Thiên 54 — Phẩm 49 – Phân biệt ruộng phước, khen ngợi bố thí

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni (kinh "Ngọn đuốc lớn của Chánh pháp"; đà-la-ni là pháp "tổng trì", tức năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi nghĩa lý không để mất), phẩm Biện Điền Tán Thí (phân biệt các "ruộng phước" và khen ngợi việc bố thí; "ruộng phước" là người nhận của bố thí, ví như thửa ruộng: gieo vào đó thì gặt được phước), thứ bốn mươi chín.

 Bấy giờ đức Phật ấy bảo các vị Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) rằng: "Này Ma-na-bà (tiếng Phạn māṇava, nghĩa là người trai trẻ; ở đây Phật dùng để gọi các vị Bồ-tát)! Nếu có người cúng dường, hoặc cho bậc Tu-đà-hoàn (bậc thánh ở quả vị thứ nhất, đã bước vào dòng thánh), cho đến nuôi cho súc vật, cho chó đói ăn, thì tùy theo từng loại đều có công đức. Vì thế nên bố thí ở khắp mọi nơi. Tùy theo tâm của người thí chủ mà quả báo nhận được có sai khác. Này Ma-na-bà, bố thí cho người giữ giới thì quả báo được một khác; bố thí cho người phá giới thì quả báo được lại khác. Người cho và người nhận, mọi việc đều khác nhau; cho đến bố thí cho chó đói, quả báo được cũng khác. Này Ma-na-bà, vì thế tất cả đều nên siêng năng tìm cầu để an trụ trong giới thanh tịnh, trong nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, cho đến các lực và các vô úy (những năng lực đặc biệt và sự không sợ hãi của bậc giác ngộ); hết thảy công đức đều nên tìm cầu."

 "Lại nữa, này Ma-na-bà, vì nhân duyên ấy, Như Lai Thế Tôn (Như Lai: bậc từ chân lý mà đến, danh hiệu của Phật; Thế Tôn: bậc được cả thế gian tôn kính) vì để các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có hạnh nguyện rộng lớn) nhận áo mặc và thức ăn, nên cho phép bốn trường hợp. Bốn trường hợp ấy là gì?

 Một là: nếu các vị Bồ-tát ma-ha-tát không vì riêng mình mà nhận và cất giữ của cải, cho đến đồ ăn uống và các thứ thuốc thang, phàm những gì cần dùng đều xin theo đúng phép; nếu được cúng dường thì Như Lai cho phép nhận. Đó là trường hợp thứ nhất Như Lai cho phép Bồ-tát ma-ha-tát.

 Hai là: nếu các vị Bồ-tát ma-ha-tát thường làm việc giáo hóa tất cả chúng sinh, giúp họ xa lìa điều ác, làm cho gốc lành chín muồi; nếu có cần dùng gì thì xin theo đúng phép; khi được cúng dường thì Như Lai cho phép nhận. Đó là trường hợp thứ hai Như Lai cho phép Bồ-tát ma-ha-tát.

 Ba là: nếu các vị Bồ-tát ma-ha-tát trong mọi lúc thường vì việc cúng dường chư Phật Như Lai và tháp thờ Như Lai, nếu có cần dùng gì thì xin theo đúng phép; khi được cúng dường thì Như Lai cho phép nhận. Đó là trường hợp thứ ba Như Lai cho phép Bồ-tát ma-ha-tát.

 Bốn là: nếu các vị Bồ-tát ma-ha-tát thường ưa đọc tụng, ngợi khen, giảng nói kinh điển để chỉ bày cho chúng sinh; nếu có cần dùng gì thì xin theo đúng phép; được người khác cúng dường thì Như Lai cho phép nhận. Đó là trường hợp thứ tư Như Lai cho phép Bồ-tát ma-ha-tát.

 Này Ma-na-bà, nếu có Bồ-tát ma-ha-tát nào an trụ được trong bốn pháp như thế, thì nên biết hạnh tu của vị ấy suốt đêm dài (ví thời gian dằng dặc trong vòng sinh tử) chỉ tăng trưởng mà không hề hao giảm; vị ấy cũng vì vô lượng vô biên chúng sinh mà nói pháp đưa đến giác ngộ, làm cho gốc lành của họ sinh trưởng. Vị Bồ-tát ấy tu hành như thế rồi thì xứng đáng nhận sự cúng dường của ai? Đó là xứng đáng nhận sự cúng dường thù thắng của trưởng giả, cư sĩ, hoặc Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ ở Ấn Độ xưa), hoặc các vị quốc vương, cho đến Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả bốn châu thiên hạ bằng chánh pháp). Nhận những gì? Đó là phòng nhà, giường nằm đồ nằm, áo mặc, đồ ăn uống, thuốc thang chữa bệnh, cho đến các thứ của báu và mọi vật dụng, cung cấp đầy đủ những gì cần dùng. Vị Bồ-tát như thế, giữ gìn oai nghi (phép tắc đi đứng, cử chỉ đúng theo giới luật) như vậy mà nhận cúng dường thì công đức không bị giảm sút."

 "Lại nữa, này Ma-na-bà, các vị Bồ-tát ma-ha-tát khi đã thuận theo và thành tựu bốn hạnh ấy rồi, nhờ gốc lành này mà được bốn quả báo. Bốn quả báo ấy là gì?

 Một là: nếu vị Bồ-tát ấy muốn ở ngôi Chuyển luân vương để thực hành Thập thiện (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai chiều, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến) mà giáo hóa chúng sinh, thì tùy ý liền được làm Chuyển luân Thánh vương trong vô lượng nghìn đời.

 Hai là: nếu vị Bồ-tát ấy muốn làm Đao-lợi thiên vương (vua cõi trời Đao-lợi, tức vua trời Đế Thích; Đao-lợi là tầng trời thứ hai của cõi dục, ở trên đỉnh núi Tu-di) để thuyết pháp giáo hóa Tam thập tam thiên (ba mươi ba cõi trời, tức cõi trời Đao-lợi), thì tùy ý liền được trong vô lượng nghìn đời.

 Ba là: nếu vị Bồ-tát ấy muốn bỏ nhà đi xuất gia tu đạo để chứng Sa-môn quả (quả vị chứng đắc của người xuất gia tu hành), thì tùy ý liền được chứng Sa-môn quả.

 Bốn là: nếu vị Bồ-tát ấy muốn sẽ chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật), thì nhờ gốc lành này mà dứt trừ điên đảo (cách thấy biết sai lầm, trái ngược chân lý), lần lượt an trụ trong các gốc lành, chắc chắn sẽ thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Này Ma-na-bà, bốn pháp ấy là hạnh tu cao nhất của các vị Bồ-tát ma-ha-tát. Người an trụ trong pháp này mà xứng đáng nhận cúng dường, cùng với người có thể bố thí, cả hai đều gọi là người mặc áo giáp lớn (ví người có chí nguyện kiên cố, tinh tấn dũng mãnh như chiến sĩ mặc giáp ra trận); nên biết như vậy. Vì sao thế? Này Ma-na-bà, trong việc này, không thể để cho những kẻ biếng nhác, kẻ ít tinh tấn, kẻ mất chánh niệm (tâm luôn tỉnh giác, nhớ giữ điều đúng), kẻ không có oai nghi, kẻ ưa ngủ nghỉ, kẻ suốt đêm dài không bỏ được biếng nhác lười nhác, xa lìa sự dũng mãnh, xấu hổ không chịu hỏi người khác, mà nhận sự cúng dường này. Những người như thế, cho đến một mảnh gỗ mục đã bị vứt trong đống phân sáu năm của người khác, họ cũng không xứng đáng nhận. Vì sao thế? Này Ma-na-bà, nếu chúng sinh nào không an trụ trong chánh pháp, thì trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử) không "tiêu" nổi một vật (tức không xứng đáng nhận dù chỉ một vật của người khác cúng dường, nhận vào thì mắc nợ). Vì nhân duyên ấy, Như Lai Thế Tôn không vì những chúng sinh ngu si, tà kiến, không giữ oai nghi, không nương theo giới của Phật như thế mà tuyên dương, nói rộng những việc pháp như vậy."

 "Lại nữa, này Ma-na-bà, tất cả các vị Bồ-tát lúc mới bắt đầu tu cầu pháp, có bốn việc làm cho lui mất tâm ham cầu pháp. Bốn việc ấy là gì?

 Này Ma-na-bà, nếu có vị Bồ-tát lo liệu công việc cho đại chúng, có lúc đi đến làng xóm, thành ấp, hoặc đến kinh đô, vào cung điện nhà vua, vì việc vật dụng mà đi lại lo toan mọi việc. Thế nhưng trong chúng ấy không có lấy một vị tì-kheo (vị tăng nam đã thọ đủ giới) giữ giới trong sạch, cũng không có một người dũng mãnh siêng năng, phần nhiều là ngu si không hiểu kinh điển. Khi ấy vị Bồ-tát thấy các đồ chúng phần nhiều làm điều trái pháp, liền lui bỏ ý hướng và hạnh cầu pháp, nghĩ rằng: 'Nay ta làm sao có thể cùng ở chung với những người này mà học tập pháp này?' Này Ma-na-bà, các ông nên xem: tì-kheo đời ác chỉ mượn được danh nghĩa tăng sĩ mà để người khác lo liệu che chở; những người lo việc đối với họ không có lòng tôn kính ngưỡng mộ (?). Vì nhân duyên ấy, khiến vị Bồ-tát kia thấy những chúng sinh không có đức hạnh như thế mà mau chóng bỏ mất lòng ham điều lành. Này Ma-na-bà, đó là việc thứ nhất khiến vị Bồ-tát ma-ha-tát mới tu lui mất tâm cầu pháp."

 "Lại nữa, này Ma-na-bà, nếu có vị Bồ-tát muốn học các hạnh công đức của Bồ-tát, nên đến chỗ người khác để nghe nhận chánh pháp. Đến nơi rồi, trước hết liền thưa hỏi về các hạnh Bồ-tát, muốn tinh tấn dũng mãnh làm theo điều đã nghe. Nhưng xem trong chúng ấy không có một vị tì-kheo nào giảng nói được pháp mình đã thưa hỏi. Vị Bồ-tát ấy có chỗ nghi về pháp mà không ai giải quyết được, liền sinh lòng chê bai, lui bỏ tâm ban đầu. Này Ma-na-bà, đó là việc thứ hai khiến vị Bồ-tát ma-ha-tát mới tu lui mất tâm cầu pháp."

 "Lại nữa, này Ma-na-bà, nếu các vị Bồ-tát nghĩ đến việc buông bỏ những việc hữu vi (những việc do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) của thế gian, tức là áo mặc, thức ăn, cho đến thuốc thang và các thứ vật dụng, muốn học theo hạnh của Bồ-tát. Vị Bồ-tát ấy đến trong tăng chúng, thấy các tì-kheo ngồi giường cao lớn, tham đắm ăn uống, nhận và cất chứa rất nhiều của cải không trong sạch, thường ưa ngủ nghỉ, thích bàn chuyện thế gian, không có ý nghĩ chán lìa, suy nghĩ điều không lành, thuận theo dòng sinh tử, làm tăng thêm ma nghiệp (những việc của ma, cản trở đường tu). Khi ấy vị Bồ-tát thấy việc ấy rồi liền lui bỏ tâm ban đầu. Này Ma-na-bà, đó là việc thứ ba khiến vị Bồ-tát ma-ha-tát mới tu lui mất tâm cầu pháp."

 "Lại nữa, này Ma-na-bà, nếu các vị Bồ-tát muốn thực hành niềm vui cao tột, muốn theo pháp A-lan-nhã (sống ở nơi vắng lặng xa làng xóm để chuyên tu), muốn tu hạnh Không tam-muội (tam-muội là định, tâm chuyên chú vào một chỗ; Không tam-muội là thiền định quán thấy mọi sự vật đều không có tự tính cố định). Nhưng tự mình chưa có hiểu biết và trí tuệ như thế, thì làm sao thực hành pháp A-lan-nhã? Lại làm sao quán niệm cửa Không tam-muội?

 Vị Bồ-tát ấy suy nghĩ: 'Hôm nay ta nên mau đến chỗ người xuất gia hoặc người tại gia để thưa hỏi về pháp tu như thế. Biết đâu có người hiểu được việc này, giảng cho ta thì ta có thể nương theo mà tu.' Nghĩ như thế rồi liền đến chỗ tất cả mọi người xuất gia lẫn tại gia để hỏi điều mình nghi, nhưng không ai giải quyết được. Vị ấy lại nghĩ: 'Bây giờ ta nên đến trong chúng tì-kheo để thưa hỏi nghĩa này.' Nghĩ như thế rồi, đến giữa đại chúng, gặp các vị tì-kheo thưa hỏi nghĩa ấy. Nhưng trong đại chúng ấy không có một người nào chỉ dạy được, cũng không có một người nào sinh lòng tùy hỷ (vui mừng theo việc lành của người khác). Bồ-tát thấy vậy thì tâm ban đầu bị hư hoại.

 Thế mà những tì-kheo không có đức hạnh ấy lại nói với Bồ-tát những việc như vầy: 'Từ nay các ông nên thường nhận những giường cao tốt đẹp, đồ trải, các loại y phục, các món ăn ngon. Nói rằng Phật không cho phép, ấy là vì để chờ người khác mời mà thôi.' Này Ma-na-bà, những người ấy tuy dạy Bồ-tát những việc như thế, nhưng lại không biết phép nhận là thế nào; nhận áo mặc và thức ăn của người khác làm sao để không tổn hại mình; nhận vật ấy rồi có được trong sạch hay không — họ đều không biết những việc như vậy.

 Này Ma-na-bà, những kẻ ngu ấy đầy đủ điều trái pháp, phá hỏng hạnh sa-môn (người xuất gia tu hành), biếng nhác lười nhác, là chỗ hôi thối không trong sạch; họ là cỏ khô của hàng sa-môn, xa lìa chất béo bổ của giới luật; thường ôm lòng tham muốn, giận dữ, ngu si, thì làm sao biết được không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi sự vật đều không có tự tính; không có tướng trạng cố định; không còn mong cầu tạo tác)? Đã không có trí hiểu thì làm sao tu được? Đã không hiểu không tu thì làm sao giảng nói được? Giả sử có nói thì làm sao dứt được nỗi nghi? Khi ấy vị Bồ-tát thấy việc ấy rồi sinh lòng chê bai, liền thối lui tâm ham pháp lành. Này Ma-na-bà, đó là việc thứ tư khiến vị Bồ-tát ma-ha-tát lui mất tâm cầu pháp."

 "Lại nữa, này Ma-na-bà, trong chúng hội hiện nay có những kẻ xấu như thế không?" Các vị Bồ-tát thưa: "Bạch Thế Tôn, không có." Phật bảo các vị Bồ-tát: "Này Ma-na-bà, những chúng sinh như thế, tính ra đến thức ăn dở đã vứt bỏ hôi thối bảy ngày họ cũng không đáng nhận, huống gì lại nhận thức ăn sạch sẽ ngon lành. Những người ấy vốn không có tư cách và dáng vẻ của một vị tì-kheo xuất gia đã thọ cụ túc giới (giới đầy đủ của người xuất gia), thì do đâu mà được cái danh xưng tăng tì-kheo?"

 "Lại nữa, này Ma-na-bà, món ăn tuyệt diệu của cõi trời này vốn không phải bày ra để dành cho những kẻ làm điều trái pháp, kẻ phá giới thanh tịnh, kẻ rơi vào các tà kiến, kẻ không đúng pháp như thế. Này Ma-na-bà, các ông nên giữ chánh niệm. Nay các ông đang ở trên đỉnh núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), ăn món ăn tuyệt diệu của vua trời Đao-lợi. Món ăn này thù thắng, ngon diệu bậc nhất; giả sử là Chuyển luân Thánh vương ở cõi người còn chưa đáng được, huống gì những kẻ giả khoác áo cà-sa (áo của người xuất gia), hôi thối không trong sạch, làm điều trái pháp như thế, mà đáng nhận món ăn Tu-đà (món ăn cam lồ của cõi trời) này sao?

 Này Ma-na-bà, vì nhân duyên ấy, Như Lai Ứng cúng Chánh biến giác (Ứng cúng: bậc xứng đáng nhận cúng dường; Chánh biến giác: bậc hiểu biết chân chính và trọn khắp — đều là danh hiệu của Phật) trước đây đã nói với các ông: món ăn tuyệt diệu như thế, ăn món ăn ấy rồi phải làm cho thí chủ được quả báo lớn. Này Ma-na-bà, ta đã ở khắp mọi nơi mở bày tuyên nói rằng: người phá giới đến một vật lớn bằng nắm tay của đàn-việt (thí chủ) có lòng tin chân chính cũng còn không được nhận, huống gì có thể tiêu được món ăn tuyệt diệu của cõi trời này. Vì sao thế? Người ăn món ăn này thì không có các điều xấu, tức là không có đại tiện, tiểu tiện, không có thức ăn tồn đọng không tiêu, không nấc, nghẹn, khí nghịch lên, cho đến không có các thứ bệnh làm bứt rứt rối loạn.

 Này Ma-na-bà, giả như nhận những thức ăn hôi thối đã vứt bỏ bảy ngày, còn cần phải là người có hạnh lành trong sạch mới làm cho thí chủ được quả báo lớn, huống gì nhận món ăn Tu-đà của cõi trời như thế này. Món ăn như thế thế gian không có, vì vậy không thể lấy các thức ăn thô ráp ở cõi người mà so sánh được. Này Ma-na-bà, nếu những kẻ phá giới, không có chánh niệm mà ăn món ăn này, thì người ấy chắc chắn chuốc lấy quả báo rất xấu."

 "A-nan (thị giả của đức Phật Thích-ca, người được Phật kể lại câu chuyện này)! Khi ấy chúng Bồ-tát ma-ha-tát nghe việc ấy rồi, liền bạch với Phóng Quang Như Lai Ứng cúng Chánh biến giác (đức Phật tên Phóng Quang, nghĩa là 'phóng ra ánh sáng') rằng: 'Lành thay, bạch Thế Tôn! Trong chúng hội hiện nay, các vị tăng tì-kheo không có bụi bẩn, cát sỏi, ngói đá, hạt lép, cỏ dại, cành lá khô gãy (ví những người tu xấu lẫn trong tăng chúng), cho đến không có chỗ thiếu sót, không có các bệnh phiền não phải nhờ đến thuốc men. Chúng tì-kheo này chỉ toàn là những vị giữ giới vững chắc trong sạch, khéo vào thiền định, xa lìa mọi sợ hãi.

 Bạch Thế Tôn, trong chúng hội này có bậc Tu-đà-hoàn, có bậc Tư-đà-hàm (bậc thánh quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), có bậc A-na-hàm (bậc thánh quả thứ ba, không còn trở lại cõi dục), có bậc A-la-hán (bậc thánh quả cao nhất của hàng Thanh văn, đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), có bậc Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy chỉ dạy), có người phát tâm Ma-ha-diễn (Đại thừa, 'cỗ xe lớn', con đường tu cứu độ rộng khắp chúng sinh), có các vị Bồ-tát ma-ha-tát, cũng có những bậc sư tử trong loài người (ví bậc dũng mãnh nhất trong loài người) đầy đủ thần thông, đã qua được bờ bên kia (ví đã vượt khỏi biển sinh tử, đến nơi giải thoát).

 Ở đây lại có những vị thường tu Không tam-muội, Vô tướng tam-muội (thiền định quán mọi sự vật không có tướng trạng cố định), Vô nguyện tam-muội (thiền định không còn mong cầu tạo tác gì). Lại có những vị thường tu Đàn ba-la-mật (ba-la-mật là pháp tu đưa sang bờ giác ngộ; Đàn là bố thí) thù thắng bậc nhất, Thi ba-la-mật (trì giới) thù thắng, Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục) thù thắng, Tì-lê-da ba-la-mật (tinh tấn) thù thắng, Thiền ba-la-mật (thiền định) thù thắng, Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ) thù thắng, cho đến thường tu các lực, các vô úy...

 Bạch Thế Tôn, chúng tì-kheo thanh tịnh như thế nhận món ăn tuyệt diệu như vầy của Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), con biết chúng này ở mọi nơi nhận các thứ cúng dường đều tiêu được cả. Vì sao thế? Tất cả người đời nếu ăn món ăn lạ thì sinh bệnh khổ; các vị này ăn những thứ ấy mà còn không bệnh, huống gì trong món ăn vi diệu trong sạch này, cho đến không có đại tiện tiểu tiện, ăn món này thì làm sao còn sinh bệnh khổ được? Nếu nói sinh bệnh thì không có lẽ ấy.'"

 "A-nan! Bấy giờ Phóng Quang Như Lai Ứng cúng Chánh biến giác bảo các vị Bồ-tát: 'Lành thay, lành thay! Này Ma-na-bà, hôm nay các ông đã làm cho Thiên vương Đế Thích sinh lòng vui mừng. Này Ma-na-bà, trong chúng hội này hẳn có chúng sinh sinh lòng nghi như thế. Nhờ oai lực của Phật mà khiến đại chúng này lên đỉnh Tu-di; vì nhân duyên ấy, nay Như Lai Ứng cúng Chánh biến giác vì đại chúng chư thiên cõi Đao-lợi này, để dứt trừ lưới nghi, nên diễn nói chánh pháp như thế, dùng các thí dụ khiến tất cả đều hiểu biết.'"

 "A-nan! Khi Phóng Quang Như Lai nói như thế, Thiên Đế Thích liền bạch Phật: 'Bạch Thế Tôn, nếu người bố thí cho các đệ tử của Phật, hoặc cho các bậc A-la-hán đã lậu tận (đã dứt sạch phiền não), hoặc cho các bậc Bích-chi Phật, hoặc cho chúng Bồ-tát ma-ha-tát, hoặc cho chư Phật Như Lai Ứng cúng Chánh biến giác, thì sự bố thí như thế có thể không sai khác hay sao? Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn nói về một tướng của pháp, chỉ bày rằng tất cả đều cùng một nghĩa giải thoát, vậy trong đó bố thí làm sao lại có sai khác? Nghĩa như thế, cúi mong Thế Tôn giải thích đầy đủ, khiến chúng sinh này không còn ý nghĩ ngờ vực.'

 Phật nói: 'Này Kiều-thi-ca (họ của Đế Thích thuở còn làm người), nay ông ở nơi chư Phật Thế Tôn thuyết pháp chớ nên sinh nghi ngờ. Này Kiều-thi-ca, thế nhưng ta sẽ vì ông dùng các thí dụ để chỉ bày nghĩa này, khiến những người có trí chắc chắn được hiểu. Này Kiều-thi-ca, nếu người muốn bố thí, lúc ấy nên nghĩ thế này: Nay ta tu hạnh bố thí như vậy, sẽ được khối công đức và trí tuệ vô lượng, cũng khiến người nhận được khối công đức và trí tuệ vô lượng.

 Này Kiều-thi-ca, nay ông nên biết, Như Lai từng nói: bố thí một lần rồi đem hồi hướng (hướng công đức đã làm về mục đích lớn, về khắp chúng sinh) đến chỗ vô lượng; người có nguyện như thế, cho đến bố thí cho súc vật, chó đói, còn đều được quả báo vô lượng, huống gì bố thí cho bậc Tu-đà-hoàn, bậc Tư-đà-hàm, bậc A-na-hàm, bậc A-la-hán, bậc Bích-chi Phật, các vị Bồ-tát ma-ha-tát, huống nữa là Như Lai Ứng cúng Chánh biến giác. Này Kiều-thi-ca, vì nhân duyên ấy chớ sinh nghi ngờ. Tuy chỉ đem chút vật bố thí cho Như Lai mà được phước vô lượng, là vì hồi hướng đến chỗ vô lượng. Bố thí cho các đệ tử của Phật như thế cũng sẽ được khối phước vô lượng; ông chớ nghi ngờ.

 Này Kiều-thi-ca, chúng đệ tử của chư Phật Thế Tôn ví như biển lớn, khó mà đo lường. Nay các ông chớ lại hỏi Như Lai như thế: những người bố thí được quả báo vô lượng, là bố thí cho các vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng), hay các vị Bích-chi Phật, hay các vị Bồ-tát ma-ha-tát, hay chư Phật Thế Tôn. Này Kiều-thi-ca, ở đây ta sẽ khiến ông dứt nghi. Hãy lắng nghe kỹ, nhận lấy kỹ, khéo suy nghĩ; ta sẽ vì ông mà nói.'

 Khi ấy Thiên Đế Thích liền bạch Phật: 'Lành thay, bạch Thế Tôn! Xin Ngài giải thích.' Rồi Thiên Đế Thích một lòng lắng nghe. Bấy giờ tất cả chư thiên cõi Đao-lợi có mặt trong hội, nghe Phật nói xong đều từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp mười ngón tay, đứng cung kính trước đức Phật ấy."

 "Bấy giờ Phóng Quang Như Lai Ứng cúng Chánh biến giác bảo Thiên Đế Thích: 'Này Kiều-thi-ca, nay ông xem ba mươi ba cõi trời này, những nơi đã tạo nghiệp và nhận quả báo thuở trước, cùng những nhân duyên gốc lành họ đã làm, ông có biết hết không? Này Kiều-thi-ca, trong các thiên tử của ba mươi ba cõi trời hiện nay, có ai tự biết điều lành mình đã làm không?' Thiên Đế Thích bạch Phật: 'Bạch Thế Tôn, nay con biết hết nhân duyên nghiệp lành mà các vị trời này đã tạo trong quá khứ; còn các thiên tử thì không tự biết việc mình đã làm thuở trước.'

 Phật nói: 'Này Kiều-thi-ca, nay ông nên xem trong chúng trời này, thiên tử nào có gốc lành ít nhất.' Khi ấy Thiên Đế Thích vâng lời Phật dạy, một lòng quan sát, thấy trong chúng trời có một vị thiên tử gốc lành ít nhất. Vị thiên tử ấy ở đời quá khứ sinh làm người. Thuở ấy đức Phật Như Lai có một đệ tử là người đang tu hướng đến quả Tu-đà-hoàn, đi khất thực theo thứ lớp từng nhà, rồi vào nhà người ấy, đúng lúc người ấy đang ngồi ngay ngắn ăn cơm. Người ấy thấy vậy liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, chỉ chỗ ngồi nhường cho vị đang tu hướng Tu-đà-hoàn, rửa tay lấy thức ăn, bố thí cho một vắt cơm. Vị tì-kheo khất thực liền nhận thức ăn từ người ấy, ăn xong thì đủ sống qua một ngày. Vị thiên tử này thuở trước chỉ có gốc lành như thế: đứng dậy khỏi chỗ ngồi một cách cung kính, dâng cho một vắt cơm. Nhờ gốc lành ấy, sau khi mạng chung được sinh lên cõi trời này, nhận quả báo như ngày nay.

 Bấy giờ Thiên Đế Thích thấy gốc lành như thế của vị thiên tử ấy rồi, liền bảo vị thiên tử ấy: 'Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng gọi thân mật người có lòng lành), nay ông hãy đến trước Thế Tôn, tự trình bày nghiệp lành mình đã tu thuở trước.' Khi ấy vị thiên tử nghe lệnh của Đế Thích, liền từ trong chúng đứng dậy, đi đến dưới chân Thiên vương Đế Thích. A-nan! Thiên Đế Thích lại bảo vị thiên tử ấy: 'Này thiện nam tử, ngay bây giờ trước Như Lai, ông hãy tự nói nhân duyên nghiệp mình đã làm thuở trước, khiến các thiên tử khác sinh lòng vui mừng, đối với Như Lai khởi ý tôn trọng, sinh lòng yêu kính.' A-nan! Khi ấy vị thiên tử vâng lời Đế Thích, liền trước Phật vì các thiên tử tự kể gốc lành mình đã tạo thuở trước. Các vị trời nghe vị thiên tử ấy tự kể gốc lành đã làm thuở trước, ai nấy nói với nhau, sinh lòng vui mừng lớn."

 "A-nan! Bấy giờ Phóng Quang Như Lai Ứng cúng Chánh biến giác bảo Thiên Đế Thích: 'Này Kiều-thi-ca, ý ông nghĩ sao? Những cung điện, đồ trang nghiêm, đồ ăn uống và các thứ y phục khác của vị thiên tử này, phàm những gì được thụ dụng, trong mọi phần ấy, cho đến chỉ lấy một vật nhỏ nhặt là chiếc dép da; giả sử tập hợp đông đủ tất cả chúng sinh ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở) này lại một chỗ, liệu có thể ước lượng giá trị của chiếc dép da tầm thường nhất ấy nhiều ít, biết được đắt rẻ không?' — 'Bạch Thế Tôn, không thể.'

 Phật nói: 'Này Kiều-thi-ca, hãy gác lại tất cả chúng sinh ở cõi Diêm-phù-đề; giả sử đem chúng sinh ở khắp bốn thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di), ai nấy đều có trí tuệ, đầy đủ tài khéo léo, cũng không thể biết giá trị của chiếc dép da tầm thường nhất ấy nhiều ít, huống gì biết được các vật khác. Vì sao thế? Giả như vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, tương truyền lấy từ dòng sông chảy qua rừng cây Diêm-phù) chỉ bằng hạt cải mà có thể định được giá, thì tất cả người ở cõi Diêm-phù-đề cùng mọi của báu, loài hai chân, bốn chân cho đến nhiều chân, toàn bộ giá trị cũng không bằng một phần nhỏ của nó. Ta chỉ tạm dùng cách khéo léo nói giá trị như thế, thật ra là vô giá. Này Kiều-thi-ca, nay ông chỉ xem: bố thí một bữa ăn mà chúng sinh như thế còn được quả báo vô lượng như vậy, huống gì là bố thí nhiều. Này Kiều-thi-ca, ông nên biết bố thí như thế thì sẽ được quả báo vô lượng như thế.'

 Đế Thích lại thưa: 'Bạch Thế Tôn, con biết rằng tất cả quả báo trang nghiêm của các vị thiên tử này, giả sử đem người chứa đầy khắp ba nghìn thế giới (tức tam thiên đại thiên thế giới, khoảng một nghìn triệu thế giới gộp lại) này cũng không thể biết được, huống chi người trong bốn thiên hạ.'"

 "Bấy giờ Phóng Quang Như Lai Ứng cúng Chánh biến giác bảo Thiên Đế Thích: 'Này Kiều-thi-ca, ý ông nghĩ sao? Như tất cả các vật dụng của ba mươi ba cõi trời này, đem so với tất cả vật dụng quả báo của vị thiên tử nhỏ nhất ở cõi trời Dạ-ma (tầng trời thứ ba của cõi dục, cao hơn cõi Đao-lợi), thì sự hơn kém giữa đây và đó ra sao?'

 Đế Thích thưa: 'Bạch Thế Tôn, giả như đem tất cả đồ trang sức trên thân của mọi người trong ba nghìn đại thiên thế giới này, cùng đồ trang sức trên thân của bốn vị Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương, ở tầng trời thấp nhất của cõi dục), cho đến đồ trang sức trên thân của ba mươi ba cõi trời hiện nay, gom hết những đồ trang sức ấy lại đem cho vị thiên tử thấp nhất ở cõi Tu-dạ-ma (tức cõi Dạ-ma), thì vị thiên tử ấy đối với những vật ấy vốn không có lòng ham muốn, nói gì đến chuyện lấy nhận. Lại nữa, bạch Thế Tôn, ví như Chuyển luân Thánh vương đi khắp bốn biển, bỗng có người dâng lên bát cơm thô, nhà vua vốn đã không nhận, nói gì đến chuyện ăn. Bạch Thế Tôn, vị thiên tử thấp nhất ở cõi Tu-dạ-ma cũng như vậy: nhìn tất cả đồ trang nghiêm quả báo của cõi Đao-lợi cho đến cõi người này, vốn không có lòng ham muốn, huống gì tham lấy mà còn thụ dụng. Vì sao thế? Vì tự họ có quả báo ngũ dục (năm thứ dục lạc: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm xúc êm dịu nơi thân) thù thắng, tuyệt diệu, tinh tế; những thứ kia không phải điều họ ưa muốn.'

 Phật lại bảo Thiên Đế Thích: 'Này Kiều-thi-ca, ý ông nghĩ sao? Như cung điện và các đồ trang nghiêm ở cõi trời Đâu-suất (tầng trời thứ tư của cõi dục), nếu đem cung điện và đồ thụ dụng nơi ở của cõi trời Dạ-ma, ba mươi ba cõi trời, cõi Tứ Thiên vương, cùng tất cả chư thiên và loài người khác, thì có được bằng cõi trời Đâu-suất kia không?' Thiên Đế Thích thưa: 'Bạch Thế Tôn, không bằng.' Phật nói: 'Này Kiều-thi-ca, cứ lần lượt như thế, càng lên cao càng hơn. Chư thiên ở các cõi Phạm thiên (các cõi trời thuộc cõi Sắc, cao hơn cõi dục) vượt hơn sáu tầng trời cõi dục, cho đến trời Ma-hê-thủ-la (vị trời tối cao ở đỉnh cõi Sắc) vượt hơn các cõi trời khác. Này Kiều-thi-ca, vì nhân duyên ấy, quả báo của sự bố thí sai khác vô lượng. Nay ta đã vì ông giải nói từng điều khác nhau rồi.'"

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni, quyển thứ mười chín.

 Kinh Đại Pháp Cự Đà-la-ni, quyển thứ hai mươi.

 Đời Tùy, Tam tạng (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Xà-na-quật-đa người Thiên Trúc (Ấn Độ) dịch. — Phẩm Phó Bồ-tát (giao phó cho các vị Bồ-tát), thứ năm mươi.

 Phẩm Phó Thiên Đế Thích (giao phó cho vua trời Đế Thích), thứ năm mươi mốt.

 Phẩm Pháp Sư Hộ (sự che chở giữ gìn cho vị pháp sư), thứ năm mươi hai.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video