Thiên 14 — Phẩm 12 – Ba tạng pháp

 Phẩm Ba Kho Pháp, thứ mười hai

 Bấy giờ đức Phóng Quang Như Lai (Như Lai: danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như — tức từ sự thật đúng như nó vốn là — mà đến; Phóng Quang là tên của vị Phật này, nghĩa là "Phóng ra ánh sáng") lại bảo Tỳ-xá-khư (tên một vị Bà-la-môn đang thưa hỏi Phật trong kinh này; Bà-la-môn là giai cấp tu sĩ, tư tế của Ấn Độ xưa) rằng: "Này Tỳ-xá-khư, ba thứ nghiệp tạng (ba kho giáo pháp về nghiệp, tức ba kho lời dạy mà kinh này gọi là ba kho ngôn giáo) mà ta đã nói, nếu khéo suy nghĩ nghĩa lý thì sẽ vào được tất cả các pháp môn (các cửa ngõ, các phương pháp tu học đưa đến giác ngộ).

 Này Tỳ-xá-khư, nếu ai mong muốn thành tựu pháp này thì phải siêng năng tinh tấn (cố gắng không ngừng, không lười biếng). Vì sao? Vì người lười biếng rốt cuộc không thể đến được. Tại sao vậy? Vì người ấy không thể hết lòng yêu thích chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật) như thế. Cho nên phải nương theo thiện tri thức (người bạn, người thầy hiền đức dẫn dắt mình trên đường tu) mà hết lòng chăm học.

 Này Tỳ-xá-khư, ví như những viên ngọc quý, hoặc ngọc pha-lê, hoặc ngọc lưu ly (một loại đá quý màu xanh biếc), cùng các thứ báu trong sạch khác, đặt bên bờ ao nước thì có thể làm cho nước ấy cùng một màu với ngọc. Vì sao? Vì nhờ sức trong sạch của ngọc báu ấy, từ xa chiếu rọi qua lại, khiến nước kia ánh theo màu ngọc. Đúng như thế, đúng như thế, này Tỳ-xá-khư, tất cả chúng sinh gần gũi thiện tri thức cũng giống như vậy. Lại nữa, trong nước ấy, ném vật gì khác xuống cũng đều thành màu ngọc; ánh sáng oai lực của ngọc này có thể đổi màu các vật khác, còn ngoài thứ ngọc ấy ra thì không gì đổi được.

 Này Tỳ-xá-khư, nay ba kho nghiệp phương tiện (phương tiện: những cách khéo léo để dẫn dắt người tu) này cũng lại như thế: nếu người tự mình học, hoặc dạy người khác học, thì tất cả trời và người không ai phá hoại được. Này Tỳ-xá-khư, ba kho này chính là lời dạy của chư Phật Như Lai; tất cả mọi lời nói phát ra, âm thanh, lời lẽ, biện luận, vặn hỏi, giải nghĩa, cùng các thí dụ, đều từ ba kho giáo pháp này mà sinh ra.

 Này Tỳ-xá-khư, nếu ai thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn không quên) nghĩa của ba kho này thì rốt cuộc không bị các luận thuyết tà vạy của ngoại đạo (các phái tu hành ngoài đạo Phật) phá hoại. Giả sử khắp cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam theo vũ trụ quan Phật giáo, tức thế giới loài người chúng ta đang ở) đầy những đám đông vô số người, tất cả đều là những đại luận sư ngoại đạo thông minh, tất cả đều đến vặn hỏi đủ cách, cũng rốt cuộc không thể khuất phục được người ấy. Này Tỳ-xá-khư, hãy gác lại cõi Diêm-phù-đề đầy luận sư ấy; giả sử bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức toàn thể một thế giới nhỏ) này đầy chúng sinh, cho đến tất cả đều biết luận bàn vặn hỏi, cũng không thể khuất phục được. Lại nữa, này Tỳ-xá-khư, hãy gác lại bốn thiên hạ; giả sử khắp cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp lại, tức một đại vũ trụ) đầy chúng sinh, tất cả đều là đại luận sư, đều thọ trì được hết kinh điển của Phật và sách vở ngoại đạo, họ cùng một lúc đến vặn hỏi, người ấy cũng đều trả lời được hết, không chút vướng mắc. Vì sao? Vì trong Phật pháp, người ấy đã học qua ba phương tiện này trước rồi.

 Cho nên, này Tỳ-xá-khư, có các pháp sư (người giảng dạy giáo pháp), hoặc tại gia (người sống ở nhà, không đi tu) hoặc xuất gia (người rời nhà đi tu), chỉ cần thọ trì được ba kho pháp này thì mọi câu vặn hỏi đều tùy ý mà trả lời được. Vì sao? Vì pháp này chính là gốc rễ của trí tuệ vô lượng vô biên. Này Tỳ-xá-khư, pháp này hiếm có, không thể nghĩ bàn, gọi là kinh điển mà cả thế gian khó phá hoại. Nay ta nói sơ lược mà ông còn chưa hiểu, huống gì nói nhiều. Này Tỳ-xá-khư, chỉ người đã lâu ngày tập luyện trí tuệ và phương tiện mới có thể phân biệt được ba kho nghiệp này. Vì sao? Trí của Phật sâu rộng, tâm chúng sinh nhỏ hẹp không chứa nổi. Trí lớn như vậy nếu hiểu biết được thì sẽ dứt trừ được vô lượng lưới nghi của tất cả chúng sinh. Lại nữa, này Tỳ-xá-khư, nếu có người tuy giữ được lời dạy của ba kho nghiệp này, nhưng không biết phương tiện, thì không biết được phương tiện để đi vào; như thế làm sao có thể giải thích được pháp này?"

 Phật bảo A-nan (vị đệ tử thị giả của đức Phật Thích-ca, người nghe và thuật lại kinh): Đức Phóng Quang Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời và người), Chánh Biến Giác (bậc giác ngộ chân chánh, hiểu biết trọn khắp mọi điều) ấy nói như vậy xong, lúc đó Tỳ-xá-khư lại hỏi Phóng Quang Như Lai rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), gốc rễ của ba kho nghiệp như vậy làm sao mà sinh ra, từ đâu đến và đi về đâu?"

 Phật nói: "Này Tỳ-xá-khư, ta hỏi lại ông, ông cứ theo ý mình mà đáp. Này Tỳ-xá-khư, ý ông nghĩ sao? Phong giới (yếu tố gió, một trong bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió tạo thành vật chất) này từ đâu sinh ra? Là lớn hay nhỏ, hẹp hay rộng, dài hay ngắn, thô hay mịn? Từ đâu đến, đi về đâu? Họ gì, nhà nào, làng nào, xóm nào, thành nào, nước nào? Cho đến nơi sinh, giới hạn, hình dáng, kích thước lớn nhỏ, chỗ đi chỗ đến, chỗ nương tựa như vậy, đều có thể biết được chăng?" Tỳ-xá-khư thưa: "Không thể, bạch Thế Tôn. Gió như thế không thể biết được, vì không có chỗ ở; không thể thấy được, vì không có hình dạng; cho đến họ, nhà, nơi sinh đều không thể biết. Bạch Thế Tôn, gió như thế từ hư không sinh ra, không có chỗ nương ở, không có phương hướng nơi chốn, mà có ở khắp mọi nơi."

 "Như vậy, này Tỳ-xá-khư, gió từ hư không ra, không có phương hướng nơi chốn, họ, nhà, nơi sinh thật không thể biết. Đúng như thế, đúng như thế, phương tiện lời dạy của ba kho nghiệp cũng lại như thế: không có phương hướng nơi chốn, không từ đâu đến, cũng không đi đâu, không sinh không diệt. Vì sao? Vì Phật pháp vô lượng, chỉ trí Phật mới biết. Này ma-na-bà (tiếng Phạn, nghĩa là chàng thanh niên, người trẻ tuổi; ở đây Phật dùng để gọi Tỳ-xá-khư), ba kho nghiệp này thật không thể biết hết, rốt cuộc không ai tìm được bờ mé và số lượng của nó. Dù trong một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài, đơn vị đo thời gian trong Phật giáo), hoặc gần một kiếp, hoặc trăm kiếp, hoặc trăm nghìn kiếp, hoặc trăm nghìn ức na-do-tha (một con số cực lớn, hàng trăm tỷ trở lên) kiếp, cho đến vô lượng vô biên kiếp không thể đếm, cũng không thể biết. Chỉ có Phật Thế Tôn mới biết ba kho nghiệp này, và tùy theo căn tính (khả năng, tính chất sẵn có) của từng người mà nói cho họ mà thôi. Này ma-na-bà, vì vậy các ông nên biết, ba thứ lời dạy này không có chỗ trụ, không có bờ mé. Vì sao? Vì bồ-đề (sự giác ngộ) của chư Phật không có chỗ trụ, cũng không có chỗ nương; cho đến bản thể của nhân duyên (nguyên nhân chính và các điều kiện phụ) của hạnh nghiệp cũng không từ đâu đến, cũng không có chỗ đến. Nếu biết được điều này, tức là biết kho nghiệp không có chỗ trụ, vô lượng vô biên."

 Bấy giờ Bà-la-môn Tỳ-xá-khư lại thưa với Phật Phóng Quang: "Bạch Thế Tôn, thế nào là nghiệp duyên (những điều kiện của nghiệp dẫn đến việc sinh ra)?" Phật bảo Tỳ-xá-khư: "Ý ông nghĩ sao? Lúc mới vào thai thì gọi là gì?" Tỳ-xá-khư thưa: "Bạch Thế Tôn, đó gọi là thủy giới (yếu tố nước, trạng thái lỏng), tên là ca-la-la (tiếng Phạn: giai đoạn đầu của bào thai, khi tinh và huyết mới kết hợp, còn như giọt nước sền sệt)." Phật nói: "Ca-la-la này qua bảy ngày đầu thì lại gọi là gì?" — "Gọi là át-phù-đà (giai đoạn thai thứ hai, như bọt hay mụn nhỏ)." Phật lại hỏi: "Át-phù-đà này qua bảy ngày thì lại gọi là gì?" — "Gọi là bế-la-thi (giai đoạn thai thứ ba, như cục thịt mềm)." Phật lại hỏi: "Bế-la-thi này qua bảy ngày thì lại gọi là gì?" — "Gọi là già-na (giai đoạn thai thứ tư, khối thịt đã đặc chắc lại)." Phật lại hỏi: "Già-na này qua bảy ngày thì lại gọi là gì?" — "Bạch Thế Tôn, ca-la-la, át-phù-đà, bế-la-thi và già-na ấy, qua khỏi rồi thì gọi là 'thọ' (sự nhận lấy thân, tức thai đã thành hình người) (?)."

 Phật nói: "Này Tỳ-xá-khư, nên biết cái 'thọ' này vốn không có thật, chỉ là hư dối, do nhân duyên hư dối hòa hợp mà sinh ra. Do nguyên do ấy mà tất cả các phần thân, tay chân, khớp xương được sinh ra. Tức là: vì năm mụn (năm chỗ nhô lên trên thai, về sau thành hai tay, hai chân và đầu) sinh nên da thịt sinh; da thịt sinh nên gân xương sinh; gân xương sinh nên tủy não sinh; tủy não sinh nên tóc lông sinh; tóc lông sinh nên móng răng sinh; móng răng sinh nên tất cả các phần thân, tay chân, khớp xương sinh. Như thế, tất cả các phần thân, tay chân, khớp xương đều không từ đâu đến, không có chỗ trụ, đều do nhân duyên hòa hợp mà có. Cũng như vậy, năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí và các hoạt động của tâm, thức là sự hay biết), mười hai nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, cùng sáu đối tượng tương ứng: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, các pháp), mười tám giới (mười hai nhập ấy cộng thêm sáu thức, tức sáu sự hay biết phát sinh từ đó), cùng hình tướng, màu sắc, lớn nhỏ, dài ngắn, cũng đều không từ đâu đến, không có chỗ trụ. Nếu chúng có thật thì lẽ ra phải có đến có đi. Như thế, tất cả đều không có chỗ trụ, đều không thể biết được; đã không có tên gọi thì làm sao có thể nói?

 Này Tỳ-xá-khư, do nhân duyên cha mẹ hòa hợp, ngay lúc ấy thức chi (cái thức, một khâu trong mười hai nhân duyên, tức tâm thức đi vào thai) gá vào thai, thành khối (?) ca-la-la, gọi là thai tạng. Như vậy, này Tỳ-xá-khư, nếu cha mẹ kia không hòa hợp thì không có khối ca-la-la, cho đến không có da thịt, gân xương, tủy não, tóc lông, móng răng và tất cả các phần thân; làm sao có được hình sắc dài ngắn, năm ấm, mười hai nhập, mười tám giới, mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối nhau tạo nên vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, già chết), chỗ ở và sự đi lại? Lại nếu thức này không hòa hợp với một giọt tinh mà ở trong thai thì hình sắc các thứ đều không thể thành. Lại nếu không hòa hợp với mười hai nhân duyên thì cho đến già chết cũng không thể sinh. Nếu không có sinh thành thì làm sao có tên gọi, có lời nói? Như vậy, này Tỳ-xá-khư, chỉ do sức nối tiếp nhau của mười hai nhân duyên mà sắc, thọ, tưởng, hành, thức hòa hợp sinh ra. Như vậy, này Tỳ-xá-khư, ba thứ kho nghiệp phương tiện lời dạy này không có phương hướng nơi chốn, không có bờ mé, cũng không đi không đến. Nên biết pháp này không sinh không diệt, không có gốc rễ, không thể tìm cho cùng tận.

 Lại nữa, này Tỳ-xá-khư, nên biết về ba thứ kho nghiệp phương tiện lời dạy ấy. Thế nào gọi là ba thứ kho? Một là kho lời dạy của người; hai là kho lời dạy của trời; ba là kho lời dạy không phải của người, cũng không phải của trời. Này Bà-la-môn, nói lời dạy của người là: họ đều dùng tướng ngôn ngữ; nên biết đó gọi là lời dạy của người. Này Tỳ-xá-khư, nói lời dạy của trời là: vì tướng của sự việc khác nhau nên có thấy có nghe; đúng như thật mà không khác, sinh ra tâm như vậy (?). Suy nghĩ như vậy, dùng phương tiện mà biết rồi, thì có thể đạt được thiền định (trạng thái tâm lắng yên, tập trung sâu), thiên nhãn (con mắt như của chư thiên, thấy xa thấy suốt), thiên nhĩ (lỗ tai như của chư thiên, nghe được mọi âm thanh xa gần) và thiên tâm trí (trí biết được tâm ý người khác); tất cả đều do sức thu nhiếp ý niệm bằng một lòng chuyên nhất mà sinh ra trí thanh tịnh như vậy. Đó gọi là lời dạy cõi trời thanh tịnh bậc nhất. Này Tỳ-xá-khư, nói kho lời dạy không phải của người, không phải của trời là: từ lòng đại từ bi sinh ra, thâu tóm cả ba thứ lời dạy, sinh ra con đường ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn — người nghe Phật dạy mà giác ngộ; Duyên giác — người tự quán nhân duyên mà giác ngộ; Bồ-tát — người tu để thành Phật và cứu độ mọi loài) cùng tất cả các pháp; vì vậy gọi là kho. Phương tiện của lời dạy này nương vào quả đại bi, khắp mọi nơi quán sát các ác đạo (các đường xấu ác: địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, súc sinh), thấy các chúng sinh ở đó chỉ toàn là khổ, bèn một lòng cứu vớt, không nghĩ điều gì khác, nên gọi là đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ). Vì làm lợi ích cho họ nên gọi là lời dạy. Này Tỳ-xá-khư, ở nơi ba kho nghiệp này sinh ra và trụ lại, chư Phật và Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) luôn một lòng nghĩ đến và giữ gìn che chở."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video