Thiên 4 — Địa thứ tư: Diệm địa

 Diệm địa (bậc tu "ngọn lửa sáng rực", ví trí tuệ như lửa đốt cháy phiền não; "địa" là một trong mười giai đoạn tu hành của Bồ-tát), thứ tư.

 Các Phật tử (con Phật, ở đây chỉ các Bồ-tát) nghe giảng nghĩa tướng trạng của địa như thế,

 sâu mầu không lường, lòng đều rất vui mừng,

 rải các loại hoa thơm danh tiếng cúng dường Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đã đến từ chân như).

 Mặt đất và nước biển lớn đều chấn động mạnh.

 Các thể nữ cõi trời ở trên hư không

 cùng cất tiếng vi diệu ca tụng pháp cao thượng này.

 Vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất của Dục giới) nghe xong rất vui mừng,

 mưa châu báu ma-ni (ngọc quý như ý) rải lên trên Phật,

 hớn hở khen rằng: "Lành thay, Phật ra đời,

 kho công đức lan truyền, làm lợi ích cho chúng ta!

 Nay ta được nghe giảng nghĩa tướng trạng các địa của Bồ-tát;

 việc này trăm nghìn kiếp (đơn vị thời gian cực dài) khó nghe, mà nay được nghe.

 Xin giảng thêm địa sau, làm lợi ích cho trời và người;

 tất cả đều vui mừng, muốn nghe các hạnh tướng để đạt địa."

 Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) Giải Thoát Nguyệt (vị Bồ-tát thay đại chúng thưa hỏi) lại thỉnh Kim Cang Tạng (vị Bồ-tát đang thuyết giảng về mười địa):

 "Xin vì các Bồ-tát nói về hạnh để đến địa thứ tư."

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, đã tu hành sâu xa) Kim Cang Tạng nói với Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt: "Này Phật tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát đã đầy đủ hạnh thanh tịnh của địa thứ ba, muốn được địa thứ tư thì phải nhờ mười pháp minh môn (mười cửa ngõ của pháp sáng tỏ, tức mười điều quán xét soi sáng) mà vào địa thứ tư này. Mười điều ấy là gì? Một, suy xét tính chất của chúng sinh. Hai, suy xét pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật). Ba, suy xét tính chất của thế giới. Bốn, suy xét tính chất của hư không. Năm, suy xét tính chất của thức (tâm hay biết). Sáu, suy xét tính chất của Dục giới (cõi còn ham muốn dục lạc, gồm địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, loài người và sáu tầng trời thấp). Bảy, suy xét tính chất của Sắc giới (cõi đã lìa dục lạc nhưng còn thân hình vật chất vi tế, nơi chư thiên tu thiền định). Tám, suy xét tính chất của Vô sắc giới (cõi không còn hình sắc vật chất, chỉ còn tâm thức trong thiền định). Chín, suy xét tính chất của lòng tin hiểu mạnh mẽ. Mười, suy xét tính chất của tâm rộng lớn. Này các Phật tử! Bồ-tát nhờ mười pháp minh môn này mà có thể từ địa thứ ba vào địa thứ tư.

 "Này các Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát nếu được địa thứ tư, Diệm địa của Bồ-tát, thì ngay trong nhà Như Lai (dòng dõi Phật, ví người tu sẽ nối dõi thành Phật) càng có thế lực; vì được nội pháp (pháp chứng ngộ bên trong) nên có mười thứ trí. Mười thứ ấy là gì? Một, tâm không thoái chuyển (không lui sụt). Hai, đối với Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp — giáo pháp, Tăng — đoàn thể người tu) được trí rốt ráo thanh tịnh của lòng tin không hư hoại. Ba, tu tập quán sát sự sinh diệt. Bốn, tu tập quán các pháp xưa nay vốn không sinh. Năm, thường tu tập quán sự xoay vần của thế gian. Sáu, tu tập biết do nhân duyên của nghiệp (hành động có tạo quả báo) mà có sinh. Bảy, tu tập phân biệt sự khác nhau giữa cửa sinh tử và cửa Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử). Tám, tu tập biết sự khác nhau trong nghiệp của chúng sinh. Chín, tu tập biết sự khác nhau giữa tiền tế (mé trước, tức quá khứ) và hậu tế (mé sau, tức tương lai). Mười, tu tập quán hạnh hiện tại thường diệt, không dừng lại. Tâm có mười trí này thì sinh vào nhà Phật, càng được thế lực.

 "Lại nữa, này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát trụ ở địa thứ tư này, tu tứ niệm xứ (bốn chỗ đặt sự chú tâm quán sát: thân, thọ, tâm, pháp): quán thân bên trong, theo thân mà quán (quán sát thân đúng như thật), tinh cần nhất tâm, trừ tham và lo buồn ở thế gian; quán thân bên ngoài, theo thân mà quán, tinh cần nhất tâm, trừ tham và lo buồn ở thế gian; quán thân bên trong và bên ngoài, theo thân mà quán, tinh cần nhất tâm, trừ tham và lo buồn ở thế gian. Quán thọ (cảm giác khổ, vui, không khổ không vui) bên trong, thọ bên ngoài, thọ bên trong và bên ngoài; tâm bên trong, tâm bên ngoài, tâm bên trong và bên ngoài; pháp (các đối tượng của ý) bên trong, pháp bên ngoài, pháp bên trong và bên ngoài, theo pháp mà quán, tinh cần nhất tâm, trừ tham và lo buồn ở thế gian.

 "Bồ-tát này tu bốn chánh cần (bốn sự siêng năng chân chính): đối với pháp ác bất thiện chưa sinh, để nó không sinh, khởi ý muốn, siêng tinh tấn, phát tâm chánh đoạn (dứt trừ đúng đắn); đối với pháp ác bất thiện đã sinh, để dứt nó, khởi ý muốn, siêng tinh tấn, phát tâm chánh đoạn; đối với pháp lành chưa sinh, để nó sinh, khởi ý muốn, siêng tinh tấn, phát tâm chánh hành (thực hành đúng đắn); đối với pháp lành đã sinh, để nó còn mãi không mất, tu tập cho tăng rộng, khởi ý muốn, siêng tinh tấn, phát tâm chánh hành.

 "Bồ-tát này tu tập bốn như ý phần (bốn nền tảng của thần lực như ý, nhờ thiền định mà thành tựu): tu như ý phần thành tựu dục định đoạn hành (thiền định do ý muốn mạnh mẽ, cùng nỗ lực dứt trừ điều ác), nương nơi nhàm chán, nương nơi xa lìa, nương nơi tịch diệt (lặng dứt phiền não), hồi hướng (hướng công đức tu tập) về xả (buông bỏ hết); tu như ý phần thành tựu tinh tấn định đoạn hành (thiền định do siêng năng); tu như ý phần thành tựu tâm định đoạn hành (thiền định do giữ tâm chuyên nhất); tu như ý phần thành tựu tư duy định đoạn hành (thiền định do quán xét suy nghĩ), nương nơi nhàm chán, xa lìa, tịch diệt, hồi hướng về xả.

 "Bồ-tát này tu tín căn (căn: gốc rễ, sức mạnh nền tảng sinh ra các pháp lành; tín: lòng tin), nương nơi nhàm chán, xa lìa, tịch diệt, hồi hướng về xả; tu tinh tấn căn, niệm căn (ghi nhớ rõ ràng), định căn (tâm vững vàng); tu tuệ căn (trí tuệ), nương nơi nhàm chán, xa lìa, tịch diệt, hồi hướng về xả. Bồ-tát này tu tín lực (lực: sức mạnh khi các căn đã lớn mạnh, đủ sức chống lại điều ác), nương nơi nhàm chán, xa lìa, tịch diệt, hồi hướng về xả; tu tinh tấn lực, niệm lực, định lực; tu tuệ lực, nương nơi nhàm chán, xa lìa, tịch diệt, hồi hướng về xả. Bồ-tát này tu niệm giác phần (giác phần: yếu tố đưa đến giác ngộ; niệm: ghi nhớ rõ ràng), nương nơi nhàm chán, xa lìa, tịch diệt, hồi hướng về xả; tu trạch pháp giác phần (phân biệt chọn lựa đúng sai của các pháp), tinh tấn giác phần, hỷ giác phần (vui mừng với pháp), trừ giác phần (trừ bỏ sự nặng nề, thân tâm nhẹ nhàng an ổn), định giác phần; tu xả giác phần (buông xả, tâm quân bình), nương nơi nhàm chán, xa lìa, tịch diệt, hồi hướng về xả. Bồ-tát này tu chánh kiến (thấy đúng), nương nơi nhàm chán, xa lìa, tịch diệt, hồi hướng về xả; tu chánh tư duy (suy nghĩ đúng), chánh ngữ (nói đúng), chánh nghiệp (hành động đúng), chánh mạng (nuôi sống chân chính), chánh tinh tấn (siêng năng đúng), chánh niệm (ghi nhớ đúng); tu chánh định (thiền định đúng), nương nơi nhàm chán, xa lìa, tịch diệt, hồi hướng về xả.

 "Bồ-tát này tu hành như thế vì tâm không bỏ chúng sinh, vì sức bản nguyện (lời nguyện gốc lúc mới phát tâm), lấy đại bi làm đầu, cùng thực hành với đại từ; để gom lấy nhất thiết trí (trí biết hết thảy), để trang nghiêm cõi Phật, để đầy đủ các lực, các vô úy (sự không sợ hãi khi thuyết pháp), các pháp bất cộng (những phẩm chất riêng chỉ Phật mới có), ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật nơi thân Phật), tám mươi vẻ đẹp phụ, đầy đủ âm thanh của Phật; để tùy thuận sự giải thoát sâu xa của Phật; vì suy nghĩ về phương tiện (cách thức khéo léo giáo hóa) của trí tuệ lớn mà tu hành.

 "Này các Phật tử! Các Bồ-tát Ma-ha-tát trụ ở Diệm địa của Bồ-tát, thì mọi chấp trước như thân kiến (chấp thân này là cái "ta" thật): chấp có cái ta, chấp có chúng sinh, chấp có con người, có kẻ thọ mạng, kẻ biết, kẻ thấy (các quan niệm cho rằng có một chủ thể thật); chấp vào năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc — thân xác, thọ — cảm giác, tưởng — nhận biết hình ảnh, hành — ý chí tạo tác, thức — sự hay biết), mười hai nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), mười tám giới (sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức tương ứng); những sự co duỗi, cuộn mở, ẩn hiện khởi lên từ đó; sự tìm xét chỗ tâm vận hành; những điều thấy được mà yêu đắm, quý trọng, coi là chỗ nương về, là hòn đảo để dựa vào — tất cả đều dứt sạch.

 "Bồ-tát này càng tinh tấn gấp bội; các pháp trợ đạo do trí tuệ và phương tiện sinh ra, tùy chỗ tu hành mà tâm càng nhu hòa, kham nhận được việc, có ích dụng, tâm không mỏi mệt, càng cầu pháp cao hơn, tăng thêm trí tuệ, cứu tất cả thế gian, tùy thuận các bậc thầy, cung kính nhận lời dạy, làm đúng như lời dạy. Bấy giờ Bồ-tát này biết ơn và biết đền ơn, tâm càng hòa nhã hiền lành, ở chung an vui, tâm ngay thẳng, tâm mềm mỏng, không có tà vạy quanh co, thực hành chánh định, không kiêu mạn, nên dễ nói chuyện, tùy thuận lời dạy bảo, hiểu được ý người nói. Đầy đủ như thế tâm lành, tâm mềm mỏng, tâm tịch diệt, tâm nhẫn nhục (chịu đựng mà không giận), suy nghĩ và tu hành các pháp làm thanh tịnh địa.

 "Bấy giờ Bồ-tát này thành người tinh tấn không thoái chuyển: tinh tấn không bỏ, tinh tấn không hoại, tinh tấn không chán, tinh tấn không mỏi, tinh tấn rộng lớn, tinh tấn vô biên, tinh tấn mãnh liệt, tinh tấn không gì sánh bằng, tinh tấn cứu tất cả chúng sinh, tinh tấn phân biệt đây là đạo, đây không phải đạo. Bồ-tát này chí ý thanh tịnh, không mất tâm sâu xa, tin hiểu sáng suốt sắc bén, các căn lành tăng trưởng, xa lìa nhơ đục của thế gian; những thứ như không tin, nghi ngờ, hối hận đều đã diệt hết, không nghi không hối hiện ra đầy đủ trước mặt; đối với mọi việc tin hiểu lớn lao về Phật, không chán không bỏ, tự nhiên tập quen ưa thích, tâm vô lượng thường hiện ra trước mặt.

 "Bồ-tát trụ ở Diệm địa thứ tư này có thể thấy chư Phật, mấy trăm, mấy nghìn, mấy nghìn vạn ức na-do-tha (đơn vị số cực lớn của Ấn Độ) vị Phật, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, dâng y phục, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men, gần gũi chư Phật, một lòng nghe pháp; nghe nhận pháp rồi, có thể tin và vâng giữ; phần nhiều ở nơi Phật xuất gia (rời gia đình đi tu) tu đạo. Bồ-tát này có tâm vui thích, tâm sâu xa, sự tin hiểu bình đẳng thanh tịnh càng thêm sáng rõ; sống lâu nhiều kiếp (đơn vị thời gian cực dài), bao nhiêu trăm nghìn vạn ức na-do-tha kiếp, căn lành càng thù thắng sáng sạch. Này các Phật tử! Như vàng thật thượng hạng dùng làm đồ trang sức thì các thứ vàng khác không sánh kịp; các Bồ-tát Ma-ha-tát trụ ở Diệm địa này cũng thế, các căn lành càng thêm sáng sạch, Bồ-tát ở các địa dưới không theo kịp. Ví như châu ma-ni, ánh sáng trong sạch có thể chiếu bốn phương, các báu khác không sánh kịp, dù mưa thấm nước tưới, ánh sáng vẫn không tắt. Bồ-tát trụ trong Diệm địa, Bồ-tát ở các địa dưới không theo kịp, tất cả các ma (những thế lực phá hoại sự tu hành) và các phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ não như tham, giận, si) đều không thể phá hoại trí tuệ của vị ấy. Này các Phật tử! Đây gọi là nói tóm lược về địa thứ tư, Diệm địa, của các Bồ-tát Ma-ha-tát.

 "Bồ-tát Ma-ha-tát trụ trong địa này, phần nhiều làm vua cõi trời Tu-dạ-ma (cõi trời Dạ-ma, tầng trời thứ ba của Dục giới), phần nhiều giáo hóa chúng sinh, phá trừ tâm chấp ngã. Những nghiệp lành đã làm, hoặc bố thí, hoặc ái ngữ, hoặc lợi ích, hoặc đồng sự (bốn nhiếp pháp — bốn cách gần gũi, thu phục chúng sinh: cho, nói lời dịu dàng, làm điều lợi cho họ, cùng làm việc với họ), đều không lìa niệm Phật, không lìa niệm Pháp, không lìa niệm có các Bồ-tát Ma-ha-tát làm bạn, cho đến không lìa niệm đầy đủ nhất thiết chủng trí (trí của Phật biết rõ mọi sự vật đến từng loại, từng chi tiết). Thường khởi tâm này: 'Đến bao giờ ta sẽ ở giữa tất cả chúng sinh làm bậc đứng đầu, bậc tôn quý, cho đến làm chỗ nương tựa cho tất cả chúng sinh?' Bồ-tát Ma-ha-tát này nếu muốn siêng năng tinh tấn như thế, thì trong khoảnh khắc được trăm ức tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên nhất vững vàng), cho đến thị hiện trăm ức Bồ-tát làm quyến thuộc. Nếu dùng sức nguyện tự tại thị hiện thì vượt quá số ấy, bao nhiêu trăm nghìn vạn ức na-do-tha kiếp không thể tính kể." Bấy giờ Bồ-tát Kim Cang Tạng muốn nói lại nghĩa này cho rõ, bèn nói kệ (bài tụng bằng thơ trong kinh) rằng:

 Các Bồ-tát đã tu sửa đầy đủ Minh địa (địa thứ ba) rồi,

 quán tính chất của chúng sinh, pháp tính, tính chất của thế gian,

 tính chất của hư không, của thức, của ba cõi, và của sự tin hiểu;

 vì tâm sâu xa thanh tịnh nên vào được địa thứ tư,

 ngay trong nhà Như Lai mà tăng trưởng, được thế lực.

 Không lui sụt trên đường Phật, có lòng tin không hoại nơi Tam bảo,

 quán sinh diệt, quán không có kẻ tạo tác, biết sự xoay vần của thế gian,

 biết do nghiệp mà có sinh, biết sinh tử và Niết-bàn khác nhau,

 biết các nghiệp của chúng sinh, quán mé trước mé sau của các pháp,

 quán tướng không dừng trụ, thường diệt; nhờ vậy trong nhà Phật sinh ra thế lực.

 Các Bồ-tát lớn được những pháp như thế rồi,

 thương xót chúng sinh, tu tập quán thân, thọ, tâm, pháp,

 bốn niệm xứ bên trong và bên ngoài, nương nơi nhàm chán xa lìa,

 cũng nương nơi tịch diệt, hồi hướng về Niết-bàn.

 Vì diệt trừ pháp ác nên pháp lành được tăng trưởng;

 tu tập bốn chánh pháp (tức bốn chánh cần), tu bốn như ý phần,

 tu tập năm căn và tu năm lực,

 tu tập bảy giác ý (tức bảy giác phần), thực hành tám thánh đạo (tám con đường chân chính: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định).

 Tu tập các pháp như thế đều là vì chúng sinh,

 được bản nguyện trợ giúp, lấy lòng từ bi làm đầu,

 tìm cầu nhất thiết trí, để làm thanh tịnh các cõi Phật,

 thành tựu công đức mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), vô úy, pháp bất cộng,

 các âm thanh lời nói, pháp đạo rất sâu mầu,

 cùng sự giải thoát vô ngại và phương tiện của trí tuệ lớn.

 Từ thân kiến đứng đầu, đến sáu mươi hai kiến (sáu mươi hai quan điểm sai lầm của các học phái ngoài đạo Phật),

 kiến chấp có chúng sinh, có con người, có kẻ thọ mạng, có kẻ biết,

 những chỗ tham đắm nơi các ấm, giới, nhập,

 khi được địa thứ tư này thì đều đã dứt trừ.

 Tùy theo phiền não và nghiệp được dứt mà tâm cũng theo đó thanh tịnh;

 mọi nghiệp lành đã làm đều để cứu thế gian.

 Bồ-tát có tâm mềm mỏng, thường không buông lung,

 tâm kham nhận việc, tâm ngay thẳng, tâm cầu lợi ích cho chúng sinh;

 những việc cầu như thế đều vì đạo vô thượng,

 vì ngôi vị trí tuệ lớn (?) và để làm lợi ích thế gian.

 Tâm sâu xa kính dưỡng thầy, vui tu hành đúng như lời dạy;

 biết ơn, đền ơn, dễ giáo hóa, không giận hờn;

 không có tâm tà vạy quanh co, nhu hòa, ở chung vui vẻ;

 tu tập các pháp như thế, tinh tấn không thoái chuyển.

 Bồ-tát trụ ở địa này, tâm sâu xa và tâm ngay thẳng,

 tâm thanh tịnh và sự tin hiểu đều càng sáng sạch;

 tăng trưởng các căn lành; các pháp nhơ đục, nghi ngờ, hối hận,

 những việc như thế đều được trừ diệt.

 Các Bồ-tát trụ trong Diệm địa thứ tư này

 được gặp vô lượng Phật, thưa hỏi và nhận pháp được giảng,

 ở nơi các Phật xuất gia, khó bị ngăn trở phá hoại,

 như vàng thật làm đồ trang sức, vàng khác không sánh kịp.

 Bồ-tát trụ ở địa này, các công đức, tâm sâu xa,

 trí tuệ và phương tiện, con đường thanh tịnh đã đi,

 cho đến nghìn ức ma cũng đều không thể phá hoại,

 như viên ngọc sáng quý thật, không bị nước mưa làm hỏng.

 Bồ-tát trụ ở địa này, được trời người cúng dường,

 phần nhiều làm vua cõi trời Dạ-ma, có thể chuyển đổi các tà kiến (quan điểm sai lầm).

 Mọi nghiệp lành đã làm đều vì trí tuệ Phật,

 tâm luôn bền chắc, không thể lay chuyển.

 Nếu siêng năng tinh tấn thì được trăm ức tam-muội,

 có thể thấy trăm ức vị Phật; còn sức nguyện thì vượt hơn thế.

 Địa thứ tư như thế, thanh tịnh, gọi tên là Diệm (ngọn lửa sáng),

 vì bậc có vô lượng phước tuệ, nay đã giảng giải xong.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video