Thiên 2 — Phẩm 2 – Hiếu dưỡng

 Kinh Đại Phương Tiện Phật Báo Ân (kinh nói về phương tiện lớn lao của Phật và việc báo đáp ân đức), Phẩm Hiếu Dưỡng (hiếu thảo phụng dưỡng cha mẹ), thứ hai

 Bấy giờ, giữa đại chúng có một hoa sen bằng bảy báu (bảy thứ quý như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não) từ dưới đất tự nhiên hiện ra. Cọng hoa bằng bạc trắng, lá bằng vàng, đài hoa bằng ngọc chân-thúc-ca (một thứ ngọc màu đỏ như hoa cây chân-thúc-ca), lưới ngọc trai trang hoàng có thứ lớp. Lúc ấy Thích-ca Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) liền rời chỗ ngồi, bước lên đài hoa, ngồi theo thế kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), liền hiện ra thân thanh tịnh. Trong thân ấy ngài hiện ra thân của năm nẻo (ngũ thú: năm nơi chúng sinh tái sinh — địa ngục, quỷ đói, súc sinh, người, trời). Trong mỗi nẻo có một vạn tám nghìn loại hình. Mỗi loại hình hiện ra trăm nghìn thân. Trong mỗi thân lại có vô lượng thân nhiều như cát sông Hằng. Trong mỗi thân của bốn lần số cát sông Hằng ấy, lại hiện ra số thân nhiều bằng số hạt bụi của mặt đất bốn châu thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ). Trong một thân bằng một hạt bụi ấy, lại hiện ra số thân nhiều bằng số hạt bụi của tam thiên đại thiên thế giới (một vùng vũ trụ gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ). Trong một thân bằng một hạt bụi ấy, lại hiện ra số thân nhiều bằng số hạt bụi của trăm nghìn ức thế giới chư Phật ở mỗi phương trong mười phương. Cho đến hiện ra số thân bằng số chúng sinh không thể nghĩ bàn khắp hư không và pháp giới (toàn thể mọi cảnh giới trong vũ trụ).

 Như Lai hiện ra các thân như vậy xong, liền bảo A-nan (em họ và là thị giả theo hầu Phật), cùng các đại Bồ-tát ma-ha-tát (bậc tu hành lớn, phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) từ mười phương đến, và tất cả đại chúng, các thiện nam tử (những người con trai hiền lành): "Nay Như Lai dùng trí Chánh biến tri (trí hiểu biết đúng đắn và cùng khắp) mà nói lời chân thật. Chân lý vốn không thể dùng lời nói ra. Như Lai dùng phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt người) vi diệu, đem cái pháp vốn không có tên gọi, không có hình tướng mà nói thành có tên gọi, có hình tướng cho người dễ hiểu. Xưa kia khi Như Lai còn ở trong vòng sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, rồi lại sinh ra mãi không dứt), Như Lai đã từng sinh ra làm thân của đủ cả tất cả chúng sinh thuộc vô số loại hình không thể nghĩ bàn, nhiều như số hạt bụi ấy. Vì đã từng thọ thân như vậy, nên tất cả chúng sinh cũng đã từng làm cha mẹ của Như Lai, và Như Lai cũng đã từng làm cha mẹ của tất cả chúng sinh.

 Vì tất cả những người cha mẹ ấy, Như Lai thường làm những hạnh khó làm, chịu những khổ hạnh. Những gì khó bỏ, Như Lai đều bỏ được: đầu, mắt, tủy, não, đất nước, thành trì, vợ con, voi ngựa, bảy món châu báu, kiệu, xe cộ, quần áo, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men, tất cả đều đem cho. Như Lai siêng năng tu hành tinh tấn, giữ giới, bố thí, học hỏi nhiều giáo pháp, thiền định (lắng tâm, chuyên chú một chỗ), trí tuệ, cho đến làm đủ muôn hạnh lành, không ngừng không nghỉ, lòng không mỏi mệt. Vì hiếu thảo phụng dưỡng cha mẹ, biết ân và báo ân, nên nay Như Lai mau chóng thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh và cùng khắp, tức quả vị Phật). Vì duyên cớ ấy, chính tất cả chúng sinh đã giúp Như Lai làm tròn bản nguyện (lời nguyện gốc). Cho nên phải biết, tất cả chúng sinh đều có ân nặng đối với Phật. Vì có ân nặng, nên Như Lai không bỏ chúng sinh.

 Vì có lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả), Như Lai thường tu tập phương tiện đối với cái "có" (?). Ở giữa tất cả chúng sinh trong tam giới (ba cõi: cõi Dục còn ham muốn ăn uống, sắc dục; cõi Sắc còn thân hình vi tế; cõi Vô sắc chỉ còn tâm thức) và hai mươi lăm cõi hữu (hai mươi lăm nơi chốn tồn tại mà chúng sinh luân hồi trong đó), Như Lai không nghĩ đến công lao của mình, tu lòng từ bình đẳng với tất cả, và thường tu phương tiện của hạnh xả (buông bỏ, không chấp giữ, không thiên vị). Như Lai cũng thấy rõ chúng sinh là không, các pháp là không, năm ấm là không (năm ấm: năm yếu tố hợp thành con người — thân xác, cảm thọ, tưởng tượng, ý chí hành động, nhận biết; "không" nghĩa là không có tự thể cố định). Như thế, Như Lai không thoái lui, không chìm đắm vào cái "không" cũng như cái "có". Vì tu phương tiện của thật tướng (tướng chân thật của mọi sự vật), nên Như Lai không bỏ hàng nhị thừa (hai hàng Thanh văn và Duyên giác: Thanh văn là người nghe lời Phật dạy mà tu chứng, Duyên giác là người tự ngộ lý nhân duyên mà giải thoát; cả hai chủ yếu cầu giải thoát cho riêng mình). Như Lai tu phương tiện học khắp mọi pháp. Vì tu những phương tiện sâu xa vi diệu như vậy, nên Như Lai thấy rõ pháp tướng (bản chất và hình tướng của các pháp).

 Phật pháp từ đầu đến cuối, từ gốc đến ngọn, không phải chỉ có một. Nhưng chúng sinh (?) thì tối tăm, vẩn đục, cuồng loạn trong ba cõi hữu (?), bị khát ái (lòng tham muốn, ái luyến không cùng, như người khát nước không bao giờ thỏa) che lấp, chìm trong biển khổ, bị bốn điên đảo (bốn cái thấy sai lầm, ngược với sự thật) làm cho đảo lộn. Trong các pháp hữu lậu (những pháp còn phiền não rỉ chảy, còn dẫn đến luân hồi), họ thấy theo vọng tưởng: không có ngã (cái "ta" thường còn, làm chủ) mà thấy có ngã, vô thường mà thấy là thường còn, không vui mà thấy là vui, không sạch mà thấy là sạch. Họ bị sinh, già, bệnh, chết thay đổi, hủy diệt, từng niệm từng niệm đều vô thường. Họ bị năm cái (năm thứ che lấp tâm: tham muốn, giận dữ, mê mờ buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ) và mười triền (mười thứ trói buộc tâm, như không biết hổ, không biết thẹn, ganh ghét, keo kiệt, hối hận, buồn ngủ, xao động, mê mờ, giận dữ, che giấu lỗi) che phủ. Họ luân hồi trong ba cõi hữu (ba cõi tồn tại: Dục, Sắc, Vô sắc), chịu đủ sinh tử, không có đầu cuối, như vòng tròn xoay mãi.

 Vì vậy, dấu tích giáo hóa của Như Lai tùy theo căn cơ mà thích hợp: Tam tạng (ba kho giáo lý: Kinh là lời Phật dạy, Luật là giới luật, Luận là phần giảng giải), chín bộ, cho đến mười hai bộ kinh (cách chia kinh điển theo thể loại), chia dòng mà giáo hóa. Tùy theo lòng tin sâu hay cạn mà Như Lai nói ra các kinh điển. Có những người do duyên khác nhau mà bám chặt vào lời nói (?), tự cho mình như thế là đủ rồi, đã được niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não và khổ đau). Vì vậy, theo thệ nguyện gốc từ bi, Như Lai hiển bày phương tiện lớn, triệu tập tất cả những người có duyên ở mười phương. Những người có duyên đã nhóm họp, nên ở giữa đại chúng này, Như Lai giảng rộng kinh điển vi diệu này, để lại lời dạy cho nghìn năm sau, lưu truyền trong thời tượng pháp (thời kỳ sau khi Phật nhập diệt, giáo pháp chỉ còn hình thức giống như thật, ít người tu chứng), khiến tất cả chúng sinh thường được an vui lớn.

 Cho nên Như Lai nương theo thời cơ mà giáo hóa, đúng lúc thì sinh ra, đúng lúc thì nhập diệt. Có khi ở cõi khác, ngài xưng là Lô-xá-na Như Lai, Ứng Cúng (xứng đáng nhận sự cúng dường), Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc (đầy đủ trí sáng suốt và đức hạnh), Thiện Thệ (khéo đi đến cõi giải thoát), Thế Gian Giải (hiểu thấu thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn (bậc giác ngộ được thế gian tôn kính). Có khi ngài lên cõi trời Đâu-suất-đà (tầng trời thứ tư của cõi Dục, nơi Bồ-tát ở trước khi xuống trần thành Phật) làm thầy của chư thiên. Có khi ngài từ trời Đâu-suất xuống, hiện ra ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, tức thế giới loài người chúng ta), hiện tuổi thọ tám mươi năm.

 Nên biết, Như Lai không thể nghĩ bàn, thế giới không thể nghĩ bàn, nghiệp báo (quả báo do hành động gây ra) không thể nghĩ bàn, chúng sinh không thể nghĩ bàn, thiền định không thể nghĩ bàn, long vương (vua loài rồng) không thể nghĩ bàn. Đó là sự không thể nghĩ bàn của Phật. Khi Phật muốn cho tất cả chúng sinh biết tâm Phật, thì cho đến những chúng sinh hạng thấp, căn tánh chậm lụt cũng đều biết được. Khi Phật muốn cho tất cả chúng sinh thấy được, thì họ liền thấy. Khi Phật muốn cho ai không thấy, thì dù đối mặt họ cũng không thấy; dù là hàng Thanh văn, Duyên giác có thiên nhãn thông (năng lực mắt trời, thấy được rất xa và những thứ mắt thường không thấy) cũng không thấy. Lại khi Phật phóng ánh sáng lớn, dưới đến địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, đau khổ liên tục không lúc nào ngừng), trên đến cõi Hữu đỉnh (tầng trời cao nhất trong ba cõi), thì những ai đáng được cứu độ đều được thấy, những ai chưa đáng được cứu độ thì đối mặt cũng không thấy. Có khi Như Lai chấp thuận, có khi Như Lai im lặng. Nên biết chư Phật Thế Tôn không thể nghĩ bàn, không thể đo lường, khó mà biết được.

 Nay sao ông lại hỏi được Như Lai về những hạnh khó làm, những khổ hạnh sâu xa vi diệu như vậy? Ông hỏi như thế thật là có lòng đại bi thương xót chúng sinh, đóng lại ba đường ác (địa ngục, quỷ đói, súc sinh) và mở thông con đường lên cõi người, cõi trời. A-nan, hãy lắng nghe cho kỹ. Ta sẽ vì ông mà nói sơ lược nhân duyên về khổ hạnh hiếu thảo phụng dưỡng cha mẹ."

 Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) bảo A-nan, các đại Bồ-tát ma-ha-tát và tất cả đại chúng rằng: "Thuở xưa, cách đây vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều đến không đếm được; kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài), có một nước tên là Ba-la-nại (một nước cổ bên bờ sông Hằng ở Ấn Độ). Ở đó có Phật ra đời, hiệu là Tỳ-bà-thi Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Đức Phật ấy thọ mười hai tiểu kiếp (tiểu kiếp: một đơn vị kiếp nhỏ, cũng là khoảng thời gian cực dài). Thời chánh pháp (thời kỳ giáo pháp còn nguyên vẹn, nhiều người tu chứng đạo) của ngài kéo dài hai mươi tiểu kiếp, thời tượng pháp cũng kéo dài hai mươi tiểu kiếp. Trong thời tượng pháp, có một vị vua ra đời, hiệu là vua La-xà, vua nước Ba-la-nại. Vua có hai vạn phu nhân, bốn nghìn đại thần, năm trăm con voi chúa khỏe mạnh, cai quản sáu mươi nước nhỏ và tám trăm làng xóm. Vua có ba thái tử, đều làm vua các nước nhỏ ở vùng biên giới.

 Bấy giờ vị đại vương nước Ba-la-nại thông minh sáng suốt, nhân từ hiền đức, thường lấy chánh pháp mà trị nước, không làm oan uổng dân chúng. Nhờ sức phúc đức của vua, mưa gió đúng mùa, năm thứ lúa đậu được mùa, dân chúng giàu có sung túc. Lúc ấy đại vương nước Ba-la-nại có một vị đại thần được trọng dụng, tên là La-hầu. Đại thần La-hầu sinh lòng độc ác phản nghịch, dấy lên bốn loại binh, tức là binh voi, binh xe, binh ngựa và binh bộ, đánh nước Ba-la-nại, giết chết đại vương. Giết vua xong, hắn lại sai bốn loại binh đến nước biên giới giết thái tử thứ nhất, rồi lại đi bắt thái tử thứ hai.

 Người em út cũng làm vua một nước nhỏ ở biên giới. Vị vua nhỏ ấy thân hình đẹp đẽ cao lớn, đoan chính tuyệt vời, tánh tình nhân từ hiền hòa, nói năng luôn mỉm cười, lời nói có ích cho người, không làm tổn thương lòng ai. Vua thường lấy chánh pháp trị nước, không làm sai trái, oan uổng dân chúng. Nước giàu vui, dân đông đúc, nhiều của báu, nhà nhà sung túc. Dân trong nước khen ngợi vua tốt lành không ngớt. Các vị trời trên hư không và tất cả thần linh cũng đều kính mến vua. Bấy giờ vua sinh được một thái tử, tên là Tu-xà-đề (có bản chép chữ "xà" là "xiển"; các chỗ sau cũng vậy). Thái tử thông minh, từ ái, nhân hậu, ưa thích bố thí. Thân thái tử Tu-xà-đề màu vàng ròng, bảy chỗ trên thân đầy đặn (hai bàn tay, hai bàn chân, hai vai và gáy đều đầy đặn — một tướng tốt của bậc phi thường), có đủ các tướng tốt của người. Thái tử mới bảy tuổi, được cha thương yêu, lúc nào cũng không rời.

 Bấy giờ vị thần giữ cung điện nói với vua: "Đại vương có biết không? Đại thần La-hầu gần đây sinh lòng phản nghịch, mưu cướp ngôi nước. Hắn giết vua cha xong, liền dấy bốn loại binh, rình bắt hai người anh của ngài, đã giết chết cả rồi. Quân ngựa của hắn chẳng bao lâu nữa sẽ kéo đến chỗ đại vương. Nay sao ngài không chạy trốn để giữ mạng?" Vua nghe những lời ấy, trong lòng kinh hãi, lông tóc dựng đứng, thân thể run rẩy, không tự chủ được, lo buồn phiền não, nghẹn ngào than thở, bực bội rối bời, ruột gan nóng như lửa đốt, lăn lộn ngã xuống đất, ngất đi hồi lâu mới tỉnh lại. Vua nói nhỏ lên hư không: "Ngươi là ai? Ta chỉ nghe tiếng mà không thấy hình. Những điều vừa nói có thật như vậy không?" Thần liền đáp: "Tôi là thần giữ cung điện. Vì vua thông minh, có phúc đức, không làm oan uổng dân chúng, lấy chánh pháp trị nước, nên tôi báo trước cho vua biết. Đại vương, nay ngài nên mau ra đi. Khổ não, tai họa và kẻ thù sắp đến ngay thôi."

 Bấy giờ vua liền vào trong cung, tự nghĩ: "Nay ta nên chạy sang nương nhờ nước khác." Rồi lại nghĩ: "Đi sang nước láng giềng có hai con đường. Một đường đi đủ bảy ngày thì tới nước kia. Một đường phải đi mười bốn ngày." Vua liền gói lương ăn đủ cho bảy ngày đường, cải trang làm thường dân lẻn ra ngoài. Ra đến ngoài thành, vua lại quay vào trong cung, gọi thái tử Tu-xà-đề, ôm đặt lên gối, mắt không rời con. Chợt vua lại giật mình đứng dậy, rồi lại ngồi xuống.

 Bấy giờ phu nhân thấy vua ngồi không yên chỗ, có vẻ sợ hãi, liền đến trước hỏi: "Đại vương, nay ngài có vẻ sợ hãi. Vì cớ gì mà ngồi không yên chỗ, mình lấm bụi đất, tóc tai rối bù, mắt nhìn ngơ ngác, hơi thở không đều, giống như người sắp mất nước, phải chia lìa người thân yêu, hay kẻ thù sắp kéo đến? Những tướng chẳng lành như vậy, xin ngài cho thiếp biết." Vua nói: "Việc của ta, không phải điều nàng biết được." Phu nhân liền thưa với vua: "Thân thiếp với vua tuy hai hình mà một thể, như hai cánh của con chim, hai chân của một thân, hai mắt trên một đầu. Đại vương nay sao lại nói là không liên quan đến thiếp?" Vua bảo phu nhân: "Nàng không biết sao? Đại thần La-hầu gần đây sinh lòng phản nghịch, giết vua cha, rình bắt hai anh ta, cũng đã giết chết cả rồi. Nay quân ngựa của hắn sắp đến bắt ta. Ta muốn chạy trốn giữ mạng." Rồi vua liền ôm thái tử Tu-xà-đề ra đi.

 Bấy giờ phu nhân cũng theo sau mà đi. Lúc ấy vua hoảng hốt, lòng dạ rối loạn, đi lầm vào con đường mười bốn ngày. Con đường ấy hiểm trở, không có nước, không có cỏ. Đi được vài ngày thì lương ăn đã hết. Vốn định mang lương ăn cho một người đi đường bảy ngày, nay ba người cùng ăn, lại đi lầm vào con đường mười bốn ngày, nên mới vài ngày đã hết lương, mà đường phía trước còn xa. Vua và phu nhân cất tiếng khóc lớn: "Lạ thay, lạ thay! Khổ thay, khổ thay! Từ khi sinh ra đến giờ, chưa từng nghe có nỗi khổ như thế này. Sao hôm nay chính thân mình lại phải chịu? Hôm nay cảnh cùng khốn, tai họa đã đến rồi." Họ giơ tay đập đầu, tự rắc bụi đất lên mình, gieo cả thân xuống đất, tự trách mình: "Đời trước chúng ta đã làm điều ác gì? Phải chăng đã giết cha mẹ, giết bậc chân nhân A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh)? Phải chăng đã chê bai chánh pháp, phá hòa hợp Tăng (làm chia rẽ đoàn thể tu sĩ đang hòa thuận)? Phải chăng đã săn bắn, đánh cá, cân thiếu đong vơi, cướp đoạt của chúng sinh? Phải chăng đã dùng của Tăng chiêu-đề (tài sản chung của chư Tăng khắp bốn phương)? Sao hôm nay phải chịu tai họa báo ứng như thế này? Muốn dừng nghỉ một chút thì sợ kẻ thù đuổi tới; nếu bị kẻ thù bắt được thì chắc chắn phải chết. Muốn đi tiếp thì bị đói khát bức bách, mạng sống chỉ còn trong hơi thở."

 Bấy giờ vua và phu nhân nghĩ đến nỗi khổ ấy, khóc lớn đến lạc cả tiếng. Vua đau buồn ngất xỉu, ngã cả thân xuống đất, hồi lâu mới tỉnh lại, lại tự nghĩ: "Nếu không tìm cách nào, ba người cùng chết ở đây, không thoát được. Nay sao ta không giết phu nhân để giữ sống thân ta và nối tiếp mạng con?" Nghĩ vậy rồi, vua liền rút dao định giết phu nhân. Con là Tu-xà-đề thấy cha có vẻ khác lạ, tay phải rút dao định giết mẹ, liền chạy tới nắm tay vua, nói với vua cha: "Cha định làm gì vậy?"

 Bấy giờ vua cha nước mắt đầy tròng, nói nhỏ với con: "Ta định giết mẹ con, lấy máu thịt để giữ sống thân ta và nối tiếp mạng con. Nếu không giết thì cũng đều tự chết cả. Thân ta bây giờ chết hay sống có đáng kể gì. Nay chính vì mạng sống của con mà ta định giết mẹ con."

 Bấy giờ Tu-xà-đề liền thưa với cha: "Nếu vua giết mẹ, con cũng không ăn. Ở đâu lại có đứa con ăn thịt mẹ mình? Đã không ăn thịt thì cha con đều sẽ chết. Phụ vương nay sao không giết con để cứu mạng cha mẹ?" Vua nghe con nói, liền ngất đi, lăn lộn ngã xuống đất, nói nhỏ với con: "Con như con mắt của ta. Ở đâu có người tự móc mắt mình ra rồi ăn? Ta thà mất mạng, nhất định không giết con mà ăn thịt."

 Bấy giờ Tu-xà-đề can cha: "Phụ vương nay nếu giết con, máu thịt sẽ hôi thối, chẳng để được mấy ngày. Cúi mong cha mẹ đừng giết thân con. Con muốn xin một điều. Nếu cha mẹ trái ý con thì không phải là cha mẹ hiền từ."

 Bấy giờ vua cha nói với thái tử: "Ta không trái ý con. Con muốn xin điều gì, hãy mau nói ra." Tu-xà-đề thưa: "Nay cha mẹ vì thương con, mỗi ngày có thể cầm dao cắt trên thân con ba cân thịt, chia làm ba phần: hai phần dâng lên cha mẹ, một phần con tự ăn để nối tiếp mạng sống."

 Bấy giờ cha mẹ nghe theo lời con, cắt ba cân thịt chia làm ba phần: hai phần cha mẹ ăn, một phần con tự ăn để giữ mạng sống, nhờ vậy mà đi tiếp được. Còn hai ngày đường chưa đến nơi thì thịt trên thân con đã dần hết, thân thể chỉ còn các khớp xương, tủy dính liền nhau. Mạng sống chưa dứt mà thái tử đã ngã xuống đất. Cha mẹ liền chạy tới ôm lấy con, cất tiếng khóc lớn, rồi nói: "Chúng ta thật tệ bạc, ngang nhiên ăn thịt con, khiến con đau đớn khổ sở. Đường phía trước còn xa, chưa tới được nơi, mà thịt con đã hết. Nay đành cùng chết, xác nằm chung một chỗ."

 Bấy giờ Tu-xà-đề nói nhỏ can cha mẹ: "Nhờ đã ăn thịt con mà đi được tới đây. Tính đường phía trước chỉ còn một ngày. Thân con nay không cử động được nữa, xin bỏ mạng ở đây. Cha mẹ nay đừng như người thường mà cùng chết một chỗ. Con xin thưa một lời, vì thương con xin đừng từ chối: cha mẹ có thể nạo sạch chỗ thịt còn sót ở các khớp trên thân con, dùng để cứu mạng cha mẹ, đi tới được nơi." Bấy giờ cha mẹ nghe theo lời con, ở các khớp trên thân con lại lấy thêm chút thịt, chia làm ba phần: một phần cho con, hai phần tự ăn. Ăn xong, cha mẹ từ biệt ra đi. Tu-xà-đề đứng dậy nhìn theo cha mẹ. Cha mẹ lúc ấy cất tiếng khóc lớn, theo đường mà đi. Cha mẹ đi xa, khuất bóng không còn thấy, thái tử Tu-xà-đề vẫn luyến mộ cha mẹ, mắt không rời. Hồi lâu thái tử ngã xuống đất. Lúc ấy máu thịt mới trên thân tỏa mùi tanh thơm. Từ khắp mười phương, muỗi mòng nghe mùi máu thịt bay đến bám đầy trên thân, hút ăn khắp mình. Nỗi đau đớn khổ sở không sao kể xiết.

 Bấy giờ thái tử mạng sống chưa dứt, cất tiếng lập lời thệ nguyện: "Tai ương nghiệp ác đời trước, từ đây xin trừ hết. Từ nay về sau, con không dám làm điều ác nữa. Nay thân này con đem cúng dường cha mẹ, cứu điều quan trọng nhất của cha mẹ là mạng sống. Nguyện cha mẹ con thường được hưởng mười một điều phúc lành (?): nằm yên ổn, thức yên ổn, không gặp ác mộng, được trời che chở, được người yêu mến, mọi mưu hại của quan lại, giặc cướp đều tiêu tan, gặp việc gì cũng tốt lành. Phần máu thịt còn lại trên thân, con xin bố thí cho các loài muỗi mòng này, cho chúng đều được no đủ. Nguyện đời sau con được thành Phật. Khi thành Phật, con nguyện dùng pháp thực (thức ăn là giáo pháp, nuôi dưỡng tâm trí) mà trừ đói khát và bệnh nặng sinh tử cho các ngươi."

 Khi thái tử phát lời nguyện ấy, trời đất chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất: rung, nổi lên, vọt lên, vang, gầm, đập — một điềm lành), mặt trời mất ánh sáng, chim muông kinh sợ chạy tán loạn bốn phía, biển lớn nổi sóng, núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) lúc vọt lên lúc chìm xuống, lúc thấp lúc cao, cho đến các vị trời cõi Đao-lợi (tầng trời thứ hai của cõi Dục, ở trên đỉnh núi Tu-di) cũng đều rung động mạnh. Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) dẫn các vị trời cõi Dục giới (cõi còn ham muốn ăn uống, sắc dục, gồm cõi người và sáu tầng trời thấp) xuống cõi Diêm-phù-đề (thế giới loài người), muốn làm thái tử Tu-xà-đề sợ hãi, nên hóa thành các loài sư tử, hổ, sói, trợn trừng mắt (?), cào đất gầm lớn, nhảy vọt chồm tới định vồ cắn.

 Bấy giờ Tu-xà-đề thấy các loài thú tỏ oai dữ tợn, liền nói nhỏ: "Các ngươi muốn ăn ta thì cứ tùy ý mà lấy ăn, sao lại dọa ta?" Lúc ấy vua trời Đế Thích nói: "Ta không phải sư tử, hổ, sói. Ta là Thiên đế Thích, cố ý đến thử ngươi." Thái tử thấy vua trời Đế Thích thì vui mừng vô cùng. Vua trời Đế Thích hỏi thái tử: "Ngươi bỏ được điều khó bỏ, đem máu thịt thân thể cúng dường cha mẹ. Với công đức như vậy, ngươi nguyện được sinh lên trời làm ma vương (vua trời cao nhất cõi Dục, chuyên ngăn trở người tu đạo), phạm vương (vua trời Phạm Thiên ở cõi Sắc), thiên vương (vua trời), nhân vương (vua cõi người), hay chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng có bánh xe báu, dùng chánh pháp cai trị cả bốn châu thiên hạ)?" Tu-xà-đề đáp vua trời Đế Thích: "Tôi không nguyện sinh lên trời làm ma vương, phạm vương, thiên vương, nhân vương hay chuyển luân thánh vương. Tôi muốn cầu đạo chân chánh vô thượng (tức quả vị Phật), để cứu độ tất cả chúng sinh thoát khổ."

 Vua trời Đế Thích nói: "Ngươi thật là ngu. A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh và cùng khắp, tức quả vị Phật) phải chịu cần khổ lâu dài rồi mới thành được. Ngươi làm sao chịu nổi nỗi khổ ấy?" Tu-xà-đề đáp: "Giả sử có bánh xe sắt nung đỏ xoay trên đỉnh đầu tôi, tôi trọn không vì nỗi khổ ấy mà thoái lui đạo vô thượng." Vua trời Đế Thích nói: "Ngươi chỉ nói suông, ai mà tin được?" Tu-xà-đề liền lập thệ nguyện: "Nếu tôi lừa dối vua trời Đế Thích, thì khiến các vết thương trên thân tôi mãi mãi không lành. Nếu tôi không dối, thì khiến thân thể tôi bình phục như cũ, máu biến trở lại thành sữa trắng." Tức thì thân thể thái tử bình phục như cũ, máu biến thành sữa trắng, hình dung đoan chính gấp bội lúc thường. Thái tử đứng dậy, cúi đầu sát chân vua trời Đế Thích làm lễ. Bấy giờ vua trời Đế Thích liền khen: "Lành thay, lành thay! Ta không bằng ngươi. Ngươi tinh tấn dũng mãnh, chẳng bao lâu nữa ắt sẽ được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Khi được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, xin hãy độ ta trước." Rồi vua trời Đế Thích liền ẩn mất trong hư không.

 Bấy giờ vua và phu nhân đã đến được nước láng giềng. Vua nước ấy ra xa đón rước, cung cấp mọi thứ cần dùng, đều theo ý muốn. Vua kể cho vua nước ấy nghe nhân duyên của việc trên: "Con ta đã lấy thịt thân mình hiếu thảo phụng dưỡng cha mẹ. Sự việc là như vậy." Vua nước láng giềng nghe xong, cảm động vì thái tử Tu-xà-đề bỏ được điều khó bỏ, lấy máu thịt thân thể cúng dường cha mẹ, hiếu thảo như thế. Cảm lòng hiếu thảo từ ái ấy, vua liền hợp bốn loại binh, cùng vị vua kia trở về đánh La-hầu-la (tức đại thần La-hầu). Bấy giờ vua dẫn bốn loại binh theo đường cũ trở về. Đến chỗ đã từ biệt thái tử Tu-xà-đề, vua tự nghĩ: "Con ta chắc đã chết rồi. Nay ta nên nhặt lấy xương con đem về bản quốc." Vua cất tiếng khóc than, dọc đường tìm kiếm. Từ xa, vua thấy con thân thể đã bình phục, đoan chính gấp bội lúc thường, liền chạy tới ôm lấy, buồn vui lẫn lộn, nói với thái tử: "Con vẫn còn sống ư?" Bấy giờ Tu-xà-đề đem đầu đuôi việc trên kể lại cho cha mẹ nghe. Cha mẹ vui mừng, cùng cưỡi voi lớn trở về bản quốc. Nhờ sức phúc đức của Tu-xà-đề, đánh lấy lại được bản quốc. Vua liền lập thái tử Tu-xà-đề lên làm vua.

 Phật bảo A-nan: "Vua cha thuở ấy nay chính là cha ta, vua Thâu-đầu-đàn (tức vua Tịnh Phạn). Người mẹ thuở ấy nay chính là mẹ ta, phu nhân Ma-da. Thái tử Tu-xà-đề thuở ấy nay chính là thân ta, Thích-ca Như Lai. Vua trời Đế Thích thuở ấy nay là A-nhã Kiều-trần-như (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật)."

 Khi Phật nói phẩm Hiếu Dưỡng Cha Mẹ này, trong đại chúng có hai mươi ức vị Bồ-tát đều được tài biện thuyết vui nói (tài ăn nói khéo léo, ưa thích giảng pháp không ngừng), làm lợi ích cho tất cả. Lại có mười hai vạn ức vị Bồ-tát đều được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an trụ vững chắc nơi chân lý rằng mọi sự vật vốn không thật có sinh, có diệt). Lại có những người từ mười phương đến, nhiều như số hạt bụi, đều được pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không để quên mất). Lại có các hàng Thanh văn, Duyên giác nhiều như số hạt bụi bằng cát sông Hằng, bỏ tâm nhị thừa, rốt cuộc đi theo đạo Nhất thừa (con đường duy nhất đưa đến thành Phật). Lại có các ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia, quy y Tam bảo, giữ năm giới) và ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia) nhiều như số hạt bụi, có người được quả thứ nhất (quả Tu-đà-hoàn, bậc thánh mới bước vào dòng thánh), cho đến quả thứ hai (quả Tư-đà-hàm, bậc thánh chỉ còn tái sinh một lần). Lại có trăm nghìn người phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Lại có các vị trời, rồng (loài thần rồng), quỷ thần, càn-thát-bà (thần âm nhạc, sống bằng mùi hương), a-tu-la (loài thần nóng giận, hay đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (thần chim cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát, đầu có sừng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), cùng loài người và các loài không phải người; có người phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật), cho đến có người phát tâm Thanh văn, tâm Bích-chi-phật (tức Duyên giác).

 Phật bảo A-nan: "Bồ-tát vì tất cả chúng sinh mà làm những hạnh khó làm, chịu khổ hạnh để hiếu thảo phụng dưỡng cha mẹ, lấy máu thịt thân thể cúng dường cha mẹ. Sự việc là như vậy." Tất cả đại chúng nghe Phật thuyết pháp, ai nấy đều được lợi ích thù thắng, vui mừng làm lễ, đi quanh Phật theo phía tay phải rồi lui ra.

 Kinh Đại Phương Tiện Phật Báo Ân, quyển thứ nhất (hết)

 Kinh Đại Phương Tiện Phật Báo Ân, quyển thứ hai

 Tên người dịch đã thất lạc, được xếp vào danh mục kinh dịch đời Hậu Hán

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video