Thiên 34 — Phẩm 29 – Nhân duyên tam-muội

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni (tên kinh, nghĩa là "Kinh đà-la-ni Ngọn đuốc lớn của Chánh pháp"; đà-la-ni là pháp môn giúp ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn giáo pháp), phẩm Nhân duyên Tam-muội (tam-muội: trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một chỗ, không tán loạn), thứ hai mươi chín.

 Phật bảo A-nan (vị đệ tử thân cận, thị giả của Phật Thích-ca): Bấy giờ Thiên Đế Thích (vua cõi trời Ba mươi ba, tức cõi trời Đao-lợi trên đỉnh núi Tu-di) thưa với đức Như Lai Phóng Quang (Như Lai: danh hiệu của Phật, bậc từ chân lý mà đến; Phóng Quang là tên vị Phật ấy): "Bạch Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính), vì nhân gì, duyên gì mà trước đây vô số Bồ-tát (người tu hành cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) này thỉnh hỏi pháp môn, Như Lai không giải thích ngay, nhân đó họ đi đến vườn của vua Tế Hỏa, Như Lai Thế Tôn để mặc họ đi, mà họ cũng được lợi ích lớn như vậy?"

 Bấy giờ đức Như Lai Phóng Quang bảo Thiên Đế: "Kiều-thi-ca (họ của Thiên Đế Thích khi còn làm người), ông hỏi vì nhân duyên gì mà các Bồ-tát ấy thỉnh hỏi pháp rồi, Như Lai không giảng ngay, các ông hãy lắng nghe. Vì các Bồ-tát ấy đối với pháp còn có điều mong cầu, nên ở nơi hạnh không ngăn ngại như thế lại sinh lòng không tin. Vì nhân duyên ấy, ta trước hết khiến các Bồ-tát đến vườn rừng của vua, vào đại thiền định (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú sâu xa), tự mình suy ngẫm pháp môn.

 Vì sao vậy? Kiều-thi-ca, các Bồ-tát ấy trong quá khứ đã từng ở chỗ mười bốn ức (ức: một trăm triệu theo cách đếm của kinh) Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác (Ứng Cúng: bậc đáng được cúng dường; Chánh Biến Giác: bậc giác ngộ chân chánh và trọn khắp; đều là danh hiệu của Phật) tu hành cúng dường; những việc đã làm khi ấy, các Bồ-tát nhờ sức tam-muội mà thấy biết rõ ràng. Đã nhớ biết rồi, họ quán xét các thế gian, chỉ thấy toàn là sinh, già, chết, đọa lạc, dời chỗ và chuyển sinh.

 Các Bồ-tát ấy khi ở chỗ mười bốn ức Như Lai thỉnh cầu thực hành pháp, cũng có lúc lòng tin bị hư hoại. Có những Bồ-tát lấy tốt làm xấu mà khởi nguyện và hành động, nên nay ở trong địa ngục vẫn còn chịu tai ương nặng nề. Các Bồ-tát thấy việc ấy nên trong lòng hết sức sợ hãi; đã sợ hãi rồi, đối với pháp hữu vi (mọi sự vật, hiện tượng do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) phát tâm nhàm chán xa lìa, đều nói rằng: 'Than ôi! Thế gian thật là khổ lớn. Ta từ xưa đến nay đắm vui, lười biếng, không tin Như Lai, chê bai Pháp và Tăng (Pháp: giáo lý Phật dạy; Tăng: đoàn thể người tu hành), gây nhiều nghiệp ác, không việc xấu nào không làm. Vì những điều ác ấy, e rằng ta sẽ giống như những Bồ-tát ác hạnh thuở trước, ở chỗ mười bốn ức Như Lai sinh lòng không tin mà đọa vào địa ngục. Nguyện đừng để ta phải chịu như thế, cũng đừng để ta rơi vào chỗ không tin.'

 Các Bồ-tát phát nguyện ấy rồi, đối với Như Lai có lòng tin chân chánh không hư hoại, phát tâm vui mừng; phát tâm ấy rồi liền được trụ vào bậc nhẫn bất thoái (nhẫn: tâm an trụ vững chắc nơi chân lý; bất thoái: không còn thối lui)."

 Bấy giờ Thiên Đế Thích lại thưa với đức Phật ấy: "Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát này từ đâu mà sinh được trí tuệ ấy, biết thấy những việc tu hành thuở xưa ở chỗ mười bốn ức Như Lai?"

 Phật bảo Thiên Đế Thích: "Khối trí tuệ lớn ấy lại chính do Như Lai hiển bày. Hiển bày thế nào? Khi Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác vào định Sư Tử Phấn Tấn (thiền định tối thượng, ví như sư tử vươn mình hùng mạnh), nhờ thần lực của Phật mà khiến các chúng sinh đều được lắng yên trong định, phát sinh sự thấy biết, đều thấy những việc đã trải qua trong quá khứ. Họ nhờ sức tam-muội ấy liền phá được cái vỏ trứng (?) bao bọc của vô minh (sự mê muội, không thấy biết chân lý).

 Như khi vua sư tử gầm lớn, có thể làm kinh sợ tất cả cầm thú, bất kể mạnh hay yếu; dù đang đi hay đang đứng, nghe tiếng gầm ấy đều trốn vào hang đá. Ví như mây mù phủ khắp hư không, một trận gió lớn nổi lên, chốc lát tan sạch; lúc ấy mọi vì sao trên trời, cho đến những vì nhỏ nhất, đều hiện ra, vầng trăng sáng tỏ, ánh sáng soi khắp. Cũng như thế, Kiều-thi-ca, Như Lai vào tam-muội Sư Tử này, đối với khối vô tri vô minh của chúng sinh, cùng mọi phiền não (những tâm xấu làm khổ não như tham lam, giận dữ, si mê) khác, không gì là không làm nhân duyên để phá diệt. Mọi căn lành (những việc thiện làm gốc sinh ra quả tốt) đã tạo từ xưa tự nhiên trong sạch, không còn phiền não, tất cả đều nhờ tam-muội này."

 Bấy giờ Thiên Đế Thích lại thưa với đức Phật ấy: "Bạch Thế Tôn, chúng con muốn được nghe tên những tam-muội mà các Bồ-tát đã vào dưới rừng cây. Xin Ngài giảng giải, con sẽ thọ trì (nhận lấy và giữ gìn)."

 Bấy giờ Phật bảo Thiên Đế Thích: "Kiều-thi-ca, nay ông hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ. Ta sẽ nói cho ông tên các tam-muội của các Bồ-tát, cùng các lực, các vô úy (lực: những năng lực trí tuệ đặc biệt; vô úy: những điều không hề sợ hãi khi thuyết pháp) v.v. Kiều-thi-ca, tam-muội mà các Bồ-tát đạt được lúc ấy có ba loại, quyết định dứt được nghi. Ba loại nào? Đó là tam-muội Nhập Thế Gian Xảo Phương Tiện (khéo dùng phương tiện đi vào thế gian), tức tam-muội của Bồ-tát mới trụ vào Đại thừa (con đường tu cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh): lúc mới nhớ nghĩ, lúc sau thành tựu, lúc chuyển thành rộng lớn."

 Thiên Đế Thích lại thưa: "Bạch Thế Tôn, thế nào gọi là tam-muội Nhập Thế Gian Xảo Phương Tiện?"

 Phật bảo Thiên Đế Thích: "Kiều-thi-ca, có Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu hành cao) vào một tam-muội tên là Thuần Chí. Nhờ sức tam-muội ấy, ba loại kho nghiệp phương tiện như thế có thể chứng biết. Trong đó, vào tam-muội Nhập Thế Gian Xảo Phương Tiện rồi, sau đó lại vào kho nghiệp của ba lời dạy (?), thấy mọi pháp đều giống như hư không.

 Nói 'thế gian', là chỗ chúng sinh thế gian làm việc, chỗ qua lại, chỗ xoay vần, chỗ làm việc chấp có cái 'ta', chỗ làm việc chấp những thứ thuộc về 'ta', chỗ làm việc chấp có chúng sinh, chỗ làm việc chấp có và không. Những việc đã làm từ xưa: hoặc để thân thể trần truồng, hoặc lúc trời nóng lại mặc nhiều lớp, hoặc xem trời biến đổi, hoặc xét đất rung động, hoặc bói mặt trời mặt trăng, hoặc xem sao trên trời, hoặc xem tướng mạo người, hoặc chọn ngày tốt để đi về; những việc như thế đều là nói càn tốt xấu. Hoặc học lễ nghi, chữ nghĩa, phép đếm, làm lịch và mọi nghề khéo ở đời; hoặc làm chú thuật, phương thuốc bí truyền, nghề thủ công, đủ thứ nghề nghiệp; hoặc buôn bán qua lại, làm người đưa tin cho kẻ khác; hoặc cùng người bàn bạc, ưa tranh cãi, hoặc điều không nên nói lại buột miệng nói ra; hoặc bỏ sự suy nghĩ chân chánh mà khởi các ý nghĩ xấu. Những việc như thế gọi là thế gian.

 Có Bồ-tát mới trụ vào Đại thừa, thuận theo những việc làm của thế gian, một lòng chuyên niệm tiếp nối không dứt, như sợi tơ không có lúc đứt; vì không dứt nên chìm đắm trong ý tưởng về cái 'ta', ở trong ý tưởng ấy chuyên tâm giữ chặt, phân biệt những việc thế gian như thế. Đã phân biệt rồi thì đối với việc gánh vác của Bồ-tát lại hết sức sợ hãi; vì sợ hãi nên chư Phật Thế Tôn liền buông bỏ, không nói pháp cho.

 Kiều-thi-ca, vì sao Như Lai không nói cho họ? Vì các phàm phu (người thường chưa giác ngộ) thọ nhận nhiều loại thân; khi thọ nhận thân thì bị ái luyến trói buộc, việc gì ở đời cũng làm, buông thả, tâm rối loạn, tạo các tội nghịch (những tội cực nặng như giết cha, giết mẹ, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp Tăng); vì tạo tội nghịch nên nghiệp ác đầy đủ. Vì thế Như Lai không nói cho họ. Kiều-thi-ca, vì nhân duyên ấy, chư Phật Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác không thọ ký (báo trước) rằng người ấy đời sau sẽ thành Phật. Kiều-thi-ca, kẻ ngu si ấy không biết không hiểu, giết cha hại mẹ cùng những chướng nặng khác, đối với Phật, Pháp, Tăng thì kiêu mạn buông thả, đắm chấp vào ý tưởng về cái 'ta', ngu như trẻ nhỏ. Họ làm như vậy rồi thì Phật không nói pháp cho. Kiều-thi-ca, nay ông nên biết, không phải Phật Thế Tôn đối với chúng sinh có lòng giấu giếm keo kiệt mà không nói cho.

 Lại nữa Kiều-thi-ca, tam-muội như thế, ở trong ba lời dạy thì chữ A làm đầu, sau đó mới hiện ra bốn mươi hai câu. Câu đầu là chữ A, cứ năm năm làm một phần (?); bốn mươi mốt câu kia và tất cả tên chữ thì lần lượt gọi nối nhau, nên biết như thế.

 Kiều-thi-ca, ví như lông dê nhúng vào các màu nhuộm, nhúng vào màu nào thì có tên theo màu ấy: hoặc xanh, hoặc trắng, hoặc đỏ, hoặc vàng, hoặc hồng, hoặc tía, hoặc giống như pha lê. Các màu như thế đều theo gốc mà mang tên. Cũng như thế, Kiều-thi-ca, ở đây chữ A là chữ đầu tiên trong mọi lời nói; bốn mươi hai chữ còn lại theo đó giúp thành âm và câu, hòa hợp trang nghiêm, thâu giữ, so sánh theo loại, chuyển sinh ra các chữ, tương ứng với mọi lời nói và lời biện luận; thế lực thanh tịnh, cùng quyến thuộc gắn bó với nhau; tất cả đều được thâu vào trong pháp môn chữ A.

 Kiều-thi-ca, đó là pháp thành tựu lời nói của thế gian, cũng có thể khéo thành tựu tam-muội thế gian. Tuy gọi là tam-muội nhưng vẫn là pháp còn thối lui; vì là pháp thối lui nên chỉ làm tâm hao giảm; vì tâm hao giảm nên không thể thành tựu vững chắc các căn (những năng lực tinh thần như lòng tin, sự siêng năng, sự nhớ nghĩ, định, tuệ); vì căn không thành nên không thể dũng mãnh phát tâm siêng năng tinh tấn; vì căn tinh tấn không thành tựu nên không thể gánh được gánh nặng của Bồ-tát, cũng không thể thuyết pháp giáo hóa. Khi được tam-muội này, dù có làm thành các việc thế gian, nhưng người cầu ra khỏi sinh tử thì không cần thường xuyên tu tập nó.

 Lại nữa Kiều-thi-ca, còn có một tam-muội tên là Thông Đạt Pháp Giới (thấu suốt pháp giới; pháp giới là toàn thể mọi sự vật, hiện tượng). Chỉ có Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển (không còn thối lui) mới thành tựu được trong cả ba đời. Thế nào gọi là Thông Đạt Pháp Giới? Bồ-tát như thế nhờ tam-muội này được sức nhớ nghĩ và trí tuệ tên là Đoạn Nhiễm (dứt sự nhiễm ô), biết rằng tận cùng phía dưới của mặt đất lớn này nằm trên nước, khắp nơi đều mềm, vỡ nát, nứt nẻ, có chỗ trống hở, nên lại có các loại núi đá khác nương vào nhau hòa hợp mà thành đất; như thế khoảng giữa không còn chỗ trống. Do đã được sức thấy biết, các lực, các vô úy v.v. được huân tu (tu tập thấm nhuần lâu ngày) trong sạch, nên đối với địa giới (yếu tố đất) không có chướng ngại, đều có thể làm đủ loại thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có), chỉ trong khoảng một cái búng tay có thể ra vào qua lại trong lòng đất.

 Kiều-thi-ca, ví như ngoài thành ấp làng xóm có một cái ao lớn, vào những ngày xuân hè có nhiều phụ nữ xuống ao vui chơi tắm gội; họ ở trong nước, khi trồi lên khi lặn xuống, khi đi khi lại, tự do không vướng. Cũng như thế, Kiều-thi-ca, khi Bồ-tát được tam-muội thù thắng Thông Đạt Pháp Giới này thì dùng sức thần thông ra vào tự tại trong lòng đất cũng như vậy.

 Thế nhưng tâm vị ấy ban đầu không nắm lấy tướng đất, chỉ niệm phong luân (vòng gió, tức tầng gió nâng đỡ thế giới theo quan niệm Phật giáo), mà cũng không có ý tưởng về tướng phong luân. Bồ-tát biến hóa thân mình cũng như vậy, không có chỗ bám víu, thấy thân mình ở giữa hư không. Quán như thế rồi liền bay vút lên hư không, sau đó hóa thành thân như bụi nhỏ, đầy khắp hư không, mắt người không thấy được. Tâm nắm giữ cõi phong luân cũng trùm khắp, lại càng thêm rộng, tất cả đều như gió. Thân tuy không hiện nhưng là hóa thân, đầy khắp trong không trung, khởi ý tưởng hư không. Tuy đối với thân này khởi ý tưởng hư không, nhưng trọn không rời sự hay biết về các giới (các yếu tố). Biết như thế rồi trụ nơi hư không; trụ nơi hư không rồi thì niệm ý tưởng không có pháp, cũng không có ý tưởng hiện tướng thân cho người khác thấy. Vì thế lại có thể hợp nhiều thân làm một thân, lại có thể xuyên qua núi đá tường vách không chướng ngại, cũng có thể đi trên không như đi trên đất, ở trong hư không đi, đứng, ngồi, nằm, đủ các loại thần thông như thế.

 Bồ-tát lại niệm thủy giới (yếu tố nước), biết chỗ trụ vốn có của thủy giới; nhân thủy giới lại biết thân này cũng vậy, như thủy giới có sắc tướng như thế. Trụ trong đó rồi lại niệm thủy giới; vì trụ trong đó nên lại có thể niệm cõi vân luân lớn (vòng mây), biết vòng mây từ đâu đến, chỉ là do nhân duyên mà sinh; mưa từ đâu đến cũng như vậy. Quán chỗ đi của chúng, đều phân biệt mà biết: trong đó có mây hay không mây, có mưa hay không mưa, đều biết như thế, chỉ là việc của thế đế (sự thật theo quy ước của thế gian, không phải chân lý tuyệt đối) do nhân duyên sinh ra.

 Đi vào như thế, trụ trong đó rồi, nhân đó làm mưa lớn; hai thứ ấy hòa hợp, thấm nhuần mặt đất lớn cùng mọi cỏ cây rừng rú và các vật. Tất cả như thế đều nương vào mặt đất, nhờ nước thấm nhuần mà mỗi thứ sinh trưởng. Người có trí lấy cỏ cây ấy, thêm công sức vào thì lửa liền sinh ra. Lửa sinh ra rồi thì chính tại nơi sinh ra nó, sức đốt của lửa lại thiêu chính cỏ cây đã sinh ra nó, huống gì vật khác. Vì thế chữ A được gọi là lửa, cũng gọi là kẻ thù (?).

 Còn đất thì ở trên nước, nên gọi là địa giới. Rừng cây của đất này nhờ nước thấm nhuần nên được tăng trưởng, rồi sau đó sinh ra lửa; lửa ấy nhờ gió lại càng thêm mạnh. Bồ-tát lại nghĩ: 'Những thứ này đều là pháp do tạo tác: nhân đất sinh ra lửa mà trụ trong hư không; lửa và gió hai thứ hòa hợp với nhau. Nên biết những thứ này chỉ có sinh và diệt.' Thấy sinh diệt rồi thì được hai loại thần thông.

 Còn phong luân tức là đại thứ tư (yếu tố gió, một trong tứ đại: đất, nước, lửa, gió), vì không phải là pháp có hình sắc nên mắt không thấy được; nó chỉ do xúc chạm mà thân biết được, tai không nghe được, các giác quan khác không hay biết, không thể nắm giữ. Trên thì đi trong không trung, dưới thì sát mặt đất, làm cát bay đá chạy, đất tung bụi bốc. Người đời ngu si nhớ tưởng phân biệt, nói là gió vàng, gió đen, từ đây đến, sang kia đi; nhưng thật ra gió không thể thấy được. Vì sao? Gió từ hư không do nhân duyên mà sinh, không có chỗ trụ.

 Kiều-thi-ca, theo thứ lớp như thế, phong giới không thể thấy; nó nương vào hư không không có bờ mé, nên gọi là 'đại'. Ở đây Bồ-tát nương vào hư không, lấy tướng của gió, quán thấy thân mình không có phần thân nào; biết thân không có phần nào, đó chính là trí chân thật. Được trí ấy rồi thì vào phong giới; khi ở trong phong giới thì bỏ hết da, thịt, gân, xương, thoát khỏi mọi trói buộc, không có chỗ trụ như gió giữa không trung; muốn làm thần thông biến hóa gì thì liền thành như ý. Ở trong gió không có ý tưởng hay biết. Vì sao? Vì tâm và gió hòa hợp, đã tu tập thấm nhuần lâu ngày.

 Lại nghĩ: 'Trong hư không này hoàn toàn không có gì, không có chỗ nương tựa, sao lại chấp trước?' Khi nghĩ như thế, muốn sinh về chỗ nào thì liền được sinh về đó. Vị ấy có thể thâu giữ đầy đủ như thế mà trong đó không vướng mắc, cũng không bị trói buộc. Dù sinh vào ác thú (những cõi xấu như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) thì chánh niệm (sự nhớ nghĩ chân chánh) vẫn hiện tiền. Ở những chỗ hoặc sinh hoặc chết như thế, nhờ cái tâm như gió mà phân biệt sinh tử, nhưng đối với sinh tử cũng không hay biết. Như phong giới không thể thâu giữ, không thể nắm bắt, không thể thấy bằng mắt, không thể biết bằng tâm, không thể chứng bằng trí, không thể nói bằng lời; công việc của bốn đại đều như vậy. Lấy tâm vô biên mà giác biết như thế. Sao gọi là vô biên? Nghĩa là Phật Như Lai, ở trong chân thật, không nói đến các giới; trong các pháp ấy có đầy đủ pháp hiếm có, nhưng không có người nói.

 Lại nữa Kiều-thi-ca, nếu các Bồ-tát có được thần thông thù thắng như thế, thì gọi là được thần thông, tâm được tự tại. Thế nào gọi là tâm tự tại? Vì tâm ấy có thể dùng một cách tự tại. Lại vì nghĩa gì mà tâm được tự tại? Vì biết bốn đại này không có thức, không có tâm, là pháp trơ cứng ngăn ngại, có mặt khắp mọi nơi, không bờ không bến; thế mà tâm ấy lại có thể đi vào trong pháp không có tâm này để phân biệt cân nhắc.

 Như địa giới trơ cứng không bờ bến, trong đó có thể sinh ra đủ loại cỏ cây, cành lá, hoa quả, lại có đủ loại cây báu, cột báu, lại có đủ loại chúng sinh nương ở; ngay trong đó lại có những thứ thấy được và không thấy được. Nghĩa là địa giới nương vào nước, thủy giới nương vào lửa, lửa nương vào gió. Tất cả như thế đều được cân nhắc. Trong đó, địa giới là da, thịt, gân, xương, móng, răng, cho đến tóc, lông v.v. Thủy giới là nước mắt, mồ hôi, mủ, máu, nước mũi, nước bọt, cho đến đại tiện, tiểu tiện v.v. Hỏa giới là hơi ấm, hơi nóng, nóng bức bối, cho đến làm mình khó chịu, làm người khác khó chịu, làm cho thức ăn tiêu hóa v.v. Phong giới là lời nói, hơi thở ra, hơi thở vào, cho đến co duỗi, qua lại v.v. Tất cả như thế vị ấy đều phân biệt.

 Đã phân biệt rồi lại suy nghĩ: 'Bốn đại này không có bờ mé, không có giới hạn, mà chúng sinh thế gian thấy biết thân này thì có bờ mé giới hạn. Sao lại có thể nói là vô lượng vô biên mà lại gọi là có lượng có biên?' Vị ấy lại suy nghĩ: 'Các giới này không có bờ mé giới hạn, là vì tâm giới không có bờ mé, khiến cho nghiệp hành cũng không có bờ mé, cho đến lời nguyện, trí tuệ, sự chứng ngộ, sự tạo tác, lời nói đều không có bờ mé. Vì sao? Vì chúng vốn không sinh, không có bờ mé. Nếu là chúng sinh chưa chuyển đổi sinh tử (?) thì có lúc có thể phân biệt là có bờ mé giới hạn.'

 Vị ấy lại suy nghĩ: 'Bốn loại đại giới hợp lại này thâu giữ không bờ mé, vì thế nay ta phải phát khởi thần thông không bờ mé ấy, cũng phải thành tựu thần thông không bờ mé, cũng thành tựu trí nghiệp không bờ mé, cho đến thành tựu mọi loại lời nói không bờ mé, để giáo hóa tất cả chúng sinh trong các thế giới. Những tâm hành, những việc tạo nghiệp của họ, khi họ có sự nắm giữ trong sinh tử, phàm mọi quả báo và mọi lời nói mà họ thọ nhận, ta đều phải biết; cho đến trong cõi có sinh tử, công dụng của pháp tạo nghiệp và công năng của việc làm, ta cũng phải biết hết. Lại phải hiện ra ấn của kho giáo pháp Thanh văn (Thanh văn: người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình), khiến họ đều viên mãn ba mươi bảy pháp trợ bồ-đề (ba mươi bảy phương pháp tu tập giúp đi đến giác ngộ); cũng sẽ ở thời không có Phật mà hiện làm Bích-chi-Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, xuất hiện khi không có Phật ra đời) để làm lợi ích cho thế gian. Chỉ dùng các lực, các vô úy như thế mà hiện đủ loại thần thông để giáo hóa.'

 A-nan, bấy giờ đức Như Lai Phóng Quang lại bảo Thiên Đế Thích: "Kiều-thi-ca, nếu dùng tam-muội này, há chẳng được nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả mọi sự) sao?"

 Thiên Đế Thích thưa: "Bạch Thế Tôn, vì ở trong pháp như thế được tâm tự tại."

 Phật nói: "Kiều-thi-ca, điều ông hỏi trước đây là tam-muội nào sinh ra được trí nghiệp. Kiều-thi-ca, lại có một tam-muội tên là Kiến Lập Thượng Thăng (dựng lập và vượt lên trên). Các Bồ-tát Ma-ha-tát này ở trong rừng đã vào tam-muội này. Vào tam-muội rồi, các Bồ-tát vượt ra và lên trên, nên gọi là Thăng Thượng. Đó cũng là sự tăng trưởng của lời nói phương tiện (cách khéo léo thích hợp để dạy dỗ) của Như Lai. Lời phương tiện của Như Lai tăng trưởng rồi, đối với mọi việc phương tiện khéo léo của Như Lai, không gì là không giữ được, không gì là không vào được, không gì là không giác ngộ được. Đã giác ngộ rồi, liền đối với mọi pháp hành hữu vi tiếp nối nhau trong thế gian mà khởi ý tưởng không ưa thích. Kiều-thi-ca, vì sao đối với chúng mà khởi ý tưởng không ưa thích? Vì ở đó không có một chúng sinh nào không có lỗi; tất cả đều vì có lỗi nên về sau phải chịu phạt."

 Đế Thích lại thưa: "Bạch Thế Tôn, phạt việc gì?"

 Phật bảo Kiều-thi-ca: "Nghĩa này có thể biết mà không thể nói. Vì sao? Nay ta không thể nói đầy đủ việc này cho chúng sinh, chỉ nên nói sơ lược cho các chúng sinh ấy thôi. Kiều-thi-ca, Như Lai Thế Tôn nói pháp đầy đủ hay sơ lược đều chỉ là đi trong chỗ tên gọi tạm đặt của thế giới, không phải là đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao, tuyệt đối) chân thật.

 Kiều-thi-ca, căn lành lớn như cây đại thụ của ông từ đời trước vẫn chưa hiển lộ, như lửa mạnh ở trong hố sâu bị lớp đất dày phủ lên trên, cũng khó mà hiện ra. Kiều-thi-ca, ý ông thế nào? Lửa ấy tuy mạnh, khi bị đất phủ lên thì có làm được việc thiêu đốt không?"

 "Thưa không, bạch Thế Tôn. Lửa ấy đã bị phủ thì không làm được gì."

 Phật nói: "Kiều-thi-ca, ông nên suy nghĩ pháp môn kho nghiệp của ba loại lời dạy mà Như Lai đã nói, phân biệt cho đầy đủ. Kiều-thi-ca, ông nên nhớ đến tam-muội Sư Tử Phấn Tấn của Như Lai Thế Tôn. Kiều-thi-ca, nay ông nên nhớ lại đức Như Lai Bảo Hỏa Ứng Cúng Chánh Biến Giác ra đời trong cõi đời ác ô trọc (đời xấu ác, nhơ đục). Khi ấy ông đã trồng căn lành, quả báo của phương tiện ấy là ở trong chúng hội kia ông được làm vị Bồ-tát Ma-ha-tát thứ sáu."

 A-nan, bấy giờ vị Thiên Đế Thích ấy nghe Phật kể chuyện thuở xưa, liền nhớ lại việc mình đã phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật), làm hạnh Bồ-tát ở chỗ chín ức Như Lai trong quá khứ. Nhớ lại như thế rồi, ông sinh lòng rất vui mừng. Nhờ sức tu tập thấm nhuần từ các Như Lai, ông siêng năng thực hành không ngừng, nghĩa pháp không đứt đoạn, cho nên được hỏi Phật và được gia trì (được sức của Phật che chở và tăng thêm năng lực). A-nan, khi ấy Thiên Đế Thích liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai áo bên phải (cách bày tỏ lòng cung kính), gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật mà nói kệ (bài thơ tụng trong kinh):

 Ai biết được tiếng giáo pháp của Phật,
Mà vào được cửa tổng trì này (tổng trì: dịch nghĩa của đà-la-ni, tức nắm giữ trọn vẹn mọi pháp)?

 Ai có thể phân biệt mà thưa hỏi,
Với phương tiện khéo léo không ngăn ngại?

 Biết đúng lúc thì vì người mà nói,
Chẳng phải lúc thì bậc Thánh không nói.

 Khéo thấu hiểu điều thích hợp với thời,
Như Lai mở ra con mắt pháp.

 A-nan, bấy giờ vị Đế Thích ấy nhớ lại những việc nguyện và hạnh ở chỗ chín ức Phật trong quá khứ, rõ ràng phân minh, như việc ban ngày từng trải qua mà thấy lại trong mộng, đều nhớ biết được. Ở đây cũng vậy, mọi việc làm trong quá khứ ông đều biết rõ, không chút nghi ngờ: chỗ ở lúc ấy đều biết; hình sắc lúc ấy tuy nay không hiện ra cũng đều biết; cho đến những việc suy nghĩ phân biệt lúc ấy cũng đều biết, không có giới hạn.

 Lúc ấy ông lại nhớ nghĩ: 'Mộng từ đâu mà sinh?' Ông liền suy nghĩ, biết rằng mộng từ duyên mà sinh. Bấy giờ Thiên Đế Thích đã biết mộng này từ duyên mà sinh, liền dùng cách quán như ý tưởng trong mộng để quán thế gian, thấy đủ mọi việc đã sống trong đời quá khứ. Biết như thế rồi, lại dùng phương tiện quán mộng quá khứ mà suy nghĩ cân nhắc. Cân nhắc việc gì? Là điều ta đã giác biết. Điều ta đã giác biết là: ta và chúng sinh trôi lăn khắp nơi, luân hồi trong khổ lớn.

 Nhận ra như thế rồi, lại dùng phương tiện của hiện tại mà thấy hết rằng thời quá khứ có những việc như thế, và ở chỗ các Như Lai ấy đã thành tựu căn lành, viên mãn đạo bồ-đề. Những việc đã làm ấy, như tên gọi v.v. trong quá khứ, nay cũng có thể có được. Nếu có thể có được, thì thân ta lúc ấy nay ở đâu? Thân sinh ra của chư Phật quá khứ ấy lại ở đâu? Lại lúc ấy có các Thanh văn đã được lậu tận (dứt sạch mọi phiền não), thân của họ cùng những việc thù thắng về thần thông và công đức lại ở đâu? Nếu không có tên gọi, sự việc, nơi chốn như thế, thì Như Lai Thế Tôn vì sao lại nói ra? Vì thế chắc chắn biết rằng quá khứ là có. Ông lại suy nghĩ: 'Nay ta có thể đem điều mình suy nghĩ thỉnh hỏi Như Lai, để dứt bỏ lưới nghi.'

 A-nan, bấy giờ đức Như Lai ấy biết trong lòng Thiên Đế Thích có ý nghi, liền bảo rằng: "Này Kiều-thi-ca, sinh ra ý nghĩ ấy có thể nói là vì nghi hoặc chưa trừ hết. Kiều-thi-ca, vừa rồi ông chẳng phải như mộng tưởng mà nhớ biết việc này sao? Thế nhưng việc trong mộng đã không thể nắm bắt được, chỉ là thấy những việc từng trải qua thuở trước rồi nói ra thôi. Kiều-thi-ca, nếu ông như trong mộng mà biết, như Phật Như Lai nói về những việc đã trải qua thuở trước, rồi nhất định hiểu như thế, giữ như thế, thì đó là chấp trước.

 Chấp trước thế nào? Nghĩa là nhớ việc quá khứ. Không nên ở trong việc quá khứ mà sinh ý chấp. Vì sao? Vì nó chỉ là không; vì thế không nên ở trong cái không ấy mà sinh ái luyến chấp trước. Nay ông đã ở trong pháp không có mà sinh phân biệt. Kiều-thi-ca, mọi nghĩa như thế, ở trong đó suy nghĩ phân biệt, những chỗ khởi ra, những chỗ nói ra, mọi sự nương tựa chấp trước đều không thể có được. Nên nói như thế này: như việc quá khứ đều là không. Nay chỉ dùng trí tuệ mà biết nó từng có, còn quá khứ thật ra là không.

 Thế nhưng nghĩa của ba đời này đã được quyết định. Thế nào là đã quyết định? Nghĩa là 'đời' thì chỉ là đời mà thôi (?). Vì thế các ông ở trong pháp này nên biết ấn tướng (dấu ấn xác chứng chân lý). Thế nào là ấn tướng? Nghĩa này là chân thật, không thể phá hoại. Ta vì các ông, bằng nhiều cách như thế mà mở bày, chỉ rõ nghĩa có và không này; ông cũng không nên dùng lối biện luận của thế gian mà hỏi. Ở đây chỉ nên làm việc của lời dạy như thế.

 Nay các ông vì việc gì mà ngồi trước Phật? Các ông vốn là để theo thứ lớp đi vào lời nói phương tiện của ta, sao nay lại sinh lưới nghi? Kiều-thi-ca, ông còn muốn nhất định làm việc nhơ đục ở nơi pháp mà Như Lai đã nói sao? Kiều-thi-ca, các ông chớ làm việc nhơ đục trong pháp của Như Lai. Vì sao? Điều chư Phật Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác nói ra là trong sạch, không có nhơ đục."

 A-nan, vị Thiên Đế Thích ấy lại thưa với đức Phật Phóng Quang: "Bạch Thế Tôn, con ngồi đây nghe thí dụ phương tiện vi diệu này mà sinh lòng nghi. Dù Như Lai đã nói như vậy, con vẫn còn nghi. Trước đây chúng con ở trên đỉnh núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), khi con suy nghĩ về điều Phật đã nói, có một bộ kinh tên là Khoáng Nữ (?) hiện ra trong tâm. Do nhân duyên ấy, con được nhờ uy thần lớn lao thù thắng của Phật, nên nay mới dám hỏi điều này. Như Thế Tôn đã nói thí dụ về mộng tưởng, biết việc này rồi thì dứt trừ mọi mối nghi của chúng con trong quá khứ. Xin Thế Tôn nói bộ kinh ấy cho chúng con được nghe."

 Phật nói: "Kiều-thi-ca, việc ông hỏi chưa thể giải đáp ngay. Chỉ vì vô số Bồ-tát này có chút việc hỏi chính đáng cần giải quyết trước, sau đó mới được nói bộ Tu-đa-la (kinh, lời Phật dạy được ghi thành văn) này để dứt mối nghi của ông. Lại nữa Kiều-thi-ca, nay ông hãy tạm trở về đỉnh núi Tu-di. Khi ông ở đó rồi, ta sẽ ở nơi ấy hóa ra một đóa hoa sen tên là Châu Thủy Thiên Hoa (Hoa trời nước ngọc). Ông hãy ở dưới gốc hoa ấy một thời gian."

 Bấy giờ Thiên Đế Thích nghĩ: "Như Lai Thế Tôn gạt bỏ ta, sai ta đi, vì ta hỏi kinh Khoáng Nữ này. Hôm nay ta phải vâng theo ý Thánh, lẽ nào dám trái." Lúc ấy Thiên Đế Thích liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trở về đỉnh núi Tu-di. Ở đó rồi, ông lại nghĩ: "Nay ta hãy tạm ở trong cung của mình, chờ Phật Thế Tôn rủ lòng thương nhớ đến ta, ta sẽ quy kính."

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni, quyển thứ mười hai.

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni, quyển thứ mười ba.

 Đời Tùy, Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video