Thiên 22 — Khám người chết do bị đánh bằng vật và bằng tay chân

 Quyển thứ tư

 Mục hai mươi hai: Khám nghiệm người chết do bị thương bởi "tha vật" và bởi tay chân

 Luật nói: thấy máu thì gọi là "thương" (vết thương theo luật định). Ngoài tay chân ra, mọi thứ khác đều gọi là "tha vật" (thuật ngữ pháp luật thời xưa, chỉ mọi vật dụng không phải tay chân mà kẻ gây án dùng để đánh người). Binh khí mà không dùng đến lưỡi sắc để đánh cũng tính là tha vật.

 Điều luật về thời hạn đối với thương tổn: đánh bằng tay chân thì hạn mười ngày, đánh bằng tha vật thì hạn hai mươi ngày.

 Thiên "Đấu tụng" (phần luật về đánh nhau và kiện tụng) nói: phàm ai cắn người thì xử theo phép tha vật.

 Sắc lệnh năm Nguyên Phù (niên hiệu của vua Tống Triết Tông, khoảng năm 1098–1100) làm rõ thêm bộ luật "Tống hình thống" (bộ luật hình của nhà Tống): dùng ủng hay giày đá người bị thương thì do quan khám nghiệm xác định. Nếu ủng giày cứng thì xử theo lệ tha vật; nếu không cứng thì khó xếp vào lệ tha vật.

 Còn như dùng trán, khuỷu tay, đầu gối thúc ép, hoặc dùng đầu húc mà làm người ta chết, thì đều coi là vết thương do tha vật.

 Các thứ thuộc về tha vật gồm: roi sắt, thước, búa, sống dao, gậy gỗ, côn, roi ngựa, củi, gạch, đá, ngói, giày vải thô, giày đế khâu nhiều lớp, giày da, giày cỏ, và những thứ tương tự.

 Nếu là người bị đánh chết thì xác có miệng và mắt mở, búi tóc rối, quần áo xộc xệch, hai tay không nắm lại, hoặc có nước tiểu làm bẩn áo quần lót.

 Nếu người bị thương chết ngoài "cô hạn" (thời hạn luật định sau khi bị đánh; chết trong hạn này thì kẻ đánh chịu tội giết người, chết ngoài hạn thì không), thì phải khám xem chỗ bị thương có ở đầu hay không, và có phải do "phá thương phong" (bệnh uốn ván, nhiễm độc từ vết thương hở) lan vào trong mà chết hay không.

 Khi khám nghiệm vết thương do tha vật hoặc do tay chân đánh, phải là vết ở đầu mặt, trước ngực, hai bầu vú, hai bên sườn, vùng rốn bụng, hai chỗ tiểu tiện và đại tiện, thì mới có thể coi là chỗ hiểm yếu gây chết. Tay chân bị gãy cũng có thể gây chết. Nếu quanh vết thương có máu (?) bao quanh thì mới đúng là bị đánh lúc còn sống.

 Phàm dùng tha vật, hoặc đầu, trán, nắm tay, bàn chân và các vật cứng va đập mà gây vết thương, thì màu sắc vết như sau: nặng nhất thì tím sẫm, hơi sưng; nặng vừa thì đỏ tím, hơi sưng; nhẹ hơn nữa thì màu đỏ tím; nhẹ hơn nữa thì màu xanh. Vết thương của người chết ngoài thời hạn thì màu hơi xanh.

 Phàm bị tha vật đánh trúng, vết thường dài xiên hoặc dài ngang. Nếu bị nắm tay đánh trúng thì vết vuông hoặc tròn. Nếu bị chân đá thì vết lớn hơn vết nắm tay. (Phàm muốn định vết thương lớn hay nhỏ là do nắm tay, chân hay tha vật, phải đem các vật nói trên ướm so cho đúng thì mới nói được kích thước phân tấc.)

 Phàm bị đánh trúng mà hai ngày sau mới chết, thì vết hơi lớn, khí độc (tức máu bầm ứ) tích tụ dần vào trong, nên khoảng một hai ngày sau mới chết. Nếu bị đánh trúng mà chết ngay tại chỗ, thì vết sâu và nặng, khí độc tím đen, tức thì dồn vào trong, nên có thể chết ngay.

 Phàm tự lấy thân mình va vào vật thì gọi là "khạp" (va đập). Va trúng mà không rách da thì vết vuông hoặc tròn; dù có rách cũng không sâu. Còn bị tha vật hoặc tay chân làm thương, dù da bị tổn mà máu không chảy ra, thì chỗ vết thương có quầng đỏ tím.

 Phàm kẻ hung thủ nếu dùng gậy, côn mà đánh, thì phần nhiều trước hết đánh vào chỗ chắc thịt. Người bị thương có thể sau một, hai "thời thần" (mỗi thời thần bằng hai giờ đồng hồ), hoặc một, hai ngày, hoặc ba, năm ngày, cho đến bảy, tám ngày, mười mấy ngày mới chết. Lại có khi dùng tha vật cứng đánh mà làm chết ngay, thì càng phải xem dấu vết nặng hay nhẹ.

 Nếu trước hết túm (?) búi tóc người bị hại, rồi sau mới đấm đá túi bụi, thì vết phần nhiều ở những chỗ mềm yếu hiểm yếu, có khi chỉ một quả đấm, một cú đá là chết. Nếu vì bị đá trúng chỗ hiểm mà chết, thì nhất thiết phải khám xét kỹ xem chân hung thủ lúc ấy có đi giày dép hay không, để phòng sau này bị vặn hỏi.

 Phàm vết thương do tha vật, nếu ở đầu thì dù da không rách cũng phải có tổn thương đến xương thịt. Nếu ở những chỗ mềm khác thì tùy lúc khám mà xem xét.

 Nếu xác bị thương ở bên trái, ấy là vì hung thủ cầm vật bằng tay phải đánh thuận tay. Nếu xác bị thương ở bên phải thì chỗ thương phải ở gần phía sau; nếu ở phía trước bên phải thì không phải là như vậy. Nếu ở phía sau thì lại phải nghĩ đến khả năng hung thủ cầm tha vật đánh từ phía sau. Điều quý là xét kỹ cho không sai sót.

 Xem vết thương lớn nhỏ, đo lấy kích thước phân tấc. Lại xem nếu có mấy chỗ đều có thể gây chết, thì chỉ chỉ ra một chỗ nặng nhất, kết luận là chết do bị thương ở chỗ mềm yếu hiểm yếu.

 Chỗ bị đánh thương thì da và lớp màng dưới da tách rời nhau, lấy tay ấn vào thì có tiếng kêu; đắp giấm nóng lên thì vết sẽ hiện ra.

 Phàm người bị đánh thương mà chết, phải xác định được chỗ hiểm yếu nhất gây chết. Nếu bị đánh gãy chân tay, rồi chết trong hạn hay ngoài hạn, thì phải ghi rõ kích thước rộng hẹp của vết thương, sau đó kết luận là chết do điều dưỡng mà không khỏi. Dung mạo và tuổi tác người chết thì tại chỗ khám nghiệm khai báo rõ ràng.

 Phàm khám vết thương do tha vật, do đấm, do đá, phải nhận kỹ xem vết dài xiên hay vuông tròn, da có hơi tổn thương hay không. Trước khi rửa xác, lấy nước vẩy cho ướt, trước hết đem hành trắng giã nát bôi lên, sau đó đắp bã giấm, đợi chừng một thời thần thì bỏ ra, lấy nước rửa đi, vết sẽ hiện ra.

 Nếu có kẻ lấy vỏ cây cử (một loại cây gỗ, vỏ có chất làm da bầm màu) đắp lên da cho thành vết, giả làm vết thương do tha vật, thì bên trong vết nát màu đen, xung quanh màu xanh, tụ lại thành một mảng mà không sưng phù, ấn vào không thấy cứng.

 Lại có kẻ giả làm như bị đánh chết, lấy thanh tre xanh hơ lửa rồi áp đốt lên da, nhưng chỉ có vết cháy đen, lại nông, mặt vết bóng phẳng, và cũng không cứng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video