Quyển một
Mục 4. Bàn về những ca khám nghiệm khó, dễ sinh nghi (phần trên)
Phàm khám nghiệm tử thi, chẳng qua cũng chỉ gặp mấy loại chết: bị dao, gươm chém đâm; đánh nhau bằng vật khác; bị đấm đá bằng tay chân; tự thắt cổ; bị siết cổ chết; tự gieo mình xuống nước; bị người dìm chết dưới nước; hoặc chết vì bệnh tật. Nhưng có trường hợp bị siết cổ mà trông giống tự thắt cổ; bị dìm chết mà trông giống tự gieo mình xuống nước. Có vụ đánh nhau mà nạn nhân chết trong thời hạn cô hạn (thời hạn luật định sau khi bị đánh bị thương; nếu nạn nhân chết trong hạn ấy thì người đánh phải chịu tội gây chết người), nhưng thật ra chết vì bệnh. Lại có người làm thuê, đứa ở gái bị chủ đánh đập rồi tự làm hại mình hay tự thắt cổ ngay trong nhà chủ, và những chuyện tương tự. Lẽ sự việc thì muôn mối, đều là những ca khó, dễ sinh nghi. Khi gặp phải thì phải xem xét kỹ càng, tuyệt đối đừng làm qua loa. Sai một li là đi một dặm.
Phàm khám những tử thi khó, dễ sinh nghi, nếu bị vật sắc nhọn đâm xuyên qua người thì phải xem cả vết thương phía trong lẫn phía ngoài. Lỗ to là chỗ lưỡi dao đâm vào, lỗ nhỏ là chỗ lưỡi dao xuyên ra.
Nếu tử thi đã thối rữa thì phải xem quần áo người chết mặc lúc đầu, rồi đối chiếu với những chỗ bị thương.
Nếu tử thi nằm sấp, tay phải cầm một vật sắc ngắn hoặc mẩu tre, mẩu nứa, có vết thương rạch từ cổ họng xuống dưới rốn, thì e rằng người ấy say rượu ngã chúi xuống, tự đè lên vật đó mà bị thương.
Nếu gần đó có chỗ cao để trèo lên hoặc có bùn lầy, thì phải xem trên người có mang của cải gì không, có chỗ nào bị trầy xước, xê dịch không; e rằng người ấy vì lấy đồ vật mà trượt chân tự bị thương, hoặc những chuyện tương tự.
Khám tử thi đàn bà mà không thấy chỗ nào bị thương thì phải xem cửa mình, e có kẻ từ đó đâm dao vào trong bụng. Nếu vết đâm cách da nông thì quanh rốn, phía trên và phía dưới, hơi có máu rỉ thấm ra; nếu đâm sâu thì không có. Phần nhiều là đàn bà sống một mình, hoặc đàn bà đi kiếm ăn (?).
Nếu là đàn ông thì phải xem đỉnh đầu, e có đinh đầu bằng đóng vào; xem hậu môn, e có vật cứng nhét từ đó vào. Phần nhiều là do người đi cùng gây ra, chẳng hạn chồng già vợ trẻ, và những trường hợp tương tự.
Phàm tử thi trên người không có vết thương, chỉ có sắc mặt xanh tím sẫm, hoặc một bên mặt như bị sưng, thì phần nhiều là bị người khác lấy vật bịt mồm mũi, hoặc trùm kín cho chết ngạt. Cũng có khi bị siết cổ bằng khăn tay, bao vải và những thứ tương tự, nên không thấy vết; khi ấy phải xem thêm vùng cổ, gáy, nếu thịt ở đó cứng thì đúng là bị siết. Điều quan trọng nhất là phải xem tay chân có vết bị đánh, bị trói không; trên lưỡi e có vết bị cắn rách; hai chỗ đại tiện và tiểu tiện e có vết sưng do bị giẫm đạp. Nếu không có những dấu vết ấy thì mới xem trong miệng có đờm dãi không, trong họng có sưng hay không. Nếu có đờm dãi và có sưng thì e là chết vì bệnh triền hầu phong (bệnh cổ họng sưng tấy đột ngột làm tắc nghẽn, nghẹt thở mà chết). Nên xét cho tường tận.
Nếu nhiều người đánh nhau xong rồi mỗi người tản đi một ngả, sau khi tản đi có người ra gần sông ngòi, bờ ao đầm để rửa máu trên đầu mặt, hoặc múc nước uống, nhưng vì vừa đánh nhau xong, người còn mệt lả; hoặc vì say rượu, đánh nhau xong bị choáng váng, nên rơi xuống nước chết đuối. Khi rơi xuống nước người còn sống thì tử thi bụng chướng phình, trong mười móng tay có cát bùn, hai tay đưa về phía trước. Khám thấy như vậy thì rõ ràng chỉ là rơi xuống nước chết đuối. Trên tử thi tuy có vết thương do bị đánh, nhưng không được coi đó là chỗ gây chết người, chỉ cần ghi từng vết một vào biên bản khám nghiệm, còn kết luận là chết do rơi xuống nước; làm thế là nhanh gọn nhất. Bởi vì vết thương do bị đánh tuy ở chỗ hiểm yếu nhưng vẫn còn cô hạn; theo luật, dù chết trong cô hạn hay ngoài cô hạn, mà chết vì nguyên nhân khác, thì đều xử theo luật về tội đánh người gây thương tích mà thôi. (Lời chú: "nguyên nhân khác" là chết vì phát sinh thêm tai họa khác.) Nay đã là rơi xuống nước mà chết, thì tuy có vết thương, thật ra rõ ràng là chết vì nguyên nhân khác. Đã từng có viên quan khám nghiệm thấy trên đầu có vết thương, bèn kết luận là vì bị đánh mà choáng váng mê man, ngã vào nước, rồi lấy chỗ bị đánh làm chỗ gây chết người, khiến kẻ bị khép tội cứ kêu oan, lật lại lời cung mãi không thôi.
Lại có trường hợp đánh nhau xong tản ra rồi trèo lên chỗ cao, ngã xuống chết, cũng xử như vậy. Chỉ cần khám độ cao thấp ở chỗ trượt chân, khám vết thương, vết sẹo do ngã ở chỗ hiểm yếu gây chết người, đồng thời vẫn phải tra hỏi cho đến cùng những người làm chứng đã thấy đánh nhau rồi tản đi.
Phàm khám người chết vì tranh cãi đánh nhau, tuy hai bên, người đánh và người bị đánh, đã rõ ràng, nhưng trên tử thi không hề có vết thương, thì lấy gì mà xác định chỗ hiểm yếu gây chết người? Trường hợp này ắt là người bị đánh vốn có bệnh cũ, bệnh khí (bệnh hen suyễn, khó thở, hay uất nghẹn), hoặc trước khi đánh nhau đã uống rượu say, đến lúc đánh nhau bị va chạm mà tắt thở chết. Những trường hợp như thế, phần nhiều tinh hoàn, hoặc một hoặc cả hai, co rút lên không thấy. Phải lấy quần áo hoặc bông, vải mà nhúng nước giấm ấm, đắp lên chừng thời gian một bữa cơm, rồi bảo ngỗ tác (người làm nghề khám nghiệm tử thi, giúp việc quan khám nghiệm) lấy tay ấn xuống phía dưới bụng dưới, tinh hoàn sẽ tự tụt xuống; đó chính là dấu hiệu. Sau đó mới xem kỹ chỗ hiểm yếu gây chết người.
Xưa có hai người Giáp và Ất đi cùng nhau, Ất mang theo quần áo đồ đạc bên mình, Giáp muốn mưu cướp lấy. Giáp rủ Ất đi, đến một con sông suối, định lội qua. Ra đến giữa dòng, Giáp nắm lấy Ất dìm xuống nước cho chết; như thế là không có vết thương. Lấy gì mà khám? Trước hết khám thấy tử thi gầy yếu, xem vóc người lớn hay nhỏ; mười móng tay đều có màu đen sẫm, trong móng tay và trong lỗ mũi đều có cát bùn, ngực màu đỏ, môi có vết xanh tím loang lổ, bụng chướng. Ấy là Ất yếu sức nên bị Giáp nắm dìm xuống nước mà chết. Phải tra xét động cơ ban đầu của Giáp, phải có tang vật làm chứng; đối chiếu với kết quả khám nghiệm này thì muôn phần không sai một.
Lại có trường hợp người già bị người khác lấy tay bịt mồm mũi mà tắt thở, đó cũng là chết mà không có vết thương.
Có một người dân quê sai cháu trai, con của chị em gái mình, cùng con trai nhà hàng xóm mang cuốc lên khai hoang núi trồng kê. Qua hai đêm không thấy về, đến khi đi xem thì cả hai người đều đã chết trên núi. Bèn báo lên quan. Quần áo mang theo bên mình đều còn nguyên. Có công văn gửi quan đến khám tử thi. Quan khám nghiệm đến hiện trường, thấy một tử thi nằm ngoài túp lều cỏ nhỏ, xương gáy bị gãy, đầu và mặt đều có vết dao chém; một tử thi nằm trong lều, phía dưới bên trái cổ và phía sau đầu bên phải đều có vết dao chém. Về người nằm ngoài lều, mọi người đều nói: bị chém chết trước.
Về người nằm trong lều, mọi người đều nói: sau đó tự đâm mình mà chết. Quan sở tại chỉ dựa vào chỗ mỗi người đều có vết thương, mà không mất của cải gì, nên kết luận hai người giết lẫn nhau. Riêng một viên quan khám nghiệm nói: "Không phải thế. Nếu chỉ lấy lẽ thường mà suy đoán thì kết luận hai người giết lẫn nhau mà chết cũng được; nhưng người nằm trong lều có vết dao ở phía sau đầu bên phải là đáng ngờ. Lẽ nào lại có người tự cầm dao chém vào sau đầu mình? Tay không tiện làm vậy." Chưa được mấy ngày thì bắt được một kẻ vì thù oán mà giết cả hai người. Huyện xét án đã rõ, bèn trình lên châu, xử kẻ ấy tội chết. Nếu không thì hai oan hồn mãi mãi không được giải oan. Đại phàm những vụ giết lẫn nhau, phải xét các vết thương còn lại không có gì đáng ngờ thì mới được kết luận khám nghiệm. Việc khám nghiệm quý ở chỗ tinh tường, chuyên tâm, không được để sai sót.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video