Thiên 5 — Bàn về các ca nghi nan (phần hạ)

 Quyển hai

 Mục năm: Bàn tạp về những vụ khám nghiệm khó và đáng ngờ (phần dưới)

 Có vụ khám nghiệm một xác người bị giết nằm bên đường. Ban đầu ai cũng ngờ là bọn cướp giết. Đến khi kiểm lại thì quần áo, đồ vật trên người vẫn còn đủ, còn khắp người có hơn mười vết chém bằng liềm. Quan khám nghiệm nói: "Kẻ cướp chỉ cần giết người để lấy của. Nay đồ đạc còn nguyên mà vết thương lại nhiều, không phải thù oán thì là gì?" Bèn cho những người xung quanh lui ra, gọi vợ người chết đến hỏi: "Chồng ngươi xưa nay có thù sâu nặng nhất với ai?" Người vợ đáp: "Chồng tôi xưa nay không thù oán với ai. Chỉ mấy hôm gần đây có anh Giáp đến hỏi vay nợ (?), không được, có buông lời hẹn ngày tính sổ. Nhưng đó cũng không phải là thù sâu nặng." Quan khám nghiệm lặng lẽ ghi nhớ nơi ở của người ấy. Rồi sai nhiều người chia nhau đi thông báo cho dân cư quanh đó: "Nhà nào có liềm thì đem hết ra đây ngay để trình khám. Nhà nào giấu giếm thì ắt là kẻ giết người, sẽ bị tra xét đến cùng." Chẳng bao lâu, dân cư đem nộp (?) bảy tám chục cái liềm. Quan cho bày cả ra mặt đất. Lúc ấy đang giữa mùa nóng nực, trong đó có một cái liềm bị ruồi bay đến bâu kín. Quan chỉ cái liềm ấy hỏi là của ai. Bỗng có một người nhận là của mình, chính là kẻ đã hỏi vay nợ rồi hẹn ngày tính sổ, liền bị bắt. Tra hỏi mà hắn vẫn chưa chịu nhận tội. Quan chỉ vào cái liềm, bảo hắn tự nhìn: "Liềm của mọi người không có ruồi. Nay ngươi giết người, mùi máu tanh vẫn còn nên ruồi mới bâu lại. Lẽ nào còn giấu được?" Những người đứng xem xung quanh đều bật lên khen phục, còn kẻ giết người thì dập đầu nhận tội.

 Xưa có người chết đuối trong một cái ao sâu. Đã lâu ngày, vụ việc dính đến một nhà quyền thế, nhân chuyện thù oán mà bị phát giác. Quan thể cứu (viên quan được giao điều tra, khám xét ban đầu ở hiện trường) thấy da thịt đã tiêu hết, chỉ còn đầu lâu và xương cốt, nên nhiều lần giao cho các quan mà không ai chịu khám. Cấp trên đốc thúc đến mấy người, chỉ có một viên quan nhận làm. Viên quan ấy liền khám xương ngay tại chỗ. Trước hết kiểm xét thấy các chỗ khác đều không có dấu vết gì. Ông bèn lấy đầu lâu rửa sạch, dùng bình nước nóng sạch rót nước thật chậm, đổ vào từ huyệt não môn (chỗ đỉnh đầu, nơi có thóp), xem có bùn cát mịn chảy ra từ lỗ mũi hay không. Căn cứ vào đó để định xem người ấy có phải chết đuối khi còn sống hay không. Bởi vì người còn sống mà rơi xuống nước thì do thở bằng mũi nên hít cát đất vào trong; còn chết rồi mới bị ném xuống nước thì không có.

 Ở vùng Quảng Hữu (tức vùng Quảng Tây) có tên hung đồ mưu giết một chú đồng hành (người trẻ tu tập ở chùa, chưa xuống tóc) để cướp đồ chú mang theo (?). Khi vụ việc bị phát giác thì đã cách ngày gây án rất lâu. Tên tù đã khai nhận: "Đánh cướp xong thì đẩy xuống nước." Quan Úy ti (quan coi việc bắt trộm cướp ở huyện) cho vớt, tìm được xác ở phía hạ lưu, nhưng thịt đã rữa hết, chỉ còn xương cốt, không thể nhận diện. Rốt cuộc vẫn ngờ là khai gượng cho khớp, chưa dám xử. Về sau nhân đọc lại hồ sơ vụ án, thấy lời khai của người thân ruột thịt do quan thể cứu ở lần khám đầu nộp lên, nói rằng em trai mình vốn bị ngực gù (ngực nhô lồi ra phía trước như mai rùa) và người thấp bé. Bèn sai quan đi phúc nghiệm (khám lại lần nữa), thấy xương ngực quả đúng như vậy, bấy giờ mới dám định tội.

 Dân phương Nam hễ có chút tranh chấp nhỏ là tự tìm cái chết để mưu vu vạ cho người khác; chuyện ấy nhiều lắm. Họ dùng vỏ cây cử đắp lên da cho thành vết như bị thương, để sau khi chết trông như bị vật khác đánh. Khám phân biệt thế nào? Chỉ cần xem: bên trong vết có màu đen thẫm như mực, bốn bên xanh đỏ, loang ra thành một vết, mà không sưng phù, thì đó là lúc còn sống đã dùng vỏ cây cử đắp thành. Bởi khi người còn sống thì máu huyết lưu thông, hợp với vỏ cây cử mà thành vết. (Nếu lấy tay ấn vào thấy chỗ vết thương sưng phù thì không phải do vỏ cây cử đắp.) Nếu chết rồi mới đắp vỏ cây cử thì không có màu xanh đỏ loang rộng, chỉ hơi có màu đen, ấn vào thấy không chắc cứng; vết ấy là do đắp sau khi chết. Bởi người chết rồi thì máu huyết không lưu thông, khiến vỏ cây cử không phát huy được tác dụng. Còn phải xét kỹ tình tiết thực của vụ việc, xem vết thương trên xác dài ngắn ra sao, có khớp với kích thước của vật kia không, rồi tùy lúc mà định đoạt, ắt không sơ suất sai lầm.

 Phàm xác chết béo khỏe, không có vết thương, không vàng vọt gầy gò thì không được ghi là chết vì bệnh. Lại có xác không có vết thương, chỉ vàng vọt gầy gò, cũng không được chỉ dựa vào chỗ thấy bên ngoài mà ghi là chết vì bệnh rồi kết thúc việc khám. Nhất thiết phải khám kỹ để xác định do đâu mà chết. Chính những vụ khám nghiệm loại này là dễ làm hại người nhất.

 Phàm khám nghiệm những vụ khó và đáng ngờ, hoặc khi hai nhà tranh chấp có chút thế lực, thì phải chọn ngỗ tác (người chuyên khám xét tử thi) thạo việc và thiếp ti (thư lại phụ việc giấy tờ) có nết hạnh, cẩn thận, giữ phận, cho cùng đi theo ngựa của quan. Việc ăn uống, lấy nước, đốt lửa, đi vệ sinh đều cho người giám sát; dù dừng nghỉ chốc lát cũng phải chờ họ có mặt đủ (?). Không làm như vậy thì sẽ có chuyện lén lút nhờ cậy, đút lót. Giả sử khám rất đúng sự thật mà thư lại nhận hối lộ thì vụ việc cũng bị đổi khác. Quan lại bị tội còn là chuyện nhỏ; làm sai lệch sự việc, khiến người ta oan uổng mất mạng, mới thật là nặng nề.

 Khi khám xác người chết mà các chỗ đều không có vết thương, cũng không có dấu hiệu bệnh, khó xác định nguyên nhân, thì trước hết phải buộc người thân ruột thịt cùng những người liên quan lần lượt làm tờ khai xong xuôi, sau đó cạo bỏ tóc và búi tóc của người chết. Vì e rằng lúc còn sống đã bị người ta dùng vật nhọn đóng vào thóp hoặc vào trong đầu để giết hại.

 Người bị giết một cách tàn ác thì phải khám trong răng, lưỡi, tai, mũi, hoặc ở tay chân, trong móng tay móng chân, xem có bị đâm bằng que, kim nhọn để ám hại hay không.

 Phàm khám xác người chết mà kết luận là bị đánh rồi uống thuốc độc chết, bị đánh rồi tự treo cổ chết, hay bị đánh rồi gieo mình xuống nước chết, v.v…, thì phải thấy rõ ràng chắc chắn mới được trình lên như vậy. Trong đời có nhiều kẻ đánh chết người rồi đổ thuốc vào miệng, vu là người ấy tự uống thuốc độc; cũng có kẻ giết người rồi lấy dây treo lên, giả làm như lúc còn sống tự treo cổ; cũng có kẻ giết người rồi đẩy xuống nước, giả làm như tự gieo mình xuống nước. Một khi có sai lệch thì hại không nhỏ. Nay phải kiểm xét kỹ các vết thương trên người chết. Nếu quả thật đó không phải chỗ hiểm gây chết người, và việc tự treo cổ, gieo mình xuống nước hay tự uống thuốc độc đều có dấu vết thật đáng tin làm bằng, thì mới được bảo đảm kết luận.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video