Làm sao biết được trong giếng có người? Lúc mới thấy có người thì người ấy đã chết chưa? Nếu đã biết là chưa chết thì vì sao không cứu? Nếu xác chưa nổi thì làm sao biết trong giếng có người? Nếu là giếng ở trong nhà thì hỏi người chết không thấy mặt từ lúc nào, sớm hay muộn? Vì sao biết là ở trong giếng? Phàm trong giếng có người thì trong giếng tự nhiên trước hết có bọt nước, lấy đó làm dấu hiệu.
Đo tứ chí của giếng; giếng ở trên đất của ai? Tên đất là gì? Nếu xác chết đuối nằm dưới đáy thì không cần đo, chỉ ước chừng sâu bao nhiêu trượng, bao nhiêu thước, rồi mới đưa xác lên.
Xác ở trong giếng mà trương đầy thì nổi lên hơn một thước; nước nông thì xác không nổi lên. Nếu nổi lên thì xem đầu hay chân ở trên, ở dưới, rồi đo kích thước trước. Nếu không nổi lên thì cũng lấy sào đo dài đo đến sát bên xác được bao nhiêu thước tấc, và cũng xem đầu hay chân ở trên, ở dưới.
Khám xác chết đuối đã ngâm nước nhiều ngày, xác trương phình (?), khó thấy rõ nguyên nhân gây chết, thì nên trình báo rằng: tóc đã rụng, đầu và mắt trương phình (?), môi miệng lật ra, da thịt từ đầu mặt cho đến khắp người trên dưới đều một màu xanh đen, bong tróc da. Khám thấy người này ở trong giếng hoặc dưới sông, sau khi chết bị nước ngâm đã qua nhiều ngày nên mới ra như vậy. Nay không có căn cứ để khám xem khắp người người này có vết thương hay nguyên nhân nào khác hay không, cũng không xác định được tuổi tác, hình dạng. Chỉ khám thấy trong miệng mũi người này có bọt, bụng trương. Khám thấy cái xác nói trên quả là chết đuối ở chỗ nọ. Nếu xác ngâm nước còn lâu ngày hơn nữa, không có căn cứ gì để khám, thì không cần trình bày căn cứ về nguyên nhân gây chết.
Đầu mùa xuân, tuyết lạnh, xác phải qua mấy ngày mới nổi, không giống như lúc cuối xuân, mùa hạ, mùa thu (?).
Phàm người chết đuối, nếu là đầy tớ trai gái, hoặc vợ, con gái trong nhà người ta, trước khi rơi xuống nước đã từng bị đánh, trên người có vết thương, mà nay lại thấy rõ ràng là tự rơi xuống nước, hoặc tự gieo mình xuống giếng mà chết, thì trong cách mục (mẫu biên bản khám nghiệm tử thi do nhà nước quy định) cũng phải kê rõ các vết thương, và kết luận là bị đánh rồi chết đuối.
Người gieo mình xuống giếng mà chết, nếu trước đó không hề cãi đánh với ai, mà khi khám xác thấy ở mặt mũi, đầu, trán có vết như bị lưỡi sắc cắt, lại vẫn còn dính máu giống vết thương lúc còn sống, thì phải xem trong giếng có mảnh sành sứ vỡ hay những thứ tương tự làm bị thương hay không. Người mới rơi vào giếng, hơi thở chưa dứt, nên vết thương vẫn còn dính máu. Nếu khám mà kết luận là bị dao chém khi còn sống thì chẳng phải là hệ trọng lắm sao!
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video